Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Gəncə şəhəri İş № 2-1(114)-2362/2025 25.12.2025 GƏNCƏ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri” X1 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinə qarşı (üçüncü şəxs Tərtər rayon Seydimli Bələdiyyəsinə) “torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair Hakim Hüseynov Nurəli Əvəz oğlunun sədrliyi, Məsləhətçi (iclas katibi) Hüseynova Aləmzər İlkin qızının katibliyi ilə, İddiaçı cavabdeh “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri” X1 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinə qarşı (üçüncü şəxs Tərtər rayon Seydimli Bələdiyyəsinə) “torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair işə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ:
1. İddiaçı cavabdeh “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri” X1 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə xx.xx.2024-cü il tarixdə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehin hərəkətlərinin qanunsuz və əsassız hesab edilməsi, Tərtər rayon Seydimli Bələdiyyəsinin 05 mart 2010-cu il tarixli, 02 saylı qərarına əsasən Tərtər rayonu Seydimli kəndində adına verilmiş 0,12 ha həyətyanı torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqlarının dövlət qeydiyyatına alınması və buna dair müvafiq sənədlərin (“Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü”, dövlət reyesrindən çıxarış və texniki pasport) verilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərarın qəbul olunmasını xahiş etmişdir.
2. “AZEMİS” elektron məhkəmə informasiya sistemindən çıxarışa əsasən, İddiaçı xx.xx.2025-ci il tarixdə ölmüşdür.
3. Ona görə, məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iş üzrə icraata xitam verilməlidir.
4. Məhkəmə belə qənaətə gələrkən qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin müddəalarında inzibati məhkəmə icraatı qaydasında prosessual hüquq varisliyi ilə bağlı məsələ tənzimlənməmişdir.
5. Lakin “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 36.6-cı maddəsinə əsasən, inzibati icraatda maddi hüququn hüquqi varisliklə bağlı müddəaları tətbiq edilir. İştirakçının şəxsiyyəti ilə birbaşa bağlı olan hüquqların hüquqi varislik qaydasında keçməsinə yol verilmir.
6. Maddənin tələbindən göründüyü kimi, inzibati icraatda hüquq varisliyi qaydasında şəxs yalnız o halda cəlb oluna bilərlər ki, əgər maddi hüquq belə varisliyin müəyyən edilməsinə imkan verir.
7. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 58.1-ci maddəsinə əsasən, barəsində mübahisə edilən hüquq münasibətində və ya qətnamə ilə müəyyən edilən hüquq münasibətində tərəflərdən biri sıradan çıxdıqda (şəxs öldükdə, hüquqi şəxs yenidən təşkil edildikdə, tələb güzəşt edildikdə, borc köçürüldükdə və maddi hüquq münasibətlərində şəxslərin dəyişməsinin digər hallarında) məhkəmə həmin tərəfi onun hüquq varisi ilə əvəz etməyə yol verir. Hüquq varisliyi prosesin hər hansı mərhələsində mümkündür.
8. Qeyd edilməlidir ki, prosessual hüquq varisliyi o halda mümkündür ki, vəfat etmiş şəxsin əvəz olunmasını istəyən şəxsə birincinin prosessual hüquq norma baxımından bütün subyektiv maddi və prosessual hüquqları keçmiş olsun. Hazırkı halda bu hüquq (subyektiv hüquq) şəxsən iddiaçıya məxsus olduğundan, hər hansı varisə keçməsi mümkün deyil.
9. Belə ki, varis özü şəxsi hüquqları pozulduğu halda məhkəmədə iddia qaldıra bilər.
10. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 22.2-ci maddəsinə əsasən müqavilə və ya digər əsaslara görə, daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət və ya digər əşya hüququnu əldə etmiş şəxs həmin hüququ təsdiq edən çıxarış almadan öldükdə onun qanun və ya vəsiyyət üzrə vərəsəsinə hüququn ölmüş şəxsə məxsus olması haqqında arayışı qeydiyyat orqanı verir. Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında çıxarış həmin arayış əsasında verilmiş vərəsəlik sənədləri təqdim edən vərəsənin adına rəsmiləşdirilir.
11. Maddənin məzmundan göründüyü kimi iş üzrə icraata xitam verilməsi, iddiaçının varisləri hüququn qeydiyyatını həyata keçirilməsinə məhdudiyyət qoumur, hüquqi müdafiə vasitələri tükənmir. Sadəcə iddiaçının varisləri əmlak hüquqlarını əldə etməsinə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirməlidir.
12. Belə olan halda iddiaçının varisi hüququn ölmüş şəxsə məxsus olması haqqında arayışı inzibati orqandan almaqla mirası rəsmi qaydada qəbul etməlidir. İnzibati orqan (“Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri” X1 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinə) tərəfindən müvafiq arayışın verilməsindən imtina edildiyi təqdirdə isə varis imtina məktubunu da əlavə edilməklə inzibati orqana qarşı “hüququn ölmüş şəxsə məxsus olması haqqında arayışın verilməsi” iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etməlidir.
13. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 261.0.7-ci maddəsinə müvafiq olaraq, iş üzrə tərəflərdən biri olan şəxs öldükdən sonra mübahisə edilən hüquq münasibəti hüquq varisliyinə yol verməzsə hakim iş üzrə icraata xitam verir.
14. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 1.2, 55 və 80-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
Q Ə R A R A A L D İ:
İddiaçı cavabdeh “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri” X1 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinə qarşı (üçüncü şəxs Tərtər rayon Seydimli Bələdiyyəsinə) “torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərardaddan surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Gəncə İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim Nurəli Hüseynov