Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(118)-668/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Sumqayıt şəhəri İş № 2-1(118)-668/2020 27.08.2020 SUMQAYIT İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Hakim Məmmədov Ceyhun Bəşir oğlunun sədrliyi, İsmayılova Şəfəq Mehralı qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə qarşı “ona “Müharibə veteranı” adı və vəsiqəsinin verilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbinə”dair iddiasına Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin inzibati binasında, inzibati məhkəmə icraatı qaydasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi: Təsviri hissə: İddiaçı xx.xx.1974-ci il tarixdə Şamaxı rayonunun Quşçu kəndində anadan olmuş, 11 illik tam orta məktəb bitirmiş, heç vaxt məhkum olunmamış, barəsində hər hansı cinayət işi açılmayıb, ailəliyəm üç övlad atasıdır.xx.xx.1992-ci il tarixdə Şamaxı rayon hərbi komisarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağrılsa da, Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Arxivlər İdarəsi tərəfindən verilən arayışda, xidmətinin əvvəli 06 noyabır 1992-ci il sənədləşdirilmişdir. Xidmətinin əvvəlini Füzuli rayonu ərazisində döyüşən N nömrəli hərbi hissənin 6-cı batalyonunda sıravi atıcı kimi başlayaraq, sonralar 865 (Zəngilan rayonu ərazisi) və N nömrəli hərbi hissələrin tərkibində, döyüş əməliyyatları gedən bölgələrdə iştirak etmiş, döyüşlərdə iştirak etdiyi dövrlərdə bir neçə dəfə mərmi partlaması və yüngül qəlpə yaralanmaları xəsarətləri almışdır. Lakin bundan başqa xidmət etdiyi dövürlərdə ağır xəstəlik keçirərək xx.xx.1993-ci il tarixdən, xx.xx.1993- ci il tarixədək Silahlı Qüvvələrin Mərəkəzi Hərbi Hospitalında Terapiya şöbəsində “Brusellfyoz, ikincili-xroniki metastatik forma, dayaq-hərəkət sisteminin zədələnmə üstünlüyü də (poliartir) daxili orqanların (Hepatit), residiv gedişli” diaqnozu ilə stasionar müalicə olunmuş, müalicə olunduqdan sonra yenədə öz xidmət yerinə döyüşbölgəsinə qayıtmışdır. Lakin keçirdiyi xəstəlik sonralar onun döyüş bölgəsində xidmətinə və döyüş əməliyyatlarında iştirakına mane olduğu üçün onu, xx xxxxxx 1993-ci il tarixdə keçirdiyi xəstəliyin həkim komissiyasında şəhadətləndirilməsi məqsədi ilə N nömrəli hərbi hissənin komandiri tərəfindən, Bala şəhərinə Mərkəzi Hərbi Hospitala, həkim komissiyasına göndərilmiş. (Əsas: Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Arxiv idarəsi tərəfindən verilən xx.xx.2919-ci il tarixli, 9/2-3543 nömrəli arxiv arayışı və HHK-nın xx.xx.1994-cü il tarixli, 697-M xəstəlik haqqında şəhadətnaməsi) Komissiya öz növbəsində onu şəhadətləndirərək, xəstəliyinin hərbi xidmətlə səbəb əlaqəsini, hərbi xidmətə yararlılığ dərəcəsini təyin edərək “Sülh dövründə hərbi xidmətə yarasız, müharibə dövründə hərbi xidmətə qismən yararlı" qərarım verdi. (Əsas: Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Həkim Komissiyası tərəfindən 39 seniyabır 1993-ci il imixli, 697 nömrəli Xəstəlik haqqında şəhadətnaməsi).xx.xx.1993-cü il tarixdə o yenidən hərbi hissəyə geri dönmüş geri döndükdə hərbi hissə komandiri (polkovnik Şabanov) şəxsən onun sənədlərini nəzərdən keçirdikdən sonra onun ağır xəstə olduğunu, hərəkət dayaq sistemimin qənaətbəxş olmadığını və onun bu vəziyyətdə xüsusəndə döyüş əməliyyatlarında iştirakının mümkünsüzlüyünü və hərbi xidmətə yararsız olduğumu ona qətiyyətlə büdirirək geri, evinə dönməyi göstəriş verdi. O atasına xəbər göndərmiş, atası hərbi hissəyə gəldi vəziyyəti ona izah etmiş, hərbi hissə komandiri ona anlatdıqlarını atasına başa salmış və o xx.xx.1993-cü ildə evə qayıtmışdır. Bundan başqa Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Həkim