Şəki İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(116)-576/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Şəki şəhəri İş № 2-1(116)-576/2020 13.05.2020 ŞƏKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Cabbarov İlqar Hidayət oğlunun sədrliyi, X5 qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1, cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Cavabdehnə qarşı “01.01.1972-ci il tarixdən 10.03.1973-cü il tarixədək Köbər Zəyzid kənd Kinoqurğusunda mexanik köməkçisi və 1978-ci ildə Lenin adına kolxozda işlədiyi 6 ay müddətin sosial sığorta stajına daxil edilməsi və hüququnun yarandığı 01.06.2019-cu il tarixdən yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair işə məhkəmənin binasında, açıq şifahi məhkəmə baxışı iclasında baxaraq məhkəmə aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Təsviri hissə: İşin halları: İddiaçı xx.xx.1955-ci il tarixdə anadan olmuşdur. O, 64 yaşı tamam olduğu tarixdən yaşa görə əmək pensiyası təyini üçün tələb olunan sənədlərlə DSMF Şəki şəhər şöbəsinə müraciət etmişdir. Ona əmək pensiyası təyininin mümkün olmadığı bildirilmişdir. Səbəb kimi 25 il iş stajının və 32000 manat pensiya kapitalının olmaması qeyd olunmuşdur. Həmçinin imtinada X4 idarəsi tərəfindən verilmiş 29.10.2019-cu il tarixli 493 №-li arayışa əsasən 01.01.1972-ci il tarixdən 10.03.1973-cü il tarixədək Köbər Zəyzid kənd kino qurğusunda və X11 filialı tərəfindən verilmiş 12.11.2019-cu il tarixli 1320 №-li arayışa əsasən 1978-ci ildə Lenin adına kolxozda işlədiyi illər əmək kitabçasında qeyd olunmadığı üçün sosial sığorta stajına daxil edilməmişdir. Stajına daxil edilməyən 1 il 2 ay 9 gün kino qurğusunda və 6 ay 1978-ci ildə kolxozda işlədiyi müddət məktubda qeyd olunan 23 il 6 ay 26 gün sosial sığorta stajına əlavə edildikdə onun cəmi 25 il 3 ay sosial sığorta stajı olur ki, bu staj da ona yaşa görə əmək pensiyası təyin olunması üçün kifayətdir. İddiaçının nümayəndəsi məhkəmənin 13.05.2020-ci il tarixli iclasında iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə təqdim edərək, “iddiaçının 01.01.1972-ci il tarixdən 10.03.1973-cü il tarixədək Köbər Zəyzid kənd Kinoqurğusunda mexanik köməkçisi və 1978-ci ildə Lenin adına kolxozda işlədiyi 6 ay müddətin sosial sığorta stajına daxil edilməsi və hüququnun yarandığı 01.06.2019-cu il tarixdən yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmənin həmin tarixli iclasında ərizə icraata qəbul edilmişdir. Cavabdehin etirazı: İddiaçının tələb olunan 25 il sosial sığorta stajı və ya tələb olunan pensiya kapitalı olmadığından əmək pensiyası almaq hüququ olmamışdır. Vətəndaşın əmək kitabçasına istinadən 07.07.1978-ci il tarixdən 22.03.1981-ci il tarixədək, 01.04.1981-ci il tarixdən 10.08.1981-ci il tarixədək, 16.10.1981-ci il tarixdən 01.06.1997-ci il tarixədək (əmək haqqı arayışına əsasən), kolxoz üzrə 1970-1971-ci illər 2 il, 1976-1977-ci illər (99+86=185/220 = 0.84 x 12 =10 ay) üzrə 10 ay və hərbi biletininə əsasən 14.11.1973-cü il tarixdən 29.11.1975-ci il tarixədək olan iş müddətləri nəzərə alınmaqla cəmi 23 il 6 ay sosial sığorta stajı müəyyənləşdirilmişdir. İddiaçının X4 İdarəsi tərəfindən verilmiş 29.10.2019-cu il tarixli 493 №-li li arayışa əsasən 01.01.1972-ci il tarixdən (1971-ci il kolxoz stajı ilə üst-üstə düşdüyü üçün) 10.03.1973-cü il tarixədək Köbər Zəyzid kənd kino qurğusunda və X11 filialı tərəfindən verilmiş 12.11.2019-cu il tarixli 1320 №-li arayışa əsasən 1978-ci ildə Lenin adına kolxozda olan əmək fəaliyyəti əmək kitabçasına qeyd edilmədiyi üçün sosial sığorta stajına daxil edilməmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi iddianın təmin olunmasını xahiş etdi. