Şəki İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(116)-1039/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Şəki şəhəri İş № 2-1(116)-1039/2021 02.09.2021 ŞƏKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim İsmayılzadə Fərid Sabir oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Aslanova Sədaqət Bəlyar qızının katibliyi, İddiaçı və iddiaçının vəkili Vəkil iştirakı ilə İddiaçı Cavabdehnə qarşı “üçüncü şəxs X1 ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evindən qeydiyyatdan çıxarılması vəzifəsinin cavabdehə həvalə edilməsi” tələbinə dair inzibati işə məhkəmənin binasında, açıq şifahi məhkəmə baxışı iclasında baxaraq müəyyən etdi: İddiaçı cavabdehə qarşı məhkəməyə müraciət edərək, üçüncü şəxs X1 xüsusi mülkiyyət hüququ əsasında mülkiyyətində olub, ünvan 2 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evindən qeydiyyatdan çıxarılması vəzifəsinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsinin əsaslarına görə, İddiaçı ünvan 2 ünvanında ailə üzvləri ilə yaşayır. Həmin yaşayış evini və evin yerləşdiyi torpaq sahəsini 04.02.2019-cu ildə DƏDRX 17 saylı Yevlax ərazi idarəsində mülkiyyət hüququ əsasında adına qeydə aldırmışdır. Bu barədə adına ********** qeydiyyat nömrəli, 04.02.2019-cu il qeydiyyat tarixli, RX seriyalı ******* saylı hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış və texniki pasport verilmişdir. Ağdaş Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi ilə iddiaçının keçmiş gəlini X2 iki nəfər uşağı ilə onun xüsusi mülkiyyətində olan fərdi yaşayış evinə istifadə hüququ tanınmış və həmin evə köçürülməsi qət edilmişdir. Qətnamənin icra mərhələsində iddiaçı B.Əhmədova ilə qarşılıqlı razılaşma əsasında, 30.01.2020-ci ildə ona ünvan 3 ünvanında 0,05 hektar həyətyanı torpaq sahəsini və üzərində yerləşən fərdi yaşayış evini əvəzini ödəməklə almışdır və alqı-satqı B.Əhmədovanın adına rəsmiləşdirilmişdir. Bundan sonra o Ağdaş rayon İcra və probasiya şöbəsinə notariat ofisində rəsmiləşdirilmiş ərizə ilə müraciət edərək ona yaşayış evi alıb verdiyinə görə iddiaçının xüsusi mülkiyyətində olan yaşayış evinə köçürülməsinə dair icra işinə icra olunmadan xitam verilməsini xahiş etmişdir. Onun imtinası icra məmuru tərəfindən qəbul edilmiş, icra işinin icrasına xitam verilmişdir. Bununla da B.Əhmədova faktiki olaraq iddiaçının xüsusi mülkiyyətində olan fərdi yaşayış evindən istifadə hüququnu itirmişdir. X5 həmin vaxtdan iddiaçının qeyd etdiyi fərdi yaşayış evində yaşayır. Lakin buna baxmayaraq dəfələrlə tərəfindən ona edilmiş xəbərdarlığa baxmayaraq iddiaçının xüsusi mülkiyyətində olan fərdi yaşayış evindən pasport qeydiyyatından çıxmır. Hazırda üçüncü şəxsin iddiaçının xüsusi mülkiyyətində olan təsərrüfatda qeydiyyatda olması mülkiyyətçi kimi iddiaçının qanunvericiliklə həmin əmlaklar üzərində hüquqlarını istəyinə uyğun həyata keçirməsinə müəyyən çətinliklər yaradır. Ona görə də üçüncü şəxslərin iddiaçının xüsusi mülkiyyətində olub ünvan 2 ünvanında yerləşən yaşayış evindən qeydiyyatdan çıxarılması barədə ərizə və ona əlavə edilmiş sənədlərlə birlikdə cavabdehə müraciət etmiş, lakin cavabdeh 27.05.2021-ci il tarixli 8/132-9916M- 324 saylı məktubu ilə iddiaçıya X1 ona məxsus olan evdən qeydiyyatdan çıxarılması üçün məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyyə olunmuşdur. Cavabdeh 27.05.2021-ci il tarixli 8/132-9916M-324 nömrəli imtina məktubunda iddiaçının 26.05.2021-ci il tarixdə Cavabdehnə ünvanladığı ərizəyə cavab olaraq bildirilimişdir ki, X3 iddiaçıya məxsus olan evdən qeydiyyatdan çıxarılması üçün məhkəməyə müraciət edilməlidir. Cavabdehə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və iştirak etməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmənin sərəncamı üçüncü şəxsı ünvanlanmış məktubla çatdırılması üçün Ağdaş Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Ağdaş