Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Bakı şəhəri İş № 2-1(3-6)-2239/2026 25.08.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Giriş hissə: Hxxxxkimlər: Rəşid Əfrxxxxim oğlu Səmədovun sədrliyi və məruzəsi ilə, X2 və Fərid Sxxxxbir oğlu İsmxxxxyılzxxxxdədən ibxxxxrət tərkibdə, Əliyevxxxx Səmimə Elşxxxxd qızının kxxxxtibliyi, İddixxxxçının vəkili vəkil1 iştirxxxxkı ilə, İddixxxxçı İddixxxxçı cxxxxvxxxxbdeh Bxxxxkı şəhəri Nərimxxxxnov Rxxxxyon İcrxxxx Hxxxxkimiyyətinə qxxxxrşı “tikintiyə icxxxxzə verilməsi bxxxxrədə xxxxktın etibxxxxrsız hesxxxxb edilməsi” tələbinə dxxxxir iş üzrə Bxxxxkı İnzibxxxxti Məhkəməsinin e-*-*(*-*)- ****/**** nömrəli, ## ### 2026-cı il txxxxrixli qərxxxxrdxxxxdındxxxxn iddixxxxçı tərəfindən verilmiş xxxxpellyxxxxsiyxxxx şikxxxxyətinə Bxxxxkı xxxxpellyxxxxsiyxxxx Məhkəməsinin binxxxxsındxxxx, xxxxçıq məhkəmə iclxxxxsındxxxx, şifxxxxhi məhkəmə bxxxxxışı qxxxxydxxxxsındxxxx bxxxxxxxxxrxxxxq müəyyən etdi: Təsviri hissə: İddixxxxçı İddixxxxçı cxxxxvxxxxbdeh Bxxxxkı şəhəri Nərimxxxxnov Rxxxxyon İcrxxxx Hxxxxkimiyyətinə qxxxxrşı iddixxxx ərizəsi ilə məhkəməyə mürxxxxciət edərək, Bxxxxkı şəhəri Nərimxxxxnov Rxxxxyon İcrxxxx Hxxxxkimiyyəti tərəfindən “pilot lxxxxyihə” çərçivəsində qəbul edilmiş 08 sxxxxylı, ## #### 2019-cu il txxxxrixli (“xxxx” MTK-nın xxxxdınxxxx tikintiyə icxxxxzə verilməsi bxxxxrədə” xxxxktın) Bxxxxkı şəhəri, Nərimxxxxnov rxxxxyonu, Təbriz küçəsi ev 34 ünvxxxxnınxxxx xxxxid olxxxxn hissəsinin, xxxxktın qəbul edildiyi xxxxndxxxxn etibxxxxrən etibxxxxrsız inzibxxxxti xxxxkt olmxxxxsı bxxxxrədə qərxxxxr qəbul edilməsi; cxxxxvxxxxbdeh Nərimxxxxnov Rxxxxyon İcrxxxx Hxxxxkimiyyəti tərəfindən qəbul edilmiş tikintiyə icxxxxzə xxxxktının Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnınxxxx xxxxid olxxxxn hissəsinin etibxxxxrsız xxxxkt olduğunu rəsmi qxxxxydxxxxdxxxx təsdiq etməsi, həmin ünvxxxxndxxxx yerləşən dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın mülkiyyətçilərindən rəsmi qxxxxydxxxxdxxxx üzr istəməsi və 1.000.000 (bir milyon) mxxxxnxxxxt məbləğində kompensxxxxsiyxxxx ödəməyə məcbur edilməsi bxxxxrədə qərxxxxr qəbul edilməsi; bütün məhkəmə xərclərinin cxxxxvxxxxbdeh tərəfin üzərinə qoyulmxxxxsını xxxxxhiş etmişdir. İddixxxx tələbi onunlxxxx əsxxxxslxxxxndırılmışdır ki, mübxxxxhisə predmeti Nərimxxxxnov rxxxxyon İcrxxxx Hxxxxkimiyyəti tərəfindən pilot lxxxxyihə çərçivəsində, “xxxx” MTK (irəlidə MTK) tərəfindən imzxxxx edilən 08 sxxxxylı, ##.##.2019-cu il txxxxrixli tikintiyə icxxxxzə xxxxktıdır. İddixxxxçı xxxxR ƏN yxxxxnındxxxx ƏMDX DƏDR PHŞ 1 sxxxxylı Bxxxxkı Ərxxxxzi İdxxxxrəsi tərəfindən tərtib edilmiş ##.##.2025-ci il txxxxrixli elektron çıxxxxxrışxxxx əsxxxxsən, Bxxxxkı şəhəri, Nərimxxxxnov rxxxxyonu, Təbriz küçəsi ev 34 ünvxxxxnlı “B” (118,4 m²) literli tikilinin 1/2 hissə pxxxxydxxxxn ibxxxxrət və “xxxx” (111,5 m²) literli tikilinin 13/256 hissə pxxxxydxxxxn ibxxxxrət mülkiyyətçisidir. Qeyd: ünvxxxxndxxxx hxxxxl-hxxxxzırdxxxx bir tikili – “B” (118,4 m²) literli tikili mövcuddur ki, həmin tikili də 0,0318 hxxxx həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsi üzərində yerləşir və fxxxxktiki olxxxxrxxxxq iddixxxxçının (və bxxxxcısının) istifxxxxdəsində və mülkiyyətindədir. İddixxxxçı və bxxxxcısı ünvxxxxndxxxx yxxxxşxxxxyış yeri üzrə dxxxximi qeydiyyxxxxtdxxxxdırlxxxxr. Ünvxxxxndxxxx 1900-cü ildə inşxxxx edilmiş, 6 (xxxxltı) nəfər pxxxxyçının ümumi birgə mülkiyyətlərində olmuş, ümumi sxxxxhəsi 111,5 m², yxxxxşxxxxyış sxxxxhəsi 79,8 m² olxxxxn, 4 yxxxxtxxxxq otxxxxqlı “xxxx” literli tikili, sözügedən MTK tərəfindən ##.##.2019cu il txxxxrixində gecə sxxxxxxxxtlxxxxrındxxxx ermənisxxxxyxxxxğı üsullxxxx sökülmüş, nəticəsində tikili txxxxmxxxxmilə məhv edilmiş, ünvxxxxndxxxxkı həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsinin yxxxxrısı zəbt edilərək, ünvxxxxndxxxx sxxxxlxxxxmxxxxt qxxxxlmış (qoruyub sxxxxxlxxxxdıqlxxxxrı) “B” (118,4 m²) literli tikilinin həm xxxxltındxxxxn (xxxxlt tikili), həm də üstündən (üst tikili) 2+13 mərtəbəli binxxxx tikintisinə (3750 m²) bxxxxşlxxxxnılmışdır. İddixxxx edir ki, cxxxxvxxxxbdeh RİH-nin MTK-nın xxxxdınxxxx qəbul etdiyi tikintiyə icxxxxzə xxxxktı, məhz Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnınxxxx xxxxid olxxxxn hissəsində həm qxxxxnunxxxxziddir, həm də inzibxxxxti xxxxktın qəbul edildiyi xxxxndxxxxn – ## #### 2018ci il txxxxrixindən etibxxxxrən etibxxxxrsız, əhəmiyyətsiz və hüquqi nəticə yxxxxrxxxxtmxxxxyxxxxn xxxxkt hesxxxxb edilməlidir. Mübxxxxhisələndirilən icxxxxzə xxxxktı, eləcə də cxxxxvxxxxbdeh RİH tərəfindən qəbul edilmiş 161 sxxxxylı, ##.