Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(118)-5919/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Sumqayıt şəhəri İş № 2-1(118)-5919/2025 14.11.2025 SUMQAYIT İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Həsənov Rahim Təşəkkül oğlunun sədrliyi, X30 oğlunun katibliyi, İddiaçı, Üçüncü şəxs X32 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Abşeron Rayon Polis İdarəsinə qarşı “X18, X33, X32, X1, X13, X14, X19, X2, X9, xx.xx.2014-cu il təvəllüdlü X10, xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X15, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X11, xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X16, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X17, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X4, xx.xx.2009cu il təvəllüdlü X20, xx.xx.2017-ci il təvəllüdlü X3 ona məxsus Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, Quşçuluq yaşayış massivi 8-ci küçə ünvanda yerləşən 15 nömrəli evindən pasport qeydiyyatından çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair inzibati mübahisəyə məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi: Təsviri hissə: İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, Quşçuluq yaşayış massivi 8-ci küçə ünvanda yerləşən 15 nömrəli ev onun xüsusi mülkiyyətindədir. Həmin mənzildə qeydiyyatda olan X27, X36, X43, X34, X44, X5, X12, X28, X37, X21, X29, X22, X35, X38, X6, X23 və X7 adlı şəxsləri tanımır.Sözügedən ünvanda yaşamırlar və həmin mənzil ilə bağlı heç bir əlaqələri yoxdur.Onların iddiaçıya məxsus mənzildə qeydiyyatda olması onun mülkiyyət hüququnu məhdudlaşdırır və əsassız müdaxilə təşkil edir. Bu da mənzil ilə bağlı hüquqlarının realizə edilməsində ona mane olur. Həmin şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması üçün cavabdehə müraciət etmiş, cavabdeh də imtina verib ki, məhkəməyə müraciət etməyini tövsiyyə etmişdir.Bu səbəbdən də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır.Qeyd olunanlara əsasən iddiaçı iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə prosesində iştirak edən iddiaçı eyniməzmunlu izahat verərək, iddia tələbinin təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə cavabdehə qanunla müəyyən olunmuş qaydada xəbərdarlıq edilsə də, o məhkəmə iclasına nümayəndəsinin gəlməsini təmin etməmişdir. Qanunvericiliyin tələbləri baxımından məhkəmə iddia tələbinə, lakin cavabdeh məhkəməyə məktubla müraciət edərək, məhkəmə iclasına işin çoxluğunu nəzərə alaraq gələ bilmədiklərini, işə onların iştirakları olmadan baxılmasını və məhkəmənin qanuni qərar çıxartmağı ilə razılaşdıqlarını bildirmişlər. Məhkəmə prosesində iştirak edən üçüncü şəxs X44 izahat verərək bildirmiş ki, iddiaçının həyəti Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, Quşçuluq yaşayış massivi 8-ci küçə ünvanda yerləşən 13 nömrəli ünvandır. X8 rayonu, Xırdalan şəhəri, Quşçuluq yaşayış massivi 8-ci küçə ünvanda yerləşən 15 nömrəli evə 2009-cu ildə gəlin köçmüş və həmin evə istifadə hüququ vardır. Hal-hazırda keçmiş qayınanası və keçmiş əri həmin evdə yaşayırlar. Onun və qızları-X15, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X17 həmin evədə istifadə hüquqları Abşeron Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi ilə öz təsdiqini tapır. Ona görə də iddianın təmin edilməməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilməsinə baxmayaraq digər üçüncü şəxslər məhkəmə iclasına gəlməmiş və bunun üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsasən işə digər üçüncü şəxslərin iştirakı olmadan baxmışdır. İcraat materialları məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Həmin materiallara: Cavabdehin xx.xx.2025-ci il tarixli imtina məktubu, DƏDKR tərəfindən verilmiş **********68-10301 reyestr nömrəli çıxarışın surəti, yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında arayış, MTİİTS arayışı, Abşeron Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2(012)- 97/2020 nömrəli qətnaməsi və digər sənədlər daxildir. Bu materialların məzmununa istinad edilir. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər. Əsaslandırma hissəsi: Məhkəmə ilk növbədə iddianın mümkünlüyünə münasibətdə qeyd edir ki, hazırki iddia öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə daxildir. İddianı mümkünsüz edən hər hansı hal müəyyən edilməmişdir. İddianın əsaslılığı ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, iddia əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, Quşçuluq yaşayış massivi 8-ci küçə ünvanda yerləşən 15 nömrəli ev **********68-10301 reyestr nömrəli çıxarışa əsasən iddiaçının mülkiyyətindədir. Üçüncü şəxslər həmin mənzildə yaşayış yeri üzrə pasport qeydiyyatındadırlar. İddiaçı onların həmin mənzildən pasport qeydiyyatından çıxarılmasını cavabdehdən tələb etmiş, lakin onun müraciəti müsbət həll edilməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, imtina qanuni olmuş və aşağıdakılara əsasən təmin edilməməlidir. Belə ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar. Həmin Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən, yaşayış yerini dəyişdirmiş vətəndaş yeni yaşayış yerinə gəldikdən sonra 10 gündən sonra qeydiyyata alınması üçün müvafiq dövlət orqanına müraciət etməlidir. Həmin Qanunun 9-cu madddəsinin 1-ci və 5-ci bəndlərinə əsasən, müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq dövlət orqanının məlumatına əsasən; yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun X.Məmmədovanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 12 iyun 2013-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair 11 iyul 2014-cü il tarixli Qərarında qeyd olunmuşdur ki, yaşayış sahəsinin mülkiyyət formasının dəyişdirilməsinin, yəni xüsusi mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması anı həmin yaşayış sahəsində yaşayan şəxslər və mülkiyyətçi arasında mövcud olan hüquq və vəzifələrin həcminin dəyişilməsinə səbəb olur. Bu halda, xüsusi mülkiyyət hüququ əsasında dövlət qeydiyyatına alınan belə yaşayış sahəsinə digər ailə üzvlərinin yaşayış hüququnun yaranması Mülki Məcəllənin 228.1 və 228.2-ci maddələrində və ya qüvvədə olan Mənzil Məcəlləsinin 30-cu maddəsində müəyyən edilmiş əsaslara və qaydalara uyğun olaraq həll olunmalıdır. Həmin Qərarda qeyd olunmuşdur ki, yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə digər ailə üzvləri arasında həmin sahədən istifadə hüququ ilə bağlı məsələlər həll edilərkən 2009-cu il oktyabrın 1-dək yaranmış münasibətlərə Mülki Məcəllənin 228-ci maddəsinin, həmin tarixdən sonra isə qüvvədə olan Mənzil Məcəlləsinin 30-cu maddəsinin müddəaları tətbiq edilməlidir. Hazırkı iddia iddia tələbindən göründüyü kimi, iddiaçının mənzildən pasport qeydiyyatından çıxartmaq istədiyi X44 və övladlarıdır. Həmin şəxslərin də sözügedən mənzilə istifadə hüquqları Abşeron Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2(012)- 97/2020 nömrəli qətnaməsi ilə təsdiqlənir. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, üçüncü şəxslərin Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, Quşçuluq yaşayış massivi 8-ci küçə ünvanda yerləşən 15 nömrəli evə istifadə hüququna xitam verilmədən, onların yaşayış yeri üzrə pasport qeydiyyatından çıxarılması məsələsi qanunvericiliyə uyğun olaraq mümkün deyildir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək, sadalanan maddi hüquq normalarına əsaslanaraq və həmin maddələrin tələblərini işin faktiki hallarına tətbiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, cavabdeh inzibati orqanın üzərinə hər hansı bir öhdəliyin qoyulması qəbul edilməzdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə görə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Şərh olunan xüsusatlara və istinad olunan hüquq normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Nəticəvi hissə: Yuxarıda göstərilənlərə və İPM-in 68, 69, 81.1, 85.1,110.1-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə qərara aldı: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Abşeron Rayon Polis İdarəsinə qarşı “X18, X33, X32, X1, X13, X14, X19, X2, X9, xx.xx.2014-cu il təvəllüdlü X10, xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X15, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X11, xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X16, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X17, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X4, xx.xx.2009cu il təvəllüdlü X20, xx.xx.2017-ci il təvəllüdlü X3 ona məxsus Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, Quşçuluq yaşayış massivi 8-ci küçə ünvanda yerləşən 15 nömrəli evindən pasport qeydiyyatından çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Qərardan, onun tam formada təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində ziyanına qərar qəbul edilmiş inzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları (tərəflər və məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxslər) Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt şəhəri, Sülh prospekti 70 ünvanında yerləşən Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərar, surəti rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apellyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. X53