Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Şirvan şəhəri İş № 2-1(120)-1347/2024 01.02.2024 ŞİRVAN İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynova Amilya Aqil qızının sədrliyi, Nəcəfov Ramin Ramiz oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı nümayəndəsi X5 iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı «adın, soyadın və ata adının dəyişdirlməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması» tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏNETDİ: İddiaçı Cavabdehnə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, adın, soyadın və ata adının dəyişdirlməsi vəzifəsinin Cavabdeh üzərinə qoyulması barədə qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – İPM) 45.4cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia ərizəsi məhkəmənin icraatına qəbul edildikdən sonra İPM-in 49-cu maddəsinə uyğun olaraq işin icraatına başlanılmış, məhkəmənin sərəncamı ilə həmin Məcəllənin 47-ci maddəsinin tələblərinə müvafiq olaraq iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surətləri cavabdehə təqdim edilmiş və cavabdehdən iddiaya qarşı yazılı münasibət (etiraz) bildirilməsi tələb olunmuşdur. Cavabdehin iddiaya qarşı yazılı etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, xx.xx.1986-cı ildə Lənkəran rayonun Ləj kəndində anadan olmuşdur. Ailəlidir, bir uşağı var. O, ailəsi ilə birlikdə müvəqqəti olaraq Rusiya Federasiyasının Novosibirsk şəhərində qazanc məqsədilə getmişdir. Və orada müvəqqəti olaraq məskunlaşmışdırlar. 2016-cı ildə Azərbaycanda yaxın qohumlarının ölüm hadisəsi ilə bağlı 3 günlük evlərinə gələrkən, onun xəbəri olmadan Tolmaçovä şəhərinin aeroportunda onu Deportasiya etmişlər. Azərbaycandan Rusiyaya qayıtmaq istədikdə ona bildirilmişdir ki, o deportasiya olunmuşdur. Rusiyadan gələrkən, ailəsi, 3 yaşlı körpə uşağını və öz işini qoyub 3 günlük gəlmişdir. O, məcbur olub ailəsi, körpə uşağını və işini itirməmək üçün adını, soyadını və atasının adını dəyişmək qərarına gəlmişdir. Buna görə də o, Lənkəran rayonun Qeydiyyat şöbəsinə bu barədə ərizə ilə müraciət etmişdir. Qeydiyyat şöbəsi onun ərizəsini qəbul etmişdir. Onun əsil adı soyadı və ata adı Hadiyevä Tünzalə Adil qızıdır. 08 dekabr 2016-ci ildən adını, ata adını və soyadını məcbur olub dəyişərək İddiaçı yazdırmışdır. Hazırda bütün sənədlərində, yeni götürdüyü doğum haqqmda şəhadətnamədə, şəxsiyyət vəsiqəsində və nigah haqqında şəhadətnamədə İddiaçı kimi yazılmışdır. Göstərilənlərə əsaslanaraq, soyadının və adının dəyişdirilməsinin qeydə alınması ilə əlaqədar vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatında dəyişikliklər edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul olunması məhkəmədən xahiş edilir. Məhkəmə iclasında İddiaçı nümayəndəsi X13 iddia ərizəsini müdafiə edərək, iddia ərizəsinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. İşin şifahi məhkəmə baxışı ilə bağlı iclasın vaxtı və yeri barədə tərəflərə məlumat verilmişdir. Məhkəmə iclasına cavabdehin nümayəndəsi gəlməmişdir. Məhkəmə İPM-in 62.3-cü maddəsinin tələblərini rəhbər tutaraq, işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saydı. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməməlidir. Belə ki, iş materialarında olan iddia ərizəsinə əlavə edilmiş Cavabdeh İddiaçı ünvanlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-16-8-10-1241/2023 saylı məktubunda aşağıdakılar bildirilmişdir: Cavabdehndə İddiaçı növbəti dəfə adın və soyadın dəyişdirilməsi barədə xx.xx.2023-cü il tarixli ərizəsinə baxılmışdır. Ərizəçi İddiaçı izah olundu ki, "Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları” -nın 6.3-cü bəndinə əsasən adın, ata adının və soyadın növbəti dəfə dəyişdirilməsinə (ər-arvadın birinin digərinin soyadını qəbul etməsi və ya nikahdan əvvəlki soyadına qayıtması halları istisna olmaqla) bu Qaydaların 6.24- 6.28-ci bəndlərində