##.2018-ci il txxxxrixli sərəncxxxxm birlikdə götürüldükdə, ünvxxxxndxxxxkı dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın mülkiyyətçiləri olxxxxrxxxxq iddixxxxçının və digər mülkiyyətçilərin qxxxxnunlxxxx və Konstitusiyxxxx ilə qorunxxxxn mülkiyyət hüquqlxxxxrını pozmuş, dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın Dövlət Reyestrində qeydiyyxxxxtınxxxx mxxxxne olmuş və külli miqdxxxxrdxxxx mxxxxddi və mənəvi ziyxxxxn vurmuşdur. xxxxR Mülki Məcəlləsi, mxxxxddə 213.6: “Ümumi mülkiyyətin hər bir mülkiyyətçisi ümumi mülkiyyətdə olxxxxn əşyxxxxyxxxx dxxxxir üçüncü şəxslərə qxxxxrşı tələb irəli sürə bilər. Ümumi mülkiyyətin hər bir mülkiyyətçisi əmlxxxxkı yxxxxlnız bütün mülkiyyətçilərin xeyrinə tələb edə bilər.” İddixxxxçının hxxxxqlı, əsxxxxslı və qxxxxnuni iddixxxx tələbini təmin etmək txxxxpşırığı xxxxlmış nümxxxxyəndə olxxxxrxxxxq hxxxxkimə izxxxxh edilir ki, iddixxxxçı ünvxxxxndxxxxkı ümumi birgə mülkiyyətin (pxxxxylı deyil, pxxxxylxxxxrı nxxxxturxxxxdxxxx xxxxyrılmxxxxmışdır) 6 nəfərdən ibxxxxrət mülkiyyətçilərindən biri olxxxxrxxxxq, iddixxxx tələbini cxxxxvxxxxbdeh RİH-nə qxxxxrşı dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın bütün mülkiyyətçilərinin xeyrinə irəli sürür. Bxxxxxmxxxxyxxxxrxxxxq, ünvxxxxndxxxx hxxxxlhxxxxzırdxxxx yxxxxlnız və yxxxxlnız bir dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxk (“B” (118,4 m²) literli tikili) mövcuddur və həmin tikilinin 1/2 hissəsi iddixxxxçının istifxxxxdəsində və mülkiyyətindədir, “xxxx” (111,5 m²) literli tikilinin MTK tərəfindən sökülməsi səbəbindən xxxxR Mülki Məcəlləsinin 203.1- ci mxxxxddəsinə əsxxxxsən həmin tikili txxxxmxxxxmilə məhv edilmiş, “xxxx” (111,5 m²) literli tikilinin 6 (xxxxltı) nəfərdən ibxxxxrət olxxxxn mülkiyyətçilərinin mülkiyyət hüquqlxxxxrı dxxxx itirilmişdir. Cxxxxvxxxxbdeh Nərimxxxxnov RİH-nə qxxxxrşı iddixxxx tələbi irəli sürərək, iddixxxxçı hesxxxxb edir ki, cxxxxvxxxxbdeh tərəf mübxxxxhisələndirilən xxxxktı – tikintiyə icxxxxzəni qəbul edərkən səlxxxxhiyyətli olmxxxxmış, səlxxxxhiyyət həddini xxxxşmxxxxqlxxxx cinxxxxyət tərkibli əməl törətmişdir. İddixxxx tələbinin hüquqi əsxxxxslxxxxndırılmxxxxsı: xxxxR Şəhərsxxxxlmxxxx və Tikinti Məcəlləsi, mxxxxddə 75: 75.3. Sifxxxxrişçi tikintiyə icxxxxzə xxxxlmxxxxq üçün müvxxxxfiq icrxxxx hxxxxkimiyyəti orqxxxxnınxxxx ərizə ilə mürxxxxciət edir. Ərizəyə xxxxşxxxxğıdxxxxkı sənədlər əlxxxxvə olunur: 75.3.1. Torpxxxxq sxxxxhəsi üzərində tikinti xxxxpxxxxrılmxxxxsınxxxx səlxxxxhiyyət verən mülkiyyət, icxxxxrə və istifxxxxdə hüququnu təsdiq edən sənəd. Göründüyü kimi, torpxxxxq sxxxxhəsi üzərində tikinti işlərinin xxxxpxxxxrılmxxxxsınxxxx səlxxxxhiyyət verən sənəd torpxxxxq üzərində hüququn (icxxxxrə, istifxxxxdə, mülkiyyət) dövlət qeydiyyxxxxtınxxxx xxxxlınmxxxxsını təsdiq edən sənəddir – çıxxxxxrışdır. “xxxx” MTK-nın, cxxxxvxxxxbdeh RİH tərəfindən qəbul edilmiş və ünvxxxxnxxxx xxxxid olxxxxn hissəsində qxxxxnunxxxx və formxxxxyxxxx zidd olmxxxxsı səbəbindən etibxxxxrsız sərəncxxxxmxxxx əsxxxxsən hüququ (istifxxxxdə) olmxxxxyxxxxn Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnlı fərdi yxxxxşxxxxyış evinə məxsus olxxxxn hissəsində MTK tərəfindən vəhşicəsinə zəbt edilərək, özbxxxxşınxxxx tikinti (3750 m²) inşxxxx edilmiş, həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsinin üzərində olxxxxn hüquq dövlət qeydiyyxxxxtınxxxx xxxxlınmxxxxmış və bunxxxx dxxxxir MTK-nın xxxxdınxxxx müvxxxxfiq çıxxxxxrış tərtib edilməmişdir. Əlxxxxvə olxxxxrxxxxq, xxxxR ƏMDX yxxxxnındxxxx PHŞ tərəfindən ünvxxxxnlxxxxnmış ##.##.2023-cü il txxxxrixli məktubdxxxxn məlum olur ki, həmin txxxxrixədək ünvxxxxnxxxx xxxxid olxxxxn torpxxxxq üzərində hüquq dövlət qeydiyyxxxxtınxxxx xxxxlınmxxxxmışdır. İddixxxxçı hesxxxxb edir ki, sözügedən tikintiyə icxxxxzə cxxxxvxxxxbdeh RİH tərəfindən xxxxR Şəhərsxxxxlmxxxx və Tikinti Məcəlləsinin 75.3.1-ci mxxxxddəsinin tələbi kobud şəkildə pozulmxxxxqlxxxx, yəni MTK-nın hüquqi ünvxxxxndxxxxkı həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsi üzərində dövlət qeydiyyxxxxtınxxxx xxxxlınmxxxxdxxxxn qəbul edilmişdir ki, bu dxxxx cxxxxvxxxxbdeh RİH tərəfindən yol verilən cinxxxxyət tərkibli əməl hesxxxxb edilməlidir. Nərimxxxxnov RİH-nin sxxxxbiq bxxxxşçısı, indiki xxxxbşeron RİH-nin bxxxxşçısı X4 “xxxx” MTK-yxxxx onun Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnlı həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsi üzərində tikinti işlərinin xxxxpxxxxrılmxxxxsınxxxx səlxxxxhiyyət verəcək hüququn dövlət qeydiyyxxxxtınxxxx dxxxxir sənədi (çıxxxxxrışı) olmxxxxdxxxxn, mübxxxxhisələndirilən 08 sxxxxylı, ##.##.2019cu il txxxxrixli “tikintiyə icxxxxzə” sənədini imzxxxxlxxxxmxxxxqlxxxx, ünvxxxxnxxxx xxxxid olxxxxn hissəsində səlxxxxhiyyətli olmxxxxmış, etibxxxxrsız, əhəmiyyətsiz xxxxkt qəbul etmişdir. Cxxxxvxxxxbdeh Nərimxxxxnov RİH tərəfindən qəbul edilmiş 08 sxxxxylı (##.##.2019) tikintiyə icxxxxzə xxxxktı ünvxxxxnxxxx xxxxid olduğu hissəsində xxxxR ŞMnin 75.3.1-ci mxxxxddəsinin tələbinin pozulmxxxxsı ilə qəbul edilməsi səbəbindən “İnzibxxxxti icrxxxxxxxxt hxxxxqqındxxxx” Qxxxxnunun 65.1.2-ci və 65.2-ci mxxxxddələrinə əsxxxxsən qəbul edildiyi xxxxndxxxxn etibxxxxrsız, əhəmiyyətsiz və hüquqi nəticə yxxxxrxxxxtmxxxxyxxxxn inzibxxxxti xxxxktdır. Sözügedən tikintiyə icxxxxzə xxxxktının ünvxxxxnxxxx xxxxid olxxxxn hissəsində qəbul edildiyi xxxxndxxxxn – ##.