Şəki İnzibati Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(116)-544/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şəki şəhəri İş № 2-1(116)-544/2022 24.01.2022 ŞƏKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Şəki İnzibati Məhkəməsinin hakimi Qasımov Vidadi Kamal oğlu, İddiaçı cavabdeh Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinə qarşı "Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinin 02.11.2007-ci il tarixli 256 nömrəli qərarının və Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən X1 adına verilmiş 16.12.2010-cu il tarixli A-318705 nömrəli "Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü"nün etibarsız hesab edilməsi" barədə iddiasına dair inzibati işə baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinə qarşı "Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinin 02.11.2007-ci il tarixli 256 nömrəli qərarının etibarsız hesab edilməsi" barədə iddia ərizəsi ilə Şəki İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Bundan sonra o, məhkəməyə "iddia ərizəsinə əlavə" göndərərək, iddia tələbinin həcmini artırmış, Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinin 02.11.2007-ci il tarixli 256 nömrəli qərarının və kadastr planının etibarsız hesab olunmasını xahiş etmişdir. Daha sonra o, məhkəməyə başqa ərizə verərək, tələbini dəqiqləşdirmiş və Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinin 02.11.2007-ci il tarixli 256 nömrəli qərarının, Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən X1 adına verilmiş 16.12.2010-cu il tarixli A-318705 nömrəli "Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü"nün etibarsız hesab edilməsini xahiş etmişdir. Aşağıdakı hallara görə məhkəmə hesab edir ki, iddia mümkün sayılmamalıdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə görə, bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. Həmin Məcəllənin 35.3-cü maddəsinə görə, iddianın mümkün sayılmaması barədə məhkəmə qərardad qəbul edir. Həmin qərardaddan yuxarı məhkəməyə şikayət verilə bilər. Göründüyü kimi, iddia tələbi iki hissədən ibarətdir: 1) Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinin 02.11.2007-ci il tarixli 256 nömrəli qərarının etibarsız hesab olunması, 2) Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən X1 adına verilmiş 16.12.2010-cu il tarixli A-318705 nömrəli "Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü"nün etibarsız hesab olunması. İddia tələbinin birinci hissəsi ilə bağlı məhkəmə aşağıdakıları qeyd edir. Tələbin həmin hissəsi inzibati aktın etibarsızlığının tanınması haqqında iddialara aiddir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsində inzibati aktın etibarsızlığının tanınması haqqında iddianın qaldırılması üçün hər hansı müddət məhdudiyyəti müəyyən edilməsə də, belə bir müddət Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinin qərarının qəbul edildiyi zaman qüvvədə olan mülki prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuşdur. Belə ki, hazırda mübahisə olunan qərar 02.11.2007-ci ildə, yəni İnzibati Prosessual Məcəllənin və "İnzibati icraat haqqında" Qanunun qüvvəyə minməsindən əvvəl qəbul edilmişdir. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının, yerli özünüidarə orqanlarının, sair orqan və təşkilatların, onların vəzifəli şəxslərinin qərarları və hərəkətləri (hərəkətsizliyi) ilə əlaqədar mübahisələr üzrə icraatda iddia müddəti Azərbaycan Respublikasının 10.06.2011-ci il tarixli 143-İVQD nömrəli Qanunu ilə 26-29-cu fəsillər çıxarılanadək Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin qüvvədə olmuş "Ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmək üçün müddət" adlı 298-ci maddəsi ilə tənzimlənirdi. İddiaçının öz hüququnun pozulduğunu bildiyi vaxt qüvvədə olan və ümumi (publik) hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə icraatı tənzimləyən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin İİ yarımbölməsinin müddəalarına görə, maraqlı şəxs müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və yerli özünüidarə orqanının, sair orqan və təşkilatların, onların vəzifəli şəxslərinin qərarı, hərəkəti (hərəkətsizliyi) ilə əlaqədar mübahisə qaldıra bilər (296.1-ci maddə). Şəxs özünün hüquq və azadlığının pozulduğu barədə ona məlum olan gündən qanunda başqa müddət müəyyən edilməyibsə, 1 ay müddətində ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmək hüququna malikdir (298-ci maddə). Bununla da, İddiaçı inzibati orqanın qanunsuz qərarları (inzibati aktları) və ya hərəkətləri (hərəkətsizliyi) ilə bağlı mübahisələri tənzimləyən və İnzibati Prosessual Məcəllədən əvvəl qüvvədə olan prosessual qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilən məhkəməyə müraciət etmə müddətində hazırkı tələbi barədə məhkəmədə iddia qaldırmamışdır. İnzibati Prosessual Məcəllə qüvvəyə minənədək, yəni mübahisə olunan inzibati aktın qəbul edildiyi vaxtda qüvvədə olan Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 24-1-ci fəslində (Dövlət hakimiyyət orqanlarının, idarələrin, təşkilatların, müəssisələrin və vəzifəli şəxslərin vətəndaşların, hərbi qulluqçuların və kollektivlərin hüquqlarına toxunan qeyri-hüquqi hərəkətlərindən şikayətlər) və 01.09.2000-ci