Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Gəncə şəhəri İş № 2-1(114)-4640/2024 27.11.2024 GƏNCƏ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Tağıyeva Ruhiyə Nadim qızı İddiaçı cavabdeh Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinə qarşı “bölgü planının etibarsız hesab edilməsi və cavabdeh barəsində xüsusi qərardad qəbul edilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə məhkəmə binasında, məhkəmə iclasından kənar baxaraq aşağıdakı qərardadı qəbul etdi. İddiaçının tələbi İddiaçı cavabdeh Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdeh tərəfindən tərtib edilmiş “bölgü planı”nın etibarsız hesab edilməsi və cavabdeh barəsində xüsusi qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı ərizəsini belə əsaslandırılmışdır ki, Göygöl rayon Dövlət Notariat Kontorunun xx.xx.2009-cu il tarixli 3M-1-127№-li reyestrdə qeydə alınmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən "xxxx" MMC 10 ha torpaq sahəsinin istifadə hüquqları ona satılmışdır. Müqavilə reyestrdə qeydə alınması üçün 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinə təqdim edilmişdir. İdarə xx.xx.2009-cu il tarixli **********82 reyestr nömrəsi ilə çıxarış və AA 004782 nömrə ilə torpaq sahəsinin planı və ölçüsünü iddiaçıya təqdim etmişdir. 2022-ci ilədək iddiaçı həmin torpaq sahəsini təyinatına uyğun istifadə edib subsidiya alırmış. 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən aparılan monitorinq nəticəsində müəyyən edildi ki, ona ayrılmış torpaq sahəsinin plan və cizgiləri düzgün göstərilməmişdir. Yəni torpaq sahəsinin koordinatları tamamilə digər ərazini əhatə edir və bu səbəbdən ona subsidiya verilməsindən imtina olunmuşdur. Bununla əlaqədar, iddiaçı istifadəsində olan torpaq sahəsinin plan cizgilərinin uyğunlaşdırması üçün "xxxx" MMC ilə dəyişmə müqaviləsi bağlamışdır. Müqavilə Gəncə şəhər 6 saylı Notariat ofisində xx.xx.2023-cü il tarixdə rəsmiləşmiş, 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsi tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixdə qeydə alınmış, iddiaçıya ********** nömrə ilə çıxarış və B№027395 saylı torpaq sahəsinin plan və ölçüsü verilmişdir. Cavabdehin qeyri-qanuni hərəkətlərindən ona subsidiya almadığına görə 2000 (iki min) manat, 105 man.+325 man. +10man.+30 man=460 manat çıxarış üçün ödədiyi rüsum, 100 manat daşınmaz əmlakın real bazar dəyərin müəyyənləşdirilməsinə dair arayış, 115 manat istifadə hüququn dəyişməsi müqaviləsi və 12 manat bölgü planın cəmi: 2000 man. +460 man.+115 man. +12 man.=2587 (iki min beş yüz səksən yeddi) manat ziyan vurulub. Bundan başqa iddiaçı 2024-cü ildə subsidiya almaqdan məhrum olmuşdur. Həmin əməliyyatla əlaqədar və subsidiya ilə birlikdə ona 4587 manat ziyan dəymişdir. xx.xx.2024-cü il tarixdə məhkəmədə məlum oldu ki, guya “bölgü planı” onun imzası ilə tərtib edilib. İddiaçı iddia edir ki, həmin “bölgü planı” saxtadır və o həmin sənədə imza atmamışdır. “bölgü planı” üç tərəf imzaları ilə təsdiq edilir: 1. Hüquq sahibi (satan); 2. Alan; 3. Tərtib edən. Bundan başqa “bölgü planı”nda atılan imzalar notarial qaydada təsdiq olunur. Məhkəməyə təqdim edilmiş “bölgü planı”-nın surətində nə tərtib tarixi qeyd olunub, nə də ki, notariusun təsdiqi var. Bölgü planı saxta olduğu üçün xx.xx.2024-cü il tarixdə iddiaçı Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinə müraciət edərək həmin bölgü planının etibarsız olduğunun təsdiq edilməsini xahiş etmişdir. Onun ərizəsinə müddət pozuntusu ilə baxılmış (idarəyə daxil olub xx.xx.2024- cü il tarixdə, cavab verilib xx.xx.2024-cü il tarixdə) və xahişi təmin edilməmişdir. İşin halları Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsi tərəfindən İddiaçı ünvanlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli “müraciətə baxılması haqqında məktubda” göstərilmişdir ki, 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinin arxiv sənədlərinin araşdırılması zamanı Göygöl şəhəri, Bakı-Qazax avtomobil yolunun sol tərəfində yerləşən 10.0 ha torpaq sahəsinin Gəncə şəhər 6 saylı notariat ofisinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 3M- 664 reyestr nömrəli “İstifadə hüququnun dəyişməsi müqaviləsi”nə əsasən "xxxx" MMC-nin istifadəsində olan 142.9543 ha torpaq sahəsinin 10.0 ha hissəsi ilə dəyişdirildiyi və həmin müqavilə əsasında iddiaçının torpaq sahəsi üzərində istifadə hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınaraq xx.xx.2023-cü il tarixli, **********82 nömrəli çıxarış verildiyi müəyyən edilmişdir. Həmin torpaq sahəsinə dair tərtib edilmiş bölgü planı onun etibarnamə üzrə nümayəndəsi X1 tərəfindən imzalanmış və imzaların həqiqliyi Gəncə şəhər 6 saylı notariat ofisinin xüsusi notariusu tərəfindən təsdiq edilmişdir. 3M-1-27 nömrəli daşınmaz əmlakın alq-satqı müqaviləsinə əsasən Göygöl şəhərində yerləşən 152.9543 ha torpaq sahəsinin bölgü planı hüquqi sahibi qismində İsmayılov Tofiq, alan qismində İddiaçı və tərtib etdi qismində E.Məmmədov tərəfindən təsdiq edilmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosesual Məcəlləsi Maddə 2. İnzibati mübahisələrin məhkəmə aidiyyəti 2.1. Qanunla başqa aidiyyət qaydası müəyyən edilməmişdirsə, inzibati mübahisələrə dair işlər üzrə məhkəmə icraatı inzibati məhkəmələr və inzibati kollegiyalar tərəfindən həyata keçirilir. Maddə 35. İddianın mümkünlüyü 35.1. Bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. 35.3. İddianın mümkün sayılmaması barədə məhkəmə qərardad qəbul edir. Həmin qərardaddan yuxarı məhkəməyə şikayət verilə bilər. Maddə 85. Şikayətin verilməsinə dair tələblər 85.1. Şikayət məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün, məhkəmə qərardadının isə elan olunduğu gündən 10 gün müddətində inzibati məhkəmə vasitəsilə verilir. “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 10 aprel 2015-ci il tarixli 4 nömrəli Qərarı
2. Nəzərə alınmalıdır ki, mübahisənin məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi üçün ilk növbədə mübahisənin tərəflərinin hüquqi vəziyyəti və onların arasındakı münasibətlərin ümumi (publik), yaxud xüsusi hüququn nizamasalma predmetinə aid olduğu müəyyən edilməlidir. 3.1. Xüsusi hüquq, onun subyektləri olan fiziki və hüquqi şəxslər arasında yaranan hüquq münasibətlərini tənzimləyir; xüsusi hüquq münasibətlərinin tərəfləri bərabər mövqedədir, onlar öz iradələrini ifadə etməkdə sərbəstdirlər və heç biri digərinə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq etmir. Ümumi (publik) hüquq isə, publik hakimiyyət daşıyıcıları (Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, onların yerli (struktur) və digər qurumları, bələdiyyələr, habelə qanuna əsasən inzibati akt qəbul etmək səlahiyyəti verilmiş hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxs) ilə fiziki və ya hüquqi şəxslər arasında olan münasibətləri tənzimləyir. Bu münasibətlərdə inzibati orqan qanunla ona həvalə edilmiş inzibati funksiyanı yerinə yetirir və digər tərəfə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq edir.
“İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 10 aprel 2015-ci il tarixli 5 nömrəli Qərarı 1.1. Məhkəmələr nəzərə almalıdırlar ki, inzibati mübahisələrə dair iddianın əsaslılığının yoxlanılması üçün zəruri ilkin şərt onun mümkün olmasıdır. 1.3. Mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur. 1.4. Ona görə də, iddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir. 2.1.Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdır.
11. İnzibati məhkəmə icraatı inzibati hüquq münasibətləri ilə bağlı mübahisələr üzrə aparılır.
12. İnzibati mübahisələrin predmetini inzibati orqanlar tərəfindən qəbul edilmiş və ya qəbul edilməsi arzu edilən inzibati aktlar, habelə inzibati orqanların fiziki və hüquqi şəxslərə münasibətdə faktiki xarakterli hərəkətləri təşkil edir.
17. Mülki və ya cinayət məhkəmə icraatı qaydasında, habelə inzibati xətalara dair işlər üzrə icraat qaydasında baxılmalı olan mübahisələrə dair iddialar mümkün sayılmamalı, iddiaçıya aidiyyəti üzrə səlahiyyətli məhkəməyə (yaxud, inzibati xətalara dair işlər üzrə icraat qaydasında işlərə baxmaq səlahiyyəti olan orqana) müraciət etmək hüququ izah olunmalıdır.
