Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Gəncə şəhəri İş № 2-1(114)-827/2025 24.01.2025 GƏNCƏ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Cavabdehnə qarşı üçüncü şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmaları tələbinə dair iş üzrə Giriş hissə: Hakim Əliyeva Gülşən Talıb qızının sədrliyi, Kərimov Elvin Cəfər oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı üçüncü şəxslər X77, X17, X9, X63, X3, X46, X18, X47, X29, X42, X19, X4, X64, X28, X48, X10, X49, X20, Qanuni nümayəndə2, X11, X21, X22, X8, X30, X31, X23, X12, X32, X33, X34, X35, X93, X50, X51, X13, X14, X15, X52, X36, X53, X16, X24, X37, X43, Qanuni nümayəndə4 Əlövsət qızı, X44, X38, X25, X39 və X5 ona məxsus olan Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanından pasport qeydiyyatından çıxarılmaları öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbinə dair inzibati işə Gəncə İnzibati Məhkəməsinin (Gəncə şəhəri, H.Əliyev prospekti, 105) binasında açıq məhkəmə iclasında şifahi dinləmələr qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Təsviri hissə: I. İşin halları
1. Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2023-cü il qeydiyyat tarixli ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışa və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞ-nin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-21-3-46/2-2835/2024 nömrəli cavab məktubu və ona əlavə edilmiş sənədlərə əsasən, Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanında yerləşən əmlak tam mülkiyyət hüququ əsasında xx.xx.2023-cü il tarixdə İddiaçı adına qeydə alınmışdır.
2. Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli ******* nömrəli arayışına və Elektron Məhkəmə informasiya sistemindən çıxarışlara əsasən xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X77, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X17, xx.xx.1998-ci il təvəllüdlü X9, xx.xx.1950-ci il təvəllüdlü X63, xx.xx.1943-cü il təvəllüdlü X3, xx.xx.1945-ci il təvəllüdlü X46, xx.xx.1942-ci il təvəllüdlü X18, 18.0.1958-ci il təvəllüdlü X47, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X29, xx.xx.1974-cü il təvəllüdlü X42, xx.xx.1976-cı il təvəllüdlü X19, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X4, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X64, xx.xx.2008-ci il təvəllüdlü X28, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X48, xx.xx.2000-ci il təvəllüdlü X10, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X49, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X20, xx.xx.1977ci il təvəllüdlü Qanuni nümayəndə2, xx.xx.1991-ci il təvəllüdlü X11, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X21, xx.xx.1963-cü il təvəllüdlü X22, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X8, xx.xx.1987ci il təvəllüdlü X30, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X31, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X23, xx.xx.1969-cu il təvəllüdlü X12, xx.xx.1999-cu il təvəllüdlü X32, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X33, xx.xx.1984-cü il təvəllüdlü X34, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X35, xx.xx.2019-cu il təvəllüdlü X93, xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X50, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X51, xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X13, xx.xx.1998-ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X15, xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X52, xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü X36, xx.xx.1988-ci il təvəllüdlü X53, xx.xx.1990-cı il təvəllüdlü X16, xx.xx.1999-cu il təvəllüdlü X24, xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü X37, xx.xx.1994-cü il təvəllüdlü X43, xx.xx.1992-ci il təvəllüdlü Qanuni nümayəndə4 Əlövsət qızı, xx.xx.1988-ci i l təvəllüdlü X44, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X38, xx.xx.1991-ci il təvəllüdlü X25, xx.xx.1972-ci il təvəllüdlü X39 və xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü X1 şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanında qeydiyyatdadırlar.
3. İddiaçının üçüncü şəxslər X77, X17, X9, X63, X3, X46, X18, X47, X29, X42, X19, X4, X64, X28, X48, X10, X49, X20, Qanuni nümayəndə2, X11, X21, X22, X8, X30, X31, X23, X12, X32, X33, X34, X35, X93, X50, X51, X13, X14, X15, X52, X36, X53, X16, X24, X37, X43, Qanuni nümayəndə4 Əlövsət qızı, X44, X38, X25, X39 və X5 ona məxsus olan Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanında yerləşən mənzildən qeydiyyatdan çıxarılmaları barədə Cavabdehnə etdiyi müraciətinə həmin şöbənin xx.xx.2024-cü il tarixli imtina məktubu ilə bildirilmişdir ki, həmin şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmaları “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat” haqqında Azərbaycan Respublikası Qanunun 9-cu maddəsinin 5-ci bəndinə əsasən (şəxs yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə) məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında həyata keçirilə bilər.