ildə qüvvəyə minmiş Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 30.06.2011-ci ilədək qüvvədə olmuş 27-ci fəslində (Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının, yerli özünüidarə orqanlarının, sair orqan və təşkilatların, orqanların vəzifəli şəxslərinin qərarları və hərəkətləri (hərəkətsizliyi) ilə əlaqədar mübahisələrə dair işlər üzrə icraat) ümumi (publik) hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə hüquqi müdafiə imkanları nəzərdə tutulmuşdu. Mübahisə açan tərəf həmin qanunvericilik aktlarının verdiyi hüquqi müdafiə imkanlarından, həm də həmin aktlarla müəyyən edilmiş müddətlərdə istifadə etmədiyi halda, 01.01.2011-ci ilədək qəbul edilmiş aktların mübahisələndirilməsi üçün əvvəlki qanunla müəyyən edilmiş məhkəməyə müraciət etmə müddəti 01.01.2011-ci ilədək artıq ötürülmüşsə, onlar yeni qanuna istinadla mübahisələndirilə bilməz. Göstərilən hüquqi mövqe Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının bir çox qərarlarında (2- 1(102)-2049/2020, 2-1(102)-471/2021 və s.) da ifadə edilmişdir. Beləliklə, İddiaçı iddia müddətini buraxması hazırkı iddianın birinci hissəsinin mümkün sayılmasını istisna edir. Şəki İnzibati Məhkəməsinin 07.12.2021-ci il tarixli yardım məktubu ilə bu hallar İddiaçı diqqətinə çatdırılmış, lakin o, bundan sonra məhkəməyə "iddia ərizəsinə əlavə" və daha sonra iddianın dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə göndərsə də, iddia müddətinin buraxılması məsələsinə münasibət bildirməmişdir. İddianın ikinci hissəsi, yəni Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən X1 adına verilmiş 16.12.2010-cu il tarixli A-318705 nömrəli "Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü"nün etibarsız hesab edilməsi tələbi ilə bağlı isə məhkəmə aşağıdakıları qeyd edir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 46.1-ci maddəsində deyilir ki, iddia ərizəsində aşağıdakılar göstərilməlidir: 46.1.1. ərizənin verildiyi məhkəmənin adı; 46.1.2. iddiaçı və cavabdeh fiziki şəxslərin soyadları, adları, atalarının adları, yaşayış yerləri, inzibati orqanların (hüquqi şəxslərin) adı və hüquqi ünvanları; 46.1.3. iddiaçının (ərizəçinin) tələbi. İddiaçı məhkəməyə göndərdiyi "İddia ərizəsinə əlavə"də "kadastr planı" adlandırdığı sənədin etibarsız hesab olunmasını xahiş etsə də, həmin sənədin tam adını, tarixini, nömrəsini, hansı orqan tərəfindən və kimin adına verildiyini göstərməmişdir. Məhkəmənin 10.01.2022-ci il tarixli yardım məktubu ilə bu çatışmazlığın aradan qaldırılması iddiaçıya təklif edilmiş, lakin o, həmin məktuba cavab olaraq yazdığı ərizədə "kadastr planı" dedikdə, Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən X1 adına verilmiş 16.12.2010-cu il tarixli A-318705 nömrəli "Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü"nü nəzərdə tutduğunu bildirsə də, iddia ərizəsində düzəliş etməmiş və həmin tələbə cavab verməli orqanı cavabdeh qismində göstərməmişdir. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. İddiaçının sözügedən tələbi öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə aid olduğuna görə onun xüsusi mümkünlük şərtlərindən biri iddiaçının məhkəməyə iddia verməzdən əvvəl eyni tələblə cavabdeh inzibati orqana müraciət etməsindən və cavabdehin bu tələbi təmin etməməsindən ibarətdir. Lakin işdə iddiaçının "Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü"nün etibarsız hesab edilməsi üçün hansısa inzibati orqana müraciət etməsi və bu orqanın tələbi təmin etməkdən imtina etməsi barədə heç bir sənəd yoxdur. Məhkəmənin 10.01.2022-ci il tarixli məktubu ilə bu hal iddiaçıya bildirilmiş, eyni zamanda, ona izah olunmuşdur ki, qeyd olunan sənədin məhkəməyə təqdim olunmaması iddianın sözügedən hissəsinin mümkünlüyünü istisna edir. Lakin İddiaçı tələb olunan sənədi məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş müddət ərzində məhkəməyə təqdim etməmişdir. O, məhkəmənin yardım məktubuna cavab olaraq yazdığı 19.01.2022-ci il tarixli ərizədə "Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü"nün etibarsız hesab edilməsi üçün ərizə ilə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə dəfələrlə müraciət etdiyiniz bildirsə də, məhkəməyə bu barədə heç bir sənəd təqdim etməmişdir. Ona görə də məhkəmə tələbin ikinci hissəsinin də mümkün hesab edilməməsi barədə nəticəyə gəldi. Hazırkı qərardad mübahisəni mahiyyəti üzrə həll etmədiyinə görə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 16.3-cü maddəsinə əsasən, yazılı icraat qaydasında qəbul edildi. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən, məhkəmə qərara aldı: İddiaçı cavabdeh Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinə qarşı "Yevlax Rayonu Havarlı Bələdiyyəsinin 02.11.2007-ci il tarixli 256 nömrəli qərarının və Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən X1 adına verilmiş 16.12.2010-cu il tarixli A-318705 nömrəli "Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü"nün etibarsız hesab edilməsi" barədə iddiası mümkün sayılmasın. Qərardaddan surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 gün müddətində Şəki İnzibati Məhkəməsi (ünvan: ünvan 2legiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Vidadi Qasımov.