Şəki İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(116)-507/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Şəki şəhəri İş № 2-1(116)-507/2023 27.02.2023 ŞƏKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Musayev Vüqar Ələkbər oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Ələkbərzadə Qafur Hikmət oğlunun katibliyi, İddiaçı, iddiaçının vəkili (nümayəndəsi) Vəkil iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə qarşı “müharibə veteranı adının və vəsiqəsinin verilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair inzibati işə məhkəmənin binasında, açıq, şifahi məhkəmə baxışı iclasında baxaraq, məhkəmə aşağıdakı qərarı qəbul etdi: Təsviri hissə: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə qarşı məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək “müharibə veteranı adının və vəsiqəsinin verilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı, tələbini aşağıdakı kimi əsaslandırmışdır: - o, xx xxxxxx 1966-cı ildə Yevlax rayonun Gülövşə kəndində anadan olmuşdur. 18 aprel 1985-ci ildə hərbi xidmətə getmiş və 25 may 1987-ci ildə ordu sıralarından təxris olunmuşdur. 07 may 1993-cü ildə səfərbərliyə cəlb olunmuş və N saylı hərbi hissəyə göndərilmişdir. Daha sonra isə N saylı hərbi hissənin tərkibində döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş və daha sonra N saylı hərbi hissədə xidmətini davam etdirmək üçün göndərilmişdir. N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.1994-cü il tarixli, nömrəli əmri ilə həmin tarixdən şəxsi heyətin siyahısına və bütün növ təminatlarına daxil edilməklə 5-ci MAT-a təyin olunmuşdur. Ermənilərin Azərbaycan Respublikasına hücumu nəticəsində 07 may 1993-cü il tarixdən 15 iyul 1994-cü ilə kimi Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Belə ki, iddiaçı Beyləqan, Fizuli, Ağdam və Tərtər rayonları uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Eyni zamanda da iddiaçı N nömrəli hərbi hissənin tərkibində döyüş əməliyyatlarında iştirak edərkən “sağ budun yuxarı 1/3 hissəsinin və baldırın orta 1/3 hissəsinin yumşaq toxumalarının" odlu, qəlpəli güllə yarası almış və bununla əlaqədar Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Poliklinikasında Hərbi Həkim Komissiyası tərəfindən şəhadətləndirilmişdir. O, Azərbaycan Respublikasının ərazi bötüvlüyü uğrunda döyüş əməliyyatlarında iştirakını nəzərə alaraq “Müharibə veteranı” adının və vəsiqəsinin verilməsi üçün cavabdeh orqana müraciət etmiş, lakin müraciətin təmin edilməmişdir. Cavabdeh inzibati orqan iddia tələbinə qarşı xx.xx.2022-ci il tarixli etirazında qeyd edilmişdir ki, Müdafiə mazirinin Katibliyi Mərkəzi Arxivi tərəfindən 29.11 2022-ci il tarixli 4/2-8110 nömrəli arxiv arayışında N nömrəli hərbi hissə komandirinin may 1993-cü il, N nömrəli hərbi hissə komandirinin 1993-1994-cü il, N nömrəli hərbi hissə komandirinin may 1993-cü il yanvar 1994-cü il tarixli nizami hissə üzrə əmrlərində və hərbi hissənin may 1993-cü il tarixli şəxsi heyətin əlifba qeydiyyatı kitablarında, N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.1994-xx.xx.1994-cü il tarixli nizami hissə üzrə əmrlərində İddiaçı xidməti barədə məlumatın aşkar olunmadığı qeyd edilmişdir. Göründüyü kimi iddiaçının iddia ərizəsində qeyd etdiyi məlumatlar arxiv sənədlərində öz təsdiqini tapmamışdır. SQ Baş Klinik Hospitalın xx.xx.2012-ci il tarixli 3784 nömrəli arayışında (kserosurət) “ sag budun yuxarı 1/3 hissəsinin yumşaq toxumalarınnın odlu, qəlpəli güllə yaralanmasının