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi iddianın təmin olunmamasını xahiş etdi. İddiaçının tələbinə dair sənədlər məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Onlara AZE seriyalı 0******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, Cavabdeh 16.12.2019-cu il tarixli **********0 nömrəli imtina məktubu, 26.02.2020-ci il tarixli **********7 nömrəli məktubu, X4 İdarəsinin 29.10.2019-cu il tarixli 493 nömrəli arayışı, Milli Arxiv İdarəsi Respublika Dövlət Arxivinin Şəki Filialının 12.11.2019-cu il tarixli 1320 nömrəli arxiv arayışı, НЗ seriyalı ******* nömrəli hərbi biletin surəti, 29.09.1970-ci il tarixli kolxozçunun əmək kitabçasının surəti aiddir. Həmin sənədlərin məzmununa istinad olunur. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər. Əsaslandırma hissəsi: İddiaçının iddiası öhdəliyin icrası haqqında iddia (AR İPM-in 2.2.3 və 34.1-ci maddələri) qismində mümkün iddiadır. Belə ki, iddiaçı məhkəmədə iddia qaldırmamışdan əvvəl müvafiq qaydada cavabdehə müraciət etmiş və yazılı qaydada imtina cavabı aldıqdan sonra məhkəməyə iddia vermişdir. İddia həmçinin əsaslıdır. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, Milli Arxiv İdarəsi Respublika Dövlət Arxivinin Şəki Filialının 12.11.2019-cu il tarixli 1320 nömrəli arxiv arayışına əsasən iddiaçı Osmanov X6 adına kolxozda əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. İşdə olan X4 İdarəsinin 29.10.2019-cu il tarixli 493 nömrəli arayışından görünür ki, Osmanov X3 birliyinin direktoru B.Məmmədovun 24.08.1971-ci il tarixli, 107 nömrəli əmri ilə Köbər Zəyzid daimi kənd kino qurğusuna mexanik təyin edilmiş və 10.03.1973-cü ildə 17 nömrəli əmrlə işdən azad edilmişdir. 1 yanvar 2006-ci il tarixindək qüvvədə olmuş “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Qanunun 69-cu maddəsinə görə iş stajı müəyyən edilmiş qaydada idarə, müəssisə və təşkilatın verdiyi sənədə əsasən təsdiq edilir. İş stajını sübut edən əsas sənəd əmək kitabçasıdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 noyabr 1992-ci il tarixli 638 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Pensiya təyinatı üçün əmək stajının təsdiq edilməsi qaydası barədə” Əsasnamənin 1-ci bəndinə əsasən əmək stajı iş, xidmət, təhsil və ya iş stajına sayılan digər fəaliyyət yeri, yaxud bu fəaliyyətin keçdiyi həmin sistem üzrə rəhbər təşkilatlar, idarələr (baş direktorlar), birliklər (konsernlər), sahibkarlar, eləcə də arxiv müəssisələri tərəfindən verilən sənədlərə əsasən müəyyən edilir. Həmin Əsasnamənin 3cü bəndinə əsasən iş stajını təsdiq edən sənəd əmək kitabçasıdır. Əmək kitabçası olmadıqda və ya əmək kitabçasında lazım olan qeydlər olmadıqda, yaxud iş dövrü barədə qeydlər düzgün və dəqiq olmadıqda əmək stajını təsdiqedici sənəd kimi arayışlar, əmrlərdən çıxarışlar, əmək haqqı verilməsi üçün şəxsi hesablar və əmək haqqı cədvəlləri, vəsiqələr, xasiyyətnamələr, yazılı əmək müqavilələri, icrası barədə qeydlər edilməklə razılaşmalar, əmək xidmət siyahıları, iş dövrü barədə məlumatlar göstərilməklə üzvlərin üzvlük kitabçaları nəzərə alınır. Göründüyü kimi, əmək stajı iş, xidmət, təhsil və ya iş stajına sayılan digər fəaliyyət yeri, yaxud bu fəaliyyətin keçdiyi həmin sistem üzrə rəhbər təşkilatlar, idarələr (baş direktorlar), birliklər (konsernlər), sahibkarlar, eləcə də arxiv müəssisələri tərəfindən verilən sənədlərə əsasən müəyyən edilir. “İnzibati İcraat Haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun: 19.1-ci maddəsinə əsasən inzibati icraat zamanı işin faktiki halları ilə əlaqədar fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim olunan sənədlər və dəlillər, onların həqiqətə uyğun olmadığı sübuta yetirilməyibsə, mötəbər hesab olunur. Fiziki və ya hüquqi şəxslərdən həmin sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyini təsdiq edən əlavə sənədlərin və ya məlumatların tələb olunması qadağandır. 