şəhər inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyinə göndərilmiş, Ağdaş Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Ağdaş şəhər inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən məhkəməyə ünvanlanmış 26.07.2021ci il tarixli 172 nömrəli məktubda bildirilmişdir ki, üçünçü şəxsin yaşayış yeri barədə nümayəndilikdə məlumat olmadığından məktubu ona çatdırmaq mümkün olmamışdır. Həmçinin, məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə bildiriş üçüncü şəxsə təqdim olunması üçün Ağdaş Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Ağdaş şəhər inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyinə göndərilmiş və iş materiallarına əlavə edilmiş poçt göndərişinin xəbərnaməsinə əsasən 17.08.2021-ci il tarixdə nümayəndəliyə çatdırılmış, lakin üçüncü şəxs məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və iştirak etməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - “İPM”) 62.3-cü maddəsinə əsasən hazırkı işə tərəflərin iştirakı olmadan, tam, obyektiv və hərtərəfli baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Belə ki, təqdim edilmiş məhkəmə bildirişlərində tərəflər məhkəmə baxışı iclasına gəlmədikləri halda da onların iştirakı olmadan işə baxılmasının və iş üzrə qərar qəbul edilməsinin mümkünlüyü barədə xəbərdar edilmişlər. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı və vəkili iddia ərizəsinə və iş materiallarına uyğun izahat vermiş, iddianın təmin olunmasını xahiş etmişlər. Məhkəmə iddia ərizəsinin dəlillərini iş materialları ilə birlikdə araşdıraraq, aşağıdakıları qeyd edir. İddiaçının iddiası öhdəliyin icrası haqqında iddia (İPM-in 2.2.3 və 34.1-ci maddələri) qismində mümkün iddiadır. Belə ki, iddiaçı məhkəmədə iddia qaldırmamışdan əvvəl müvafiq qaydada cavabdehə müraciət etmiş və yazılı qaydada imtina cavabı aldıqdan sonra məhkəməyə iddia vermişdir. Cavabdehin məhkəmənin sərəncamına 25.06.2021-ci il tarixli 8/132-11931-1221 nömrəli cavab məktubu ilə X1 fərdi ucot kartasının kserosurətini məhkəməyə göndərmiş, əlavə olaraq bildirmişdir ki, göstərilən şəxsin yaşadığı ünvana qeydiyyata alınmasına əsas olan sənədlərin saxlanma müddəti tamam olduğu üçün məhv edildiyinə görə göndərilməsi mümkün deyil. Məktuba əlavə olunmuş fərdi uçot kartoçkalarının surətlərinə əsasən müəyyən edilmişdir ki, Ağdaş RPŞ tərəfindən X4 30.10.2010-cu il tarixdə AZE №08654055 nömrəli şəxsiyyət vəsiqələri verilmişdir. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 17 saylı Yevlax ərazi idarəsinin 07.07.2021-ci il tarixli **********94 nömrəli məktubuna əlavə edilmiş sənədlərin təsdiq edilmiş surətinə əsasən müəyyən edilir ki, RX seriyalı ******* nömrəli çıxarışa əsasən ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi İddiaçı tam pay hüququ əsasında mülkiyyətində olmaqla Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrində ********** qeydiyyat nömrəsi ilə 04.02.2019-cu il tarixdə 24 nömrəli reyestr kitabının 63 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. Fərdi yaşayış evi hazırda da iddiaçının xüsusi mülkiyyətindədir. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş Ağdaş Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Ağdaş şəhər inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyinin 01.06.2021-ci il tarixli 1726 nömrəli arayışında göstərilmişdir ki, iddiaçı Ağdaş şəhər İ.Nəsimi küçəsi 3/7 nömrəli evdə yaşayır. Məhkəmənin sorğusu üzrə Ağdaş rayon İcra və probasiya şöbəsi tərəfindən 24.06.2021-ci il tarixli 1/1127 nömrəli məktubla təqdim edilmiş 2(107)-1601/2018 saylı 14.02.2019-cu il tarixli icra vərəqəsi üzrə sənədlərin təsdiq olunmuş surətinə əsasən müəyyən olunur ki, İcra sənədi üzrə icraata xitam verilməsi barədə 29.01.2020-ci il tarixli qərar əsasında tələbkar X2 ərizəsi ilə tərəflər razılığa gəldiyi üçün icra sənədi üzrə icraata xitam verilmişdir. İş