Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Gəncə şəhəri İş № 2-1(114)-2372/2025 09.09.2025 GƏNCƏ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Cavabdehnə qarşı üçüncü şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmaları tələbinə dair iş üzrə Giriş hissə: Hakim Əliyeva Gülşən Talıb qızının sədrliyi, Kərimov Elvin Cəfər oğlunun katibliyi, İddiaçı Cavabdehnə qarşı üçüncü şəxslər X18, X9, X52, X12, X19, X10, X38, X13, X39, X63, X40, X20, X41, X42, X64, X65, X14, X43, X66, X67, X21, X15, X28, X16, X29, X44, X53, X22, X30, X31, X32, X23, X33, X34, X68, X17, X54, X55, X24, X35, X45, X56, X25, X46, X47, X84, X69, X70, X48 və X4 məxsus olan ünvan 1 ünvanından qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbinə dair inzibati işə Gəncə İnzibati Məhkəməsinin (Gəncə şəhəri, H.Əliyev prospekti, 105) binasında açıq məhkəmə iclasında şifahi dinləmələr qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Təsviri hissə: I. İşin halları
1. Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2022-ci il qeydiyyat tarixli ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışa və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞ-nin 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-21-3-33/2-14680/2024 nömrəli cavab məktubu və ona əlavə edilmiş sənədlərə əsasən ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi tam mülkiyyət hüququ əsasında xx.xx.2022ci il tarixdə İddiaçı adına qeydə alınmışdır.
2. Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli ******* nömrəli arayışına əsasən xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X18, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X9, xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü X52, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X12, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X19, xx.xx.1981-ci il təvəllüdlü X10, xx.xx.1964cü il təvəllüdlü X38, xx.xx.1971-ci il təvəllüdlü X13, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X39, xx.xx.1992-ci il təvəllüdlü X63, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X40, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X20, xx.xx.1977-ci il təvəllüdlü X36, xx.xx.1960-cı il təvəllüdlü X42, xx.xx.1980-ci il təvəllüdlü X64, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X65, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.1987cü il təvəllüdlü X43, xx.xx.1994-cü il təvəllüdlü X66, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X67, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X21, xx.xx.1956-cı il təvəllüdlü X15, xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü X28, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X16, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X29, xx.xx.1970-ci il təvəllüdlü X44, xx.xx.1957-ci il təvəllüdlü X53, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X22, xx.xx.2001ci il təvəllüdlü X30, xx.xx.1974-cü il təvəllüdlü X31, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X32, xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X23, xx.xx.1946-cı il təvəllüdlü X33, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X34, xx.xx.1995-ci il təvəllüdlü X68, xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X17, xx.xx.1980-ci il təvəllüdlü X54, xx.xx.2003-cü il təvəllüdlü X55, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X24, xx.xx.1989cu il təvəllüdlü X35, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X45, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X56, xx.xx.1976-cı il təvəllüdlü X25, xx.xx.1969-cu il təvəllüdlü X46, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü X47, xx.xx.1984-cü il təvəllüdlü X84, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X69, xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X70, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X48 və xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X27 ünvan 1 ünvanında qeydiyyatdadırlar.
3. İddiaçı üçüncü şəxslər X18, X9, X52, X12, X19, X10, X38, X13, X39, X63, X40, X20, X41, X42, X64, X65, X14, X43, X66, X67, X21, X15, X28, X16, X29, X44, X53, X22, X30, X31, X32, X23, X33, X34, X68, X17, X54, X55, X24, X35, X45, X56, X25, X46, X47, X84, X69, X70, X48 və X4 məxsus ünvan 1 ünvanında yerləşən mənzildən qeydiyyatdan çıxarılmaları barədə Cavabdehnə etdiyi müraciətinə həmin orqanın xx.xx.2024-cü il tarixli imtina məktubu ilə bildirilmişdir ki, həmin şəxslərin ünvan 1 ünvanından qeydiyyatdan çıxarılmaları “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat” haqqında Azərbaycan Respublikası Qanunun 9-cu maddəsinin 5-ci bəndinə əsasən (şəxs yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə) məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında həyata keçirilə bilər.