nəticələri” diaqnozu qoyulmaqla MN-nin MHP-da HHK-sı tərəfindən şəhadətləndirilmişdir. Müdafiə Nazirliyinin Baş Klinik Hospitalının xx.xx.2022-ci il tarixli 7672 nömrəli məktubu və 511 nömrəli müayinə vərəqində xx.xx.1994-cü il tarixdən xx.xx.1994-cü il tarixədək 21 gün müddətində xidmətdən azad olunmasına dair məlumat vardır. Lakin iddiaçının xx.xx.1994cü il tarixdən sonrakı müddətlərdə xidmətinə dair məlumat müəyyən edilməmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçı və iddiaçının vəkili (nümayəndəsi) hər biri ayrı-ayrılıqda iddia ərizəsi ilə eyni məzmunlu izahat verərək məhkəmədən iddianın təmin edilməsini xahiş etdi İddia tələbinə dair məzmunu aşağıda qeyd edilmiş sənədlər məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Həmin sənədlərin məzmununa istinad olunur. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər: - Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Müdafiə Nazirliyinin Katibliyinin xx.xx.2022-ci il tarixli 4/3-6876 nömrəli məktubundan görünür ki, cavabdeh orqan iddiaçının müraciətin təmin edilməsindən imtina etmişdir. - Şəki Şəhər Rayon Polis Şöbəsinin xx.xx.2022-ci il tarixli məktubuna əlavə edilmiş tələbnamədən görünür ki, iddiaçı barəsində DİN BƏSİİ-nin əməliyyat-sorğu kartotekasında heç bir məlumat yoxdur. - Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunun xx.xx.2022-ci il tarixli, Tərtər Hərbi Prokurorluğunun xx.xx.2022-ci il tarixli, Ağdam Hərbi Prokurorluğunun xx.xx.2022-ci il tarixli, Füzuli Hərbi Prokurorluğunun xx.xx.2022-ci il tarixli məktublarından görünür ki, iddiaçı barəsində cinayət işi istintaq olunmamış və təqsirləndirici material araşdırılmamışdır. - Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Müdafiə Nazirliyinin Katibliyi Mərkəzi Arxivinin xx.xx.2022-ci il tarixli 4/2-1940 nömrəli arxiv arayışından görünür ki, N №-li hərbi hissədən xidmətini davam etdirmək üçün gönədilmiş, Yevlax RHK-nın çağırışçısı, 1966-ci il təvəllüdlü, sıravi İddiaçı N №-li hərbi hissə komandirinin xx.xx.1994-cü il tarixli 7 №-li əmrilə (əsas 2, səh-39, sıra 5, əmrdə adı “Nrədin” yazılmışdır) hərbi hissənin şəxsi heyətinin siyahısına və bütün növ təminatlara salınaraq 5-ci MAT-a təyin olunmuşdur. N №-li hərbi hissə komandirinin xx.xx.1994-cü il tarixli 163 №-li əmrilə (əsas – 4, səh-15, sıra-24, əmrdə çıxarılma səbəbi göstərilmişdir) Yevlax RHK-nın çağırışçısı, sıravi İddiaçı 5ci MAT-dan ştatdan çıxarılaraq bütün növ təminatlardan azad edilmişdir. - Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Müdafiə Nazirliyinin Katibliyi Mərkəzi Arxivinin Hüquq idarəsinin rəisinə göndərilən xx.xx.2022-ci il tarixli məktubundan görünür ki, N №-li hərbi hissədən xidmətini davam etdirmək üçün göndərilmiş, Yevlax RHK-nın çağırışçısı, 1966-cı il təvəllüdlü, sıravi X1 N №-li hərbi hissə komandirinin xx.xx.1994-cü il tarixli 7 №-li əmrilə (əsas: §-2, səh-39, sıra-5, əmrdə adı “Nurədin” yazılmışdır) hərbi hissənin şəxsi heyətinin siyahısına və bütün növ təminatlara salınaraq 5-ci MAT-a təyin olunmuşdur. N №-li hərbi hissə komandirinin xx.xx.1994-cü il tarixli 163 №-li əmrilə (əsas: §-4, səh-15, sıra-24, əmrdə çıxarılma səbəbi göstərilməmişdir) Yevlax RHK-nın çağırışçısı, sıravi İddiaçı 5-ci MAT-dan ştatdan çıxarılaraq bütün növ təminatlardan azad edilmişdir. Qeyd edirik ki, N №-li hərbi hissə komandirinin may 1993-cü il, N №-li hərbi hissə komandirinin 1993-1994-cü il, N №-li hərbi hissə komandirinin may 1993-cü il, yanvar 1994-cü il tarixli nizami hissə üzrə əmrlərində və hərbi