materiallarına və məhkəməyə təqdim edilmiş icra işindəki sənədlərə əlavə olunmuş X2 notariat qaydada təsdiq edilmiş ərizəsində göstərilmişdir ki, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 2(107)-1601 saylı 14 fevral 2019-cu il tarixli İcra sənədinə əsasən iddiaçı X7 yetkinlik yaşına çatmayan uşaqları 27 iyul 2004-cü il tarixdə anadan olmuş Azilə və 21 oktyabr 2008-ci il tarixdə anadan olmuş Vüqar ilə cavabdehlər X9 və İddiaçı yaşadığı ünvan 7 ünvanda yerləşən yaşayış evinə köçürülməlidir, X6 icra sənədi üzrə tələbkar olaraq bu ərizsi ilə yazıb bildirmək istəyir ki, məhkəmədən kənar borclularla qarşılıqlı razılığa gəldiyi üçün, icra sənədində göstərilən tələb tam təmin olduğundan, icra sənədini icra etmədən icraata xitam verilməsini xahiş edir. Məhkəmə Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində də eyni məzmunlu ərizənin olduğunu müəyyən etmişdir. İddiaçı tərəfindən B.Əhmədova ilə X8 arasında ünvan 8 ünvanında olan fərdi yaşayış evinin alqı-satqısına dair AN-İ ******* nömrəli 30.01.2020-ci il tarixli müqavilənin surəti iddia ərizəsinə əlavə edilmişdir. İddia ərizəsinə işin yuxarıda göstərilən halları və mübahisənin maddi hüquqi əsasını təşkil edən qanunvericilik normalarının tələblərinə uyğun hüquqi qiymət verən məhkəmə aşağıdakılara əsasən hesab edir ki, iddia əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə əsasən hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi müikiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 27-ci maddəsinə əsasən fıziki şəxsin adətən yaşadığı yer onun yaşayış yeri sayılır. Həmin Məcəllənin 152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüquqdur. Həmin Məcəllənin 152.5-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi qanunda və ya müqavilədə müəyyən edilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın məqsədi Azərbaycan Respublikasında yaşayan şəxslərin uçota alınması, onların başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi (sosial müdafiə, pensiya təminatı, hərbi xidmətə çağırış, məhkəmə qərarlarının icrası və s.) üçün zəruri şərait yaratmaqdır. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat icazə xarakteri daşımır və yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola bilər. Həmin Qanunun: 5-ci maddəsinə əsasən, yaşayış yerini dəyişdirmiş vətəndaş yeni yaşayış yerinə gəldikdən sonra 10 gündən gec olmayaraq qeydiyyata alınması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət etməlidir; 9-cu madddəsinin 1-ci bəndinə görə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasənyaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılır. «Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14.06.1996-cı il tarixli 493 nömrəli Fərmanının 2.2-1-ci bəndinə əsasən həmin Qanunun 5-ci maddəsinin ikinci hissəsinin birinci abzasında (birinci halda) və üçüncü hissəsində nəzərdə tutulmuş “müvafiq icra hakimiyyəti orqanı”nın səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi; 2.3-cü bəndinə əsasən isə həmin Qanunun 8-ci maddəsində, 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin birinci abzasında və 1-ci bəndində nəzərdə tutulmuş “müvafiq icra hakimiyyəti orqanları”nın səlahiyyətlərini öz səlahiyyətləri daxilində Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidməti həyata keçirirlər. Yuxarıda şərh olunan qanunvericilik normalarının tələblərinə əsasən yaşayış yerini dəyişdirmiş vətəndaş yeni yaşayış yerinə gəldikdən sonra qeydiyyata alınması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət etməli, habelə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən şəxs yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatına əsasən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmalıdır. Hazırkı mübahisədə, şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması üçün “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsində