Gəncə İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(114)-1871/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Gəncə şəhəri İş № 2-1(114)-1871/2025 09.04.2025 GƏNCƏ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Axundov Emin Tahir oğlunun sədrliyi, Atakişiyeva Aybəniz Zaur qızının katibliyi, İddiaçı, Cavabdehin nümayəndəsi X1 iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı nikah haqqında akt qeydində düzəliş edilməsi tələbinə dair işə məhkəmənin binasında şifahi məhkəmə baxışı iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. T ə s v i r i h i s s ə: İddiaçı Cavabdehnə qarşı iddia ərizəsi ilə xx.xx.2024-cü il tarixdə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2007-ci il tarixli, 994 saylı nikah haqqında akt qeydində soyadının “Əhmədova” dan “Bağırova” ya düzəliş edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, xx.xx.1962-ci ildə Gəncə şəhərində doğulmuşdur. xx.xx.2007-ci il tarixdə X5 ilə nikaha daxil olmuş, nikah haqqında şəhadətnamə alan zaman diplomda soyadının “Bağırova” olması səbəbindən ərinin soyadını qəbul etməmişdir. Nikah haqqında şəhadətnamədə və övladının doğum haqqında şəhadətnamədə soyadı “Bağırova” kimi qeyd edilməsinə baxmayaraq nikah haqqında akt qeydində “Əhmədova” kimi qeyd edilməsindən məlumatı olmamışdır. Bu haldan 2024-cü ilin oktyabr ayında ailə tərkibi haqqında arayış alarkən məlumatı olmuşdur. O, ona məxsus nikah haqqında akt qeydində düzəliş edilməsi ilə əlaqədar cavabdeh orqana müraciət etsə də, cavabdeh orqan qeyd olunan düzəlişin edilməsindən imtina etmişdir. İş üzrə şifahi məhkəmə baxışı iclası 09 aprel 2025-ci il tarixə təyin edilmişdir. Şifahi məhkəmə baxışı iclasının keçirilməsi vaxtı və yeri barədə tərəflərə rəsmi məlumat verilmiş, iddiaçı və cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etmişlər. İddiaçı məhkəmə iclasında izahat verərək, iddia tələbinin təmin edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi X2 məhkəmə iclasında izahat verərək qanun çərçivəsində işə baxıb qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil edir: -iş materiallarına əlavə edilmiş iddiaçıya məxsus AZE № ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsindən görünür ki, iddiaçının soyadı “Bağırova” kimi qeyd edilmişdir. -iş materiallarına əlavə edilmiş X4 məxsus AZ İİ № 708472 nömrəli Doğum haqqında şəhadətnamədən görünür ki, şəhadətnamənin “atası” qrafasında X5, “anası” qrafasında isə İddiaçı qeyd edilmişdir. -iş materiallarına əlavə edilmiş AZ-İ № 352590 nömrəli nikah haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X5 ilə İddiaçı 05 oktybar 2007-ci il tarixində nikaha daxil olmuşdur, ərə “Əhmədov”, arvada “Bağırova” soyadı verilmişdir. -iş materiallarına əlavə edilmiş cavabdeh orqan tərəfindən iddiaçıya verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-16-5/8-15-2122 nömrəli imtina məktubunda qeyd edilmişdir ki, xx.xx.2007-ci il tarixdə Cavabdehndə (keçmiş Kəpəz rayon) nikah qeydə alınarkən əvvəlki soyadı "Bağırova" olmuş, nikahdan sonra isə "Əhmədova" soyadını qəbul etmiş, hazırda da nikah haqqında akt qeydində və avtomatlaşdırılmış informasiya sistemində soyadı "Əhmədova” kimi göstərilmiş, ona görə də həmin nikah haqqında akt qeydində nikahdan sonrakı soyadını "Bağırova" soyadı ilə düzəliş edilib yeni nikah haqqında şəhadətnamə verilməsi mümkün olmamışdır. - iş materiallarına əlavə edilmiş Cavabdeh tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli məktuba əlavə edilmiş xx.xx.2007-ci il tarixli, 994 saylı nikah haqqında akt qeydinin surətindən görünür ki, xx.xx.1954-cü il təvəllüdlü X5 ilə xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü İddiaçı 05 oktybar 2007-ci il tarixində nikaha daxil olmuşdurlar, ərə “Əhmədov”, arvada “Əhmədova” soyadı verilmişdir. - iş materiallarına əlavə edilmiş Cavabdeh tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli məktuba əlavə edilmiş X4 məxsus xx.xx.2011-ci il tarixli, 15 saylı doğum haqqında akt qeydinin surətindən görünür