müəyyən olunmuş hallarda yol verilir. Göstərilənlərə əsasən bildirilir ki, bu barədə məhkəməyə müraciət etmək hüququ vardır. İş materialarında olan Cavabdeh AZ-İ№011122 nömrəli xx.xx.2016-cı il tarixli adın, ata adının və soyadın dəyişdirilməsi haqqında şəhadətnaməyə əsasən, xx.xx.1986-cı ildə Lənkəran rayonu, Ləj kəndində doğulmuş vətəndaş X2, adını, ata adını “Baxşiyeva” soyadına “Təranə” adına, “Elman” ata adına dəyişdirdi. İş materiallarında olan AA******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1986-cı il tarixdə Lənkəran rayonu, Ləj kəndində anadan olmuşdur. Lənkəran rayonu, Ləj kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası Lənkəran şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının Ləj kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyinin xx.xx.2023-cü il tarixli 205/12-42 nömrəli arayışından görünür ki, vətəndaş X9 həqiqətən Lənkəran rayonu Ləj kəndində doğulub və qeydiyyatdadır, hal-hazırda Rusiya Federasiyasında yaşayır. N.Aslanov adına Ləj kənd tam orta məktəbində katibə-kargüzar vəzifəsində çalışmışdır, aşağıdakı tərkibdə ailə üzvləri vardır. 1..əri X6.
2. qızı X10. İş materialarında olan Cavabdeh məhkəməyə ünvanlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-16-5/8-10-1755/2023 saylı məktubunda bildirilmişdir ki, xx.xx.2023-cü il tarixli 2-1(120)- 4085/2023 saylı sorğuya cavab olaraq İddiaçı, atasının, anasının,qardaş və bacılarının doğumu haqqında akt qeydlərinin surətini, adın soyadın və ata adının dəyişdirilməsinə əsas olan sənədlərin surətini ünvana göndərilmişdir. İş materialarında olan Cavabdeh məhkəməyə ünvanlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-16-5/8-10-1512/2023 saylı məktubunda bildirilmişdir ki, İddiaçı “adın, soyadın və ata adının dəyişdirilməsi” tələbinə dair fikir və mülahizələrində dəyişiklik olmadığı üçün və şöbədə iş yükünün çox olmasını nəzərə alaraq işə iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. İş materialarında olan Azərbaycan Respublikası Lənkəran rayonu Prokurorluğu tərəfindən məhkəməyə ünvanlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 763xid-23 saylı məktubunda bildirilmişdir ki, Lənkəran rayonunun Ləj kənd sakini, xx.xx.1988-ci il təvəllüdlü İddiaçı (və yaxud X4) barəsində Lənkəran rayon prokurorluğunda və Lənkəran şəhər-rayon polis şöbəsində təqsirləndirici və sadələşdirilmiş icraat materialı araşdırılmamış, eləcə də, cinayət işi istintaq olunmamışdır. İş materiallarında olan Lənkəran şəhər-rayon Polis Şöbəsinin hazırkı iş üzrə sorğuya cavab olaraq məhkəməyə ünvanlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-13-96/2- 38134/2023 saylı məktubunda bildirilmişdir ki, X1 Tünzalə Adil qızı kimi xx.xx.2004-cü il tarixdə ilkin şəxsiyyət vəsiqəsi almış, xx.xx.2013-cü il tarixdə ailə həyatı qurduğundan nigah şəhadətnaməsi əsasında “Hadıyeva” soyadına keçərək şəxsiyyət vəsiqəsi ilə təmin edilmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixdə İddiaçı kimi Lənkəran ŞRPŞ-dən şəxsiyyət vəsiqəsi almış, lakin sənədlərin saxlama müddəti bitdiyindən “Forma-1” sənədinin təqdim edilməsi imkan xaricindədir. Məlumat üçün bildirilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası DİN-in mərkəzləşdirilmiş uçotlarındakı məlumata əsasən xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü İddiaçı (X18) qızı barəsində hər hansı bir təqsirləndirici material və ya məhkumluq aşkar edimədi. Məhkəmə mübahisəyə qiymət verilməsi ilə bağlı qanunvericiliyin aşağıdakı müddəalarını diqqətə çəkir: Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinin İİ hissəsinə əsasən dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasınıın 60-cı maddəsinə görə hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, həmkarlar ittifaqlarının və digər ictimai birliklərin, vəzifəli şəxslərin qərar və hərəkətlərindən (yaxud hərəkətsizliyindən) məhkəməyə şikayət