hissənin may 1993-cü il tarixli şəxsi heyətinin əlifba qeydiyyatı kitablarında, N №-li hərbi hissə komandirinin xx.xx.1994xx.xx.1994-cü il tarixli nizami hissə üzrə əmrlərində İddiaçı xidməti barədə məlumat aşkar olunmamışdır. N №-li hərbi hissə komandirinin 1994-cü il tarixli nizami hissə üzrə əmrlər nazirinin Katibliyi Mərkəzi Arxivə daxil olmamışdır. Əsaslandırma hissəsi: Tərəflər məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmələrinə baxmayaraq, cavabdehin nümayəndəsi şifahi məhkəmə baxışı iclasında iştirak etməmişdir. Tərəflər təqdim edilmiş məhkəmə bildirişində şifahi məhkəmə baxışı iclasına gəlmədikləri halda işə baxılmasının və iş üzrə qərar qəbul edilməsinin mümkünlüyü barədə (Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsi) xəbərdar edildiyindən, məhkəmə hazırkı işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılaraq qərar qəbul edilməsini mümkün hesab edir. İddiaçının iddiası öhdəliyin icrası haqqında iddia (İPM-in 2.2.3 və 34.1-ci maddələri) qismində mümkün iddiadır. Belə ki, iddiaçı cavabdehə müraciət etmiş və imtina cavabı almışdır. İddia düzgün cavabdehə qarşı verilmiş, iddia qaldırmaqda iddiaçı subyektiv hüquqa malik olmuşdur. Lakin, iddia əsassızdır. “Veteranlar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 3-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş şəxslər müharibə veteranı sayılırlar. Həmin Qanunun 7-ci maddəsinə əsasən müharibə veteranı adının verilməsi qaydası və şərtləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.1995-ci il tarixli 216 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Müharibə veteranı, silahlı qüvvələr veteranı və əmək veteranı adlarının verilməsi qaydası və şərtləri” haqqında Əsasnamənin 1-ci bölməsinə əsasən, müharibə veteranı adı Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 1991-ci il oktyabrın 9dan 1994-cü il mayın 10-dək döyüş əməliyyatları aparan hərbi hissə və ya orqanların tərkibində hərbi xidmət keçmiş şəxslərə, döyüş əməliyyatları aparan hərbi hissələrə və ya orqanlara döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi üçün ezam olunmuş hərbi qulluqçulara 10 may 1994-cü il tarixindən sonra döyüş zonasında hərbi xidmət keçərkən yaxud döyüş zonasında döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi ilə bağlı ezamiyyətlərdə olarkən bilavasitə döyüş əməliyyatları ilə əlaqədar xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almış hərbi qulluqçulara- müdafiə, daxili işlər, dövlət təhlükəsizliyi, ədliyyə, fövqəladə hallar orqanları, Dövlət Sərhəd Xidməti və hərbi hissələr, Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti və Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən verilmiş arayışlar, şəxsi işlər, hərbi biletlər, orden və medallarla təltif olunmaq haqqında vəsiqələr, xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) alma haqqında arayışlar və əmrlərdən çıxarışlar, hərbi döyüşlərdə iştirakı sübut edən başqa sənədlər əsasında verilir. İş materiallarında olan görünür ki, iddiaçının hərbi xidmətdən qanuni əsaslarla ehtiyata buraxılmasına dair məlumat yoxdur. İddiaçının hərbi hissənin şəxsi heyətinin siyahısına daxil olması müəyyən olunsa da, onun xidmət etdiyi hərbi hissədən qanuni əsaslarla tərxis olunması sübut olunmur. İddiaçı özü də hərbi xidmətinin 1994-cü ilin 15 iyul tarixinədək olduğunu bildirir. Nəzərə alınmalıdır ki, hərbi qulluqçuların ehtiyata buraxılması prosesi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Səfərbərlik üzrə çağırılmış hərbi