Komissiyası tərəfindən Nazirlər Kabinetinin xx-xx.2008-ci il tarixli 59 saylı qərarına əsasən keçirdiyi xəstəliyin və travmanm hərbi xidmətlə səbəb əlaqəsi təyin edilərək xx.xx.2019- cu il tarixli, 88 saylı həkim komissiyası Qərar qəbul etmişdir.Müharibə Veteranı adının və müvafiq vəsiqənin alınması üçün Müdafiə Nazirliyi aparatı nəzdində yaradılmış komissiyaya bir neçə dəfə müraciət etsədə komissiya öz növbəsində xx.xx.2019-cu il tarixli 1/Z- 492 N-li məktubla ona öz mövqelərini belə izah etdilər ki, guya “mənqanuni əsaslarla ordu sıralarından tərxis olunmamışam və mənim atəşkəsdən əvvəl tərxis olduğumu bildirərək Müharibə Veteranı adınm və müvafiq vəsiqənin verilməsindən imtina etdilər”. Lakin o xəstə olduğu üçün ordu sıralarından ehtiyyata buraxılmış, həttda buraxldıqdan sonra yenə hərbi hissəmə qayıtmış, atası gəlib həmin hissə komandirinin təkidindən sonra o qeydiyyata alınmaq üçün Şamaxı RHK-na göndərilmişdir. O, hərbi hissən özbaşına tərk etsəydi Füzuli hərbi prakurorluğunda barəsində hər hansı bir cinayət işi açılmış olardı. Qeyd edilənlərə əsasən iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştrak edən iddiaçı iddia tələbinin təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdeh inzibati orqan iddia tələbinə etiraz edərək, bildirmişdir ki, iddia tələbinin təmin edilməsini istisna edən hüquqi əsasına gəldikdə qeyd etmək zəruridir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxxxxxxx 1995-ci il tarixli 216 №-li Qərarı ilə təsdiq edilmiş «Müharibə veteranı, silahlı qüvvələr veteranı və əmək veteranı adlarının verilməsi və şərtləri haqqında» Əsasnamənin 1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 1988-ci ilin fevralın 1-dən 1994-cü ilin mayın 12dək erməni millətçi dəstələrinə qarşı Ermənistanla həmsərhəd inzibati ərazi vahidlərində- Naxçıvan Muxtar Respublikası (Kərki kəndi daxil olmaqla) keçmiş DQMV ərazisində, habelə Laçın, Qubadlı, Zəngilan(Seyidlər kəndi daxil olmaqla), Cəbrayıl, Füzuli, Ağdam, Tərtər (keçmiş Mirbəşir), Goranboy (Qasım İsmayılov və Şaumyan (kənd), Daşkəsən, Göygöl (keçmiş Xanlar), Kəlbəcər, Gədəbəy, Tovuz, Ağstafa, Qazax (Sofulu , Barxudarlı, Yuxarı Əskipara kəndləri daxil olmaqla) rayonlarının ərazilərində aparılan döyüş əməliyyatlarında özünümüdafiə dəstələrinin və birləşmələrinin tərkibində iştirak etmiş şəxslərə, döyüş əməliyyatları aparan hərbi hissə və ya orqanların tərkibində hərbi xidmət keçmiş şəxslərə, döyüş əməliyyatları aparan hərbi hissələrə və ya orqanlara döyüş tapşırığının və ya döyüş təminatı ilə bağlı tapşırıqların yerinə yetirilməsi üçün ezam olunmuş, həmçinin 1994-cü il 12 may tarixindən sonra döyüş zonasında hərbi xidmət keçərkən, yaxud döyüş zonasında döyüş tapşırığınının yerinə yetirilməsi ilə bağlı ezamiyyətlərdə olarkən, bilavasitə döyüş əməliyyatlarında iştirak edən və həmin döyüş əməliyyatları ilə əlaqədar xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almış hərbi qulluqçularamüdafiə, daxili işlər, dövlət təhlükəsizliyi, ədliyyə, fövqəladə hallar orqanları, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidməti, Azərbaycan Respublikasının Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti, Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti və hərbi idarəetmə orqanları tərəfindən verilmiş arayışlar, şəxsi işlər, hərbi biletlər, orden və medallarla təltif olunmaq haqqında vəsiqələr, xəsarət (yaralanma, yaralanma, travma, kontuziya) alma haqqında arayışlar, yerli icra hakimiyyəti orqanlarının təsdiq etdikləri siyahılar, əmrlərdən çıxarışlar, hərbi döyüşlərdə iştirakı təsdiq edən başqa sənədlər əsasında verilir.Göründüyü