4. Məhkəmənin sorğusuna Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli 3-13-68/2- 23840/2024 nömrəli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, müraciətdə göstərilən şəxslər X17, X63, X3, X46, X27, X47, X29, X42, X19, X4, X64, Qanuni nümayəndə2, X11, X21, X22, X8, X30, Fərzəliyev Cəlal llqar oğlu, X12, X32, X34, Fərzəliyev llqar Aslan oğlu, X13, X15, X36, X53, X16, X24, X37, Həşimova Səbinə llqar qızı, Qanuni nümayəndə4, X44, X38, X25, X39, X5 2003-cü ildən 2013-cü ilədək olan müddətdə ünvan 2 ünvanına yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmış şəxslərdir və onlar hazırda həmin ünvanda qeydiyyatdadırlar. X77, X9, X28, X48, Süleymanov Qorxmaz llqar oğlu, X49, X20, X23, X33, X93,X50, X51, Şərifzadə llkin Məhəmməd oğlu, Mirzəzadə Ziya llqar oğlu isə "Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 2-ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq valideyninin yaşayışı üzrə şexsiyyet vəsiqəsi ilə sənədləşdirilmiş azyaşlıdır. Göstərilən şəxslərin qeyd olunan ünvana qeydiyyata alınmasına və onlara şəxsiyyət vəsiqəsi verilməsinə əsas olmuş sənədlərin saxlama müddəti (5 il) bitdiyi üçün məhv edildiyindən həmin sənədlərin təqdim edilməsi mümkün olmamışdır. X32 və X24 2023-cü ildə X6 məxsus mülkiyyət sənədi ilə qeydiyyata alınmışlar.
5. Məhkəmənin sorğusuna Bərdə Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Bərdə şəhər İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə Nümayəndəliyinin xx.xx.2024-cü il tarixli 68 nömrəli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, Bərdə səhəri Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatda olan İddiaçı həmin ünvanda yaşayır. 1.X77 -xx.xx.2009 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 2.X17xx.xx.1967 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 3.X9-xx.xx.1998 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 4.X65-xx.xx.1950 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 5.X3-xx.xx.1943 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 6. X46- xx.xx.1945 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 7.X18-xx.xx.1942 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 8.X47xx.xx.1958 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 9.X29-xx.xx.1959 Təbriz küçəsi ev 13də qeydiyyatdadır. 10.X42-xx.xx.1974 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 11. X19xx.xx.1967 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 12.X4-xx.xx.1958 Təbriz küçəsi ev 13də eydiyyatdadır. 13.X64-xx.xx.1979 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 14.X28 xx.xx.2008 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 16.X10-xx.xx.2000 qeydiyyatdadır. 15.X48-xx.xx.2015 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 17.X49-xx.xx.2010 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 18.X20-xx.xx.2010 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır.
