Şirvan İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(120)-1496/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Şirvan Şəhəri İş № 2-1(120)-1496/2020 03.11.2020 ŞİRVAN İNZİABTİ MƏHKƏMƏSİ Şirvan İnzibati Məhkəməsi hakim İsmayılov Orxan Nadir oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi X2, İddiaçı (Ağcabədi şəhəri, B.Sərdarov küçəsi, ev 33-də kəndində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olan) iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı doğum haqqında akt qeydləri kitabında adının “Rəsul”, soyadının “Quluzadə”, ata adının “Xasay” yazılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması, adının və soyadının dəyişdirilməsi ilə bağlı yeni doğum haqqında şəhadətnamənin verilməsinin cavabdehə həvalə edilməsi, doğum haqqında şəhadətnamədə olan digər qeydlərin dəyişdirilmədən saxlanılması barədə iddia tələbinə dair inzibati işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Тəsviri hissə: İddiaçı Cavabdehnə qarşı xx.xx.1959-cu il tarixdə Ağcabədi şəhərində anadan olmuş İddiaçı doğum haqqında akt qeydləri kitabında adının “Rəsul”, soyadının “Quluzadə”, ata adının “Xasay” yazılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması, İddiaçı adının və soyadının dəyişdirilməsi ilə bağlı yeni doğum haqqında şəhadətnamənin verilməsinin cavabdehə həvalə edilməsi, doğum haqqında şəhadətnamədə olan digər qeydlərin dəyişdirilmədən saxlanılması barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi inzibati mübahisə kimi qeydiyyata alınaraq, məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılmışdır. İddiaçı məhkəmə iclasında izahat verərək bildirdi ki, o, xx.xx.1951-ci il tarixdə Ağcabədi şəhərində andan olmuşdur. Hal-hazıra kimi həmin rayonda yaşayır. Ona verilmiş ilkin doğum haqqında şəhadətnamədə sovadı Quliyev, adı Rəsul, ata adı isə Xasay kimi yazilmişdir. Lakin adını və soyadını xx.xx.2018-ci il tarixdə qanuni əsaslarla dəyişdirərək soyadını Xasayev, adını Qulu kimi dəyişdirmiş və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin xx.xx.1993-cu il tarixli 495 saylı qərarına əsasən soyad sonluğu “Xasayev”dən “Xasayzadə”yə dəyişdirilmişdir. Bu barədə Cavabdehndə vətəndaşlıq vəziyyəti haqqında akt qeydlərində dəyişikliklər edilmişdir. Bununla əlaqədar adının və soyadının əvvəlki adı və soyadı ilə dəyişmək qərarına gəlmişdir. Bu barədə Cavabdehnə ərizə ilə müraciət etmişdir. Lakin adının və soyadının dəyişdirilməsi barədə Ağcabədi rayon Qeydiyvat Şöbəsi tərəfindən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2011-ci il tarixli 79 saylı qərarım əsas gətirməklə ərizəsindən imtina etmiş və bu barədə ona xx.xx.2020-ci il tarixdə rəsmi cavab vermişdir. Halbuki onun soyadının və adının dəyişdirməsi qanunvericiliyin ona verdiyi hüquqdan sui-istifadə etməklə onun hər hansı məsuliyyətdən yayınması, psixoloji durumunu, narkomaniya xəstəliyinə düçar olmasını gizlətməsi və ya barəsində hər hansı nüfuzdan salan məlumatlardan yayınması ilə bağlı olmamışdır.Qeyd edilənləri nəzərə alaraq iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdehnə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 47-ci maddəsinə əsasən iddia ərizəsinə münasibət bildirməsi üçün sərəncam göndərilmiş, lakin cavabdeh iddia ərizəsinə münasibət bildirməmişdir. Cavabdeh ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək işə onların nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. İddianın mümkünlüyü : İddia mümkün iddiadır. Belə ki, iddia inzibati mübahisədir və ona baxmaq səlahiyyəti inzibati məhkəmələrə aiddir (İnzibati Prosessual Məcəllənin 1.1, 2.1, 3.1 və 8.1.4-cü maddələri). X4 Məcəllənin 2.2.