Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(118)-2932/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Sumqayıt şəhəri İş № 2-1(118)-2932/2025 01.07.2025 SUMQAYIT İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsin 4 saylı Abşeron Ərazi İdarəsinə qarşı iş üzrə (Açar sözlər: mülkiyyət hüquqlarının daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması) Giriş hissə: Hakim Axundova Aynur Oqtay qızının sədrliyi, Həsənzadə Xəyal Əfqan oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi və vəkili Vəkil, Üçüncü şəxs X2 iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsin 4 saylı Abşeron Ərazi İdarəsinə qarşı “Abşeron rayon Masazır Bələdiyyəsinin sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli 41 saylı sərəncamı ilə Abşeron rayonu Masazır kəndi ərazisində fərdi ev tikintisi üçün İddiaçı Qəni oğluna ayrılmış 0,08 ha torpaq sahəsinin faktiki istifadəsində olan 0.0765 ha hissəsinə dair mülkiyyət hüququnun Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində qeydiyyata alınması, müvafiq çıxarış və plan və ölçü sənədinin verilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair işə Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin inzibati binasında, inzibati məhkəmə icraatı qaydasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi: Təsviri hissə: Mübahisənin predmeti və mübahisə ilə bağlı işin faktiki vəziyyəti: İddiaçı məhkəməyə müraciət edərək Abşeron rayonu Masazır kəndi ərazində yerləşən Abşeron rayon Masazır Bələdiyyəsinin sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə Abşeron rayonu Masazır kəndi ərazisində fərdi ev tikintisi üçün İddiaçı Qəni oğluna ayrılmış 0, 08 ha torpaq sahəsinin faktiki istifadəsində olan 0.0765 ha hissəsinə dair mülkiyyət hüququnun Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində qeydiyyata alınması və plan və ölçünün verilməsini xahiş etmişdir. (iddia tələbi dəqiqləşdirilmişdir) İddia ərizəsi xx.xx.2024-cü il tarixdə məhkəməyə daxil olmuşdur. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə İPM) 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırır ki, İddiaçı Qəni oğluna Abşeron rayon Masazır Bələdiyyəsinin sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə Abşeron rayonu Masazır kəndi ərazisində fərdi ev tikintisi üçün 0, 08 ha torpaq sahəsi ayrılaraq, ona fərdi yaşayış evi tikməyə icazə vermişdir. Həmin torpaq sahəsinin dəyəri İddiaçı Qəni oğlu tərəfindən Abşeron Rayon Masazır Bələdiyyəsinin hesabına tam ödənilmişdir. O, zamandan da həmin torpaq sahəsi İddiaçı Qəni oğlunun istifadəsindədir. Lakin O, həmin torpaq sahəsinə dair çıxarış almamışdır. Buna görə də, Abşeron rayonu Masazır kəndi yerləşən Abşeron rayon Masazır Bələdiyyəsinin sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə Abşeron rayonu Masazır kəndi ərazisində fərdi ev tikintisi üçün İddiaçı Qəni oğluna ayrılmış 0, 08 ha torpaq sahəsinə İddiaçı adına çıxarış verilməsi üçün nümayəndəsi X1 tərəfindən cavabdeh orqana müraciət edilmişdir. Müraciət xx.xx.2024-cü il tarixindən cavabdeh orqana daxil olmasına baxmayaraq, cavabdeh təşkilat müraciətdən xeyli müddət keçməsinə baxmayaraq, heç bir cavab verməmişdir. Sözügedən torpaq sahəsi DƏDRX-də qeydiyyata alınmalı və İddiaçı Qəni oğlunun adına reyestrdən çıxarış verilməlidir. Qeyd edilənlərə əsasən iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi və vəkili Vəkil iştirak etmiş, iddianı müdafiə edərək təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Cavabdeh iddiaya münasibət bildirməmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etməmiş, Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirak olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. X5 və Masazır bələdiyyəsi məhkəmə icraatına üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişdir. Məhkəmə iclasında üçüncü şəxs X5 iştirak etmiş, torpaq sahəsinin ona ayrılması üçün Masazır bələdiyyəsinə müraciət etdiyini, aralarında razılıq əldə edildiyini və torpaq sahəsinin ona ayrıldığını bildirərək iddianın rədd edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Abşeron rayon Masazır bələdiyyəsinin nümayəndəsi X3 xx.xx.2025-ci il tarixli məhkəmə iclasında iştirak edərək Masazır bələdiyyəsi tərəfindən 0.0724 ha torpaq sahəsinin satılması məqsədilə torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydiyyata alınması proseduruna başlanılması ilə bağlı 12 iyun 2024-cü il tarixli, 09/15 saylı qərar qəbul etdiyini bildirmiş, hakimin sualına cavab olaraq İddiaçı Qəni oğluna torpaq sahəsi ayrılması barədə bələdiyyənin 17 iyun 2004-cü il tarixli sərəncamının Bələdiyyələrlə iş baş idarəsində qeydiyyata alınmadığını bildirmişdir. Üçüncü şəxs Abşeron rayon Masazır bələdiyyəsinin nümayəndəsi xx.xx.2025-ci il tarixli məhkəmə iclasında iştirak etməmiş, Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə işə üçüncü şəxsin nümayəndəsinin iştirak olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil edən sənədlər: Abşeron rayon Masazır bələdiyyə sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli 41 saylı Sərəncamına əsasən İddiaçı Qəni oğluna Masazır bələdiyyə torpaqlarından 0.08 ha torpaq sahəsi ayrılmışdır. Abşeron rayon Masazır bələdiyyə sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli 41 saylı Sərəncamının, 07 iyun 2004-cü il tarixli ödəniş qəbzinin əsli, təhkim aktı, bələdiyyənin yerquruluşu planından çıxarış iş materiallarına əlavə edilmişdir. Abşeron rayon Masazır bələdiyyəsinin 12 iyun 2024-cü il tarixli iclasın 09 saylı protokolunun 15 saylı qərarından çıxarışa əsasən Masazır bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidi üzrə adam başına düşən orta torpaq norması, yerli şərait, əhalinin sıxlığı, torpaq ehtiyatlarının miqdarı və bu məqsədlə yaxın dövr üçün tələbat nəzərə alınaraq, Masazır bələdiyyəsi tərəfindən fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün xüsusi mülkiyyətə veriləcək torpaq sahələrinin normasının yuxarı həddi “Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.0. və 8.1. maddələrinə əsasən 0,12 ha müəyyən edilməsi, Abşeron rayon Masazır bələdiyyəsinin alqı-satqı predmeti olan, yaşayış məntəqələri torpaqlarına aid və fərdi yaşayış evinin tikintisi məqsədilə Masazır bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində yerləşən 0,0724 ha torpaq sahəsinə dair aidiyyəti qurumlardan qanuna müvafiq qaydada sənədlərin alınması təmin edilməsi qərara alınmışdır. Abşeron rayon İcra Hakimiyyətinin 04 iyun 2024-cü il tarixli 5-29/1-1923/2024 saylı rəyində qeyd edilmişdir ki, 0.0724 ha olan alqı-satqı predmeti olan torpaq sahəsinin istifadəyə verilməsi üçün müsabiqəyə çıxarılmasına etiraz edilmədiyi qeyd edilmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixli müayinə aktında qeyd edilmişdir ki, faktiki torpaq sahəsi 0.0765 ha təşkil edir. Torpaq sahəsi daş hasar daxilindədir. Məhkəmə sorğusuna cavab olaraq cavabdehin 13 may 2025-ci il tarixli məktubunda qeyd edilmişdir ki, torpaq sahəsi digər şəxslərin sənəd üzrə mülkiyyətinə verilmiş torpaq sahələri ilə üst-üstə düşmür. Ortofoto görüntü əlavə edilmişdir. Məhkəmə sorğusuna cavab olaraq Abşeron rayon Dövlət Arxivinin xx.xx.2025-ci il tarixli və xx.xx.2025-ci il tarixli məktubu ilə Abşeron