19. Qanuni nümayəndə2-xx.xx.1977 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 20. X11xx.xx.1991 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 21.X21-xx.xx.1975 Təbriz küçəsi ev 13də qeydiyyatdadır. 22.X22-xx.xx.1963 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 23.X8xx.xx.1979 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 24.X30-xx.xx.1987 Təbriz küçəsi ev 13də qeydiyyatdadır. 25.X31-xx.xx.1993 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 26.X23xx.xx.2002 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 27.X12-xx.xx.1969 Təbriz küçəsi ev 13də qeydiyyatdadır. 27.X32-. 29.X33-xx.xx.2013 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 30.X34-xx.xx.1984 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 31.X35-xx.xx.1967 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 32.X93-xx.xx.2019 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 33.X50-xx.xx.2007 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 34.X51-xx.xx.2002 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 35. X13-xx.xx.1997 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 36. Şərifzadə llkin Məhəmməd oğlu-xx.xx.1998 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 37.X15-xx.xx.1993 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır 38.X52xx.xx.1997 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 39. X36-xx.xx.1986 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 40.X53-xx.xx.1988 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 41.X16xx.xx.1990 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 42. X24-. 43.X37-xx.xx.1986 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 44.Həşimova Səbinə llqar qızı-xx.xx.1994 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 45. Qanuni nümayəndə4-xx.xx.1992 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 46.X44-xx.xx.1988 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 47.X38xx.xx.1988 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 48.X25-xx.xx.1991 Təbriz küçəsi ev 13də qeydiyyatdadır. 49. X39-xx.xx.1972 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. 50.X26xx.xx.1986 Təbriz küçəsi ev 13-də qeydiyyatdadır. Bu şəxslər Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanında yaşamırlar.
6. Məhkəmənin Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli 3-13-68/2-44417/2024 nömrəli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, X32 xx.xx.2023-cü il tarixdən, X24 xx.xx.2023-cü il tarixdən Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadırlar.
7. Məhkəmənin sorğusuna Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞ-nin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-21-3-46/2-5297/2024 nömrəli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, sorğuda qeyd olunan ünvan 5 ünvanda yerləşən fərdi yaşayış evi məktubda qedy edilmiş fiziki şəxslərin adlarına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmamışdır.
8. Məhkəmənin sorğusuna Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞ-nin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-21-3-46/2-2886/2024 nömrəli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, ünvan 6 ünvanda yerləşən fərdi yaşayış evi xx.xx.2023-cü il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəsilə X35nun adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. ünvan 7 ünvanda yerləşən fərdi yaşayış evi xx.xx.2015-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəsilə X2 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. ünvan 8 ünvanda yerləşən fərdi yaşayış evi xx.xx.2024-cü il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəsilə X7 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. II. Məhkəmədə icraat
9. İddiaçı Cavabdehnə qarşı iddia ərizəsi ilə xx.xx.2024-cü il tarixdə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, üçüncü şəxslər X77, X17, X9, X63, X3, X46, X18, X47, X29, X42, X19, X4, X64, X28, X48, X10, X49, X20, Qanuni nümayəndə2, X11, X21, X22, X8, X30, X31, X23, X12, X32, X33, X34, X35, X93, X50, X51, X13, X14, X15, X52, X36, X53, X16, X24, X37, X43, Qanuni nümayəndə4 Əlövsət qızı, X44, X38, X25, X39 və X5 ona məxsus olan Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvandan qeydiyyatdan çıxarılmaları öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
10. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, ünvan 9 ünvanındakı mənzil mülkiyyət hüququ ilə ona məxsusdur. Bu barədə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞ-nin hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli ********** qeydiyyat nömrəli çıxarış da vardır. Üçüncü şəxsləri tanımır. Həmin şəxslər onun mülkiyyət hüququnu pozur, sərəncam vermək və digər hüquqlarını məhdudlaşdırır. Bu şəxslərin Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanından qeydiyyatdan çıxarmaq üçün Cavabdehnə müraciət etmiş, lakin onlara imtina edilmiş və imtinada "Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin 5-ci bəndinə əsaslanaraq qeyd edilmişdir ki, “şəxs yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında qeydiyyatdan çıxarılır”. Odur ki, məcbur olub məhkəməyə müraciət etməli olmuşdur. 3-cü şəxslər faktiki olaraq onun evində yaşamasalar da, formal olaraq həmin ünvanda qeydiyyatda dururlar. 3-cü şəxslər həmin ünvanda qeydiyyatda durduqlarına görə məcbur olub kommunal xidmətlərə görə artıq pul ödəməli olur. Lakin, bir halda ki, 3-cü şəxslər onun evində yaşamırlar, onların həmin ünvanda qeydiyyatda olmaları qanuna uyğun deyil.
11. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə İPM) 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılmışdır. III. İddianın növü və mümkünlüyü
12. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı iddia ümumi mümkünlük şərtlərinə (iddianın lazımı qaydada qaldırılması, iddiaçının prosessual fəaliyyət qabiliyyətinə malik olması, iddianın ərazi və predmet aidiyyəti və s.), eyni zamanda xüsusi mümkünlük şərtlərinə əməl olunmaqla verilmişdir.
13. Belə ki, iddiaçı sözügedən mənzilin mülkiyyətçisi olduğundan iddia qaldırmaqda subyektiv hüquqa malik olmuşdur.
14. İddia düzgün cavabdehə qarşı verilmişdir. Cavabdeh (Daxili İşlər Nazirliyinin ərazi və ixtisaslaşdırılmış polis rayon və şöbələri) Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 28 avqust tarixli 136 nömrəli qərarına əsasən inzibati orqanların təsnifatına aid edilmişdir və şəxsin qeydiyyat çıxarılması məsələsi onun səlahiyyətlərinə aiddir.
15. Hazırkı iddia İPM-in 2.2.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə aiddir. İPM-in: - 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. - 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. - 35.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. - 8.1.2-ci maddəsinə əsasən mübahisələndirmə haqqında iddialara mübahisə edilən inzibati aktı qəbul etmiş inzibati orqanın yerləşdiyi yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. İnzibati akt səlahiyyəti birdən çox məhkəmənin yurisdiksiyasına aid olan ərazini əhatə edən inzibati orqan tərəfindən qəbul edildiyi hallarda, belə inzibati aktlara qarşı iddialara hüquqlarına (qanunla qorunan maraqlarına) müdaxilə edilən şəxsin yaşayış yerinin və ya olduğu yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. Bu Məcəllənin 8.1.2-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş aidiyyət qaydaları məcburetmə və öhdəliyin icrası haqqında iddialara da şamil olunur.
16. Hazırkı işdə öhdəliyin icrası haqqında iddianın xüsusi mümkünlük şərti kimi əvvəlcə eyni tələblə inzibati orqana müraciət edilməsi barədə şərt də ödənilmiş, iddiaçı hazırkı tələblə cavabdehə müraciət etmiş və cavabdeh tərəfindən onun müraciətinin təmin edilməsindən imtina edilmişdir.
17. Cavabdeh yerləşdiyi Bərdə şəhəri “Azərbaycan Respublikası apellyasiya, ağır cinayətlər, hərbi, inzibati və kommersiya məhkəmələrinin ərazi yurisdiksiyası”nın təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Məhkəmə-Hüquq Şurasının xx.xx.2019-cu il tarixli Qərarına əsasən Gəncə İnzibati Məhkəməsinin yurisdiksiyasına aid edilmişdir.
18. Məhkəmə hazırkı iddianın öhdəliyin icrası iddia növünə aid olduğunu və cavabdehin yerləşdiyi yerin ünvanını nəzərə alaraq hesab edir ki, işə ərazi aidiyyəti üzrə Gəncə İnzibati Məhkəməsində baxılmalıdır.
19. Göründüyü kimi, iddia mümkün iddiadır, ona görə ki, hazırkı iddianın qaldırılması üçün inzibati prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulan həm ümumi, həm xüsusi mümkünlük şərtləri ödənilmiş və iddianı mümkünsüz edən hər hansı bir əsas müəyyən edilməmişdir. IV. Prosessual məsələlər
20. Gəncə İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli qərardadı ilə X77, X17, X9, X63, X3, X46, X18, X47, X29, X42, X19, X4, X64, X28, X48, X10, X49, X20, Qanuni nümayəndə2, X11, X21, X22, X8, X30, X31, X23, X12, X32, X33, X34, X35, X93, X50, X51, X13, X14, X15, X52, X36, X53, X16, X24, X37, X43, Qanuni nümayəndə4 Əlövsət qızı, X44, X38, X25, X39 və X26 zəruri cəlbetmə qaydasında üçüncü şəxs qismində inzibati məhkəmə icraatına cəlb edilmişlər.