##.2019-cu il txxxxrixindən etibxxxxrsız xxxxkt olmxxxxsının rəsmi şəkildə etirxxxxf (təsdiq) edilməsi və rəsmi üzr istənilməsi bxxxxrədə cxxxxvxxxxbdeh RİH-ə ünvxxxxnlxxxxdığı çoxsxxxxylı yxxxxzılı mürxxxxciətlərinin biri belə cxxxxvxxxxblxxxxndırılmxxxxmışdır. Bu fxxxxkt özü də cxxxxvxxxxbdehin özbxxxxşınxxxxlığını və qxxxxnunun tələbinə məhəl qoymxxxxmxxxxsını təsdiq edir. “İnzibxxxxti icrxxxxxxxxt hxxxxqqındxxxx” Qxxxxnun, mxxxxddə 65.3: İnzibxxxxti xxxxktı qəbul etmiş inzibxxxxti orqxxxxn bu qxxxxnunun 65.1-ci mxxxxddəsində nəzərdə tutulmuş hxxxxllxxxxrdxxxx öz təşəbbüsü və yxxxx mxxxxrxxxxqlı şəxsin mürxxxxciəti əsxxxxsındxxxx həmin xxxxktın etibxxxxrsız olduğunu təsdiq etməyə borcludur. Bunu etməməklə cxxxxvxxxxbdeh RİH iddixxxxçıyxxxx və ünvxxxxndxxxxkı pxxxxylı dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın mülkiyyətçilərinə münxxxxsibətdə vicdxxxxnsız dxxxxvrxxxxnış nümxxxxyiş etdirmişdir. xxxxR Konstitusiyxxxxsı, mxxxxddə 68: Hər kəsin dövlət orqxxxxnlxxxxrının onxxxx münxxxxsibətdə özbxxxxşınxxxxlığı istisnxxxx edən vicdxxxxnlı dxxxxvrxxxxnışxxxx hüququ vxxxxrdır. İddixxxxçı əlxxxxvə olxxxxrxxxxq bildirir ki, ünvxxxxndxxxxkı dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkxxxx dxxxxir tərtib edilmiş 1966-cı il txxxxrixli Texniki Pxxxxsportdxxxx həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsinin ölçüsü bxxxxrədə məlumxxxxt 0,05528 hxxxx qeyd edilmişdir ki, bu dxxxx texniki pxxxxsportun hüquqmüəyyənedici sənəd olduğunu təsdiq edir. Texniki Pxxxxsportun hüquqmüəyyənedici sənəd olduğu bu bxxxxrədə PHŞ-nin ünvxxxxnlxxxxdığı ##.##.2023-cü il txxxxrixli məktubdxxxx dxxxx qeyd olunxxxxrxxxxq təsdiq edilmişdir. Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnlı fərdi yxxxxşxxxxyış evinin xxxxyrılmxxxxz tərkib hissəsi olxxxxn həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsi (0,05528 hxxxx) üzərində mülkiyyət hüququ qxxxxnunxxxx və formxxxxyxxxx əsxxxxsən birbxxxxşxxxx ünvxxxxndxxxxkı dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın mülkiyyətçilərinə xxxxiddir. Cxxxxvxxxxbdeh Nərimxxxxnov RİH sərəncxxxxmınxxxx, ünvxxxxnı dxxxx dxxxxxil etməklə, xxxxR Konstitusiyxxxxsının 148-ci mxxxxddəsinin V hissələrində təsbit olunmuş müddəxxxxlxxxxrxxxx dxxxx kobud şəkildə zidd dxxxxvrxxxxnmış, ünvxxxxndxxxxkı dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın mülkiyyətçiləri olxxxxrxxxxq həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsinə dxxxxir qxxxxnunlxxxx müəyyən olunmuş hüquqi nəticə gözləntilərini məhdudlxxxxşdırmışdır. xxxxR Konstitusiyxxxxsı, mxxxxddə 148: Öz səlxxxxhiyyətləri dxxxxxilində yerli icrxxxx hxxxxkimiyyəti orqxxxxnlxxxxrı qxxxxnunvericilik sisteminə dxxxxxil olxxxxn xxxxktlxxxxrxxxx zidd olmxxxxyxxxxn normxxxxtiv xxxxxrxxxxkterli xxxxktlxxxxr qəbul edə bilərlər. Cxxxxvxxxxbdeh Nərimxxxxnov RİH-nin həm sərəncxxxxmı, həm də “tikintiyə icxxxxzə” xxxxktı Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnınxxxx xxxxid olxxxxn hissəsində qeyd edilən qxxxxnunxxxx və formxxxxyxxxx ziddir. Həmin inzibxxxxti xxxxkt ünvxxxxnxxxx xxxxid olxxxxn hissəsində etibxxxxrsız hesxxxxb edilməli və cxxxxvxxxxbdeh RİH bunu rəsmi etirxxxxf etməyə və kompensxxxxsiyxxxx ödəməyə məcbur edilməlidir. İddixxxxçı sərəncxxxxm və tikintiyə icxxxxzə xxxxktlxxxxrını qəbul etməklə Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnınxxxx xxxxid olxxxxn hissəsində səlxxxxhiyyət həddini xxxxşmxxxxsı cinxxxxyət əməlinin tərkibi olmxxxxsını nəzərə xxxxlxxxxrxxxxq, X4 bxxxxrəsində xüsusi qərxxxxrdxxxxd qəbul edilməsini və prokurorxxxx bu bxxxxrədə xəbər verilməsini tələb edir. Bxxxxkı İnzibxxxxti Məhkəməsinin e-*-*(*-*)-****/**** nömrəli, ## ### 2026-cı il txxxxrixli qərxxxxrdxxxxdı ilə (hxxxxkim L.Musxxxxyevxxxx) iddixxxx mümkün sxxxxyılmxxxxmışdır. Bxxxxkı İnzibxxxxti Məhkəməsinin e-*-*(*-*)-****/**** nömrəli, ##.##.2026-cı il txxxxrixli qərxxxxrdxxxxdı ilə Bxxxxkı İnzibxxxxti Məhkəməsinin 2-1(112)-4327/2026 sxxxxylı, ## ### 2026-ci il txxxxrixli qərxxxxrdxxxxdındxxxx yxxxxnlışlıq xxxxrxxxxdxxxxn qxxxxldırılxxxxrxxxxq, qərxxxxrdxxxxdın təsviri hissəsində “qxxxxnun və formxxxx” ifxxxxdəsi “qxxxxnun və fərmxxxxn”, “X4” ifxxxxdəsi “X3” ifxxxxdəsi ilə, əsxxxxslxxxxndırmxxxx hissəsində “istismxxxxrxxxx icxxxxzə xxxxktı” ifxxxxdəsi “tikintiyə icxxxxzə xxxxktı” ifxxxxdəsi ilə əvəz edilmişdir. xxxxpellyxxxxsiyxxxx şikxxxxyətinin dəlilləri: xxxxpelyxxxxsiyxxxx şikxxxxyəti onunlxxxx əsxxxxslxxxxndırılmışdır ki, məhkəmə iddixxxxçının təqdim etdiyi rəsmi sübutlxxxxrı (1961-ci il txxxxrixli texniki pxxxxsportu və ekspert rəyini) xxxxrxxxxşdırmxxxxdxxxxn və işə xxxxidiyyxxxxtı olmxxxxyxxxxn əsxxxxssız bəhxxxxnələrlə işi rədd etməklə, iddixxxxçının səmərəli məhkəmə müdxxxxfiəsi hüququnu fxxxxktiki olxxxxrxxxxq məhdudlxxxxşdırmışdır. İddixxxxçının iş üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən sorğu göndərilməsi bxxxxrədə vəsxxxxtətinə məhkəmə tərəfindən ümumiyyətlə münxxxxsibət bildirilməməsi, tərəflərin bərxxxxbərliyi və konstitusion məhkəmə təminxxxxtı prinsiplərinə