Gəncə İnzibati Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(114)-3123/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Gəncə şəhəri İş № 2-1(114)-3123/2022 25.10.2022 GƏNCƏ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Mən, hakim Quliyev Zəfər Arif oğlu, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu publik hüquqi şəxsin 19 saylı regional ərazi filialına qarşı “iş illərinin sosial sığorta stajına daxil edilməklə, pensiyanın bərpa edilməsi” tələbinə dair işə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında məhkəmə binasında baxaraq müəyyən etdim: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu publik hüquqi şəxsin 19 saylı regional ərazi filialına qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 1991-ci ilin noyabrdekabr aylarında, 1992-ci ildə və 1996-cı ilin fevral-dekabr aylarında Gədəbəy rayonunun “Mehdi Quliyev” adına sovxozunda işlədiyi illərin sosial sığorta stajına daxil edilməklə, ona 2019-cu ildə təyin edilmiş yaşa görə pensiyanın bərpa edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsi və iş materiallarını nəzərdən keçirib hesab edirəm ki, iddia mümkün sayılmamalıdır. Belə ki, Gəncə İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(083)-265/2019 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli qərarına əsasən İddiaçı Qruc oğlunun cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Gədəbəy rayon şöbəsinə qarşı xx.xx.1986-cı il tarixdən xx.xx.1996-cı il tarixədək “Mehdi Quliyev” adına sovxozda traktor briqadir vəzifəsində işlədiyi illərin sosial sığorta stajına daxil edilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbinə dair iddiası qismən təmin edilmiş, Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsi Gədəbəy rayon Dövlət Arxivinin xx.xx.2019-cu il tarixli, 02 nömrəli arxiv arayışı ilə İddiaçı əmək fəaliyyətini əks etdirən 1986-cı ilin avqust-dekabr ayları, 1987-1991-ci illər (1991-ci ilin yanvar-oktyabr ayları) və 1993-cü ildən 1996-cı ilin yanvar ayınadək müddətlərin sosial sığorta stajına daxil edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması, iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi qərara alınmışdır. İddia tələbi iddiaçının “Mehdi Quliyev” adına sovxozda işlədiyi qeyd olunan 1991-ci ilin noyabr-dekabr ayları, 1992-ci il və 1996-cı ilin fevral-dekabr aylarının sosial sığorta stajına daxil edilməsi hissəsində təmin edilməmişdir. Gəncə İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin həmin qərarı qanuni qüvvəyə minmiş və icra edilməsi üçün cavabdeh orqana göndərilmiş, cavabdeh orqan tərəfindən iddiaçının sığorta stajı hesablanarkən nəzərə alınmışdır. Göründüyü kimi, iddiaçı 1991-ci ilin noyabr-dekabr aylarında, 1992-ci ildə və 1996-cı ilin fevral-dekabr aylarında Gədəbəy rayonunun “Mehdi Quliyev” adına sovxozunda işlədiyi illərin sosial sığorta stajına daxil edilməsi tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmiş, məhkəmə tərəfindən həmin iddia tələbi təmin edilməmişdir və qərar qanuni qüvvəyə minmişdir. Hazırda iddiaçı eyni iddia tələbi ilə məhkəməyə yenidən müraciət etmişdir. İddiaçı hazırki iddia tələbində 1991-ci ilin noyabr-dekabr aylarında, 1992-ci ildə və 1996-cı ilin fevraldekabr aylarında Gədəbəy rayonunun “Mehdi Quliyev” adına sovxozunda işlədiyi illərin sosial sığorta stajına daxil edilməklə, ona təyin edilmiş yaşa görə pensiyanın bərpa edilməsini tələbi edir. Göründüyü kimi, iddiaçı yaşa görə pensiyanın bərpa edilməsi tələbini müstəqil tələb kimi qoymamışdır, qeyd olunan dövrlərin sosial sığorta stajına daxil edilməklə, pensiyanın bərpa edilməsini tələb edir. Pensiyanın bərpa edilməsi mübahisələndirilən iş illərinin sosial sığorta stajına daxil edilməsi ilə əlaqələndirilməklə və iş illərinin sosial sığorta stajına daxil edilməsindən asılı halda müəyyən edilməklə vahid tələb kimi verilmişdir. Qeyd olunan tələblə əlaqədar qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarının mövcud olmasına baxmayaraq, iddiaçı eyni iddia tələbi ilə məhkəməyə yenidən müraciət etmişdir. Qanuni qüvvəyə minmiş mahiyyəti üzrə qərarın olması iddiaçıya eyni predmet üzrə yenidən tələblə çıxış etmək imkanı vermir. Məhkəmə onu da qeyd edir ki, iddianın əsasını iddiaçının cavabdehə qarşı öz tələbini əsaslandırmaq üçün irəli sürdüyü hallar, yəni tərəflər arasındakı maddi-hüquqi münasibətlərin yaranması, dəyişməsi və xitamının bağlı olduğu hüquqi faktlar təşkil edir. İddianın əsasının dəyişdirilməsi iddia tələbini təsdiq edən yeni hallara istinad edilməsində və ya ilkin əsasların