21. İş üzrə inzibati prosessual qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq prosessual hərəkətlər edilərək, işin şifahi məhkəmə baxış iclası xx.xx.2025-ci il tarixə təyin edilmiş, bu barədə tərəflərə və üçüncü şəxslərə məlumat verilərək şifahi məhkəmə baxışı ilə bağlı iclasa gəlmədikləri halda onların iştirakı olmadan ərizəyə baxılacağı və iş üzrə qərar qəbul ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdir.
22. İddiaçı və üçüncü şəxslər məhkəmə iclasına gəlməmiş, cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli məktub ünvanlayaraq məhkəmə prosesinin onların iştirakı olmadan keçirilməsini xahiş etmişdir.
23. Məhkəmə İPM-in 62.3-cü maddəsinin tələblərinə müvafiq olaraq, işə şifahi məhkəmə baxış iclasına gəlməyən şəxslərin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. V. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları və etirazın dəlilləri
24. Cavabdeh orqanın və üçüncü şəxslərin iddiaya qarşı yazılı etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. VI. Mübahisənin həlli ilə bağlı məhkəmə araşdırmasının əsasını təşkil edən sənədlər
25. Məhkəmə araşdırmasının predmetini aşağıdakı sənədlər təşkil etmişdir: - Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2023-cü il qeydiyyat tarixli ********** qeydiyyat nömrəli çıxarış; - Məhkəmənin sorğusuna Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞ-nin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-21-3-46/2-2835/2024 nömrəli cavab məktubu və ona əlavə edilmiş sənədlər; - Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli ******* nömrəli arayışı; - Elektron Məhkəmə informasiya sistemindən çıxarışlar; - Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli imtina məktubu; - Məhkəmənin sorğusuna Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli 3-13-68/2- 23840/2024 nömrəli cavab məktubu; - Məhkəmənin sorğusuna Bərdə Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Bərdə şəhər İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə Nümayəndəliyinin xx.xx.2024-cü il tarixli 68 nömrəli cavab məktubu; - Məhkəmənin Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli 3-13-68/2-44417/2024 nömrəli cavab məktubu; - Məhkəmənin sorğusuna Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞ-nin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-21-3-46/2-5297/2024 nömrəli cavab məktubu; - Məhkəmənin sorğusuna Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri PHŞ-nin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-21-3-46/2-2886/2024 nömrəli cavab məktubu və ona əlavə edilmiş bsənədlər.
Əsaslandırma hissəsi:
VII. Tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin mövqeyi
26. Məhkəmə sübutları obyektiv, hərtərəfli və tam tədqiq edərək, inzibati iş materiallarını araşdırıb hüquqi qiymət verərək, belə qənaətə gəlir ki, iddia mahiyyət baxımından əsaslıdır və təmin edilməlidir.
27. İş materialları ilə müəyyən edilmiş hallardan görünür ki, Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2023-cü il qeydiyyat tarixli ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışa əsasən Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanında yerləşən ev tam mülkiyyət hüququ üzrə İddiaçı məxsusdur. Üçüncü şəxslər xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X77, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X17, xx.xx.1998-ci il təvəllüdlü X9, xx.xx.1950-ci il təvəllüdlü X63, xx.xx.1943-cü il təvəllüdlü X3, xx.xx.1945-ci il təvəllüdlü X46, xx.xx.1942-ci il təvəllüdlü X18, 18.0.1958-ci il təvəllüdlü X47, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X29, xx.xx.1974-cü il təvəllüdlü X42, xx.xx.1976-cı il təvəllüdlü X19, xx.xx.1958ci il təvəllüdlü X4, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X64, xx.xx.2008-ci il təvəllüdlü X28, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X48, xx.xx.2000-ci il təvəllüdlü X10, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X49, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X20, xx.xx.1977-ci il təvəllüdlü Qanuni nümayəndə2, xx.xx.1991-ci il təvəllüdlü X11, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X21, xx.xx.1963-cü il təvəllüdlü X22, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X8, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü X30, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X31, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X23, xx.xx.1969-cu il təvəllüdlü X12, xx.xx.1999cu il təvəllüdlü X32, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X33, xx.xx.1984-cü il təvəllüdlü