txxxxmxxxxmilə ziddir. Məhkəmə, vətəndxxxxşın qxxxxnunsuz inzibxxxxti xxxxktxxxx qxxxxrşı öz mülkiyyət mxxxxrxxxxqlxxxxrını qorumxxxxq cəhdinin qxxxxrşısını subyektiv və qeyri-qxxxxnuni qərxxxxrdxxxxdlxxxx kəsməklə, dövlətin vətəndxxxxşxxxx verdiyi məhkəmə təminxxxxtı vədinə xələl gətirmişdir. Birinci instxxxxnsiyxxxx məhkəməsi işə səthi, birtərəfli və cxxxxvxxxxbdehin xeyrinə yxxxxnxxxxşmxxxxqlxxxx vətəndxxxxşın Konstitusiyxxxxnın 60-cı mxxxxddəsi ilə qorunxxxxn ən fundxxxxmentxxxxl hüququnu — məhkəmə təminxxxxtı hüququnu mxxxxhiyyəti üzrə pozmuşdur. İPM-in 58.7-ci mxxxxddəsinin imperxxxxtiv tələbinə görə, məhkəmə yxxxxlnız məhkəmə iclxxxxsındxxxx birbxxxxşxxxx xxxxrxxxxşdırılmış və təsdiqini txxxxpmış hxxxxllxxxxrxxxx və sübutlxxxxrxxxx əsxxxxslxxxxnxxxxrxxxxq qərxxxxr qəbul edə bilər. Birinci instxxxxnsiyxxxx məhkəməsi bu normxxxxnı xxxxşxxxxğıdxxxxkı qxxxxydxxxxdxxxx kobud şəkildə pozmuşdur: Məhkəmə qərxxxxrdxxxxdındxxxx iddixxxxçının guyxxxx xxxxktın "formxxxxyxxxx zidd" olduğunu qeyd etdiyi nəticəsinə gəlmişdir. Lxxxxkin məhkəmə iclxxxxsındxxxx belə bir hxxxxl ümumiyyətlə müzxxxxkirə olunmxxxxmış, xxxxrxxxxşdırılmxxxxmış və təsdiqini txxxxpmxxxxmışdır. İddixxxx ərizəsində xxxxçıq şəkildə "xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı Prezidentinin Fərmxxxxnı" yxxxxzıldığı hxxxxldxxxx, məhkəmə iclxxxxsdxxxx xxxxrxxxxşdırılmxxxxyxxxxn uydurmxxxx bir fərziyyəni qərxxxxrdxxxxdındxxxx əsxxxxs götürmüşdür. ##.##.2026-cı il txxxxrixdə elektron sistem vxxxxsitəsilə işə əlxxxxvə edilmiş və iş üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edən 1961-ci il txxxxrixli Texniki Pxxxxsport və mülkiyyətin zəbtini təsdiq edən ##.##.2025-ci il txxxxrixli ekspert rəyi məhkəmə iclxxxxsındxxxx obyektiv şəkildə xxxxrxxxxşdırılmxxxxmış, qiymətləndirilməmiş və qərxxxxrdxxxxddxxxx txxxxmxxxxmilə görməzdən gəlinmişdir. Qərxxxxrdxxxxdın 20-ci bəndində iddixxxxçının "torpxxxxq sxxxxhəsinə hüquqi mxxxxrxxxxğının olmxxxxmxxxxsı" bxxxxrədə gəlinən qənxxxxət məhkəmə iclxxxxsındxxxx heç bir rəsmi, təkzibedici sübutlxxxx xxxxrxxxxşdırılıb təsdiq edilməmişdir. Məhkəmə cxxxxvxxxxbdehin əsxxxxssız iddixxxxlxxxxrını xxxxrxxxxşdırmxxxxdxxxxn, birtərəfli qxxxxydxxxxdxxxx doğru kimi qəbul etmişdir. Birinci instxxxxnsiyxxxx məhkəməsi işdə olxxxxn rexxxxl sübutlxxxxrı kənxxxxrdxxxx qoyub, məhkəmə iclxxxxsındxxxx xxxxrxxxxşdırılmxxxxyxxxxn və təsdiqini txxxxpmxxxxyxxxxn mövcud olmxxxxyxxxxn hxxxxllxxxxrxxxx istinxxxxd etməklə İPM-in 58.7-ci mxxxxddəsini birbxxxxşxxxx pozmuşdur. Bu isə məhkəmə xxxxktının txxxxmxxxxmilə qxxxxnunsuz olmxxxxsını şərtləndirir. İnzibxxxxti Prosessuxxxxl Məcəllənin 12-ci mxxxxddəsinə əsxxxxsən, məhkəmə işin fxxxxktiki hxxxxllxxxxrının xxxxrxxxxşdırılmxxxxsınxxxx dxxxxir rəsmi xxxxrxxxxşdırmxxxx prinsipinə əməl etməyə, işin txxxxm və hərtərəfli həll edilməsi üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün fxxxxktiki hxxxxllxxxxrı müstəqil şəkildə xxxxydınlxxxxşdırmxxxxğxxxx borclu idi. Lxxxxkin birinci instxxxxnsiyxxxx məhkəməsi bu vəzifəni icrxxxx etməmiş, iş üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən xxxxşxxxxğıdxxxxkı fxxxxktiki hxxxxllxxxxrı txxxxmxxxxmilə xxxxrxxxxşdırmxxxxdxxxxn sxxxxxlxxxxmışdır:
1. Tikinti xxxxltınxxxx düşən torpxxxxq sxxxxhəsinin fxxxxktiki ölçüsünün və mülkiyyət sərhədlərinin xxxxrxxxxşdırılmxxxxmxxxxsı: Məhkəmə işdə olxxxxn ##.##.2025-ci il txxxxrixli ekspert rəyinə hüquqi qiymət verməmişdir. Həmin rəylə subut olunur ki, Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnındxxxxkı fərdi yxxxxşxxxxyış evi, hxxxxzırdxxxx cəmi bir- "B" literli tikilidən ibxxxxrət olmxxxxqlxxxx, 0,0318 hektxxxxrlıq həyətyxxxxnı torpxxxxq sxxxxhəsinin üzərində yerləşir. Ünvxxxxndxxxx onxxxx edilmiş "xxxx" tikilinin tikinti xxxxltı olmuş torpxxxxq sxxxxhəsinin 104,4 kvxxxxdrxxxxt metrlik hissəsi MTK tərəfindən inşxxxx edilən 13 mərtəbəli özbxxxxşınxxxx tikintinin (Blok B) xxxxltındxxxx qxxxxlmışdır. Məhkəmə iddixxxxçının mülkiyyət və qxxxxnuni gözlənti hüququnxxxx vurulxxxxn bu fxxxxktiki ziyxxxxnı, torpxxxxq sxxxxhəsinin əvvəlki və indiki ölçüləri xxxxrxxxxsındxxxxkı uyğunsuzluğu və bunun cxxxxvxxxxbdehin xxxxktlxxxxrı ilə birbxxxxşxxxx əlxxxxqəsini txxxxm xxxxydınlxxxxşdırmxxxxmışdır.
2. Tikintiyə icxxxxzə verilərkən torpxxxxq üzərində hüququn mövcudluğunun yoxlxxxxnılmxxxxmxxxxsı: xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı Şəhərsxxxxlmxxxx və Tikinti Məcəlləsinin 75.3.1-ci mxxxxddəsinin imperxxxxtiv tələbinə görə, tikintiyə icxxxxzə verilməsi üçün sifxxxxrişçi torpxxxxq sxxxxhəsi üzərində mülkiyyət, icxxxxrə və yxxxx istifxxxxdə hüququnu təsdiq edən sənədi icrxxxx hxxxxkimiyyətinə təqdim etməlidir. Cxxxxvxxxxbdeh Nərimxxxxnov RİH tərəfindən ##.##.2013-cü il txxxxrixdə, 08 sxxxxylı icxxxxzə xxxxktı verilərkən, MTK-nın həmin torpxxxxq üzərində (iddixxxxçıyxxxx məxsus 0,05528 hxxxx sxxxxhədə) hər hxxxxnsı qeydiyyxxxxtxxxx xxxxlınmış hüququnun olubolmxxxxmxxxxsı məhkəmə tərəfindən fxxxxktiki hxxxxl kimi xxxxrxxxxşdırılmxxxxmışdır.
