Şəki İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(116)-1452/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Şəki şəhəri İş № 2-1(116)-1452/2020 28.10.2020 ŞƏKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Cabbarov İlqar Hidayət oğlunun, İddiaçı iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh Şəki şəhər rayon Polis şöbəsinə qarşı “3-cü şəxs X5 mülkiyyətində olan ünvan 1 mənzil 43 ünvanında yerləşən evdən qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair işə məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Təsviri hissə: İşin halları: Şəki şəhəri, Bağbanlar küçəsində istifadəsində olan 0,032 ha torpaq sahəsində yerləşən 59Q nömrəli, beşmərtəbəli binanın İV girişində, İİİ mərtəbəsində yerləşən 50.9 kv.m ümumi, 29,7 kv.m yaşayış sahəsindən ibarət ikiotaqlı 43 nömrəli mənzil tam olaraq reyestr nömrəsi **********88-**********1 Çıxarışa əsasən tam mülkiyyət hüququ ilə iddiaçının adına qeydiyyata alınmışdır. 3-cü şəxs X8 onun keçmiş gəlinidir. X7 ilə Şəki şəhəri İHB-nın Baş Göynük kənd icra nümayəndəliyində xx xxxxx 2004-cü ildə nikahlarını rəsmiləşdirməklə ailə qurmuşlar. X2 ailə qurduqdan sonra Rusiya Federasiyasına gedərək orada yaşamış və orada bir oğlu olmuşdur. Sonradan gəlini oğlu ilə onun mülkiyyətində olan mənzilə gedib orada bir müddət yaşamışlar. Ona şəxsiyyət vəsiqəsi lazım olduğundan mülkiyyətində olan evə qeydiyyata alınmasına icazə vermişdir. xx xxxxxx 2019-cu ildə keçmiş X2 uşaqlarını evdə qoyaraq mülkiyyətində olan mənzili tərk edib getmişdir. Getdikdən sonra onlara məlum olmuşdur ki, gedərkən planlı şəkildə getmiş, X6 3000 manat dəyərində qızıl-zinət əşyalarını və 65 manat nəğd şəkildə pul almış , Gülmira İbrahimxəlilovadan isə 1 ədəd qızıl sırğa, 1 ədəd qızıl sep, 2 ədəd qaşlı və 1 ədəd qaşsız kalso üzüyü, o cümlədən X7na məxsus olan qızıllarını, oğlunun bank kartında olan pullarını, həmçinin X8 öz qızının qulağında olan qızıl sırğanı və bir neçə nəfərdən də müxtəlif məbləğlərdə pul alaraq yaşayış mənzilini tərk edib getmişdir. Bu barədə dərhal Şəki Şəhər Rayon Polis Şöbəsinə, o cümlədən Daxili İşlər Nazirliyinin 102 xidmətinə X8 barəsində şikayət olunmuşdur. Şəki şəhər rayon polis Şöbəsinin icraatında olan X1 xx.xx.2019-cu il tarixli 189- 27723 nömrəli, X9 xx.xx.2020-ci il tarixli 189-5655-1220 saylı cinayət təqibinin rəddi və o cümlədən tərtib olunan aktdan da görünür ki, X8 xx xxxxxx 2019-cu il tarixində evdən çıxmış, 28.11. 2019-cu ildə saat 05:45 radələrində X12 Aeroportundan daimi yaşamaq üçün X3 şəhərinə getmişdir. Hazırda bu günədək İstanbul şəhərində yaşayır. 3-cü şəxs X8 mülkiyyətində olan ev üzərində heç bir hüquqma malik olmadığı və yaşamadığı halda qeyd edilən ünvanda qeydiyyatda olması, onun mülkiyyətçi kimi öz əmlakı üzərində sərbəst sərəncam vermək hüququnu məhdudlaşdırır. 3-cü şəxs X5 mülkiyyətində olan Bağbanlar küçəsi, bina 59Q, ev 43 nömrəli mənzildən qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı Şəki Şəhər Rayon Polis Şöbəsinə müraciət etmişdir. Şəki Şəhər Rayon Polis Şöbəsi tərəfindən ona ünvanlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli məktubda X5 qeydiyyatdan çıxartmağı üçün Şəki Rayon İnzibati Məhkəməsinə müraciət etməyim tövsiyə olunmuşdur. İddiaçı iddia tələbinin təmin olunması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçının tələbinə dair sənədlər məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Onlara AZE seriyalı 0******* nömrəli, AZE seriyalı 16107780 nömrəli, AZE seriyalı 11568046 nömrəli, AZE seriyalı 11568039 nömrəli, AZE seriyalı 11568038 nömrəli, AZE seriyalı 15466592 nömrəli şəxsiyyət vəsiqələrinin surətləri, AZ-İİİ seriyalı 018271 nömrəli, AZ-İİ seriyalı 210832 nömrəli, İ-КБ seriyalı 813108 nömrəli Doğum haqqında Şəhadətnamələrin surətləri, Şəki şəhər rayon Polis Şöbəsinin xx.xx.2020-ci il tarixli 189-15496H-3220 nömrəli imtina məktubu, xx.xx.2006-ci il tarixli Texniki pasportun surəti, Şəki Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli 2(075)-197/2020 saylı Qətnaməsinin surəti, Şəki şəhər rayon Polis Şöbəsinin xx.xx.2020-ci il tarixli 189-5655-1220 nömrəli məktubu, xx.xx.2020-ci il tarixli Qərarı, xx.xx.2019-cu il tarixli 189-27723İ nömrəli məktubu, xx.xx.2019-cu il tarixli Qərarı, Şəki ŞİH başçısının 1 nömrəli X20 Dairəsi üzrə Nümayəndəliyinin xx.xx.2020-ci il tarixli 101 nömrəli məktubu, DƏDRX-in 12 saylı X18 xx.xx.2020-ci il tarixli **********88 nömrəli məktubu, MH seriyalı ******* nömrəli Çıxarışın təsdiqlənmiş surəti, xx.xx.2020-ci il tarixli Akt, AN-İ seriyalı ******* nömrəli Alqı-Satqı Müqaviləsinin təsdiqlənmiş surəti, Qeydiyyat vəsiqəsinin təsdiqlənmiş surəti, xx.xx.1991-ci il tarixli Müqavilənin təsdiqlənmiş surəti, Şəki şəhər rayon Polis Şöbəsinin xx.xx.2020-ci il tarixli 189-25499 nömrəli, xx.xx.2020-ci il tarixli 189-26733-1220 nömrəli məktubları aiddir. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər Əsaslandırma hissəsi: Tərəflər məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmələrinə baxmayaraq cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etməmiş, cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli 189-26733-1220 nömrəli məktubla məhkəmə iclasının nümayəndəsinin iştirakı olmadan keçirilməsinə etirazının olmadığını bildirmişdir. Məhkəmə tərəflərin iştirakı olmadan işə baxaraq iş üzrə qərar qəbul edə bilmişdir. Belə ki, təqdim edilmiş məhkəmə bildirişində məhkəmə baxışı iclasına gəlmədiyi halda işə baxılması və iş üzrə qərar qəbul edilməsinin mümkünlüyü barədə xəbərdar edilmişdir (Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsi). İddiaçının iddiası öhdəliyin icrası haqqında iddia (İPM-in 2.2.3 və 34.1-ci maddələri) qismində mümkün iddiadır. Belə ki, iddiaçı məhkəmədə iddia qaldırmamışdan əvvəl müvafiq qaydada cavabdehə müraciət etmiş və yazılı qaydada imtina cavabı aldıqdan sonra məhkəməyə iddia vermişdir. İddia aşağıdakılara görə əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə əsasən hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi müikiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 27-ci maddəsinə əsasən fıziki şəxsin adətən yaşadığı yer onun yaşayış yeri sayılır. Həmin Məcəllənin 152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüquqdur. Həmin Məcəllənin 152.5-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi qanunda və ya müqavilədə müəyyən edilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın məqsədi Azərbaycan Respublikasında yaşayan şəxslərin uçota alınması, onların başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi (sosial müdafiə, pensiya təminatı, hərbi xidmətə çağırış, məhkəmə qərarlarının icrası və s.) üçün zəruri şərait yaratmaqdır. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat icazə xarakteri daşımır və yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola bilər. Həmin Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən yaşayış yerini dəyişdirmiş vətəndaş yeni yaşayış yerinə gəldikdən sonra 10 gündən gec olmayaraq qeydiyyata alınması üçün müvafiq dövlət orqanına müraciət etməlidir. Həmin Qanunun 9-cu madddəsinin 1-ci bəndinə əsasən müvafiq dövlət orqanı tərəfindən şəxs yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq dövlət orqanının məlumatına əsasən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılır. Yuxarıda şərh olunan qanunvericilik normalarının tələblərinə əsasən yaşayış yerini dəyişdirmiş vətəndaş yeni yaşayış yerinə gəldikdən sonra qeydiyyata alınması üçün müvafiq dövlət orqanına müraciət etməli, habelə müvafiq dövlət orqanı tərəfindən şəxs yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq dövlət orqanının məlumatına əsasən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmalıdır. İş materiallarında olan xx.xx.2020-ci il tarixli Aktdan görünür ki, X8 xx.xx.2019-cu il tarixdə Şəki şəhəri Bağbanlar küçəsi ev 59Q mənzil 42-dən çıxmış, xx.xx.2019-cu il tarixdə Bakı şəhəri, H.Əliyev adına Beynəlxalq hava limanından Türkiyə Respublikasına daimi yaşamaq üçün getmişdir. İş materiallarında olan AN-İ seriyalı ******* nömrəli Alqı-Satqı Müqaviləsinin təsdiqlənmiş surətindən görünür ki, ünvan 1 mənzil 43 X10 tərəfindən İddiaçı satılmışdır. İş materiallarında olan MH seriyalı ******* nömrəli Çıxarışın təsdiqlənmiş surətindən görünür ki, ünvan 1 mənzil 43 İddiaçı adına qeydiyyata alınmışdır. Hazırkı mübahisədə, həqiqətən, şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması üçün “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsində göstərilən əsaslar mövcud deyil. Lakin “həmin Qanunun “Şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması” adlı 9-cu maddəsində mülkiyyətçinin və ya əmlak hüququnun sahibinin tələbi əsasında evə münasibətdə hər hansı qanunla qorunan hüquqların sahibi olmayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması imkanının nəzərdə tutulmaması məhkəmə qaydasında onların qeydiyyatdan çıxarılmalarına əngəl təşkil etməməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi müəyyənlik prinsipinin mahiyyəti və əhəmiyyəti barədə formalaşdırdığı hüquqi mövqeyinə görə hüquqi müəyyənlik prinsipi hüququn aliliyinin əsas xüsusiyyətlərindən birini təşkil edir. Hər bir qanun və ya onun hər hansı müddəasının hüquqi müəyyənlik prinsipinə cavab verməsi olduqca vacibdir. Bunun təmin edilməsi üçün hüquq normaları birmənalı və aydın olmalıdır. Qanunun aydın olması isə yalnız onun özünün mətni ilə deyil, eləcə də məhkəmə təcrübəsində formalaşan təfsiri ilə şərtləndirilir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli Qərarında qeyd etmişdir ki, şəxsin yaşayış yerindən qeydiyyatdan çıxarılması onun üçün hər hansı əlverişsiz hüquqi nəticələr yaratmamaqla yanaşı, yaşayış sahəsi üzrə, ümumiyyətlə qeydiyyatsız qalmalarına da səbəb olmur. Belə ki, həmin şəxslər özlərinin yeni yaşayış yerləri üzrə və ya Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin x xxxxx 2003-cü il tarixli, 55s nömrəli Sərəncamına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin şəxsiyyət vəsiqəsi verən müvafiq orqanının ünvanı üzrə qeydiyyata alına bilərlər. Mükiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, bu hallarda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericilikdə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Belə ki, qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərdə tutulmuş “şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi” ifadəsi “şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması” mənasını da ehtiva edir. Qeyd olunan Qərarla müəyyən olunmuşdur ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228-ci, Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30-cu və “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinin mənası baxımından şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı onun yaşadığı yerin dövlət tərəfindən rəsmi qaydada qeydə alınmasını təmin edən vasitə olmaqla məhdud əşya hüququ mənasında istifadə hüququnu ehtiva etmir. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin mənasına görə mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında qeydiyyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsində faktiki yaşamayan və ya istifadə hüququ olmayan şəxsin qeydiyyatına mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilməlidir. Yaşayış sahəsinə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında qeydiyyatdan çıxarılmasından inzibati orqan tərəfindən imtina edildikdə, məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər. Məhkəmə işin faktiki hallarını nəzərə alaraq və maddi hüquq normalarını rəhbər tutaraq qeyd edir ki, fiziki şəxslərin mülkiyyət hüququnun müdafiəsi qüvvədə olan qanunvericiliklə tam təfərrüatı ilə tənzimlənir. Mülkiyyətçiyə hüquq verilir ki, özünə mənsub olan əmlak barəsində öz mülahizəsinə əsasən istənilən hərəkəti edə bilsin. Məhkəmə belə hesab edir ki, şəxsin mülkiyyətçiyə məxsus evdə qeydiyyatdan çıxarılması tələbi mülkiyyətçinin bu kimi hüquqlarından irəli gəlir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Həmin Məcəllənin 69.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarının nəticəvi hissəsində, məhkəmənin gəldiyi nəticə, prosessual xərclər və həmin qərara qarşı hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə qaydası və müddəti göstərilməlidir. İş üzrə icraata dair prosessual xərclər məsələsi İPM-in 110.1-ci maddəsinə əsasən həll olunur. Dövlət rüsumu haqqında Qanununun 9.1.12-ci maddəsinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə - vətəndaş, inzibati orqanlar və vəzifəli şəxslər dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Nəticəvi hissə: Məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 75 və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq qərara aldı: İddia təmin edilir. Cavabdeh Şəki şəhər rayon Polis Şöbəsinin üzərinə 3-cü şəxs X5 İddiaçı mülkiyyətində olan ünvan 3 mənzil 43 ünvanında yerləşən evdən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyi qoyulur. Qərardan onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan tərəflər 30 (otuz) gün müddətində Şəki İnzibati Məhkəməsi (ünvan: Şəki şəhəri, S.Mümtaz, 318) vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərar onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apellyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda məhkəmə qərarı onun təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim İlqar Cabbarov