X34, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X35, xx.xx.2019-cu il təvəllüdlü X93, xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X50, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X51, xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X13, xx.xx.1998-ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X15, xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X52, xx.xx.1986cı il təvəllüdlü X36, xx.xx.1988-ci il təvəllüdlü X53, xx.xx.1990-cı il təvəllüdlü X16, xx.xx.1999-cu il təvəllüdlü X24, xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü X37, xx.xx.1994-cü il təvəllüdlü X43, xx.xx.1992-ci il təvəllüdlü Qanuni nümayəndə4 Əlövsət qızı, xx.xx.1988-ci i l təvəllüdlü X44, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X38, xx.xx.1991-ci il təvəllüdlü X25, xx.xx.1972-ci il təvəllüdlü X39 və xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü X26 iddiaçıya məxsus sözügedən mənzildə qeydiyyatdadırlar, lakin faktiki olaraq həmin ünvanda yaşamırlar. İddiaçı cavabdeh orqana müraciət edərək, üçüncü şəxslərin ona məxsus mənzildən qeydiyyatdan çıxarılmasını xahiş etmiş, cavabdeh isə bundan imtina etmişdir.
28. İddiaçı üçüncü şəxslərin ona məxsus evdə qeydiyyatlarının formal olmasına və bu halın onun hüquqlarının məhdudlaşmasına səbəb olduğunu əsas gətirməklə, hazırkı iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
29. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun: - 1-ci maddəsinə görə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra şəxslər) Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar... - 9-cu maddəsinə görə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan aşağıdakı hallarda çıxarılır: 1) yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 2) başqa ölkədə yaşayış yeri seçdikdə - müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 3) ömürlük azadlıqdan məhrum edildikdə - məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü əsasında; 4) öldükdə və ya məhkəmə qətnaməsi ilə ölmüş elan edildikdə - ölüm aktının qeydə alınması haqqında müvafiq dövlət orqanının məlumatı əsasında; 5) yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında; 6) qeydiyyata alınma üçün əsas olmuş sənədlərin və ya məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı və ya qeydiyyat məsələsi həll edilərkən vəzifəli şəxs tərəfindən qanunsuz hərəkətə yol verildiyi aşkar edildikdə - məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı əsasında.
30. Məhkəmə qeyd edir ki, adıçəkilən Qanunda yaşayış sahəsi ilə bağlı hər hansı qanunla qorunan hüquq sahibi olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında qeydiyyatdan çıxarılması imkanı birbaşa nəzərdə tutulmasa da, bu hal həmin şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmalarına maneə təşkil etməməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüquqdur.
31. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ““Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 24 sentyabr 2020ci il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki: - müraciətdə göstərilən mülki işdə olduğu kimi, mükiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, bu hallarda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericilikdə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərdə tutulmuş “şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi” ifadəsi “şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması” mənasını da ehtiva edir. - Nəzərə alınmalıdır ki, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun son illərdə qəbul etdiyi Qərarlar mülkiyyətçinin hüquqlarının müdafiəsinə, üçüncü şəxslərin yaşayış sahəsinə dair əmlak hüquqlarının mövcudluğunun mülkiyyətçinin hüquqlarının, o cümlədən sərəncam hüququnun realizəsinə maneəçilik yaratmamasına istiqamətlənmişdir. - Göstərilənlərə əsasən, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, mülkiyyətçinin iradə ifadəsi olan razılıq ərizəsi ilə ona məxsus yaşayış sahəsinə digər şəxsin qeydiyyata alınması nəticəsində yaranmış hüquqi münasibətlərə mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilə bilər. - “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunda əsas müddəa kimi təsbit edilən yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola biləcəyi nəzərə alınmaqla yaşayış sahəsinə münasibətdə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (inzibati orqan) tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması təmin olunmalıdır. Əks halda məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər.