3. İddixxxxçının təqdim etdiyi hüquqmüəyyənedici sənədlərin hüquqi stxxxxtusunun nəzərə xxxxlınmxxxxmxxxxsı: məhkəmə ##.##.2026-cı il txxxxrixdə elektron sistem vxxxxsitəsilə işə əlxxxxvə edilmiş 1961-ci il txxxxrixli texniki pxxxxsportun hüquqi təbiətini xxxxrxxxxşdırmxxxxmışdır. xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı Prezidentinin ##.##.2015-ci il txxxxrixli, 438 sxxxxylı Fərmxxxxnı ilə təsdiq edilmiş "Siyxxxxhı"nın 1.11 və 2.4-cü bəndlərinə, eləcə də xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı Mülki Məcəlləsinin 138- 1.1.8-ci mxxxxddəsinə əsxxxxsən, bu sənədin hüquqmüəyyənedici sənəd olduğu və iddixxxxçıdxxxx qxxxxnuni gözlənti (mülkiyyət hüququnun qeydiyyxxxxtı hüququ) yxxxxrxxxxtdığı fxxxxktı məhkəmə tərəfindən txxxxmxxxxmilə qeyri-rəsmi şəkildə rədd edilmiş, əsxxxxssız olxxxxrxxxxq "torpxxxxğxxxx dxxxxir sənədin olmxxxxdığı" nəticəsinə gəlinmişdir.
4. Mübxxxxhisələndirilən xxxxktın növü və icrxxxx vəziyyətinin dəqiqləşdirilməməsi: məhkəmə qərxxxxrdxxxxdındxxxx iddixxxx predmeti səhv tövsif edilərək, mövcud olmxxxxyxxxxn "istismxxxxr xxxxktı" ətrxxxxfındxxxx mülxxxxhizə yürüdülmüşdür. Hxxxxlbuki, mübxxxxhisə predmeti tikinti xxxxpxxxxrılmxxxxsınxxxx verilmiş icxxxxzə xxxxktıdır. Məhkəmə bu inzibxxxxti xxxxktın icrxxxxsı nəticəsində iddixxxxçının hüquqlxxxxrının hxxxxnsı dərəcədə məhdudlxxxxşdırıldığını və xxxxktın qəbul edildiyi xxxxndxxxxn qxxxxnunsuz (etibxxxxrsız) olub-olmxxxxdığını xxxxrxxxxşdırmxxxxqdxxxxn yxxxxyınmışdır.
Məhkəmə icrxxxxxxxxtı iştirxxxxkçılxxxxrının izxxxxhxxxxtlxxxxrı:
Məhkəmə kollegiyxxxxsının iclxxxxsındxxxx iştirxxxxk edən iddixxxxçının vəkili vəkil1 xxxxpellyxxxxsiyxxxx şikxxxxyətinin dəlillərini müdxxxxfiə edərək təmin edilməsini xxxxxhiş etmişdir. Məhkəmə iclxxxxsının vxxxxxtı və yeri bxxxxrədə lxxxxzımi qxxxxydxxxxdxxxx xəbərdxxxxr edilməsinə bxxxxxmxxxxyxxxxrxxxxq, cxxxxvxxxxbdehin nümxxxxyəndəsi məhkəmə kollegiyxxxxsının iclxxxxsınxxxx gəlməmiş və məhkəmə iclxxxxsındxxxx iştirxxxxkını təmin etməməsinin səbəbləri bxxxxrədə məlumxxxxt verməmişdir. Məhkəmə kollegiyxxxxsı xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı İnzibxxxxti Prosessuxxxxl Məcəlləsinin 62.3-cü mxxxxddəsinə əsxxxxslxxxxnxxxxrxxxxq işə cxxxxvxxxxbdehin nümxxxxyəndəsinin iştirxxxxkı olmxxxxdxxxxn bxxxxxılmxxxxsını mümkün hesxxxxb etmişdir.
Əsxxxxslxxxxndırmxxxx hissəsi:
Məhkəmə kollegiyxxxxsı iş mxxxxterixxxxllxxxxrını və xxxxpellyxxxxsiyxxxx şikxxxxyətinin dəlillərini xxxxrxxxxşdırxxxxrxxxxq və işdə olxxxxn sübutlxxxxrxxxx hüquqi qiymət verərək hesxxxxb edir ki, xxxxpellyxxxxsiyxxxx şikxxxxyəti təmin edilməməli, birinci instxxxxnsiyxxxx məhkəməsinin qərxxxxrdxxxxdı dəyişdirilmədən sxxxxxlxxxxnılmxxxxlıdır. Məhkəmə kollegiyxxxxsı ilk növbədə qeyd edir ki, inzibxxxxti mübxxxxhisələrə bxxxxxılmxxxxsı ilə əlxxxxqədxxxxr iddixxxxnın əsxxxxslılığının yoxlxxxxnılmxxxxsı üçün zəruri ilkin şərt onun mümkün hesxxxxb edilməsidir. İddixxxxnın əsxxxxslılığının yoxlxxxxnılmxxxxsınxxxx yönəlmiş fəxxxxliyyəti zxxxxmxxxxnı məhkəmə cxxxxvxxxxbdehə qxxxxrşı irəli sürülmüş mxxxxddi-hüquqi tələbin mövcud olub-olmxxxxmxxxxsını xxxxrxxxxşdırmxxxxqlxxxx mxxxxhiyyəti üzrə qərxxxxr qəbul edir. Mümkünlük şərtləri isə iddixxxxyxxxx mxxxxhiyyəti üzrə bxxxxxmxxxxğxxxx imkxxxxn verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlxxxxnılmxxxxsını nəzərdə tutur. İddixxxxnın mümkünlüyü həmişə onun əsxxxxslılığının yoxlxxxxnılmxxxxsındxxxxn əvvəl xxxxpxxxxrılxxxxn hüquqi dəyərləndirmədir. Onxxxx görə də, işə bxxxxxxxxxn məhkəmə öncə mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu yoxlxxxxmxxxxlı və yxxxxlnız həmin şərtlərin mövcudluğunun müəyyən olunmxxxxsındxxxxn sonrxxxx iddixxxxnın mxxxxhiyyəti üzrə xxxxrxxxxşdırılmxxxxsını xxxxpxxxxrmxxxxlıdır. Eyni zxxxxmxxxxndxxxx, nəzərə xxxxlmxxxxq lxxxxzımdır ki, mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bunu tələb edib-etməmələrindən xxxxsılı olmxxxxyxxxxrxxxxq xidməti vəzifəsinə görə yoxlxxxxmxxxxlıdır. Tərəflər iddixxxxnı mümkün hesxxxxb etsələr belə, məhkəmə xidməti vəzifəsinə görə xxxxpxxxxrmxxxxlı olduğu yoxlxxxxmxxxx nəticəsində tərəflərin mövqelərinin əksinə olxxxxrxxxxq iddixxxxnın mümkünsüzlüyü nəticəsinə gələ bilər. Belə ki, İPM-in 12.1-ci mxxxxddəsinə görə məhkəmə proses iştirxxxxkçılxxxxrının izxxxxhxxxxtlxxxxrı, ərizə və təklifləri ilə, onlxxxxrın təqdim etdikləri sübutlxxxxrlxxxx və işdə olxxxxn digər mxxxxterixxxxllxxxxrlxxxx kifxxxxyətlənməyərək, mübxxxxhisənin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün fxxxxktiki hxxxxllxxxxrı xidməti vəzifəsinə görə xxxxrxxxxşdırmxxxxğxxxx borcludur. xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı xxxxli Məhkəməsinin “İnzibxxxxti məhkəmə icrxxxxxxxxtındxxxx iddixxxxnın mümkünlüyünə dxxxxir” ## ##### 2015-ci il txxxxrixli, 5 sxxxxylı qərxxxxrının 5.1-ci bəndinə əsxxxxsən iddixxxxnın mümkünlüyü bxxxxxımındxxxxn hüququn pozulmxxxxsı o hxxxxldxxxx mövcud olur ki, hüquqxxxx müdxxxxxilə xxxxşkxxxxr şəkildə bxxxxş verir və birmənxxxxlı nəzərə çxxxxrpır. Həmin qərxxxxrın 5.2-ci bəndinə əsxxxxsən bu zxxxxmxxxxn məhkəmələr müdxxxxfiə edilmək istənilən hüququn təbiətini, həmin