kimi inzibati orqan və vətəndaş arasında yaranan və məcburetmə iddiası ilə nəticələnən inzibati hüquq münasibətinin əsasını bilavasitə tənzim edən qüvvədə olan veteranlar haqqında qanunvericiliyin fakültativ deyil imperativ göstərişi şəxsin hərbi xidmət keçməsi və bunun qeyd olunan normanın dispozisiyasında əks edilmiş sənədlərdə qeyd edilməsidir.Hərbi xidmət keçmə dedikdə isə şəxsin hərbi hissəyə daxil olması və hərbi hissədən qanuni əsaslarla ehtiyata buraxılmasıdır.Normanı ümumiləşdirərək qeyd etmək istəyirəm ki, şəxsə Müharibə veteranı adı və vəsiqəsinin verilməsi üçün normanın dispozisiyasında göstərilən 2 zəruri şərtin gözlənilməsi inzibati orqan və nəticədə yaranan inzibati mübahisəyə baxan məhkəmə üçün imperativdir. 1) Şəxsin keçməsi xidmət keçməsi. Hərbi xidmət keçmə məfhumu altında hərbi qulluqçunun hərbi hissə komandirinin müvafiq əmri ilə hərbi hissənin siyahısına daxil olması, hərbi xidmət müddətinin sona çatması ilə hərbi hissədən qanuni əsaslarla müvafiq əmrlə ehtiyata buraxılması. 2) Bunun müvafiq sənədlərdə əks edilməsi. Bu zaman zəruri sənədlər məfumuna AR Nazirlər Kabinetinin 2018-ci il 28 sentyabr tarixli Qərarı ilə qeyd olunan normaya edilmiş dəyişiklikdən sonra hərbi biletlə yanaşı hərbi hissənin nizami hissə üzrə əmrləri və ya arxiv arayışı da daxil edilmişdir.Qeyd olunan şərtlərin birinin və ya hər ikisinin mövcud olmaması şəxsə “Müharibə veteranı” adı və vəsiqəsinin verilməsindən imtina edilməsi üçün əsasdır.İddia tələbinin təmin edilməsini istisna edən faktiki əsasına gəldikdə qeyd etmək zəruridir ki, iddiaçının qanuni əsaslarla ehiyata buraxılması müvafiq əmrlərlə təsdiq eidlməmişdir.Müdafiə Nazirliyinin Aparatı nəzdində fəaliyyət göstərən “Veteran” adlarının və müvafiq vəsiqələrinin verilməsi üzrə komissiyası məhz bu əsasla xx xxxxxx 2019-cu il tarixli qərarı ilə iddiaçıya “Müharibə veteranı” adı və vəsiqəsinin verilməsindən imtina etmişdir.Azərbaycan Respublikası İPM-nin 14.3-cü maddəsinə əsasən inzibati aktın qəbul edilməsi tələbinə dair (məcburetmə haqqında) iddialar üzrə həmin aktın qəbul edilməsini zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi iddiaçının üzərinə düşür.Qeyd edilənlərə əsasən iddianın təmin olunmaması barədə qərar qəbul etməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclası barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmış cavabdeh təşkilat məhkəmədə nümayəndəsinin iştrakını təmin etməmişdir. Qanunvericiliyin tələbləri baxımından məhkəmə inzibati işə cavabdeh təşkilatın nümayəndəsinin iştrakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İcraat materialları məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Həmin materiallara: Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Şəxsi Heyət Baş İdarəsinin xx.xx.2020ci il tarixli, 1/Z-492 nömrəli imtina məktubu, Müdafiə Nazirliyinin xx.xx.2019-cu il tarixli, 9/2- 3543 nömrəli arxiv arayışı, SX ******* nömrəli Hərbi biletin notarial qaydada təsdiqlənmiş surəti və digər sənədlər daxildir. Bu materialların məzmununa istinad edilir. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər. Əsaslandırma hissəsi: Məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında (Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə İPM) 68.1-ci maddəsi) sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia rədd edilməlidir. Belə ki, iddia mümkün iddia olmaqla mahiyyət etibarı ilə əsassızdır. İddia mümkün iddiadır. Belə ki, baxılan işdə söhbət İPM-in 1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş mənada inzibati mübahisədən gedir ki, buna da baxmaq səlahiyyəti inzibati məhkəmələrə aiddir (İPM-in 2.1, 3.1 və 