ki, ata haqqında məlumat qrafasında X5, ana haqqında məlumat qrafasında İddiaçı kimi qeyd edilmişdir. Ə s a s l a n d ı r m a h i s s ə s i: Məhkəmə iş üzrə təqdim olunmuş sənədləri hərtərəfli araşdıraraq, mübahisə ilə bağlı inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. İddia mümkün iddiadır. Belə ki, baxılan iş Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəllənin 1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş mənada inzibati mübahisədir ki, buna baxmaq səlahiyyəti inzibati məhkəmələrə aiddir. İddiaçı İnzibati Prosessual Məcəllənin 34-cü maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia qaldırmışdır. Çünki iddiaçı məhkəmədən müvafiq inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan öhdəliyin icrasının cavabdehin üzərinə qoyulmasını tələb edir. Məhkəmə işin faktiki hallarına və aşağıda qeyd edilən normalara əsasən iddianı əsaslı hesab edir. Belə ki, “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2015-ci il tarixli, 4 nömrəli qərarının 9.1.bədinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatını aparan orqanlar (Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin və Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri, nikah evləri, Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin xaricdəki konsulluq idarələri, rayon tabeli şəhərlərdə, qəsəbələrdə və kəndlərdə rayon, şəhər, şəhər rayonu icra hakimiyyətlərinin nümayəndəlikləri) tərəfindən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı kitablarında (akt kitablarında) qeydlərin aparılması, qeydlərin aparılmasından imtina olunması və ya həmin qeydlərdə düzəlişlərin edilməsindən imtina olunması ilə bağlı maraqlı şəxslərlə həmin orqanlar arasındakı mübahisələrə (vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı kitablarında (akt kitablarında) qeydlərin düzgün olmamasının müəyyən edilməsi haqqında ərizələr istisna edilməklə (MPM-in XXXVİİ fəsli), habelə adın, ata adının və soyadın dəyişdirilməsindən imtina olunması ilə bağlı verilən iddialara inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iddia tələbi ümumi və xüsusi mümkünlük şərtlərinə əməl olunmaqla verildiyindən onun mümkün sayılmaması üçün əsaslar yoxdur və iddia tələbi mümkün olmaqla yanaşı həm də əsaslıdır. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, iddiaçının bütün sənədlərində, şəxsiyyət vəsiqəsində, nikah haqqında şəhadətnamədə, övladının doğum akt qeydində onun soyadı “Bağırova” kimi qeyd edilmişdir. Yalnız Cavabdeh (keçmiş Kəpəz rayon) tərəfindən qeydə alınmış nikah akt qeydində iddiaçının nikahdan sonrakı soyadı “Əhmədova” kimi göstərilmişdir. Lakin işdən görünür ki, bu dəyişiklik formal xarakter daşımış, faktiki olaraq iddiaçının nikahdan əvvəl və sonra verilmiş bütün sənədlərdə soyadı “Bağırova” kimi göstərilmişdir Belə olan halda, məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh imtinası qanunsuzdur və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olan hal kimi qiymətləndirilməlidir. Belə ki, "Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarının: 1.4. maddəsinə əsasən VVADQ orqanı və konsulluq idarəsi öz səlahiyyətləri daxilində doğumun, nigahın bağlanmasının, nikahın pozulmasının, övladlığa götürmənin, atalığın müəyyən edilməsinin, adın, ata adının və soyadının dəyişdirilməsinin, ölümün dövlət qeydiyyatını aparır, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatını dəyişir, tamamlayır, düzəldir və ləğv edir, itmiş qeydləri bərpa edir, akt kitablarını saxlayır və vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamələr verirlər. “Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin tətbiqi ilə əlaqədar bəzi normativhüquqi aktların təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 01 mart 2001-ci il tarixli, 52 nömrəli qərarının 3-cü bəndinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydində səhvlərin düzəldilməsi və ona dəyişikliklər edilməsi aşağıdakı hallarda edilir: övladlığa götürmə ilə əlaqədar övladlığa götürülənin