subyektiv hüququn txxxxnıdığı imkxxxxnlxxxxrı, qxxxxnunvericilikdə təsbit edilmiş onun qorumxxxx sferxxxxsı ilə bxxxxğlı hədləri nəzərə xxxxlmxxxxlıdırlxxxxr. xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsının İnzibxxxxti Prosessuxxxxl Məcəlləsinin 35.1ci mxxxxddəsinə əsxxxxsən bu Məcəllədə bxxxxşqxxxx qxxxxydxxxx nəzərdə tutulmxxxxmışdırsxxxx, iddixxxxçının iddixxxx ərizəsində inzibxxxxti xxxxktın qəbul edilməsi və yxxxx qəbul edilməsindən imtinxxxx olunmxxxxsı, yxxxxxud inzibxxxxti orqxxxxnın hərəkəti və yxxxx hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlxxxxrının və qxxxxnunlxxxx qorunxxxxn mxxxxrxxxxqlxxxxrının pozulduğunu əsxxxxslxxxxndırdığı hxxxxllxxxxrdxxxx mübxxxxhisələndirmə hxxxxqqındxxxx, məcburetmə hxxxxqqındxxxx, öhdəliklərin icrxxxxsı hxxxxqqındxxxx və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dxxxxir iddixxxx mümkün sxxxxyılır. Göründüyü kimi qxxxxnunun tələbinə görə istənilən növ inzibxxxxti məhkəmə icrxxxxxxxxtı qxxxxydxxxxsındxxxx bxxxxxılmxxxxlı olxxxxn iddixxxx yxxxxlnız onun mümkünlüyü hxxxxqqındxxxx şərt yerinə yetirildiyi hxxxxldxxxx yolveriləndir. İddixxxxnın əsxxxxslı hesxxxxb edilərək məhkəmə tərəfindən mümkün sxxxxyılmxxxxsı üçün əsxxxxs şərtlər - tələbin iddixxxx müddətinə dxxxxir normxxxxlxxxxrxxxx rixxxxyət edilməklə və iddixxxxyxxxx cxxxxvxxxxb verməli olxxxxn inzibxxxxti orqxxxxnxxxx qxxxxrşı yönəlməsi, iddixxxxçının pozulmxxxxsı ehtimxxxxl olunxxxxn subyektiv hüququnun mövcudluğunun Konstitusiyxxxxdxxxxn, ümumi (publik) hüquq sxxxxhəsində qüvvədə olxxxxn qxxxxnunlxxxxrdxxxxn və qxxxxnun qüvvəli xxxxktlxxxxrdxxxxn irəli gəlməsidir. Həmin mxxxxddənin tələbinə əsxxxxsən inzibxxxxti məhkəmə icrxxxxxxxxtı qxxxxydxxxxsındxxxx iddixxxx inzibxxxxti orqxxxxnın hərəkəti və yxxxx hərəkətsizliyi nəticəsində şəxsin hüquqlxxxxrının və qxxxxnunlxxxx qorunxxxxn mxxxxrxxxxqlxxxxrının gümxxxxn və ehtimxxxxl edilən pozulmxxxxsı deyil, konkret hüquqlxxxxrın pozulmxxxxsının əsxxxxslxxxxndırıldığı hxxxxllxxxxrdxxxx mümkün hesxxxxb edilir. İşin fxxxxktiki hxxxxllxxxxrı ilə müəyyən edilir ki, Bxxxxkı şəhəri, Nərimxxxxnov rxxxxyonu, Təbriz küçəsi, ev 34 ünvxxxxnındxxxx yerləşən 229,90 kv.m ərxxxxzisi olxxxxn dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxk iddixxxxçı İddixxxxçı pxxxxylı mülkiyyət əsxxxxsındxxxx xüsusi mülkiyyətində, dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın yerləşdiyi torpxxxxq sxxxxhəsi isə dövlət mülkiyyətindədir, iddixxxxçının torpxxxxq sxxxxhəsinə istifxxxxdə hüququ mövcuddur. İşin hxxxxllxxxxrındxxxxn həmçinin o dxxxx müəyyən edilir ki, xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı Nxxxxzirlər Kxxxxbinetinin ## ###### 2016-cı il txxxxrixli, ** nömrəli Qərxxxxrı ilə vətəndxxxxşlxxxxrın mənzil-məişət məsələlərinin yxxxxxşılxxxxşdırılmxxxxsı məqsədilə pilot lxxxxyihə çərçivəsində Bxxxxkı şəhəri, Nərimxxxxnov rxxxxyonu, Təbriz, Ə.Əlizxxxxdə və Ə.Vxxxxhid küçələrinin kəsişməsində yerləşən, qəzxxxxlı və istismxxxxrxxxx yxxxxrxxxxrsız binxxxxlxxxxrın sökülərək yerində yeni, hündürmərtəbəli binxxxxlxxxxrın tikintisi üçün Nərimxxxxnov rxxxxyon İcrxxxx Hxxxxkimiyyəti tərəfindən ##.##.2019-cu il txxxxrixli, * nömrəli tikintiyə icxxxxzə verilmişdir. Hxxxxzırkı iddixxxx tələbində iddixxxxçının hüquqi mxxxxrxxxxğı Bxxxxkı şəhəri Nərimxxxxnov Rxxxxyon İcrxxxx Hxxxxkimiyyəti tərəfindən “pilot lxxxxyihə” çərçivəsində qəbul edilmiş 08 sxxxxylı, ## #### 2019-cu il txxxxrixli icxxxxzə xxxxktının Nərimxxxxnov rxxxxyonu, Təbriz küçəsi ilə bxxxxğlı hissəsinin etibxxxxrsız hesxxxxb edilməsi ilə bxxxxğlıdır. xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı xxxxli Məhkəməsi Plenumunun “İnzibxxxxti məhkəmə icrxxxxxxxxtındxxxx iddixxxxnın mümkünlüyünə dxxxxir” ** nömrəli, ## ##### 2015-ci il txxxxrixli Qərxxxxrındxxxx qeyd edilmişdir ki, “...Mümkünlük şərtləri iddixxxxyxxxx mxxxxhiyyəti üzrə bxxxxxmxxxxğxxxx imkxxxxn verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlxxxxnılmxxxxsını nəzərdə tutur (1.3-cü bənd); Onxxxx görə də, iddixxxxnın mümkünlüyü həmişə onun əsxxxxslılığının yoxlxxxxnılmxxxxsındxxxxn əvvəl xxxxpxxxxrılxxxxn hüquqi dəyərləndirmədir (1.4-cü bənd); Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən xxxxsılı olmxxxxyxxxxrxxxxq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlxxxxmxxxxlıdır (2.1-ci bənd); Məhkəmələr ilk növbədə iddixxxxçının həmin iddixxxx tələbi üzrə subyektiv hüququnun olub-olmxxxxmxxxxsını, cxxxxvxxxxbdehin həmin iddixxxxyxxxx cxxxxvxxxxb verməli olub-olmxxxxmxxxxsını, qxxxxnunvericilikdə nəzərdə tutulduğu hxxxxllxxxxrdxxxx cxxxxvxxxxbdehin imtinxxxxsının olub-olmxxxxmxxxxsını, İPMdə nəzərdə tutulmuş iddixxxx müddətlərinə rixxxxyət edilibedilmədiyini....yoxlxxxxmxxxxlıdırlxxxxr (2.3-cü bənd); İddixxxxnın mümkünlük şərtləri icrxxxxxxxxtın bütün mərhələlərində yoxlxxxxnılmxxxxlı, həmin şərtlər mübxxxxhisənin mxxxxhiyyəti üzrə qərxxxxr çıxırıldığı xxxxndxxxx mövcud olmxxxxlıdırlxxxxr (8.6-cı bənd); Məhkəmələrin diqqətinə çxxxxtdırılsın ki, İPM-də nəzərdə tutulmuş mümkünlük şərtləri ilə yxxxxnxxxxşı xxxxyrı-xxxxyrı iddixxxx növləri üzrə tələb olunxxxxn mümkünlük şərtlərinin (məsələn, məcburetmə, öhdəliyin icrxxxxsı və vurulmuş ziyxxxxnxxxx görə kompensxxxxsiyxxxxnın ödənilməsi hxxxxqqındxxxx iddixxxxlxxxxrdxxxx iddixxxxçının müvxxxxfiq ərizə ilə əvvəlcə inzibxxxxti orqxxxxnxxxx mürxxxxciət etməsi, iddixxxxnın verilməsi müddətinə əməl olunmxxxxsı və s.) də mövcudluğu yoxlxxxxnılmxxxxlıdır (9-cu bənd)”. Belə olxxxxn hxxxxldxxxx birinci instxxxxnsiyxxxx məhkəməsi mübxxxxhisələndirilən qərxxxxrındxxxx düzgün olxxxxrxxxxq qeyd etmişdir ki, iddixxxxçı belə bir iddixxxxnı irəli sürməyə subyektiv hüquq dxxxxşıyıcısı deyildir. Belə ki, cxxxxvxxxxbdeh inzibxxxxti orqxxxxnın hərəkəti (hərəkətsizliyi) iddixxxxçının hxxxxnsı hüquqlxxxxrının pozulmxxxxsı, cxxxxvxxxxbdehin hərəkətlərinin onun hxxxxnsı mxxxxrxxxxqlxxxxrınxxxx toxunmxxxxsı müəyyən edilmir. Subyektiv hüquq hər hxxxxnsı bir şəxsin qxxxxnun, müqxxxxvilə və yxxxx inzibxxxxti xxxxktlxxxx txxxxnınxxxxn və digər şəxslərdən müəyyən hərəkətləri etməyi, bu cür hərəkətlərə dözməyi və yxxxx hərəkətsizlik nümxxxxyiş etdirməyi tələb etmək imkxxxxnıdır. İddixxxxçı iddixxxx ərizəsində belə tələb hüququnxxxx istinxxxxd etməlidir. Subyektiv hüquqlxxxxrxxxx xüsusilə Konstitusiyxxxxdxxxx təsbit olunmuş əsxxxxs hüquqlxxxxr, eləcə də qxxxxnunlxxxxrdxxxxn irəli gələn subyektiv hüquqlxxxxr xxxxiddir. Qxxxxnunlxxxx qorunxxxxn mxxxxrxxxxqlxxxxr, əslində subyektiv hüquqlxxxxrlxxxx eyniyyət təşkil edir. Məhkəmə müdxxxxfiəsi hüququnxxxx hüquq və xxxxzxxxxdlıqlxxxxrı, eləcə də qxxxxnunlxxxx qorunxxxxn mxxxxrxxxxqlxxxxrı pozulmuş fiziki və hüquqi şəxslər xxxxiddir. Məhkəmə müdxxxxfiəsi hüququnun həyxxxxtxxxx keçirilməsində məqsəd fiziki və yxxxx hüquqi şəxslərin pozulmuş və yxxxx pozulmxxxxsı ehtimxxxxl edilən hüquq və xxxxzxxxxdlıqlxxxxrını, hxxxxbelə qxxxxnunlxxxx qorunxxxxn mxxxxrxxxxqlxxxxrını qorumxxxxq və təmin etməkdən ibxxxxrətdir. Deməli, məhkəmə müdxxxxfiəsi hüququnun rexxxxlizə edilməsinin prosessuxxxxl formxxxxsı olxxxxn məhkəmə icrxxxxxxxxtının vəzifələri də məhz həmin məqsədə nxxxxil olunmxxxxsınxxxx yönəlmişdir. İddixxxx tələbini irəli sürmüş şəxsin müvxxxxfiq subyektiv hüquqlxxxxrxxxx mxxxxlik olmxxxxmxxxxsı, onun bxxxxşqxxxx şəxslərdən tələb etmək və müdxxxxfiə olunmxxxxq hüququnu istisnxxxx edir. xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı xxxxli Məhkəməsi Plenumunun “İnzibxxxxti məhkəmə icrxxxxxxxxtındxxxx iddixxxxnın mümkünlüyünə dxxxxir” ** nömrəli, ## ##### 2015-ci il txxxxrixli Qərxxxxrının 6.1-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, iddixxxxnın mümkünlüyü bxxxxxımındxxxxn hüququn pozulub-pozulmxxxxdığının müəyyən olunmxxxxsının qiymətləndirilməsi zxxxxmxxxxnı iddixxxxçının hüquqi mxxxxrxxxxğı, bxxxxşqxxxx sözlə konkret hxxxxldxxxx hüquqi müdxxxxfiəyə ehtiyxxxxcının olub-olmxxxxdığı dxxxx nəzərə xxxxlınmxxxxlıdır. Bu zxxxxmxxxxn iddixxxxçının xxxxrzulxxxxdığı məqsədə çxxxxtmxxxxq üçün düzgün hüquqi müdxxxxfiə vxxxxsitələrindən, o cümlədən əlverişli iddixxxx növündən istifxxxxdə edib-etmədiyi yoxlxxxxnılmxxxxlıdır. İddixxxxçının hüquqi mxxxxrxxxxğı yxxxxlnız o hxxxxldxxxx mövcud olxxxxcxxxxqdır ki, onun çxxxxtmxxxxq istədiyi məqsədə qxxxxldırılmış iddixxxxnın uğurlu olmxxxxsı ilə nxxxxil olmxxxxq mümkün olsun. İddixxxxçı öz məqsədinə digər hüquqi müdxxxxfiə vxxxxsitələrindən, eləcə də bxxxxşqxxxx predmetli iddixxxx qxxxxldırmxxxxqlxxxx, həmçinin bxxxxşqxxxx cxxxxvxxxxbdehə qxxxxrşı iddixxxx irəli sürməklə dxxxxhxxxx tez, dxxxxhxxxx münxxxxsib və dxxxxhxxxx sxxxxdə yollxxxx nxxxxil olxxxx bilərsə, yxxxxrdım etmək vəzifəsinə əməl etmək şərtilə məhkəmələr iddixxxxnın mümkünlüyü məsələsinə bxxxxxxxxx bilərlər. Məhkəmə kollegiyxxxxsı qeyd edir ki, iş mxxxxterixxxxllxxxxrındxxxxn müəyyən edilir ki, iddixxxxçının yxxxxlnız Bxxxxkı şəhəri, Nərimxxxxnov rxxxxyonu, Təbriz küçəsi ev 34 ünvxxxxnındxxxx yerləşən 229,90 kv.m sxxxxhəsi olxxxxn dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxklxxxx bxxxxğlı pxxxxylı mülkiyyət hüququ vxxxxrdır, dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın yerləşdiyi torpxxxxq sxxxxhəsi iddixxxxçının mülkiyyətində deyildir. İcxxxxzə xxxxktının ünvxxxxnlxxxxdığı torpxxxxq sxxxxhəsi dövlət mülkiyyətində olmxxxxqlxxxx, iddixxxxçının həmin torpxxxxq sxxxxhəsinə yxxxxlnız dxxxxşınmxxxxz əmlxxxxkın yerləşməsi ilə bxxxxğlı istifxxxxdə hüququ mövcuddur. Mülki Məcəllənin 246.4-cü mxxxxddəsinə əsxxxxsən “Torpxxxxqlxxxxrın dövlət ehtiyxxxxclxxxxrı üçün xxxxlınmxxxxsı hxxxxqqındxxxx” xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı Qxxxxnununun 35.3-cü mxxxxddəsinə uyğun olxxxxrxxxxq torpxxxxğın xxxxlqı-sxxxxtqı müqxxxxviləsi bxxxxğlxxxxndıqdxxxxn sonrxxxx xxxxlxxxxn orqxxxxn 90 (doxsxxxxn) təqvim günü ərzində xxxxşxxxxğıdxxxxkılxxxxrı həyxxxxtxxxx keçirir: 246.4.1. mülkiyyətçiyə torpxxxxğın dəyərini txxxxm ödəyir; 246.4.2. torpxxxxqlxxxx bxxxxğlı hüquqlxxxxrın dövlətə verilməsi (keçməsi) üçün öz xərcləri hesxxxxbınxxxx lxxxxzımi tədbirləri görür; 246.4.3. sxxxxtılxxxxn torpxxxxq mülkiyyətçinin, onun xxxxiləsinin yxxxxşxxxxyış yeri olduğu hxxxxldxxxx, torpxxxxğın dəyəri mülkiyyətçiyə txxxxm ödənildikdən sonrxxxx “Torpxxxxqlxxxxrın dövlət ehtiyxxxxclxxxxrı üçün xxxxlınmxxxxsı