46.3-cü maddəsinə əsasən maraqlı şəxsdən işdə olan sənədin məzmununun həqiqiliyi barədə sübut tələb olunması qadağandır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının: 12-ci maddəsinə əsasən insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsi dövlətin ali məqsədidir. 38-ci maddəsinə əsasən hər kəsin sosial təminat hüququ vardır. Hər kəs qanunla müəyyən edilmiş yaş həddinə çatdıqda, xəstəliyinə, əlilliyinə, ailə başçısını itirdiyinə, əmək qabiliyyətini itirdiyinə, işsizliyə görə və qanunla nəzərdə tutulmuş digər hallarda sosial təminat almaq hüququna malikdir. 71-ci maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur. Vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını pozan qərar və hərəkətlərdən (hərəkətsizlikdən) məhkəməyə şikayət edilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 6-cı maddəsinin 1-ci və 2-ci abzaslarına əsasən məhkəmə şikayətə baxılmasının nəticələri barədə qətnamə çıxarır. Məhkəmə şikayətin əsaslı olduğunu müəyyənləşdirdikdə şikayət edilən qərarları və hərəkətləri qanunsuz hesab edir, vətəndaşlar barəsində tətbiq edilən məsuliyyət tədbirlərini ləğv edir, onların pozulmuş hüquq və azadlıqlarını bərpa edir, habelə dövlət orqanlarının və yerli özünüidarə orqanlarının müəssisələrin, idarələrin və təşkilatların, ictimai birliklərin, vəzifəli şəxslərin vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını pozan qərarları və hərəkətləri (hərəkətsizliyi) ilə bağlı onların məsuliyyətini müəyyənləşdirir. Bundan başqa, iddiaçı iddia tələbində yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçının yaşa görə əmək pensiyası almaq hüququ 01.06.2019-cu ildə yaranmışdır. Qeyd olunan tarixə onun hərbi xidmət, əmək kitabçasında qeyd olunan işlər və arxiv arayışlarına əsasən tələb olunan 25 il sığorta stajının olması müəyyən edilmişdir. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 7-ci maddəsinə əsasən 63 yaşına çatmış kişilərin və 60 yaşına çatmış qadınların fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə sığorta stajından asılı olmayaraq, bu pensiya təminatına imkan vermədikdə isə azı 25 il sığorta stajı olduqda (2017-ci il iyulun 1-dək yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmiş şəxslər istisna olmaqla) yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi təmin edilməli, cavabdehin üzərinə iddiaçının işlədiyi illərin sosial sığorta stajına daxil edilməsi və yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi öhdəliyi qoyulmalıdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Həmin Məcəllənin 69.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarının nəticəvi hissəsində, məhkəmənin gəldiyi nəticə, prosessual xərclər və həmin qərara qarşı hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə qaydası və müddəti göstərilməlidir. Nəticəvi hissə: Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 73, 75 və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qərara aldı: İddia təmin edilir. Cavabdehnə üzərinə İddiaçı 01.01.1972-ci il tarixdən 10.03.1973-cü il tarixədək Köbər Zəyzid kənd Kinoqurğusunda mexanik köməkçisi və 1978-ci ildə Lenin adına kolxozda işlədiyi 6 ay müddətin sosial sığorta stajına daxil edilməsi və hüququnun yarandığı 01.06.2019-cu il tarixdən yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsi öhdəliyi qoyulur. Qərardan onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan tərəflər 30 (otuz) gün müddətində Şəki İnzibati Məhkəməsi (Şəki şəhəri, Salman Mümtaz küçəsi, 1) vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərar onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apellyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda məhkəmə qərarı onun təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim İlqar Cabbarov