4. Elektron məhkəmə informasiya sistemindən xx.xx.2024-cü il tarixli çıxarışlara əsasən xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X18, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X9, xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü X52, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X12, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X19, xx.xx.1981ci il təvəllüdlü X10, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X38, xx.xx.1971-ci il təvəllüdlü X13, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X39, xx.xx.1992-ci il təvəllüdlü X63, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X40, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X20, xx.xx.1977-ci il təvəllüdlü X36, xx.xx.1960-cı il təvəllüdlü X42, xx.xx.1980-ci il təvəllüdlü X64, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X65, xx.xx.1958ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.1987-cü il təvəllüdlü X43, xx.xx.1994-cü il təvəllüdlü X66, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X67, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X21, xx.xx.1956-cı il təvəllüdlü X15, xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü X28, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X16, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X29, xx.xx.1970-ci il təvəllüdlü X44, xx.xx.1957-ci il təvəllüdlü X53, xx.xx.1983cü il təvəllüdlü X22, xx.xx.2001-ci il təvəllüdlü X30, xx.xx.1974-cü il təvəllüdlü X31, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X32, xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X23, xx.xx.1946-cı il təvəllüdlü X33, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X34, xx.xx.1995-ci il təvəllüdlü X68, xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X17, xx.xx.1980-ci il təvəllüdlü X54, xx.xx.2003-cü il təvəllüdlü X55, xx.xx.1967ci il təvəllüdlü X24, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X35, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X45, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X56, xx.xx.1976-cı il təvəllüdlü X25, xx.xx.1969-cu il təvəllüdlü X46, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü X47, xx.xx.1984-cü il təvəllüdlü X84, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X69, xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X70, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X48 və xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X27 ünvan 1 ünvanında qeydiyyatdadırlar.
5. Məhkəmənin sorğusuna Daxili İşlər Nazirliyinin Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixli 3-13-57/2-892/2025 nömrəli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, X30 xx.xx.2020-ci il tarixdən xx.xx.2024-cü il tarixədək ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmuş, xx.xx.2024-cü il tarixdən hal-hazıradək Yevlax rayonu, Aran qəsəbəsində qeydiyyatdadır.
6. Elektron məhkəmə informasiya sistemindən xx.xx.2025-ci il tarixli çıxarışa əsasən xx.xx.1974-cı il təvəllüdlü X5 şəhəri, Azərbaycan küçəsi, döngə 6, ev 24, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Şıxzamanlı qəs., Elşad Vəliyev küç., giriş 26, xx.xx.1967-cı il təvəllüdlü X1 şəhəri Şərq küçəsi X119-7 sahə 7, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Yusif Məmmədəliyev küçəsi, giriş 89, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X2 şəhəri Dədə Qorqud küç., ev 40, mənzil 27, xx.xx.1984-cü il təvəllüdlü X7 şəhəri, Azərbaycan küçəsi, döngə 6, ev 24, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Şıxzamanlı qəs., Elşad Vəliyev küç., giriş 26, xx.xx.2001-ci il təvəllüdlü X3 rayonu, Aran qəsəbəsi ünvanında qeydiyyatdadırlar. II. Məhkəmədə icraat
7. İddiaçı Cavabdehnə qarşı iddia ərizəsi ilə xx.xx.2024-cü il tarixdə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, üçüncü şəxslər X18, X9, X52, X12, X19, X10, X38, X13, X39, X63, X40, X20, X41, X42, X64, X65, X14, X43, X66, X67, X21, X15, X28, X16, X29, X44, X53, X22, X30, X31, X32, X23, X33, X34, X68, X17, X54, X55, X24, X35, X45, X56, X25, X46, X47, X84, X69, X70, X48 və X4 məxsus olan ünvan 1 ünvanından pasport qeydiyyatından çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir.
8. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, ünvan 1 ünvanı mülkiyyət hüququ üzrə ona məxsusdur. Həmin mənzilin ümumi sahəsi 145.80 kv.m-dən ibarətdir. Üçüncü şəxslər onun tanışlarıdır. Bu şəxslər onun mülkiyyət hüququnu pozur, səəncam vermək və digər hüquqlarını məhdudlaşdırır. O, həmin şəxsləri ünvan 1 ünvanından qeydiyyatdan çıxarmaq üçün Cavabdehnə müraciət etmiş, lakin ona imtina cavabı verilmiş və imtinada "Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin 5-ci bəndinə əsaslanaraq qeyd edilmişdir ki, “şəxs yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında qeydiyyatdan çıxarılır”. Odur ki, iddiaçı məcbur olub məhkəməyə müraciət etməli olmuşdur. 3-cü şəxslər faktiki olaraq onun evində yaşamasalar da, formal olaraq həmin ünvanda qeydiyyatda dururlar. Bunun üçün də 3-cü şəxslər həmin ünvanda qeydiyyatda durduqlarına görə, o, məcbur olub kommunal xidmətlərə görə artıq pul ödəməli olur. Lakin, bir halda ki, 3-cü şəxslər onun evində yaşamırlar, onların həmin ünvanda qeydiyyatda olmaları qanuna uyğun deyil.
9. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə İPM) 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılmışdır. III.İddianın növü və mümkünlüyü
10. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı iddia ümumi mümkünlük şərtlərinə (iddianın lazımı qaydada qaldırılması, iddiaçının prosessual fəaliyyət qabiliyyətinə malik olması, iddianın ərazi və predmet aidiyyəti və s.), eyni zamanda xüsusi mümkünlük şərtlərinə əməl olunmaqla verilmişdir.
11. Belə ki, iddiaçı sözügedən evin mülkiyyətçisi olduğundan iddia qaldırmaqda subyektiv hüquqa malik olmuşdur.
12. İddia düzgün cavabdehə qarşı verilmişdir. Cavabdeh (Daxili İşlər Nazirliyinin ərazi və ixtisaslaşdırılmış polis rayon və şöbələri) Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 28 avqust tarixli 136 nömrəli qərarına əsasən inzibati orqanların təsnifatına aid edilmişdir və şəxsin qeydiyyat çıxarılması məsələsi onun səlahiyyətlərinə aiddir.
13. Hazırkı iddia İPM-in 2.2.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə aiddir. İPM-in: - 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. - 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. - 35.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. - 8.1.2-ci maddəsinə əsasən mübahisələndirmə haqqında iddialara mübahisə edilən inzibati aktı qəbul etmiş inzibati orqanın yerləşdiyi yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. İnzibati akt səlahiyyəti birdən çox məhkəmənin yurisdiksiyasına aid olan ərazini əhatə edən inzibati orqan tərəfindən qəbul edildiyi hallarda, belə inzibati aktlara qarşı iddialara hüquqlarına (qanunla qorunan maraqlarına) müdaxilə edilən şəxsin yaşayış yerinin və ya olduğu yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. Bu Məcəllənin 8.1.2-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş aidiyyət qaydaları məcburetmə və öhdəliyin icrası haqqında iddialara da şamil olunur.
14. Hazırkı işdə öhdəliyin icrası haqqında iddianın xüsusi mümkünlük şərti kimi əvvəlcə eyni tələblə inzibati orqana müraciət edilməsi barədə şərt də ödənilmiş, iddiaçı hazırkı tələblə cavabdehə müraciət etmiş və cavabdeh tərəfindən onun müraciətinin təmin edilməsindən imtina edilmişdir.
15. Cavabdeh yerləşdiyi Gəncə şəhəri “Azərbaycan Respublikası apellyasiya, ağır cinayətlər, hərbi, inzibati və kommersiya məhkəmələrinin ərazi yurisdiksiyası”nın təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Məhkəmə-Hüquq Şurasının xx.xx.2019cu il tarixli Qərarına əsasən Gəncə İnzibati Məhkəməsinin yurisdiksiyasına aid edilmişdir.
16. Məhkəmə hazırkı iddianın öhdəliyin icrası iddia növünə aid olduğunu və cavabdehin yerləşdiyi yerin ünvanını nəzərə alaraq hesab edir ki, işə ərazi aidiyyəti üzrə Gəncə İnzibati Məhkəməsində baxılmalıdır.