8.1-ci maddələri). İddiaçı İPM-in 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia qaldırmışdır. İddianın xüsusi mümkünlük şərti də təmin olunmuşdur. Belə ki, bu növ iddianın xüsusi mümkünlük şərti iddiaçının əvvəlcədən eyni məzmunlu tələblə inzibati orqana müraciət edib-etməməsidir. İddiaçı hazırki tələblə əvvəlcədən cavabdeh inzibati orqana müraciət etmiş, sonuncu bundan imtina etdiyindən hazırki mübahisə yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1995-ci il 22 sentyabr tarixli 216 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş Müharibə veteranı, silahlı qüvvələr veteranı və əmək veteranı adlarının verilməsi qaydası və şərtləri haqqında Əsasnaməyə əsasən 1991-ci il oktyabrın 9-dan 1994-cü il mayın 10-dək döyüş əməliyyatları aparan hərbi hissə və ya orqanların tərkibində hərbi xidmət keçmiş şəxslərə, döyüş əməliyyatları aparan hərbi hissələrə və ya orqanlara döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi üçün ezam olunmuş hərbi qulluqçulara xx xxx 1994-cü il tarixindən sonra döyüş zonasında hərbi xidmət keçərkən yaxud döyüş zonasında döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi ilə bağlı ezamiyyətlərdə olarkən bilavasitə döyüş əməliyyatları ilə əlaqədar xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almış hərbi qulluqçulara-müdafiə, daxili işlər, dövlət təhlükəsizliyi, ədliyyə, fövqəladə hallar orqanları, Dövlət Sərhəd Xidməti və hərbi hissələr, Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti və Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən verilmiş arayışlar, şəxsi işlər, hərbi biletlər (hərbi xidmət keçmələrini sübut edən hərbi hissələrin nizami hissə üzrə əmrləri və ya arxiv arayışları ilə birgə təqdim edildiyi halda), orden və medallarla təltif olunmaq haqqında vəsiqələr, xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) alma haqqında arayışlar və əmrlərdən çıxarışlar, hərbi döyüşlərdə iştirakı sübut edən başqa sənədlər əsasında verilir. Hazırki işdə də iş materiallarında olan sənədlərdə iddiaçının N və N nömrəli hərbi hissələrinin tərkibində döyüş bölgəsində olması və döyüş əməliyyatlarında iştrak etməsi öz əksini tapsa da, onun tərəfindən hərbi hissədən qanuni əsaslarla tərxis olunması ilə bağlı məhkəməyə hər hansı bir sübut təqdim edilməmişdir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olundu ki, Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin İşlər İdarəsinin Mərkəzi Arxivinin xx.xx.2019-cu il tarixli, 9/2-3543 nömrəli arayışına əsasən N və N nömrəli hərbi hissə komandirlərinin nizami hissə üzrə əmrlərində İddiaçı xidməti barədə məlumat aşkar edilməmişdir. Beləliklə iddiaçının qanuni əsaslarla tərxis olunması ilə bağlı sübutu inzibati orqana təqdim etmədiyi üçün, cavabdeh inzibati orqanın imtinası əsaslı olmuşdur. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməməlidir. Nəticəvi hissə: Yuxarıda göstərilənlərə və İPM-in 68, 69, 81.1, 85.1,110.1-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə qərara aldı: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə qarşı “ona “Müharibə veteranı” adı və vəsiqəsinin verilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbinə” dair iddiası təmin edilməsin. Qərardan, onun tam formada təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində ziyanına qərar qəbul edilmiş inzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları (tərəflər və məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxslər) Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərar, surəti rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apelyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Ceyhun Məmmədov