bəzilərinin aradan qaldırılmasında ifadə oluna bilər. İddiaçının əvvəl irəli sürdüyü hüquqi faktların məzmununu dəqiqləşdirməsi və ya onları konkretləşdirməsi iddianın əsasının dəyişdirilməsi kimi qəbul edilə bilməz. İddianın predmeti isə iddiaçının cavabdehə qarşı irəli sürdüyü maddi-hüquqi tələbdir. İddianın predmetinin dəyişdirilməsi zamanı iddia tələbinin mahiyyəti də dəyişdirilir. Eyni tələbin cavabdeh orqanın dəyişdirilməsi iddia predmetinin dəyişdirilməsi demək deyildir. Bu səbəbdən məhkəmə hesab edir ki, iddia mümkün sayılmamalıdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” 05 nömrəli 10 aprel 2015-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, “...Mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur. (1.3-cü bənd); Ona görə də, iddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir. (1.4-cü bənd); Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdır. (2.1-ci bənd); İddia mümkün sayılmadıqda məhkəmə İPM-in 35.3-cü maddəsinə əsasən qərardad qəbul edir (8.1-ci bənd); Bu qərardad məzmun baxımından mübahisə predmetinə toxunmur və yalnız iddianın mahiyyəti üzrə qərar çıxarmaq üçün şərtin mövcud olmadığını müəyyən edir (8.2-ci bənd); Buna görə də, iddianın mümkün sayılmamasına dair qərardad yenidən mümkünlük şərtlərinə əməl etməklə eyni predmet üzrə iddia qaldırmaq imkanını istisna etmir (8.3-cü bənd); Bunun əksinə olaraq mahiyyəti üzrə çıxarılmış qərarın hüquqi qüvvəsi iddiaçıya eyni predmet üzrə yenidən tələblə çıxış etmək imkanı vermir (8.4-cü bənd); İddianın mümkün sayılmaması və iddianın mahiyyəti üzrə həll edilməsi iddiaçı üçün fərqli hüquqi nəticələr yaratdığından, məhkəmələr mümkünlük şərtlərinə əməl edilməməsi əsaslarından çıxış edərək iddianı rədd etməkdə haqlı deyildirlər və bu cür hallarda iddia mümkün sayılmamalıdır (8.5-ci bənd); İddianın mümkünlük şərtləri icraatın bütün mərhələlərində yoxlanılmalı, həmin şərtlər mübahisənin mahiyyəti üzrə qərar çıxarıldığı anda mövcud olmalıdırlar. (8.6-cı bənd); İPM-in 45.5.1-ci maddəsinə görə iddia ilə bağlı işin məhkəmənin icraatında olduğu müddətdə tərəflərdən heç biri eyni iddia ilə başqa məhkəməyə müraciət edə bilməz (15.4-cü bənd); İPM-in 78-ci maddəsinə əsasən mübahisə predmeti barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı proses iştirakçıları və onların hüquqi varisləri üçün məcburidir (15.5-ci bənd); Qeyd olunan maddələrdə təsbit olunmuş halları müəyyən etdikdə məhkəmələr verilmiş iddianı mümkün saymamalıdırlar (15.6-cı bənd). Beləliklə, hazırkı işlə 2-1(83)-265/2019 və sonrakı 2-1(112)-5547/2021 nömrəli inzibati işlər müqayisə edildikdə məlum olur ki, hər iki iddianın predmeti, yəni iddia tələbi eynidir və iddiaçının dəlilləri iddia tələbinə baxılması üçün yeni əsas kimi qəbul edilə bilməz. İddiaçı həmin inzibati işdə də hazırkı iş üzrə tələb etdiyi 1991-ci ilin noyabr-dekabr aylarında, 1992-ci ildə və 1996-cı ilin fevral-dekabr aylarında Gədəbəy rayonunun “Mehdi Quliyev” adına sovxozunda işlədiyi illərin sosial sığorta stajına daxil edilməklə, ona 2019cu ildə təyin edilmiş yaşa görə pensiyanın bərpa edilməsini tələb etmişdir. İPM-in 78-ci maddəsinə əsasən isə, mübahisə predmeti barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı proses iştirakçıları və onların hüquqi varisləri üçün məcburidir. Eyni eyni predmet barəsində və eyni əsaslar üzrə qanuni qüvvəyə minmiş və həmin tərəflər üçün məcburi olan məhkəmə qərarı olduğu halda, habelə eyni mübahisəyə dair əvvəlki iş üzrə faktiki halların əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdiyinə dair hər hansı yeni sübutlar təqdim olunmadığı halda, əvvəlki iş üzrə məhkəmə qərarının qüvvəsi həmin mübahisəyə yenidən baxılmasını qadağan edir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsində qeyd olunur ki, bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. Həmin Məcəllənin 35.3-cü maddəsinin tələblərinə əsasən iddianın mümkün sayılmaması barədə məhkəmə qərardad qəbul edir. Həmin qərardaddan yuxarı məhkəməyə şikayət verilə bilər. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2, 35 və 80-ci maddələrini rəhbər tutaraq qərara aldım: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu publik hüquqi şəxsin 19 saylı regional ərazi filialına qarşı “iş illərinin sosial sığorta stajına daxil edilməklə, pensiyanın bərpa edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddiası mümkün sayılmasın. Qərardaddan surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Gəncə İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Zəfər Quliyev