Məhkəmənin mövqeyi
Məhkəmə iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib hesab edir ki, iddia mümkün sayılmamalıdır. İnzibati mübahisələrə dair iddianın əsaslılığının yoxlanılması üçün zəruri ilkin şərt onun mümkün olmasıdır. Mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur. Ona görə də, iddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir. Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdır. Məhkəmə iddianın mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu yoxlayaraq qeyd edir ki, hazırkı iddia tələbi üzrə iddianın mümkünlük şərtlərindən biri olan məhkəmə aidiyyəti düzgün müəyyən edilməmişdir. Hazırkı iddia tələbi üzrə iddiaçının hüquqi marağı “bölgü planı”nın etibarsız hesab edilməsi və cavabdeh barəsində xüsusi qərardad qəbul edilməsidir. İş materialında olan bölgü planından görünür ki, həmin bölgü planı 3M-1-27 nömrəli daşınmaz əmlakın alq-satqı müqaviləsinə əsasən hazırlanmış, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsi tərəfindən tərtib edilməklə hüquqi sahibi olan satıcı, alıcı, tərtib edən şəxs tərəfindən təsdiq edilmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı iş üzrə iddiaçının mübahisələndirdiyi bölgü planı daşınmaz əmlakın alq-satqı müqaviləsi əsasında tərtib edilib təsdiq olunmaqla qeyd olunan münasibət xüsusi hüquq subyektləri arasında yaranmış münasibətdir. İnzibati məhkəmə icraatı inzibati hüquq münasibətləri ilə bağlı mübahisələr üzrə aparılır. İnzibati mübahisələrin predmetini inzibati orqanlar tərəfindən qəbul edilmiş və ya qəbul edilməsi arzu edilən inzibati aktlar, habelə inzibati orqanların fiziki və hüquqi şəxslərə münasibətdə faktiki xarakterli hərəkətləri təşkil edir. İnzibati hüquq münasibətləri tərəflər arasında yaranan ümumi (publik) hüququn nizamasalma predmetinə aid olan münasibətlərdir. Ümumi (publik) hüquq publik hakimiyyət daşıyıcıları (Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, onların yerli (struktur) və digər qurumları, bələdiyyələr, habelə qanuna əsasən inzibati akt qəbul etmək səlahiyyəti verilmiş hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxs) ilə fiziki və ya hüquqi şəxslər arasında olan münasibətləri tənzimləyir. Bu münasibətlərdə inzibati orqan qanunla ona həvalə edilmiş inzibati funksiyanı yerinə yetirir və digər tərəfə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq edir. Xüsusi hüquq isə onun subyektləri olan fiziki və hüquqi şəxslər arasında yaranan hüquq münasibətlərini tənzimləyir. Xüsusi hüquq münasibətlərinin tərəfləri bərabər mövqedədir, onlar öz iradələrini ifadə etməkdə sərbəstdirlər və heç biri digərinə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq etmir. Məhkəmə hesab edir ki, hazırkı mübahisə inzibati hüquq münasibətlərindən yaranan mübahisə deyil, xüsusi hüquq münasibətləri ilə bağlı mübahisə olmaqla mülki məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalıdır. Məhkəmə həmçinin iddianın cavabdeh barəsində xüsusi qərardad qəbul edilməsi hissəsinə münasibətdə qeyd edir ki, xüsusi qərardad işə mahiyyəti üzrə baxıldıqda işin hallarından asılı olaraq çıxarılan qərardaddır. Ona görə də həmin hissədə də iddia mümkün sayılmamalıdır. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı cavabdeh Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinə qarşı “bölgü planının etibarsız hesab edilməsi və cavabdeh barəsində xüsusi qərardad qəbul edilməsi” tələbinə dair iddiası mümkün sayılmamalıdır. Həmçinin iddiaçıya izah edilir ki, müvafiq cavabdehə qarşı hazırkı tələb ilə müvafiq rayon (şəhər) məhkəməsinə və ya kommersiya məhkəməsinə müraciət edə bilər. Məhkəmə yuxarıda qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati- Prosessual Məcəlləsinin 35 və 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq
Qərara aldı
İddiaçı cavabdeh Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 3 saylı Gəncə Ərazi İdarəsinə qarşı “bölgü planının etibarsız hesab edilməsi və cavabdeh barəsində xüsusi qərardad qəbul edilməsi” tələbinə dair iddiası mümkün sayılmasın. Qərardaddan onun təqdim olunduğu vaxtdan 10 (on) gün müddətində Gəncə İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim Ruhiyə Tağıyeva