adı, atasının (anasının) adı, soyadı, doğulduğu yer və doğum tarixi dəyişdirildikdə; nikahın pozulması və nikahın etibarsız sayılması ilə əlaqədar ərin (arvadın) nikah qeydə alınan zaman seçdiyi soyad dəyişdirildikdə; atanın adının dəyişdirilməsinin qeydə alınması hallarında onun uşaqlarının ata adı dəyişdikdə, valideynlərdən birinin və ya hər iki valideynin soyadı dəyişdirildikdə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının soyadı dəyişdikdə; atalıq müəyyən edildikdə, uşağın doğulması haqqında qeydə ata barəsində yeni məlumat yazıldıqda, doğum haqqında aktın qeydindən uşağın atası və ya anası haqqında məlumatlar çıxarıldıqda; vətəndaşlar qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada adını, soyadını və ata adını, habelə soyad şəkilçisini dəyişdirildikdə; övladlığa götürmə ləğv edildikdə; atalığın müəyyən edilməsi ləğv olunduqda; vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydindəki səhvlər düzəldikdə; cinsin dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq vətəndaşın adı, soyadı və ata adı dəyişdirildikdə; vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydində valideynlərin soyadları, adları, ata adları və ya milliyyəti göstərilməmişsə; vətəndaşlıq vəziyyəti aktının qeydində qeyri-düzgün məlumatlar göstərilmişsə; qanunvericilikdə müəyyən edilən digər hallarda. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin: 161.1. maddəsinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydindəki səhvlərin düzəldilməsi və ona dəyişikliklər edilməsi, kifayət qədər əsaslar olduqda və aidiyyəti şəxslər arasında mübahisə olmadıqda, ərizə verən şəxslərin daimi yaşayış yerində müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir. 161.2. maddəsinə əsasən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qeydiyyatı düzəltməkdən və ya dəyişdirməkdən imtina etməsindən inzibati qaydada və (və ya) məhkəməyə şikayət edilə bilər. 162.1. maddəsinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktları qeydinin bərpası bu cür qeydlərin, həqiqətən, olduğunu təsdiq edən sənədlər əsasında, ərizə verənlərin yaşadıqları ərazidə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən icra edilir. Beləliklə yuxarıda qeyd olunanlara əsasən məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi təmin edilməli, xx.xx.2007-ci il tarixli, 994 saylı nikah haqqında akt qeydində düzəliş edilməklə soyadının “Əhmədova”dan “Bağırova”ya düzəliş edilməsi öhdəliyi Cavabdeh üzərinə qoyulmalıdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin: - 58.7. maddəsinə əsasən sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. - 68.1. maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. - 68.2. hissəsinin tələblərinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. - 69.4. maddəsinin tələblərinə əsasən məhkəmə qərarının əsaslandırma hissəsində qərar qəbul edərkən məhkəmənin əsaslandığı faktiki hallar və sübutlar, istinad etdiyi normativ hüquqi aktlar və onların qiymətləndirilməsi göstərilməlidir. - 69.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarının nəticəvi hissəsində, məhkəmənin gəldiyi nəticə, prosessual xərclər və həmin qərara qarşı hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə qaydası və müddəti göstərilməlidir. N ə t i c ə h i s s ə s i: Yuxarıda göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 68-69, 75, 81-ci maddələrini rəhbər tutaraq qərara aldı: İddia təmin edilsin. İddiaçı Cavabdeh (keçmiş Kəpəz rayon) tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2007-ci il tarixli, 994 nömrəli nikah haqqında akt qeydində qadın bəndində nikahdan sonrakı soyadının “Əhmədova” dan “Bağırova” ya dəyişdirilməsi öhdəliyi Cavabdeh üzərinə qoyulsun. Qərardan, onun tam formada təqdim olduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Gəncə İnzibati Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qərar, onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apellyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Emin Axundov