qulluqçuların qismən ehtiyata buraxılması haqqında” 23 yanvar 1996-cı il tarixli, 433 nömrəli Fərmanından sonra başlamışdır. Şəxsə “Müharibə veteranı” adı və vəsiqəsinin verilməsi üçün zəruri şərtlərdən biri şəxsin hərbi hissəyə daxil olması və hərbi hissədən qanuni əsaslarla ehtiyata buraxılmasıdır. Yəni, şəxsin hərbi hissəyə daxil olması kifayət etmir, hərbi xidmətdən qanuni əsaslarla ehtiyata buraxılması (tərxis olunması) da baş verməlidir. Odur ki, iddiaçının “Müharibə veteranı” statusunu almaq üçün hərbi xidmətdən qanuni əsaslarla tərxis olunması şərti sübuta yetirilmir. Şərh olunanlara obyektiv hüquqi qiymət verərək məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının hərbi hissədən qanuni əsaslarla tərxis olunması və şəxsi heyət siyahısından çıxarılması barədə sübut olmadığından inzibati orqan tərəfindən iddiaçıya “Müharibə veteranı” adının və vəsiqənin verilməsindən imtina olunması qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmuşdur. Öhdəliyin icrası haqqında iddialar üzrə öhdəliyin icra edilməli olmasını zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi iddiaçının, belə öhdəliyin icrasını istisna edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi isə cavabdehin üzərinə düşür ki, hazırkı işdə cavabdeh iddiaçıya “Müharibə veteranı” adı və vəsiqəsinin verilməsindən imtinanı zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etsə də, iddiaçı hərbi hissədən qanuni əsaslarla tərxis edilməsini sübut edə bilməmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin: 8.1.3-cü maddəsinə əsasən, inzibati orqanla hakim, dövlət qulluqçusu və ya hərbi qulluqçu arasında mövcud olan və ya əvvəllər mövcud olmuş xidməti hüquq münasibətləri ilə bağlı həmin orqana qarşı iddialara, habelə belə hüquq münasibətlərinin yaranması ilə əlaqədar mübahisələrə iddiaçının xidməti yaşayış sahəsinin olduğu yerin, belə yaşayış sahəsinin olmadığı hallarda yaşayış yerinin, bu halların heç birinin olmadığı təqdirdə isə ilkin inzibati aktı qəbul etmiş inzibati orqanın (cavabdehin) yerləşdiyi yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. 34.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. 69.5-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə qərarının nəticəvi hissəsində, məhkəmənin gəldiyi nəticə, prosessual xərclər və həmin qərara qarşı hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə qaydası və müddəti göstərilməlidir. İş üzrə icraata dair prosessual xərclər məsələsi İPM-in 110.1-ci maddəsinə əsasən həll olunur. Dövlət rüsumu haqqında Qanununun 9.1.12-ci maddəsinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə - vətəndaş, inzibati orqanlar və vəzifəli şəxslər dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Nəticəvi hissə: Məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 75-ci, 78-ci və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq qərara aldı: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə qarşı “müharibə veteranı adının və vəsiqəsinin verilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddia ərizəsi təmin edilmir. Qərardan onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan tərəflər 30 (otuz) gün müddətində Şəki İnzibati Məhkəməsi vasitəsi (Şəki şəhəri, S.Mümtaz küçəsi, 318) ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərar onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apellyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda məhkəmə qərarı onun təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Vüqar Musayev.