rayon Masazır bələdiyyə sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli 41 saylı Sərəncamı, arayış və təhkim aktı təqdim edilmişdir. Əsaslandırma hissəsi: İddianın növü və mümkünlüyü: Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə əsasən, inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 35-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. İnzibati prosessual qanunvericilikdə qaldırılmış iddia növünə münasibətdə ümumi mümkünlük şərtləri ilə yanaşı xüsusi mümkünlük şərtləri də nəzərdə tutulmuşdur. “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəmə Plenumunun xx.xx.2015-ci il tarixli 5 saylı Qərarın 9-cu bəndində məhkəmələrə izah edilmişdir ki, İPM-də nəzərdə tutulmuş mümkünlük şərtləri ilə yanaşı ayrı-ayrı iddia növləri üzrə tələb olunan mümkünlük şərtlərinin (məsələn, məcburetmə, öhdəliyin icrası və vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi haqqında iddialarda iddiaçının müvafiq ərizə ilə əvvəlcə inzibati orqana müraciət etməsi, iddianın verilməsi müddətinə əməl olunması və s.) də mövcudluğu yoxlanılmalıdır. Məhkəmə iddianın mümkünlüyü ilə bağlı qeyd edir ki, iddia öhdəliyin icrası ilə bağlı iddiadır, iddiaçının hazırkı iddianı qaldırmaqda subyektiv hüququ vardır və məhkəmədə qaldırdığı iddia tələbi ilə ilkin olaraq inzibati orqana müraciət etmiş, müvafiq imtina aldıqdan sonra məhkəməyə müraciət etmişdir. Cavabdeh iddiaya cavab verməli olan inzibati orqandır. İddianı mümkünsüz edən hər hansı bir əsas müəyyən olunmur. Tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə iş materiallarını və işdə olan sənədləri tədqiq edib sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia mümkün iddia olmaqla yanaşı, həm də əsaslıdır. Belə ki, iddiaçı Abşeron rayonu Masazır kəndi ərazində yerləşən Abşeron rayon Masazır Bələdiyyəsinin sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə Abşeron rayonu Masazır kəndi ərazisində fərdi ev tikintisi üçün İddiaçı Qəni oğluna ayrılmış 0, 08 ha torpaq sahəsinin faktiki istifadəsində olan 0.0765 ha hissəsinə dair mülkiyyət hüququnun Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində qeydiyyata alınması və plan və ölçünün verilməsini istəyir. Cavabdeh orqan imtinasını onunla əsaslandırır ki, aparılan araşdırma zamanı Masazır bələdiyyəsi tərəfindən torpaq sahəsi 2004-cü il tarixdə, 41 nömrəli sərəncam ilə ayrıldığı halda, yer-quruluşu planından çıxarış, alqı-satqı aktı ərizəyə əlavə edilmədiyi aşkar edilmişdir. Sözügedən torpaq sahəsi ilə faktiki torpaq arasında fərq olduğu müəyyən edilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin imtinası əsaslı olmamışdır. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən: Maddə 2. Daşınmaz əmlaka hüquqların dövlət qeydiyyatı 2.1. Daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı (bundan sonra - hüquqların dövlət qeydiyyatı) Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. 2.2. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə və bu qanunla müəyyən edilmiş qaydada daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində (bundan sonra - dövlət reyestri) aparılır. 8.0. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: 8.0.1. qanunla müəyyən edilmiş qaydada icra hakimiyyəti və bələdiyyə orqanları tərəfindən müvafiq olaraq dövlətə və ya bələdiyyələrə məxsus olan daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsinə, icarəsinə, istifadəsinə, ipoteka qoyulmasına dair qəbul olunmuş aktlar. “Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında” Qanunun 6.5-ci maddəsinin və “Bələdiyyə torpaqlarının ayrılmasına dair sənədlərin hazırlanması və razılaşdırılması qaydaları haqqında” Əsasnamənin 7-ci bəndinin tələbinə görə torpaq sahəsinin mülkiyyətə verilməsi bələdiyyələrin qərarı ilə sahənin xüsusiyyətinə və torpağın ayrılma məqsədinə, mövcud texniki normalara, habelə yerquruluşu və şəhərsalma sənədlərinə uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının rəyi alındıqdan sonra torpaqayırma qaydasında həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikasının 15 mart 2002-ci il tarixli 274-İİQ saylı Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Bələdiyyə torpaqlarının ayrılmasına dair sənədlərin hazırlanması və razılaşdırılması qaydaları haqqında” Əsasnamənin 5-ci bəndinə əsasən bələdiyyələr öz ərazilərində bələdiyyə torpaqlarından həyətyanı sahə və kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün, sənaye, nəqliyyat, rabitə və digər obyektlərin, fərdi yaşayış və bağ evlərinin, fərdi və kooperativ qarajların tikintisi, sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək məqsədi ilə zəruri tikililərin inşası, habelə inzibati və çoxmənzilli çoxmərtəbəli binaların tikintisi üçün qanunvericiliyə və bu Əsasnamənin 2-4-cü bəndlərinə uyğun olaraq hüquqi və fiziki şəxslərin icarəsinə və Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin mülkiyyətinə, həmçinin bələdiyyələrin öz ehtiyaclarını və fəaliyyətlərini təmin etmək üçün torpaq sahəsi ayırırlar. Həmin Əsasnamənin 22-ci bəndinə görə bələdiyyə hərraca və ya müsabiqəyə çıxarılan torpaq sahəsi üzərində onun mülkiyyət hüququ qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alındıqdan sonra hərrac və ya müsabiqənin keçirilməsi barədə qərar qəbul edərək, həmin qərarın bir nüsxəsini daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış, daşınmaz əmlakın kadastr xəritəsindən çıxarış və qeydiyyata alınmış hüquqların məhdudlaşdırılmasına (yüklülüyünə) dair arayış ilə birlikdə hərracı (müsabiqəni) təşkil etmək üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına göndərir. Göründüyü kimi torpaq sahəsi üzərində hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması üçün hüquqi əsas mövcuddur. Cavabdehin imtinasını əsaslandırdığı hal - alqı-satqı aktının ərizəyə əlavə edilməməsi iddiaçının gözlənilən mülkiyyət hüququnun pozulmasına və onun məsuliyyətinə səbəb ola bilməz. “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 13.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati orqanların inzibati praktikasına fiziki və ya hüquqi şəxslərin etimadı qanunla qorunur. İnzibati aktın ünvanlandığı və yaxud belə akt ilə maraqlarına toxunan şəxs yalnız həmin Qanunun 67.6-cı maddəsində göstərilmiş hallarda etimadın qorunması hüququna malik olmur. Qanunvericinin belə yanaşmasının əsasını inzibati hüququn təməl prinsiplərindən olan etimadın qorunması prinsipi təşkil edir. Bu prinsipin mahiyyətinə görə, maraqlı şəxs inzibati akta etibar etmək, inzibati orqanın davranışını, qəbul etdiyi aktı qanunauyğun və düzgün hesab etmək, məzmununa uyğun davranmaq və ona etimad göstərmək haqqına malikdir. Etimadın qorunması doktrinası o zaman tətbiq edilir ki, inzibati orqanın səlahiyyətləri çərçivəsində hərəkətləri, xüsusilə də qəbul etdikləri inzibati aktlar, vətəndaşda publik maraqlara zidd olmayan əlverişli qanuni gözləntilərin yaranması ilə nəticələnsin. Belə ki, iddiaçı tərəfindən Abşeron rayon Masazır bələdiyyə sədrinin 17 iyun 2004cü il tarixli 41 saylı Sərəncamının və ******* manat pulun Masazır bələdiyyəsinin hesabına ödənilməsi barədə 07 iyun 2004-cü il tarixli qəbzin əsli məhkəməyə təqdim edilmişdir. Həmçinin, məhkəmə sorğusuna cavab olaraq Abşeron rayon Dövlət