17. Göründüyü kimi, iddia mümkün iddiadır, ona görə ki, hazırkı iddianın qaldırılması üçün inzibati prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulan həm ümumi, həm xüsusi mümkünlük şərtləri ödənilmiş və iddianı mümkünsüz edən hər hansı bir əsas müəyyən edilməmişdir. IV. Prosessual məsələlər
18. Gəncə İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli qərardadı ilə X18, X9, X52, X12, X19, X10, X38, X13, X39, X63, X40, X20, X41, X42, X64, X65, X14, X43, X66, X67, X21, X15, X28, X16, X29, X44, X53, X22, X30, X31, X32, X23, X33, X34, X68, X17, X54, X55, X24, X35, X45, X56, X25, X46, X47, X84, X69, X70, X48 və X27 zəruri cəlbetmə qaydasında üçüncü şəxs qismində məhkəmə icraatına cəlb edilmişlər.
19. İş üzrə inzibati prosessual qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq prosessual hərəkətlər edilərək, işin şifahi məhkəmə baxış iclası xx.xx.2025-ci il tarixə təyin edilmiş, bu barədə tərəflərə və üçüncü şəxslərə məlumat verilərək şifahi məhkəmə baxışı ilə bağlı iclasa gəlmədiyi halda onların iştirakı olmadan ərizəyə baxılacağı və iş üzrə qərar qəbul ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdir.
20. Cavabdeh nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmiş, məhkəməyə xx.xx.2025-ci il tarixli məktub ünvanlayaraq məhkəmə prosesinin iştirakları olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı və üçüncü şəxslər isə məhkəməyə gəlməmiş, gəlməmələrinin üzrlü və ya mümkünsüzlüyü barədə məlumat verməmişdirlər.
21. Məhkəmə İPM-in 62.3-cü maddəsinin tələblərinə müvafiq olaraq, işə şifahi məhkəmə baxış iclasına gəlməyən şəxslərin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. V. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları və etirazın dəlilləri
22. Cavabdeh orqanın və üçüncü şəxslərin iddiaya qarşı yazılı etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. VI. Mübahisənin həlli ilə bağlı məhkəmə araşdırmasının əsasını təşkil edən sənədlər
23. Məhkəmə araşdırmasının predmetini aşağıdakı sənədlər təşkil etmişdir: - Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2022-ci il qeydiyyat tarixli ********** qeydiyyat nömrəli çıxarış; - Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli ******* nömrəli arayışı; - Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli imtina məktubu; - Məhkəmənin sorğusuna Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞnin 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-21-3-33/2-14680/2024 nömrəli cavab məktubu və ona əlavə edilmiş sənədlər; - Məhkəmənin sorğusuna Daxili İşlər Nazirliyinin Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixli 3-13-57/2-892/2025 nömrəli cavab məktubu; - Elektron məhkəmə informasiya sistemindən çıxarışlar.
Əsaslandırma hissəsi:
VII. Tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin mövqeyi
24. Məhkəmə sübutları obyektiv, hərtərəfli və tam tədqiq edərək, inzibati iş materiallarını araşdırıb hüquqi qiymət verərək, belə qənaətə gəlir ki, iddia mahiyyət baxımından qismən əsaslıdır və qismən təmin edilməlidir.
25. İş materialları ilə müəyyən edilmiş hallardan görünür ki, Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2022-ci il qeydiyyat tarixli ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışa əsasən ünvan 1 ünvanında yerləşən ev tam mülkiyyət hüququ üzrə İddiaçı məxsusdur.
26. Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli ******* nömrəli arayışında üçüncü şəxslər xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X18, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X9, xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü X52, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X12, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X19, xx.xx.1981-ci il təvəllüdlü X10, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X38, xx.xx.1971-ci il təvəllüdlü X13, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X39, xx.xx.1992ci il təvəllüdlü X63, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X40, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X20, xx.xx.1977-ci il təvəllüdlü X36, xx.xx.1960-cı il təvəllüdlü X42, xx.xx.1980-ci il təvəllüdlü X64, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X65, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.1987-cü il təvəllüdlü X43, xx.xx.1994-cü il təvəllüdlü X66, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X67, xx.xx.1975ci il təvəllüdlü X21, xx.xx.1956-cı il təvəllüdlü X15, xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü X28, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X16, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X29, xx.xx.1970-ci il təvəllüdlü X44, xx.xx.1957-ci il təvəllüdlü X53, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X22, xx.xx.2001-ci il təvəllüdlü X30, xx.xx.1974-cü il təvəllüdlü X31, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X32, xx.xx.1962ci il təvəllüdlü X23, xx.xx.1946-cı il təvəllüdlü X33, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X34, xx.xx.1995-ci il təvəllüdlü X68, xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X17, xx.xx.1980-ci il təvəllüdlü X54, xx.xx.2003-cü il təvəllüdlü X55, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X24, xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X35, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X45, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X56, xx.xx.1976cı il təvəllüdlü X25, xx.xx.1969-cu il təvəllüdlü X46, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü X47, xx.xx.1984-cü il təvəllüdlü X84, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X69, xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X70, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X48 və xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X8 iddiaçıya məxsus sözügedən evdə qeydiyyatda olduqları göstərildiyindən iddiaçı cavabdeh orqana müraciət edərək, həmin şəxslərin ona məxsus evdən qeydiyyatdan çıxarılmasını xahiş etmiş, cavabdeh isə bundan imtina etmişdir.
