Gəncə İnzibati Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(114)-173/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Gəncə şəhəri İş № 2-1(114)-173/2022 26.01.2022 GƏNCƏ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Osmanov Usaməddin Hidayət oğlunun sədrliyi, X7 oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinə qarşı kompensasiyanın ödənilməsi tələbinə dair işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qərardadı qəbul etdi. Təsviri hissə: İddiaçı cavabdeh Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinə qarşı iddia ərizəsi ilə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehin hərəkətlərinin qanunsuz hesab edilməsi, onun mülkiyyətində olan ünvan 1 ünvanında yerləşən evin hesabına enləndirilən yola görə cavabdehin üzərinə götürdüyü öhdəliklərin icra etmədiyi hissəsinə görə 40.000 manat kompensiya ödənilməsinə dair qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, Gəncə şəhərinin baş planına uyğun olaraq, Nizami prospektində yolun genişlənməsi zamanı 26.04.2012-ci tarixdə onun mülkiyyətində olan ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin hasarı və həyətdəki 6mx4m ölçüdə olan otaq cavabdeh tərəfindən sökülmüşdür. Bunun üçün onunla cavabdehin nümayəndələri arasında razılaşma imzalanmış və darvazasını yenidən tikilərək bərpa edilməsini, Sevinc qəsəbəsində 5 sot həyətyanı torpaq sahəsinin oğlu X1 adına verilməsini, həmin torpaq sahəsində 6mx4m ölçüdə 1 otaq, hamam, ayaqyolu və mətbəx tikilməsini, hər ay 150 manat kirayə pulu verilməsini cavabdeh öz üzərinə götürmüşdür. Qeyd edilən razılaşma ilə əlaqədar 26.04.2012-ci il tarixdə akt tərtib edilmiş və həmin akt Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatının Memarlıq və tikinti bölməsinin müdiri (baş memar), X4, Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatındanın Ərazi İdarəetmə orqanları iş şöbəsinin müdiri, Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatının Memarlıq və tikinti bölməsinin böyük məsləhətçisi tərəfindən imzalanmışdır. 21.05.2012-ci il tarixdə Gəncə şəhəri Məshəti qəsəbəsində X3 tərəfindən yaşayış evinin yerləşdirilməsinə icazə verilməsinə dair Gəncə şəhəri Kəpəz Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı 205 saylı sərəncam vermişdir. Lakin cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəliyi sona qədər yerinə yetirməmiş, öhdəliyinə götürmüş 1 otağın, mətbəxin, ayaqyolunun bünövrəsi tökülmüş və 80 sm hündürlüyündə tikinti işi aparılmışdır. Bir müddət yenə yardım edilmədikdən sonra şikayətləri səbəbi ilə yenidən yardım edilmiş, 2000 ədəd daş və 40 kisə sement verilmişdir. Qeyd etdiyi tələblə bağlı ilk öncə cavabdehə müraciət etmiş, H-208-152 nömrəli, 28.09.2021-ci il tarixli imtina məktubu almışdır. İddiaçı iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək iddanın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxa və iş üzrə qərar qəbul edə bilmişdir. Belə ki, cavabdeh ona təqdim olunmuş bildirişdə məhkəmə iclasında iştirak etmədiyi halda da işə baxılmasının və iş üzrə qərar qəbul edilməsinin mümkünlüyü barədə xəbərdarlıq olunmuşdur (Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra İPM) 62.3-cü maddəsi). Əsaslandırma hissəsi: Məhkəmə iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib hesab edir ki, iddia mümkün sayılmamalıdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” 10.04.2015-ci il tarixli 5 nömrəli Qərarının 2.3-cü bəndində qeyd olunmuşdur ki, məhkəmələr ilk növbədə iddiaçının həmin iddia tələbi üzrə subyektiv hüququnun olub-olmamasını yoxlamalıdırlar. Həmin Qərarın 6.1-ci bəndində qeyd olunur ki, iddianın mümkünlüyü baxımından hüququn pozulub-pozulmadığının müəyyən olunmasının qiymətləndirilməsi zamanı iddiaçının hüquqi marağı, başqa sözlə konkret halda hüquqi müdafiəyə