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş iddianı qaldırmışdır. Çünki iddiaçı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 28 avqust tarixli 136 nömrəli qərarı ilə inzibati orqan kimi təsnif olunmuş cavabdehin üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müvafiq öhdəliyin qoyulmasını xahiş edir. Məhkəmə-Hüquq Şurasının xx xxxxxx 2019-cu il tarixli, 4 nömrəli qərarına əsasən Ağcabədi rayon ərazi vahidi Şirvan İnzibati Məhkəməsinin yurisdiksiyasına aid edildiyindən və cavabdeh Ağcabədi rayonunda yerləşdiyindən, iddiaçı doğru olaraq Şirvan İnzibati Məhkəməsində iddia qaldırmışdır. Baxılan işdə həm də iddianın xüsusi mümkünlük şərti mövcuddur. Belə ki, iddiaçı əvvəlcə eyni məzmunlu tələblə inzibati orqana müraciət etmiş, lakin cavabdeh iddiaçının ad və soyadının dəyişdirilməsindən imtina etmişdir. İddianın əsaslılığı : İddia mümkün olsa da, ancaq mahiyyəti üzrə əsaslı deyil. Belə ki, iddiaçının ilkin adı “Rəsul”, soyadı isə “Quliyev” olmuşdur. Sonradan adını “Qulu”ya, soyadını “Xasayev”ə dəyişdirmiş, daha sonra soyadını “Xasayzadə”yə dəyişdirmişdir. Hazırda o, növbəti dəfə ad və soyadının dəyişdirilməsi öhdəliyinin cavabdehin qoyulmasını xahiş edir. Məhkəmənin qənaətinə görə cavabdehin imtinası qanunidir və iddiaçının hüquqlarını pozan hal kimi qiymətləndirilə bilməz. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıdakı sübutlarla əsaslandırır: İşdə olan seriya Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1959-cu il tarixdə Ağcabədi şəhərində anadan olmuş və Ağcabədi şəhəri, B.Sərdarov küçəsi, ev 33-də yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadır. İşdə olan xx.xx.2020-ci il tarixli, AZ-İ 028811 nömrəli adın, ata adının və soyadının dəyişdirilməsi haqqında şəhadətnamədən görünür ki, xx.xx.1959-cu il tarixdə doğulmuş X1 “Quliyev”ə, adı “Qulu”ya dəyişdirilmiş və bu barədə soyadın, adın, ata adının dəyişdirilməsi haqqında akt qeydləri kitabında müvafiq qeydiyyat aparılmışdır. İşdə olan Cavabdeh İddiaçı ünvanladığı xx.xx.2020-ci il tarixli, 05/76-600/15 nömrəli imtina məktubundan görünür ki, onun adının və soyadının dəyişdirilməsindən imtina edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 5/1706 nömrəli məktubunda qeyd edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası vətəndaşı, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü İddiaçı barədə Dövlət Sərhəd Xidmətində nüfuzdansalıcı məlumatlar qeydə alınmamışdır. Qeyd olunan şəxs xx.xx.2018-ci il tarixədək X6, xx.xx.2018-ci il tarixədək isə X3 qeydiyyatlardan keçir. O, R.X.Quliyev kimi xx.xx.2015-ci il tarixdə, saat 17:20 radələrində “Samur” SNM-də RF-də miqrasiya qaydalarını pozduğu üçün Rusiyadan Azərbaycana deportasiya olunmuşdur. Yuxarıda qeyd olunan sübutlarla yanaşı, məhkəmə qənaətini əsaslandırmaq üçün mövcud qanunvericiliyin aşağıda qeyd olunan normalarını diqqətə çəkir: Qanunvericiliyə görə (Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 189-cu, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 26.1-ci maddələri) hər bir şəxsin öz adını və soyadını dəyişdirmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2011-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş «Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları»nın 6.1-ci bəndinə görə Azərbaycan Respublikası vətəndaşının öz adını, ata adını və soyadını dəyişdirməsinə 18 yaşına çatdıqdan sonra yol verilir. Həmin Qaydaların 6.2-ci bəndinə görə adın, ata adının və soyadın dəyişdirilməsi qeydiyyat şöbəsi və ya konsulluq tərəfindən həyata keçirilir. Həmin Qaydaların 6.5-ci bəndinə görə ərizə verən şəxs cinayət mühakimə icraatına şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edildiyi dövrdə, onun götürülməmiş və ya ödənilməmiş məhkumluğu olduqda, habelə barəsində tibbi xarakterli məcburi tədbirlər tətbiq edilmiş şəxs olduqda adın, ata adının, soyadın dəyişdirilməsinə yol verilmir. Həmçinin qeyd olunmalıdır ki, həmin Qaydaların 6.3-cü bəndinə görə adın, ata adının və soyadın növbəti dəfə dəyişdirilməsinə(ər-arvadın birinin digərinin soyadını qəbul etməsi və ya nikahdan əvvəlki soyadına qayıtması halları istisna olmaqla) bu Qaydaların 6.24 – 6.28ci bəndlərində müəyyən olunmuş hallarda yol verilir. Həmin Qaydaların 6.24-cü bəndinə görə ər-arvaddan birinin soyadını dəyişdirməsi digərinin soyadının dəyişilməsinə səbəb olmur. Həmin Qaydaların 6.25-ci bəndinə görə atanın öz adını dəyişdirməsi qeydə alınarkən, onun yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının ata adı dəyişdirilir. Yetkinlik yaşına çatanların ata adı yalnız o hallarda dəyişdirilir ki, onların özləri bu barədə müraciət etmiş olsunlar. Həmin Qaydaların 6.26-cı