27. İddiaçı üçüncü şəxslərin ona məxsus evdə qeydiyyatlarının formal olduğunu və bunun onun mülkiyyət hüququnun məhdudlaşmasına səbəb olduğunu əsas gətirməklə, hazırkı iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
28. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, xx.xx.1974-cı il təvəllüdlü X5 şəhəri, Azərbaycan küçəsi, döngə 6, ev 24, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Şıxzamanlı qəs., Elşad Vəliyev küç., giriş 26, xx.xx.1967-cı il təvəllüdlü X1 şəhəri Şərq küçəsi X119-7 sahə 7, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Yusif Məmmədəliyev küçəsi, giriş 89, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X2 şəhəri Dədə Qorqud küç., ev 40, mənzil 27, xx.xx.1984-cü il təvəllüdlü X7 şəhəri, Azərbaycan küçəsi, döngə 6, ev 24, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Şıxzamanlı qəs., Elşad Vəliyev küç., giriş 26, xx.xx.2001-ci il təvəllüdlü X3 rayonu, Aran qəsəbəsi ünvanında qeydiyyatdadır.
29. Yəni, üçüncü şəxslərdən X31, X26, X19, X40 və X30 məhkəmə icraatı gedişində iddiaçıya məxsus evdən qeydiyyatdan çıxaraq, başqa fərqli ünvanlara qeydiyyata düşmüşlər.
30. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun: - 1-ci maddəsinə görə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra şəxslər) Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar... - 9-cu maddəsinə görə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan aşağıdakı hallarda çıxarılır: 1) yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 2) başqa ölkədə yaşayış yeri seçdikdə - müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 3) ömürlük azadlıqdan məhrum edildikdə - məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü əsasında; 4) öldükdə və ya məhkəmə qətnaməsi ilə ölmüş elan edildikdə - ölüm aktının qeydə alınması haqqında müvafiq dövlət orqanının məlumatı əsasında; 5) yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında; 6) qeydiyyata alınma üçün əsas olmuş sənədlərin və ya məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı və ya qeydiyyat məsələsi həll edilərkən vəzifəli şəxs tərəfindən qanunsuz hərəkətə yol verildiyi aşkar edildikdə - məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı əsasında.
31. Məhkəmə qeyd edir ki, adıçəkilən Qanunda yaşayış sahəsi ilə bağlı hər hansı qanunla qorunan hüquq sahibi olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında qeydiyyatdan çıxarılması imkanı birbaşa nəzərdə tutulmasa da, bu hal həmin şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmalarına maneə təşkil etməməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüquqdur.
32. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ““Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 24 sentyabr 2020ci il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki: - müraciətdə göstərilən mülki işdə olduğu kimi, mükiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, bu hallarda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericilikdə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərdə tutulmuş “şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi” ifadəsi “şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması” mənasını da ehtiva edir. - Nəzərə alınmalıdır ki, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun son illərdə qəbul etdiyi Qərarlar mülkiyyətçinin hüquqlarının müdafiəsinə, üçüncü şəxslərin yaşayış sahəsinə dair əmlak hüquqlarının mövcudluğunun mülkiyyətçinin hüquqlarının, o cümlədən sərəncam hüququnun realizəsinə maneəçilik yaratmamasına istiqamətlənmişdir. - Göstərilənlərə əsasən, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, mülkiyyətçinin iradə ifadəsi olan razılıq ərizəsi ilə ona məxsus yaşayış sahəsinə digər şəxsin qeydiyyata alınması nəticəsində yaranmış hüquqi münasibətlərə mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilə bilər. - “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunda əsas müddəa kimi təsbit edilən yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola biləcəyi nəzərə alınmaqla yaşayış sahəsinə münasibətdə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (inzibati orqan) tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması təmin olunmalıdır. Əks halda məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər.
