Şəki İnzibati Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(116)-1440/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şəki şəhəri İş № 2-1(116)-1440/2022 20.10.2022 ŞƏKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim İsmayılzadə Fərid Sabir oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Aslanova Sədaqət Bəlyar qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanası publik hüquqi şəxsinə qarşı "tibbi-sosial ekspert komissiyasına elektron qaydada göndərişin (forma 88 arayışı) göndərilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərə Şəki İnzibati Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı cavabdehə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, tibbi-sosial ekspert komissiyasına elektron qaydada göndərişin (forma 88 arayışı) göndərilməsi barədə qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir. İddianın əsaslarına görə, iddiaçı "xxxx" MMC-də işləyir. 27 sentyabr 2019-cu il tarixli, 1259/k nömrəli əmrlə 04 oktyabr 2019-cu il tarixdən 12 noyabr 2019-cu il tarixədək əmək məzuniyyətinə çıxmışdır. Məzuniyyətdə olarkən - 11 oktyabr 2019-cu ildə yıxılmış, ayağı 4 yerdən sınmışdır. 16 oktyabr 2019-cu il tarixdən 17 may 2020-ci il tarixədək “Sağ baldır sümüyünün sınığı” diaqnozu ilə Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında ambulator müayinə və müalicədə olmuş, xəstəlik vərəqələri açımışdır. 10 dekabr 2019-cu ildə “Sağ baldırın İlizarov aparatı ilə osteosintez” əməliyyatı icra edilib. 20 fevral 2020-ci ildə rentgen müayinəsi nəticəsində ayağında birləşmə natamam olduğu üçün travmatoloq-ortoped tərəfindən bərpa müalicələrinin davam etdirilməsi məsləhət bilinib. Həkim-Məsləhət Komissiyasının (HMK) qərarı ilə 28 aprel 2020-ci il tarixdən 17 may 2020-ci il tarixədək “Sağ baldırın sınığı, əməliyyatdan sonrakı vəziyyət” diaqnozuna əsasən 523952 nömrəli xəstəlik vərəqəsi verilmişdir. Həkim-travmatoloqun rəyinə əsasən işə yararlı hesab olunaraq 18 may 2020-ci il tarixdən işə yazılmışdır. Lakin aldığı ciddi xəsarət səbəbindən əmək məzuniyyətindən istifadə edə bilmədiyi üçün əmək məzuniyyəti müəssisə rəhbərinin müvafiq əmri ilə uzadılıb və iddiaçı 18 may tarixindən 18 iyun 2020-ci ilədək əmək məzuniyyətində olmuş, 18 iyun 2020-ci ildə işinə davam etmişdir. Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdiyinə görə 16 oktyabr 2019-cu ildən 16 aprel 2020-ci ilədək əmək qabiliyyətinin olmaması vərəqələri əsasında qanunvericiliyə uyğun olaraq öncə işlədiyi müəssisə, sonra isə iş yeri üzrə (müəssisənin ofisi Bakı şəhərində yerləşir) Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən iddiaçıya əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə əmək qabiliyyətini itirdiyi iş günləri üçün müavinət ödənilib, müavinət əmək haqqı kartına köçürülmüşdür. 28 aprel 2020-ci ildən 17 may 2020-ci ilədək dövrü əhatə edən sonuncu - 523952 nömrəli əmək qabiliyyətinin olmaması vərəqəsi DSMF tərəfindən geri qaytarılıb. Səbəb olaraq bildirilib ki, xəstəliyi ardıcıl 6 aydan çox davam etdiyi üçün qanunvericiliyə uyğun olaraq cavabdeh tərəfindən tibbi-sosial ekspert komissiyasına göndəriş (88 forma arayış) göndərilməli və iddiaçının əmək qabiliyyətinin itirilməsi davam etdiyi üçün komissiyasının rəyinə əsasən xəstəlik vərəqəsi uzadılmalıdır. İddiaçı bununla bağlı olaraq cavabdehə müraciət etmişdir. Cavabdeh iddiaçıya bildirmişdir ki, pandemiya ilə bağlı tibbi sosial ekspert komissiyaları fəaliyyətini dayandırdığı üçün göndərişin göndərilməsi mümkün deyil. İddiaçıya sonradan məlum olmuşdur ki, göndəriş xəstəxana tərəfindən tibbi-sosial ekspert komissiyasına elektron qaydada göndərilir. Belə olduğu halda pandemiya göndərişin göndərilməsi üçün heç bir halda maneə ola bilməz. İddiaçı yenidən cavabdehə hazırkı tələblə müraciət etmiş, lakin onun müraciəti təmin olunmamışdır. Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli 516/2 nömrəli imtina məktubunda qeyd etmişdir ki, iddiaçının 6 aylıq müalicə kursu xx.xx.2020-ci il tarixdə başa çatdıqdan sonra əlillik dərəcəsinin təyini üçün sağlamlıq vəziyyəti “Əlillik və sağlamlıq imkanlarının məhdudluğunun qiymətləndirilməsi” barədə 30 dekabr 2015-ci il tarixli Əsasnamənin heç bir meyarına uyğun gəlməmişdir. Müalicə həkimi travmatoloq tərəfindən fizioterapevtik bərpa müalicələrinin davam etdirməsi məsləhət görülmüş və HMK-nın qərarı ilə iddiaçıya xx.xx.2020-ci il tarixdən xx.xx.2020-ci il tarixədək “Sağ baldırın sınığı, əməliyyatdan sonrakı vəziyyət" diaqnozuna əsasən 523952 saylı xəsləiik vəsiqəsi verilmişdir. Həkimtravmatoloqun rəyinə əsasən işə yararlı hesab olunaraq xx.xx.2020-ci il tarixdən işə yazılmışdır. Sağlamlıq vəziyyəti əlillik meyarlarına uyğun gəlmədiyinə görə tibbi sənədlərin HMK-na təqdim edilməsinə zərurət olmamışdır. Ona görə də iddiaçının tələb etdiyi “Tibbi- Sosial Ekspert Komissiyasının cavabı”nı əks etdirən sənədin verilməsi mümkün olmamışdır. Tərəflərə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - “İPM”) 62.3-cü maddəsinə əsasən hazırkı işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan, tam, obyektiv və hərtərəfli baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Belə ki, təqdim edilmiş məhkəmə bildirişlərində tərəflər məhkəmə baxışı iclasına gəlmədikləri halda da onların iştirakı olmadan işə baxılmasının və iş üzrə qərar qəbul edilməsinin mümkünlüyü barədə xəbərdar edilmişlər. İş materiallarında olan və cavabdehin nümayəndəsi tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli 396 nömrəli arayışdan görünür ki, iddiaçının müraciəti cavabdeh tərəfindən təmin olunmuşdur. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı ərizə təqdim edərək iddiasını geri götürdüyünü bildirmiş, iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərin geri qaytarılmasını və iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iddiaçının ərizəsini iş materialları ilə birlikdə araşdıraraq hesab edir ki, iddiaçı müraciəti ilə faktiki olaraq iddianı geri götürmək niyyətini ifadə etmişdir. İddianın geri götürülməsi qanuna zidd olmadığı, digər şəxslərin hüquqlarını və qanunla qorunan mənafelərini pozmadığı üçün qəbul edilməli, iddia geri götürülmüş sayılmalı və iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, məhkəməyə təqdim edilmiş ərizədən görünür ki, iddia tərəfi iddia tələbinə baxılmasını arzu etmir. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı öz iradəsinə uyğun olaraq məhkəməyə iddianın geri götürülmüş sayılması barədə ərizə verdikdə də, öz aktiv hərəkəti ilə iddia ərizəsinin məhkəmədə baxılmasını və iş üzrə qərarın qəbul edilməsini istəmədiyini ifadə etmiş olur. Belə olan halda, məhkəmə iddiaçının iradəsinə uyğun olaraq iddianın geri qaytarılması barədə qərardad qəbul etməlidir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin: 55.3-cü maddəsinə əsasən, məhkəmənin tələbinə baxmayaraq, iddiaçı 30 gündən çox müddət ərzində ardıcıl olaraq iş üzrə məhkəmə icraatından yayındıqda, iddia geri götürülmüş sayılır. Belə hallarda məhkəmə iddianın geri götürülmüş sayılması barədə qərardad qəbul edir; 55.5-ci maddəsinə görə, iddiaçı iddiadan imtina etdikdə və ya iddia məhkəmə tərəfindən geri götürülmüş sayıldıqda, məhkəmə icraata xitam verilməsi barədə qərardad qəbul edir. Həmin qərardadda iddiadan imtina edilməsinin və ya iddianın geri götürülmüş sayılmasının bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş hüquqi nəticələri göstərilməlidir. Məhkəmənin həmin qərardadından şikayət verilə bilməz. İPM-də iddianın bilavasitə iddiaçının özü tərəfindən geri götürülməsi nəzərdə tutulmasa da, iddianın geri götürülməsinin bu formada həyata keçirilməsi iddiaçının maraqlarının müdafiəsi baxımından normativ tənzimetmənin hüquqi məzmununa zidd deyildir. Belə ki, hər iki hal son nəticədə iddiaçının ərizəsinə məhkəmədə baxılmasını və iş üzrə qərarın qəbul edilməsini istəmədiyini, işin nəticəsində hüquqi marağının olmadığını ifadə edir. Eyni mövqedən yanaşan Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyası 2-1(102)-21/2021 nömrəli inzibati iş üzrə xx.xx.2021-ci il tarixli qərardadında göstərmişdir ki, “...Məhkəmə kollegiyası nəzərə alır ki, iddianın geri götürülmüş hesab edilməsindən fərqli olaraq, iddianın bilavasitə iddiaçının özü tərəfindən geri götürülməsi İPM-də aşkar tənzimlənməsə də, “iddianın geri götürülməsi”nin yolverilənliyi İPM-in 55.3cü və 55.5-ci maddələrinin təyinatına və məqsədinə