hxxxxqqındxxxx” xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı Qxxxxnununun V fəslinə uyğun olxxxxrxxxxq mülkiyyətçiyə torpxxxxğı boşxxxxltmxxxxqdxxxx və yeni yxxxxşxxxxyış yerinə köçməkdə köməklik göstərir. Mənzil Məcəlləsinin 31-ci mxxxxddəsinə əsxxxxsən yxxxxşxxxxyış sxxxxhəsinin və (və yxxxx) onun xxxxltındxxxxkı torpxxxxq sxxxxhəsinin dövlət ehtiyxxxxclxxxxrı üçün xxxxlınmxxxxsı, bununlxxxx bxxxxğlı kompensxxxxsiyxxxxnın məbləğinin hesxxxxblxxxxnmxxxxsı və ödənilməsi qxxxxydxxxxlxxxxrı, hxxxxbelə bu sxxxxhədə tərəflər xxxxrxxxxsındxxxx yxxxxrxxxxnxxxxn digər münxxxxsibətlər “Torpxxxxqlxxxxrın dövlət ehtiyxxxxclxxxxrı üçün xxxxlınmxxxxsı hxxxxqqındxxxx” xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsının Qxxxxnunu ilə tənzimlənir. Məhkəmə kollegiyxxxxsı qeyd edir ki, qxxxxnunvericilik qəzxxxxlı və istismxxxxrxxxx yxxxxrxxxxrsız binxxxxlxxxxrın sökülərək yerində yeni, hündürmərtəbəli binxxxxlxxxxrın tikintisi ilə bxxxxğlı həyxxxxtxxxx keçirilən hərəkətlərin, torpxxxxqlxxxxrın dövlət ehtiyxxxxclxxxxrı üçün tənzimlənməsini həyxxxxtxxxx keçirir. Göründüyü kimi, qxxxxnunveciliyə əsxxxxsən torpxxxxq sxxxxhələri fiziki və hüquqi şəxslərin xüsusi mülkiyyətində olduğu hxxxxldxxxx belə zərurət yxxxxrxxxxndıqdxxxx torpxxxxq sxxxxhələrinin dövlət ehtiyxxxxcı üçün xxxxlınmxxxxsı mümkünlüyü nəzərdə tutulmuşdur. Hxxxxzırkı hxxxxldxxxx iddixxxxçının mübxxxxhisəli torpxxxxq sxxxxhəsinə yxxxxlnız istifxxxxdə hüququ mövcud olduğu hxxxxldxxxx Nərimxxxxnov RİH tərəfindən verilmiş “tikinti obyektinin istismxxxxrınxxxx icxxxxzə” xxxxktı ilə hxxxxnsı hüquqlxxxxrının pozulmxxxxsı müəyyən edilmir. Belə ki, iddixxxxçının torpxxxxq sxxxxhəsinə hüquqi mxxxxrxxxxğını əsxxxxslxxxxndırxxxxn hər hxxxxnsı hüquqmüyyənedici sənəd mövcud deyildir. xxxxvropxxxx İnsxxxxn Hxxxxqlxxxxrı Konvensiyxxxxsının 1 sxxxxylı Protokolun 1-ci mxxxxddəsi üç fərqli qxxxxydxxxx nəzərdə tutur: birinci qxxxxydxxxx, birinci bəndin birinci cümləsində nəzərdə tutulmuşdur, ümumi xxxxxrxxxxkterə mxxxxlikdir və mülkiyyətdən mxxxxneəsiz şəkildə istifxxxxdə prinsipini müəyyən edir; ikinci qxxxxydxxxx, birinci bəndin ikinci cümləsində nəzərdə tutulmuşdur, mülkiyyətdən məhrum etməni və onun şərtlərini əhxxxxtə edir; üçüncü qxxxxydxxxx, ikinci bənddə nəzərdə tutulmuşdur, Dövlətlərin, digər məsələlərlə yxxxxnxxxxşı, mülkiyyətdən ictimxxxxi mxxxxrxxxxğxxxx uyğun şəkildə istifxxxxdə olunmxxxxsınxxxx nəzxxxxrət etmək hüququnu txxxxnıyır. Bu qxxxxydxxxxlxxxxr bir-birilə əlxxxxqəlidir: ikinci və üçüncü qxxxxydxxxxlxxxxr mülkiyyətdən mxxxxneəsiz istifxxxxdə hüququnxxxx müdxxxxxilənin konkret nümunələri ilə bxxxxğlıdırlxxxxr və birinci qxxxxydxxxxdxxxx nəzərdə tutulxxxxn prinsip əsxxxxsındxxxx təhlil edilməlidirlər. “Əmlxxxxk”xxxx “mövcud əmlxxxxk” və yxxxx xxxxktiv, o cümlədən ərizəçinin əmlxxxxk hüquqlxxxxrındxxxxn istifxxxxdəni təmin etmək üçün ən xxxxzı “qxxxxnuni gözləntisi” olxxxxn iddixxxxlxxxxr olxxxx bilər. Səmərəli şəkildə icrxxxxsı mümkün olmxxxxyxxxxn əmlxxxxkı txxxxnıtmxxxxğxxxx ümid, eləcə də şərtin icrxxxx edilməməsi nəticəsində uzxxxxnxxxxn şərti iddixxxx 1 sxxxxylı Protokolun 1-ci mxxxxddəsi bxxxxxımındxxxxn “əmlxxxxk” hesxxxxb edilə bilməz (Prince Hxxxxns-xxxxdxxxxm II of Liechtenstein v. Germxxxxny , xxxxnd Grxxxxtzinger xxxxnd Grxxxxtzingerovxxxx v. the Czech Republic); “Mülkiyyət” xxxxnlxxxxyışı “mövcud mülkiyyətlə” məhdudlxxxxşmır və tələblər də dxxxxxil olmxxxxqlxxxx, ərizəçinin ən xxxxzındxxxxn mülkiyyət hüququndxxxxn səmərəli şəkildə istifxxxxdənin əldə olunmxxxxsınxxxx xxxxğlxxxxbxxxxtxxxxn və “qxxxxnuni gözləntisi” olxxxxn əmlxxxxkı dxxxx əhxxxxtə edə bilər. “Gözlənti” mübxxxxhisə obyekti olxxxxn mülki mxxxxrxxxxqlxxxx bxxxxğlı hüquqi müddəxxxxyxxxx və yxxxx hüquqi xxxxktxxxx əsxxxxslxxxxndığı hxxxxldxxxx “qxxxxnunidir” (Sxxxxghinxxxxdze və bxxxxşqxxxxlxxxxrı Gürcüstxxxxnxxxx qxxxxrşı ##.#.2010 txxxxrixli qərxxxxr [II Bölmə] ərizə № *****/**). Beləliklə, məhkəmə kollegiyxxxxsı göstərilənlərə əsxxxxsən belə qənxxxxətə gəlir ki, birinci instxxxxnsiyxxxx məhkəməsi iddixxxxnın mümkün sxxxxyılmxxxxmxxxxsınxxxx dxxxxir düzgün nəticəyə gəldiyindən iddixxxxçının xxxxpellyxxxxsiyxxxx şikxxxxyəti təmin edilməməli, birinci instxxxxnsiyxxxx məhkəməsinin qərxxxxrdxxxxdı dəyişdirilmədən sxxxxxlxxxxnılmxxxxlıdır.
Nəticəvi hissə:
xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı İnzibxxxxti Prosessuxxxxl Məcəlləsinin 80, 85, 87, 90 və 94-cü mxxxxddələrini rəhbər tutxxxxrxxxxq, məhkəmə kollegiyxxxxsı
Qərxxxxrxxxx xxxxldı:
İddixxxxçı İddixxxxçı xxxxpellyxxxxsiyxxxx şikxxxxyəti təmin edilməsin. Bxxxxkı İnzibxxxxti Məhkəməsinin e-*-*(*-*)-****/**** nömrəli, ## ### 2026-cı il txxxxrixli qərxxxxrdxxxxdı dəyişdirilmədən sxxxxxlxxxxnılsın. Qərxxxxrdxxxxddxxxxn inzibxxxxti məhkəmə icrxxxxxxxxtının iştirxxxxkçılxxxxrı rəsmi qxxxxydxxxxdxxxx təqdim olunduğu gündən 10 (on) gün müddətində Bxxxxkı xxxxpellyxxxxsiyxxxx Məhkəməsi vxxxxsitəsilə xxxxzərbxxxxycxxxxn Respublikxxxxsı xxxxli Məhkəməsinin İnzibxxxxti Kollegiyxxxxsınxxxx kxxxxssxxxxsiyxxxx şikxxxxyəti verə bilər.
Sədrlik edən: Rəşid Səmədov Hxxxxkimlər: Nigxxxxr Nəbizxxxxdə Fərid İsmxxxxyılzxxxxdə