33. Göründüyü kimi, iddiaçının evində qeydiyyatda olan üçüncü şəxslər X18, X9, X52, X12, X10, X38, X13, X39, X63, X20, X41, X42, X64, X65, X14, X43, X66, X67, X21, X15, X28, X16, X29, X44, X53, X22, X32, X23, X33, X34, X68, X17, X54, X55, X35, X45, X56, X25, X46, X47, X84, X69, X70, X48 və X8 hazırkı mülkiyyətçinin ailə üzvü olmadıqlarından onların iddiaçıya məxsus yaşayış sahəsinə istifadə hüquqları da yoxdur. İkinci tərəfdən, həmin üçüncü şəxslər hazırda sözügedən ünvanda faktiki olaraq yaşamırlar və qeydiyyatları formal xarakter daşıyır. Onların iddiaçıya məxsus evdə formal qeydiyyatda qalmaları isə iddiaçının mülkiyyətçi kimi ona məxsus olan əmlaka mülkiyyət hüququnu məhdudlaşdırır. Eyni zamanda, qanunvericilikdə yaşayış yerini dəyişdirmiş şəxsin yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmalı olması nəzərdə tutulmuşdur. Bu istiqamətdə aparılan qiymətləndirmə isə iddiaçının hazırkı tələbində haqlı olması qənaətinə gəlməyə əsas verir. Cavabdeh inzibati orqanın isə üçüncü şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmalarından imtinası əsassız olmuşdur.
34. Həmçinin qeyd edilməlidir ki, şəxsin yaşayış yerindən qeydiyyatdan çıxarılması onun üçün hər hansı əlverişsiz hüquqi nəticələr yaratmamaqla yanaşı, yaşayış sahəsi üzrə, ümumiyyətlə qeydiyyatsız qalmasına da səbəb olmur. Belə ki, həmin şəxs özünün yeni yaşayış yerləri üzrə qeydiyyata alına bilərlər.
35. Məhkəmə tələbin üçüncü şəxslərdən X5 şəhəri, Azərbaycan küçəsi, döngə 6, ev 24, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Şıxzamanlı qəs., Elşad Vəliyev küç., giriş 26, X1 şəhəri Şərq küçəsi X119-7 sahə 7, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Yusif Məmmədəliyev küçəsi, giriş 89, X2 şəhəri Dədə Qorqud küç., ev 40, mənzil 27, X7 şəhəri, Azərbaycan küçəsi, döngə 6, ev 24, Yeni qaydalarla Gəncə şəhəri, Şıxzamanlı qəs., Elşad Vəliyev küç., giriş 26, X3 rayonu, Aran qəsəbəsində qeydiyyatda olduğundan tələb həmin üçüncü şəxsin qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması hissəsində təmin edilməməlidir.
36. İPM-in: - 58.7-ci maddəsinə görə sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. - 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. - 68.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır.
37. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir.
Nəticəvi hissə:
38. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 75 və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq
qərara aldı:
İddia qismən təmin edilsin. X18, X9, X52, X12, X10, X38, X13, X39, X63, X20, X41, X42, X64, X65, X14, X43, X66, X67, X21, X15, X28, X16, X29, X44, X53, X22, X32, X23, X33, X34, X68, X17, X54, X55, X35, X45, X56, X25, X46, X47, X84, X69, X70, X48 və X8 ünvan 1 ünvanından qeydiyyatdan çıxarılmaları öhdəliyi Cavabdeh üzərinə qoyulsun. X6, X26, X19, X40 və X11 qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması hissəsində təmin edilməsin. Qərardan, onun tam formada təqdim olduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Gəncə İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati kollegiyasına (Gəncə şəhəri, Atatürk prospekti, 252) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qərardan şikayət verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda məhkəmə qərarı onun təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Gülşən Əliyeva