göstərilən əsaslar birbaşa mövcud olmasa da, Qanunun “Şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması” adlı 9-cu maddəsində mülkiyyətçinin və ya əmlak hüququ sahibinin tələbi əsasında fərdi yaşayış evinə münasibətdə hər hansı qanunla qorunan hüquqların sahibi olmayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması imkanının nəzərdə tutulmaması normanın hüquqi məzmunu baxımından məhkəmə qaydasında onların qeydiyyatdan çıxarılmalarına əngəl təşkil etməməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi müəyyənlik prinsipinin mahiyyəti və əhəmiyyəti barədə formalaşdırdığı hüquqi mövqeyinə görə, hüquqi müəyyənlik prinsipi hüququn aliliyinin əsas xüsusiyyətlərindən birini təşkil edir. Hər bir qanun və ya onun hər hansı müddəasının hüquqi müəyyənlik prinsipinə cavab verməsi olduqca vacibdir. Bunun təmin edilməsi üçün hüquq normaları birmənalı və aydın olmalıdır. Qanunun aydın olması isə yalnız onun özünün mətni ilə deyil, eləcə də məhkəmə təcrübəsində formalaşan təfsiri ilə şərtləndirilir. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin presedent hüququna görə də müvafiq münasibətləri tənzimləyən milli qanunvericilik «anlaşıqlı», «aydın» və «proqnozlaşdırıla bilən» olmalıdır. Adıçəkilən məhkəmənin təşəkkül tapmış presedent hüququna görə, «qanunla nəzərdə tutulmuş» ifadəsi təkcə onu tələb etmir ki, etiraz edilən tədbir daxili qanunvericilikdə müəyyən əsasa malik olmalıdır, bu təcrübə həm də sözügedən qanunun keyfiyyətinə istinad edərək tələb edir ki, həmin qanun Konvensiyanın preambulasında aydın şəkildə ifadə olunan qanunun aliliyi prinsipinə uyğun, eləcə də müvafiq şəxs üçün «çatımlı» və onun nəticələrini «öncədən görmək» mümkün olmalıdır. Normanın nəticələrini isə o halda «öncədən görmək» mümkündür ki, o hər bir fərdin öz davranışını tənzimləməsinə imkan vermək baxımından kifayət qədər dəqiqliklə ifadə edilsin. Bu baxımdan, məhkəmə bildirir ki, ümumi hüquqi tənzimləmə sistemində müəyyənlik, hüquq normalarının anlaşıqlı, aydın və proqnozlaşdırıla bilən olması, onların tənzimlədikləri sahələrdə ardıcıl şəkildə bərabər mənafelərə bərabər münasibətə əsaslanmaları xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Qanunvericilik tənzimləmələrinin göstərilən tələblərə uyğun həyata keçirilməsi hüququn aliliyinin ayrılmaz elementi olaraq, həm qanunvericilik, həm də hüquq tətbiqetmə fəaliyyətində insan hüquqlarının səmərəli müdafiəsinin təmin olunması üçün zəmanət yaradır. Ona görə də, hər bir qanunun və ya onun hər hansı bir müddəasının hüquqi müəyyənlik prinsipinə cavab verməsi olduqca vacibdir. Bunun təmin edilməsi üçün isə hüquq normaları yuxarıda da qeyd edildiyi kimi anlaşıqlı, aydın və proqnozlaşdırıla bilən olmalı və ardıcıl şəkildə bərabər mənafelərə bərabər münasibətə əsaslanmalıdırlar. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair 24 sentyabr 2020-ci il tarixli Qərarında qeyd etmişdir ki, şəxsin yaşayış yerindən qeydiyyatdan çıxarılması onun üçün hər hansı əlverişsiz hüquqi nəticələr yaratmamaqla yanaşı, yaşayış sahəsi üzrə, ümumiyyətlə qeydiyyatsız qalmalarına da səbəb olmur. Belə ki, həmin şəxslər özlərinin yeni yaşayış yerləri üzrə və ya Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 9 aprel 2003-cü il tarixli 55s nömrəli Sərəncamına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin şəxsiyyət vəsiqəsi verən müvafiq orqanının ünvanı üzrə qeydiyyata alına bilərlər. Mükiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, bu hallarda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericilikdə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Belə ki, qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərdə tutulmuş “şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi” ifadəsi “şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması” mənasını da ehtiva edir. Qeyd olunan qərarla müəyyən olunmuşdur ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228-ci, Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30-cu və “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinin mənası baxımından şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı onun yaşadığı yerin dövlət tərəfindən rəsmi qaydada qeydə alınmasını təmin edən vasitə olmaqla məhdud əşya hüququ mənasında istifadə hüququnu ehtiva etmir. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin mənasına görə mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında qeydiyyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsində faktiki yaşamayan və ya istifadə hüququ olmayan şəxsin qeydiyyatına mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilməlidir. Yaşayış sahəsinə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında qeydiyyatdan çıxarılmasından inzibati orqan tərəfindən imtina edildikdə, məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər. Məhkəmə işin faktiki hallarını nəzərə alaraq və maddi hüquq normalarını rəhbər tutaraq qeyd edir ki, fiziki şəxslərin mülkiyyət hüququnun müdafiəsi qüvvədə olan qanunvericiliklə tam təfərrüatı ilə tənzimlənir. Mülkiyyətçiyə hüquq verilir ki, özünə mənsub olan əmlak barəsində öz mülahizəsinə əsasən istənilən hərəkəti edə bilsin. Məhkəmə belə hesab edir ki, şəxsin mülkiyyətçiyə məxsus evdən qeydiyyatdan çıxarılması tələbi mülkiyyətçinin bu kimi hüquqlarından irəli gəlir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Həmin Məcəllənin 69.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarının nəticəvi hissəsində, məhkəmənin gəldiyi nəticə, prosessual xərclər və həmin qərara qarşı hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə qaydası və müddəti göstərilməlidir. İş üzrə icraata dair prosessual xərclər məsələsi İPM-in 110.1-ci maddəsinə əsasən həll olunur. Dövlət rüsumu haqqında Qanununun 9.1.12-ci maddəsinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə - vətəndaş, inzibati orqanlar və vəzifəli şəxslər dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Beləliklə, məhkəmə araşdırması ilə sabit olur ki, iddiaçının iddası əsaslıdır və təmin olunmalıdır. Belə ki, üçüncü şəxsin iddiaçının mülkiyyətində olan fərdi yaşayış evinə köçürülməsinin qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi əsasında qərara alınmasına baxmayaraq, məhkəmə araşdırması nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, iddiaçı ilə üçüncü şəxs arasında mövcud olmuş mübahisə iş üzrə üçüncü şəxsin tələbkar olduğu icra icraatı çərçivəsində öz həllini tapmışdır. Bəyaz Əhmədova həmin iş üzrə tərəflərlə qarşılıqlı razılıq əldə etdiyinə görə icradan imtina etmiş və icra işi üzrə icraata xitam verilmişdir. Belə olan halda məhkəmə araşdırması nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, üçüncü şəxsin iddiaçıya məxsus fərdi yaşayış evində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda qalmasına əsas olmuş hallar artıq aradan qalxmışdır. Odur ki, məhkəmə qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərini və işin hallarını nəzərə alaraq hesab edir ki, üçüncü şəxsin iddiaçının mülkiyyətində olan evdən qeydiyyatdan çıxarılmasından ibarət tələb əsaslıdır. Göstərilənlərə əsasən və İPM-in 68, 69, 75, 81 və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə, qərara aldı: İddia təmin edilsin. Üçüncü şəxs X1 ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evindən qeydiyyatdan çıxarılması vəzifəsi Cavabdeh üzərinə qoyulsun. Qərardan onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan tərəflər 30 (otuz) gün müddətində Şəki İnzibati Məhkəməsi (ünvan: Şəki şəhəri, S.Mümtaz, 318) vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərar onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apellyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Fərid İsmayılzadə