ehtiyacının olubolmadığı da nəzərə alınmalıdır. Bu zaman iddiaçının arzuladığı məqsədə çatmaq üçün düzgün hüquqi müdafiə vasitələrindən, o cümlədən əlverişli iddia növündən istifadə edibetmədiyi yoxlanılmalıdır. İlk növbədə qeyd edilməlidir ki, inzibati mübahisələrə baxılması ilə əlaqədar iddianın əsaslılığının yoxlanılması üçün zəruri ilkin şərt onun mümkün hesab edilməsidir. Mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur. İddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir. Ona görə də, işə baxan məhkəmə əvvəlcə mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu yoxlamalı və yalnız həmin şərtlərin mövcudluğunun müəyyən olunmasından sonra iddianın mahiyyəti üzrə araşdırılmasını aparmalıdır. İddiaçı tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş sənədlər arasında yer alan, ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinə aid yeganə sənəd olan Plandan məlum olur ki, həmin ev X2 adınadır. İddiaçı məhkəmə iclasında həmin şəxsin qaynanası olduğunu və vəfat etdiyini, lakin sözügedən əmlaka vərəsəlik hüququnu rəsmiləşdirmədiyini bildirmişdir. İnzibati aktın qəbul edilməsi ilə, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində subyektiv hüquqa malik olan fiziki şəxs (fiziki şəxslər), hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və ya müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayıla bilər. Başqa sözlə, iddiaçı inzibati orqanın hərəkət və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırmamışdan əvvəl, iddia irəli sürmək üçün subyektiv hüququnun olmasını əsaslandırmalıdır. Hazırkı iş üzrə iddiaçı iddia irəli sürmək üçün subyektiv hüququnun olmasını əsaslandıra bilməmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə görə bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. İPM-nin sözügedən normasının mahiyyətindən belə anlaşılır ki, inzibati icraat qaydasında baxılan iddia inzibati icraat qaydalarına müvafiq olan iddia növünə uyğun olmalı, subyektiv hüququ olan şəxs tərəfindən müvafiq cavabdehlik daşıyan və qanunla üzərinə məsuliyyət qoyulan inzibati orqana qarşı verilməli və iddiaçı iddia ərizəsində qanunla qorunan hüququ və azadlığının pozulmasını əsaslandırmalı, müvafiq sübutlarını əlavə etməlidir ki, iddianın məhkəmə icraatı mümkün olsun. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 30.07.2008-ci il tarixli Qərarına əsasən mülki mübahisənin qanuni həlli üçün işə baxan məhkəmə ilk növbədə iddia qaldırmış şəxsin müvafiq subyektiv hüquqa malik olub–olmamasını araşdırmalıdır. Subyektiv hüquq üç elementin məcmusu kimi qiymətləndirilə bilər: öz hərəkətlərinə hüquqi ixtiyar; başqa (borclu) şəxslərdən tələb etmək hüququ; müdafiə hüququ. Subyektiv hüququn ikinci və üçüncü elementləri birinci elementin mövcudluğu ilə bağlıdır. Belə qaydalara riayət etmədən subyektiv hüququn digər elementlərinin, yəni başqa şəxslərdən tələb etmək hüququnun yaranmasından, eləcə də həyata keçirməsindən söhbət gedə bilməz. Həmin Məcəllənin 35.3-cü maddəsinin tələblərinə əsasən iddianın mümkün sayılmaması barədə məhkəmə qərardad qəbul edir. Nəticəvi hissə: Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2, 35 və 80-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qərara aldı: İddiaçı cavabdeh Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinə qarşı cavabdehin hərəktlərinin qanunsuz hesab edilməsi, onun mülkiyyətində olan ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin hesabına enləndirilən yola görə cavabdehin üzərinə götürdüyü öhdəliklərin icra etmədiyi hissəsinə görə 40.000 manat kompensiya ödənilməsinə dair qərar çıxarılması tələbinə dair ərizəsi mümkün sayılmasın. Qərardaddan surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Gəncə İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Usaməddin Osmanov