bəndinə əsasən hər iki valideynin soyadı dəyişdirildikdə, yetkinlik yaşına çatmayanların soyadı dəyişdirilir. Soyadı valideynlərdən biri dəyişdirirsə, onun yetkinlik yaşna çatmayan uşaqlarının soyadının dəyişdirilməsi məsələsi valideynlər arasında razılığa görə, razılıq olmadıqda isə yerli icra hakimiyyətinin qəyyumluq və himayə orqanı tərəfindən həll edilir. Həmin Qaydaların 6.27-ci bəndnə görə valideynlərdən birinin və ya hər ikisinin soyadı, yaxud atasının adı dəyişdirildikdə, yetkinlik yaşına çatmış övladın ərizəsi ilə onun soyadı və ata adı dəyişdirilir. Həmin Qaydaların 6.28-ci bəndinə görə valideynlərdən biri və ya hər ikisi adını, ata adını, soyadını dəyişdirdikdə istər yetkinlik yaşına çatmayan, istərsə də, yetkinlik yaşına çatmış övladların doğum haqqında akt qeydlərində valideynlər haqqında məlumata dəyişiklik edilir. Məhkəmə mövcud qanunvericiliyin qeyd olunan normalarını işin bütün faktiki hallarına tətbiq edərək belə qənaətə gəlir ki, Cavabdeh “iddiaçının adının və soyadının dəyişdirilməsi”ndən imtinası qanuna zidd sayıla bilməz. Belə ki, ad və soyadın növbəti dəfə dəyişdirilməsi ilə bağlı qanunvericiliyin (Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2011-ci il tarixli 79 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş Qaydaların) nəzərdə tutduğu hallar iddiaçıya münasbətdə müəyyən edilmir. Məhkəmə, həmçinin qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati- İqtisadi Kollegiyası xx.xx.2019-cu il tarixli 2-1(102)-2535/2019 nömrəli qərarında hazırkı mübahisənin predmeti ilə eynilik təşkil edən başqa bir işdə mübahisənin həllində məhz bu hüquqi mövqeyi ifadə etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinə əsasən sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir (maddə 58.7). Məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır.Məhkəmə qərarı yalnız mübahisə ilə bağlı iş üzrə məhkəmə icraatında (şifahi məhkəmə baxışında) iştirak etmiş hakimlər (hakim) tərəfindən qəbul edilə və imzalana bilər (maddə 68) . Beləliklə, məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara tam, hərtərəfli və obyektiv hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, inzibati aktın qəbulundan imtina olunması qanuni olduğundan və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olmadığından, İddiaçı Cavabdehnə qarşı doğum haqqında akt qeydləri kitabında adının “Rəsul”, soyadının “Quluzadə”, ata adının “Xasay” yazılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması, adının və soyadının dəyişdirilməsi ilə bağlı yeni doğum haqqında şəhadətnamənin verilməsinin cavabdehə həvalə edilməsi, doğum haqqında şəhadətnamədə olan digər qeydlərin dəyişdirilmədən saxlanılması barədə iddia tələbi təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 4.1-ci maddəsinə görə inzibati mübahisəyə baxılması və onun həll edilməsi ilə bağlı məhkəmə qərar qəbul edir. İddiaçı iddia qaldırmaq üçün on manat məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir. Мəhkəmə hesab edir ki, prosessal xərc (məhkəmə xərci) – yəni hazırkı iş üzrə iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu iddia təmin edilmədiyindən iddiaçıya aid edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 4, 68-69, 75, 81 və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qərara aldı: İddiaçı Cavabdehnə qarşı doğum haqqında akt qeydləri kitabında adının “Rəsul”, soyadının “Quluzadə”, ata adının “Xasay” yazılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması, adının və soyadının dəyişdirilməsi ilə bağlı yeni doğum haqqında şəhadətnamənin verilməsinin cavabdehə həvalə edilməsi, doğum haqqında şəhadətnamədə olan digər qeydlərin dəyişdirilmədən saxlanılması barədə iddia tələbi təmin edilməsin. Prosessual xərc iddiaçıya aid edilsin. Qərardan, onun tam formada təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Şirvan İnzibati Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinə (Şirvan şəhəri, Naxçıvan küçəsi 3) şikayət verilə bilər. Qərardan şikayət verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü halda, qərar onun təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qüvvəyə minir. Hakim Orxan İsmayılov