Arxivinin xx.xx.2025-ci il tarixli və xx.xx.2025-ci il tarixli məktubu ilə Abşeron rayon Masazır bələdiyyə sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli 41 saylı Sərəncamı, arayış və təhkim aktı təqdim edilmişdir. Qeyd edilən sərəncamın verilməsinə əsas Masazır bələdiyyə şurasının xx.xx.2004-cü il tarixli, 10 saylı protokolu qeyd edilmişdir. Bundan əlavə bələdiyyənin yerquruluşu planından çıxarış iş materiallarına əlavə edilmişdir. Cavabdehin – sözügedən torpaq sahəsi ilə faktiki torpaq arasında fərq olması əsasına münasibətdə isə məhkəmə qeyd edir ki, cavabdeh orqana qeyd edilən halla bağlı Abşeron rayon Masazır bələdiyyə sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli 41 saylı Sərəncamı ilə iddiaçıya ayrılmış 0.08 ha torpaq sahəsinin faktiki və sənəd üzrə yerləşməsi arasında fərqə ətraflı izahın və müqayisəli ortofoto xəritədən çıxarışın verilməsi sorğu edilmiş, müqayisəli ortofoto görüntü təqdim edilmiş, müayinə olunan torpaq sahəsinin digər şəxslərin sənəd üzrə mülkiyyətinə verilmiş torpaq sahələri ilə üst-üstə düşmədiyi müəyyən edilmişdir. Əlavə olaraq elektron məlumat bazasına əsasən müayinə olunan torpaq sahəsi üzərində Masazır bələdiyyəsinin müraciətinə dair məlumatın aşkar edilmədiyi qeyd edilmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixli müayinə aktında qeyd edilmişdir ki, faktiki torpaq sahəsi 0.0765 ha təşkil edir. Qeyd edilən hissədə iddiaçı 0, 08 ha torpaq sahəsinin faktiki istifadəsində olan 0.0765 ha hissəsinə dair mülkiyyət hüququnun Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində qeydiyyata alınması və plan və ölçünün verilməsini istədiyi üçün həmin hissədə də mübahisə qalmır. Üçüncü şəxslərə münasibətdə isə məhkəmə qeyd edir ki, X2 müraciəti ilə əlaqədar Masazır bələdiyyəsi tərəfindən 0.0724 ha torpaq sahəsinin satılması məqsədilə torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydiyyata alınması proseduruna başlanılması ilə bağlı 12 iyun 2024-cü il tarixli, 09/15 saylı qərar və Abşeron rayon Masazır bələdiyyə sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli 41 saylı Sərəncamının Bələdiyyələrlə iş baş idarəsində qeydiyyata alınmaması barədə Bələdiyyələrlə iş baş idarəsinin məktubu məhkəməyə təqdim edilsə də, iş materialları ilə müəyyən edilir ki, torpaq sahəsi ilkin olaraq fərdi yaşayış evinin tikintisi məqsədilə iddiaçıya ayrılmış, torpaq sahəsinin dəyəri ödənilmişdir. Qeyd edilən sərəncam hazırda qüvvədədir və mübahisələndirilmir, arxiv nüsxəsi və əsli mövcuddur. Torpaq sahəsi üzərində hüquq həmin torpaq sahəsinin ayrılması barədə hüquqmüəyyənedici sənəd əsasında yaranır. Hüquqmüəyyənedici sənəd qanunla müəyyən olunmuş qaydada ləğv edilənə, geri çağırılana, dəyişdirilənə və ya etibarsız sayılana qədər qüvvədə sayılır və etibarlı hesab olunur. Bu mənada hüquqmüəyyənedici sənədlərin qüvvədə olduğu müddətdə, qeyd edilən sənədlərin aid olduğu konkret şəxsin həmin sənədə əsaslanan hüququ şəxsin müraciəti əsasında qeydiyyata alınmalıdır. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmasını istisna edən hal müəyyən edilmir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 13-cü maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən qorunur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyanın 29-cu maddəsinə əsasən hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.1-ci maddəsində göstərilir ki, daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün), başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. Həmin Qanunun 2.2-ci maddəsində göstərilir ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə və bu qanunla müəyyən edilmiş qaydada daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılır. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanunun 15.1-ci maddəsinə görə hüquqların dövlət qeydiyyatına alınmasından aşağıdakı hallarda imtina edilə bilər: dövlət qeydiyyatı barədə müraciət olunan hüquq bu Qanuna əsasən dövlət qeydiyyatına alınmalı deyildirsə; hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün notariat qaydasında təsdiqlənməsi tələb olunmayan sənədlərin forması və məzmunu qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə uyğun deyildirsə; hüquqların dövlət qeydiyyatı barədə ərizəni verməyə ixtiyarı olmayan şəxs müraciət etdikdə; daşınmaz əmlaka hüququn yaranması barədə icra hakimiyyəti və ya bələdiyyə orqanının aktı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada etibarsız hesab olunduqda; daşınmaz əmlak barəsində təsdiqləyici sənəd vermiş şəxs həmin əmlak üzərində hüquqa dair sərəncam vermək səlahiyyətinə malik olmadıqda; bu Qanunun 14cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qeydiyyatın dayandırılmasına səbəb olan hallar aradan qaldırılmadıqda. Məhkəmə tədqiqatı zamanı iddiaçının torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmasından imtina olunması üçün həmin maddədə qeyd olunan hallardan heç biri müəyyən olunmamışdır. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun: 11.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati orqanlar qanunun tələblərinə riayət etməyə borcludurlar; 11.2-ci maddəsinə əsasən, inzibati orqanlar yalnız qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada şəxsin hüquq və azadlıqlarına müdaxilə edə bilərlər; 15.1-ci maddəsinə əsasən, qanunla məcburi şərt kimi nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, yalnız formal tələblərə əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə inzibati orqanlar tərəfindən fiziki və hüquqi şəxslərin üzərinə bu və ya başqa öhdəliklərin qoyulması qadağandır; Hüququn qeydə alınmasından imtina üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsasların hər hansı biri mövcud olmadığından və hüququn qeydə alınması üçün “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun tələbləri təmin edildiyindən, cavabdehin imtinası qanunsuz və əsassız olmuşdur. Beləliklə, göstərilənlərə əsasən məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, iddia əsaslı olmuş, cavabdehin dəlilləri əsassız olmaqla formal xarakter daşımışdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda qiymət verərək, hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Nəticəvi hissə: Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəllənin 68, 69, 73, 75, 85.1 və 110-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddia təmin edilsin. Abşeron rayon Masazır Bələdiyyəsinin sədrinin 17 iyun 2004-cü il tarixli 41 saylı sərəncamı ilə Abşeron rayonu Masazır kəndi ərazisində fərdi ev tikintisi üçün İddiaçı Qəni oğluna ayrılmış 0,08 ha torpaq sahəsinin faktiki istifadəsində olan 0.0765 ha hissəsinə dair mülkiyyət hüququnun Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində qeydiyyata alınması, müvafiq çıxarış və plan və ölçü sənədinin verilməsi öhdəliyi cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsin 4 saylı Abşeron Ərazi İdarəsinə həvalə edilsin. Qərardan, tam formada təqdim edildiyi gündən (elektron kabineti olan tərəflərin elektron kabinetinə yerləşdirildiyi gündən) 30 (otuz) gün müddətində Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt şəhəri, Sülh prospekti 70 ünvanında yerləşən Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Aynur Axundova