32. Göründüyü kimi, üçüncü şəxslər X77, X17, X9, X63, X3, X46, X18, X47, X29, X42, X19, X4, X64, X28, X48, X10, X49, X20, Qanuni nümayəndə2, X11, X21, X22, X8, X30, X31, X23, X12, X32, X33, X34, X35, X93, X50, X51, X13, X14, X15, X52, X36, X53, X16, X24, X37, X43, Qanuni nümayəndə4 Əlövsət qızı, X44, X38, X25, X39 və X26 hazırkı mülkiyyətçinin ailə üzvü olmadıqlarından onların iddiaçıya məxsus yaşayış sahəsinə istifadə hüquqları da yoxdur. İkinci tərəfdən, həmin üçüncü şəxslər hazırda sözügedən ünvanda faktiki olaraq yaşamırlar və qeydiyyatları formal xarakter daşıyır. Onların iddiaçıya məxsus evdə formal qeydiyyatda qalmaları isə iddiaçının mülkiyyətçi kimi ona məxsus olan əmlaka mülkiyyət hüququnu məhdudlaşdırır. Eyni zamanda, qanunvericilikdə yaşayış yerini dəyişdirmiş şəxsin yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmalı olması nəzərdə tutulmuşdur. Bu istiqamətdə aparılan qiymətləndirmə isə iddiaçının hazırkı tələbində haqlı olması qənaətinə gəlməyə əsas verir. Cavabdeh inzibati orqanın isə üçüncü şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmasından imtinası əsassız olmuşdur.
33. Məhkəmə onu da qeyd edir ki, iş üzrə üçüncü şəxslərdən xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X77, xx.xx.2008-ci il təvəllüdlü X28, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X48, xx.xx.2010cu il təvəllüdlü X49, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X20, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X33, xx.xx.2019-cu il təvəllüdlü X93, xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X50 azyaşlıdırlar və onlara şəxsiyyət vəsiqəsi verilərkən valideynlərinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmışlar.
34. Azyaşlı kateqoriyasına aid şəxslərin yaşayış sahəsinə hazırkı vəziyyətdə istifadə hüququnun olmaması ilə bağlı qeyd olunur ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 2-ci maddəsinin 2 və 4-cü bəndlərinə əsasən, on dörd yaşı olmayan yetkinlik yaşına çatmayanların və ya qəyyumluq altında olan şəxslərin yaşayış yeri onların qanuni nümayəndələrinin - müvafiq olaraq valideynlərinin, övladlığa götürənlərin və ya qəyyumların yaşayış yeri sayılır.
35. Həmçinin qeyd edilməlidir ki, şəxsin yaşayış yerindən qeydiyyatdan çıxarılması onun üçün hər hansı əlverişsiz hüquqi nəticələr yaratmamaqla yanaşı, yaşayış sahəsi üzrə, ümumiyyətlə qeydiyyatsız qalmalarına da səbəb olmur. Belə ki, həmin şəxslər özlərinin yeni yaşayış yerləri üzrə qeydiyyata alına bilərlər.
36. İPM-in: - 58.7-ci maddəsinə görə sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. - 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. - 68.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır.
37. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir.
Nəticəvi hissə:
38. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 75 və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq
qərara aldı: İddia təmin edilsin. X78, X17, X9, X63, X3, X46, X18, X47, X29, X42, X19, X4, X64, X28, X48, X10, X49, X20, Qanuni nümayəndə2, X11, X21, X22, X8, X30, X31, X23, X12, X32, X33, X34, X35, X93, X50, X51, X13, X14, X15, X52, X36, X53, X16, X24, X37, X43, Qanuni nümayəndə4 Əlövsət qızı, X44, X38, X25, X39 və X5 Bərdə şəhəri, Təbriz küçəsi, ev 13 ünvanında yerləşən evdən qeydiyyatdan çıxarılmaları öhdəliyi Cavabdeh üzərinə qoyulsun. Qərardan, onun tam formada təqdim olduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Gəncə İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati kollegiyasına (Gəncə şəhəri, Atatürk prospekti, 252) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qərardan şikayət verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda məhkəmə qərarı onun təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Sədrlik edən Gülşən Əliyeva