uyğundur. Belə ki, bir halda, iddiaçının icraatın davam etdirilməsinə marağının olmamasına dair qənaət iddiaçının icraatdan yayınmasında ifadə olunan passiv davranışından irəli gəlirsə, hazırkı halda, bu qənaət (icraatın davam etdirilməsinə marağın olmaması) iddiaçının bilavasitə özünün aktiv davranışından – onun iddianı geri götürmə barədə ərizə verməsindən irəli gəlir. Göründüyü kimi, hər iki (passiv və aktiv) davranış eyni nəticəyə yönəlməklə İPM-in 55.3-cü və 55.5-ci maddələrinin məqsədlərini – iddiaçının icraatın davam etdirilməsinə marağının olmamasının müəyyən edilməsini və bu səbəblə iddia üzrə icraata xitam verilməsini təmin edir...”. Həmçinin məhkəmə bildirir ki, M.Məmmədovun şikayəti əsasında Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 55-ci maddəsinin bəzi müddəalarının Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin İ hissəsinə uyğunluğunun yoxlanılmasına dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2014-cü il tarixli qərarına əsasən, “...İddianın geri götürülmüş sayılması iddiadan imtina olunmasının passiv növüdür və hüquq nəzəriyyəsində iddiadan imtina edilməsinin fiksiyası adlandırılır. Belə növ iddiadan imtina edilməsi üçün iddiaçının aktiv hərəkət etməsi vacib deyil. (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “X1 şikayətinə dair” 8 iyul 2013cü il tarixli Qərardadı). İddianın geri götürülmüş sayılması mübahisənin mahiyyəti üzrə həlli ilə nəticələnmədiyindən məhkəməyə müraciət etmək hüququnu məhdudlaşdırır. Burada nəzərə almaq lazımdır ki, məhkəməyə müraciət etmək hüququ yalnız icraatın başlanmasını əhatə etmir, o həmçinin mübahisənin məhkəmə vasitəsilə həllini də nəzərdə tutur. Fərdlərə məhkəmədə iddia qaldırmaq hüququ verməklə həmin iş üzrə yekun qərarın qəbul olunmasının təmin edilməməsi məhkəməyə müraciət etmək hüququnu qeyri-real edərdi. (Avropa Məhkəməsinin Kutic Xorvatiyaya qarşı iş üzrə 1 mart 2002-ci il tarixli Qərarı, § 25). Həmin məhdudlaşdırmanın Konstitusiyaya uyğun olub-olmamasını isə qeyd edildiyi kimi, legitim məqsədlərə nail olmağın və məhdudiyyətin mütənasibliyinin təhlilindən sonra müəyyən etmək mümkündür. İPM-in 55.3-cü maddəsinin mənasına görə, iddiaçının məhkəmə icraatından yayınması faktiki olaraq onun prosessual marağının itməsi səbəbindən müvafiq qərardadın verilməsi ilə nəticələnə bilər. Burada ədalət mühakiməsinin lazımınca həyata keçirilməsi məqsədi əsas götürülür. Bu məqsəd konstitusiya əhəmiyyətli olduğundan legitim sayılmalıdır... İPM-in 81.1-ci maddəsində müəyyən edilmiş əsas qaydaya müvafiq olaraq qanunla ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, qərardadlardan şikayət verilməsi mümkündür. Qanunverici icraata xitam verilməsi barədə qərardaddan fərqli olaraq, İPM-in 55.3-cü maddəsi əsasında qəbul edilən qərardadın mübahisələndirilməsinin qeyri-mümkünlüyünü müəyyən etməmişdir. Digər tərəfdən, İPM-in 83.3-cü maddəsində mübahisələndirilməyən qərardadların siyahısında İPM-in 55.3-cü maddəsi göstərilməmişdir...”. Sözügedən qərarın apellyasiya şikayətinə münasibətdə mövqeyinin ifadə olunduğu nəticə hissəsinə görə, İPM-in 55.3-cü maddəsinə uyğun olaraq iddianın geri götürülmüş sayılması barədə qəbul edilmiş qərardaddan həmin Məcəllənin 81.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq apellyasiya şikayətinin verilməsi hüququ təmin olunmalıdır. İddiaçıya izah edilir ki, iddianın geri götürülmüş hesab edilməsi eyni tərəflər arasında, eyni predmet barəsində və eyni əsaslar üzrə yenidən iddia qaldırmaq imkanını istisna etmir. Göstərilənlərə əsasən və İPM-in 55, 80 və 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: İddiaçı iddianın geri götürülməsi barədə ərizəsi təmin edilsin. İddiaçı cavabdeh Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanası publik hüquqi şəxsinə qarşı "tibbi-sosial ekspert komissiyasına elektron qaydada göndərişin (forma 88 arayışı) göndərilməsi” tələbinə dair iddiası geri götürülmüş sayılsın və iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərardaddan surəti təqdim olunduğu vaxtdan 10 gün müddətində Şəki İnzibati Məhkəməsi (Şəki şəhəri S.Mümtaz küçəsi 318) vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Fərid İsmayılzadə