verə bilər. «İnzibati icraat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.0.2-ci maddəsinə əsasən inzibati akt – inzibati orqan tərəfindən ümumi (publik) hüquq sahəsinə aid olan müəyyən (konkret) məsələləri nizama salmaq və ya həll etmək məqsədi ilə qəbul edilmiş və ünvanlandığı hüquqi və ya fiziki şəxs (şəxslər) üçün müəyyən hüquqi nəticələr yaradan qərar, sərəncam və ya digər növ hakimiyyət tədbiridir. Həmin Qanunun 2.0.6-cı maddəsinə görə inzibati icraat – fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyətdir. Həmin Qanunun 11.1-ci maddəsinə görə inzibati orqanlar qanunun tələblərinə riayət etməyə borcludurlar. İPM-in 2.2.2-ci maddəsinə görə inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müvafiq öhdəliyin qoyulmasına dair iddialara və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyindən müdafiəyə dair iddialara (məcburetmə haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 26.1-ci maddəsinə görə hər bir fiziki şəxsin addan, ata adından və soyaddan ibarət adı olmaq hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 26.4-cü maddəsinə görə fiziki şəxsin qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada öz adını dəyişdirmək ixtiyarı vardır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 161.1-ci maddəsinə əsasən Vətəndaşlıq vəziyyəti akt qeydində ərizə əsasında dəyişiklik edilməsi edilməsi, kifayət qədər əsaslar olduqda və aidiyyəti şəxslər arasında mübahisə olmadıqda, ərizə verən şəxsin seçdiyi, məhkəmə qətnaməsi əsasında isə bu barədə qətnamənin çıxarıldığı yer üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin 161.2-ci maddəsinə əsasən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) akt qeydində dəyişiklik etməkdən imtinasından inzibati qaydada və (və ya) məhkəməyə şikayət edilə bilər. Həmin Məcəllənin 161.3-cü maddəsinə əsasən aidiyyəti şəxslər arasında mübahisə olduqda akt qeydində dəyişiklik məhkəmənin qətnaməsi əsasında aparılır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2001-ci il tarixli 52 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydində dəyişiklik, bərpa və ləğv qaydalarını müəyyən edən əsas Müəddəalar”-ın 1-ci bəndinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydindəki səhvlərin düzəldilməsi və ona dəyişikliklər edilməsi, kifayət qədər əsaslar olduqda və aidiyyəti şəxslər arasında mübahisə olmadıqda, ərizə verən şəxsin daimi yaşayış yerində qeydiyyat şöbələri və konsulluq idarələri tərəfindən həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2001-ci il tarixli 52 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydində dəyişiklik, bərpa və ləğv qaydalarını müəyyən edən əsas Müəddəalar”-ın 1-ci bəndinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydindəki səhvlərin düzəldilməsi və ona dəyişikliklər edilməsi, kifayət qədər əsaslar olduqda və aidiyyəti şəxslər arasında mübahisə olmadıqda, ərizə verən şəxsin daimi yaşayış yerində qeydiyyat şöbələri və konsulluq idarələri tərəfindən həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsi Maddə 189. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının öz adını və soyadını, atasının adını dəyişdirməsinə 18 yaşına çatdıqdan sonra yol verilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 12 may 2011-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları” Bənd 1.5. Adın verilməsindən və ya dəyişdirilməsindən imtina edilməsi barədə qeydiyyat orqanının qərarından inzibati qaydada və (və ya) məhkəməyə şikayət verilə bilər. Bənd 6.1. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının öz adını, ata adını və soyadını dəyişdirməsinə 18 yaşına çatdıqdan sonra yol verilir. Bənd 6.2. Adın, ata adının və soyadın dəyişdirilməsi qeydiyyat şöbəsi və ya konsulluq tərəfindən həyata keçirilir. Bənd 6.3. Adın, ata adının və soyadın növbəti dəfə dəyişdirilməsinə (ər-arvadın birinin digərinin soyadını qəbul etməsi və ya nikahdan əvvəlki soyadına qayıtması halları istisna olmaqla) bu Qaydaların 6.24-6.28-ci bəndlərində müəyyən olunmuş hallarda yol verilir. Bənd 6.24. Ər-arvaddan birinin soyadını dəyişdirməsi digərinin soyadının dəyişilməsinə səbəb olmur. Bənd 6.25. Atanın öz adını dəyişdirməsi qeydə alınarkən, onun yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının ata adı dəyişdirilir. Yetkinlik yaşına çatanların ata adı yalnız o hallarda dəyişdirilir ki, onların özləri bu barədə müraciət etmiş olsunlar. Bənd 6.26. Hər iki valideynin soyadı dəyişdirildikdə, yetkinlik yaşına çatmayanların soyadı dəyişdirilir. Soyadı valideynlərdən biri dəyişdirərsə, onun yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının soyadının dəyişdirilməsi məsələsi valideynlər arasında razılığa görə, razılıq olmadıqda isə yerli icra hakimiyyətinin qəyyumluq və himayə orqanı tərəfindən həll edilir. Bənd 6.27. Valideynlərdən birinin və ya hər ikisinin soyadı, yaxud atanın adı dəyişdirildikdə, yetkinlik yaşına çatmış övladın ərizəsi ilə onun soyadı və ata adı dəyişdirilir. Bənd6.28. Valideynlərdən biri və ya hər ikisi adını, ata adını, soyadını dəyişdirdikdə istər yetkinlik yaşına çatmayan, istərsə də yetkinlik yaşına çatmış övladların doğum haqqında akt qeydlərində valideynlər haqqında məlumata dəyişiklik edilir. Bunun üçün yetkinlik yaşına çatmış övladların ərizəsi tələb olunmur. Övladlığa götürənlər övladlığa götürülənin valideyni qismində yazılmışlarsa, yetkinlik yaşına çatan və çatmayan övladlığa götürülənlərin doğum haqqında akt qeydlərində, övladlığa götürmə haqqında akt qeydində, eləcə də atalığın müəyyən edilməsi haqqında akt qeydində eyni qaydada dəyişiklik edilir. İşin məhkəmə araşdırılması ilə məlum olur ki, X12 xx.xx.1986-cı il tarixdə Lənkəran rayonu, Ləj kəndində doğulmuşdur. Sonradan ərizə ilə Cavabdehnə müraciət edərək, xx.xx.2016-cı il tarixdə “Hadıyeva” soyadını “Baxşiyeva”, “Tünzalə” adını “Təranə”, “Adil” ata adını isə “Elman” adı ilə dəyişdirmişdir və bu barədə xx.xx.1986-cı il tarixli doğum akt qeydində müvafiq qeydlər edilmişdir. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq belə qənaətə gəlir ki, Cavabdeh tərəfindən iddiaçının tələbinə edilmiş imtina qanuna ziddi sayıla bilməz. Belə ki, ad, soyadının, ata adının növbəti dəfə dəyişdirilməsi ilə qanunverciliyin (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 12 may 2011-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları”nın) nəzərdə tutulduğu hallar iddiaçıya münasibətdə müəyyən edilmir. Eyni zamanda, məhkəmə tərəfindən bildirilir ki, hazırkı iş üzrə adın, soyadın, ata adının, əvvəlki ad, soyad, ata adı ilə, yəni ikinci dəfə dəyişdirilməsi üçün konkret əsaslar mövcud olmadığından iddia əsaslı sayıla bilməz. Odur ki, iddia tələbi əsaslı sayıla bilməz. İPM-in 73.1-ci maddəsinə əsasən inzibati aktın qəbulundan imtina olunmasının və ya cavabdehin hərəkətsizliyi nəticəsində inzibati aktın qəbul edilməməsinin qanuna zidd olduğu və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olduğu hallarda, məhkəmə inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi barədə öhdəlik qoyur. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı Cavabdehnə qarşı «adın, soyadın və ata adının dəyişdirlməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması» tələbinə dair iddiası əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Göstərilənlərə əsasən və İPM-in 4.1-ci, 23.1-ci, 58.7-ci, 69-cu, 75-ci, 79-cu, 81-ci, 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏRARAALDİ:
İddiaçı Cavabdehnə qarşı «adın, soyadın və ata adının dəyişdirlməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması» tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Şirvan İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinə (Şirvan şəhəri, Naxçıvan küçəsi, 3) şikayət verilə bilər.
Hakim: Amilya Hüseynova