Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 2-1(3-6)-934/2026 26.05.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI İddiaçı İddiaçı Cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsinə qarşı “qərarların ləğv edilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının Hakimlər: Fərid İlham oğlu Mədətlidən (sədrlik edən və məruzəçi), xxxx8 və xxxx6 ibarət tərkibdə, Cəfərova Gülhanə Coşqun qızının katibliyi ilə, İddiaçı İddiaçı, Cavabdehin nümayəndəsi xxxx5 iştirakları ilə, İddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidməti Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsinə qarşı “qərarların ləğv edilməsi” tələbinə dair Bakı İnzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2026-cı il tarixxxxli qərarından cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə ## ### 2026-cı il tarixxxxdə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında (Bakı şəhəri, Z.xxxxəlilov küçəsi, 540cı məhəllə) açıq məhkəmə iclasında baxxxxaraq müəyyən etdi: İŞİN HALLARI:
1. Cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidməti Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsinin “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması” barədə ## ### 2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərarına əsasən iddiaçı İddiaçı iddiaçıya 2023-cü il gəlir vergisi üzrə 24.738,23 manat əlavə vergi hesablanmışdır.
2. Cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidməti Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsinin “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli, *-**-*-*/*-*****/**** nömrəli qərarına əsasən, vergi ödəyicisi İddiaçı AR Nazirlər Kabinetinin ## #### 2020-ci il tarixxxxli *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Riskli vergi ödəyicisinin, o cümlədən riskli əməliyyatların Meyarları”nın 2.1.1-ci, 3.1.1-ci və 2.1.3-cü yarımbəndlərinə əsasən riskli vergi ödəyicisi hesab edilərək riskli vergi ödəyiciləri siyahısına daxxxxil edilmişdir.
3. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidmətinin "İnzibati şikayətin təmin edilməməsi haqqında ## ###### 2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərarı ilə cavabdehin “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması” barədə ## ### 2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərarının dəyişdirilmədən saxxxxlanılması qərara alınmışdır.
4. “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması” barədə ##.##.2024-cü il tarixxxxli, *-**-*-*/*-******/**** nömrəli qərara əsasən iddiaçıya 2023-cü il gəlir vergisi üzrə 24.738,23 manat əlavə vergi hesablanmışdır. Qərar onunla əsaslandırılmışdır ki, araşdırma zamanı uçot-baza məlumatlarına əsasən, 2023-cü il üçün təqdim edilmiş gəlir vergisi bəyannaməsi araşdırılarkən iddiaçı tərəfindən 167212 manat dəyərində mal təqdim edilməsi, lakin həmin malların alış sənədinin olmaması müəyyən edilmişdir. “Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” ##.##.2021-ci il tarixxxxli, 406-VIQD №-li Qanun əsasında Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-cu və 106.1.20-ci maddələrində dəyişiklik edilərək, mikro sahibkarlıq subyektlərinin sahibkarlıq fəaliyyətlərindən əldə etdikləri gəlir və mənfəətlərinə 75 faiz həcmində güzəştin verilməsi üçün onlar tərəfindən gəlir və xxxxərclərinin uçotunun aparılması şərti Vergi Məcəlləsinə daxxxxil edilmişdir.
5. İddiaçı İddiaçı həmin qərarlardan yurisdiksiya baxxxxımından inzibati orqana müraciət etmiş, lakin Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin Apellyasiya Şurasının ## ###### 2025-ci il tarixxxxli qərarı ilə “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması” barədə ## ### 2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli və “İnzibati şikayətin təmin edilməməsi haqqında” ## ###### 2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərarlarının dəyişdirilmədən saxxxxlanılması qərara alınmışdır.
6. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin # ###### 2025-ci il tarixxxxli *- **/*-C-****/*-**/****/**** nömrəli məktubu ilə iddiaçıya Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsinin “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ## ### 2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli və İnzibati şikayətlərə baxxxxılması baş idarəsinin "İnzibati şikayətin təmin edilməməsi haqqında ## ###### 2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərarlarından verdiyiniz şikayətə Nazirliyin Apellyasiya Şurasında baxxxxıldığı və Apellyasiya Şurasının qərarının təqdim olunduğu bildirilmişdir.
BİRİNCİ İNSTANSİYA MƏHKƏMƏSİNDƏ İCRAAT:
7. İddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə Bakı İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdeh inzibati orqanın “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli, ##.##.2024-cü il tarixxxxli ************ nömrəli, “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *********** nömrəli və İnzibati şikayətlərə baxxxxılması baş idarəsinin “İnzibati şikayətlərin təmin edilməməsi haqqında” ##.##.2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərarlarının ləğv edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xxxxahiş etmişdir.
8. Sonradan iddiaçının ərizəsi nəzərə alınaraq, məhkəmənin ##.##.2025-ci il tarixxxxli qərardadı ilə iddia tələbi “Cavabdeh inzibati orqanın “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli ************ nömrəli və “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *********** nömrəli qərarlarının ləğv edilməsi” kimi dəqiqləşdirilmişdir.
9. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı ##.##.2016-ci il tarixxxxdə vergi ödəyicisi kimi kimi dövlət qeydiyyatına alınmış, əsas fəaliyyəti “geniş çeşidli malların topdan satışı üzrə agentlik fəaliyyəti”dir. Partnyorları ilə bağlanılan agent müqavilələrinə əsasən, partnyorların məhsullarının xxxxaricə satılması üzrə agent xxxxidmətləri göstərir. Yəni göstərdiyi fəaliyyət qeyri-neft sektoru üzrə yerli müəssisələrin istehsal məhsullarına xxxxarici ölkədə müştəri tapmaqdır. xxxxarici şirkətlər birbaşa istehsalçı yerli müəssisə ilə müqavilə bağlayır və məhsulların satışı həyata keçirilir. İddiaçı isə yerli müəssisələrlə göstərdiyi agent xxxxidmətinə görə müqavilə bağlayaraq satılan hər məhsula görə müəyyən miqdarda komisyon haqq alır. Göstərilən xxxxidmətlərə görə əldə olunan komisyon haqq təqdim edilən elektron-qaimə fakturalarda öz əksini tapmışdır. Yəni dəfələrlə vergi orqanına müraciətlərində qeyd etdiyi kimi iddiaçı mal alışı və satışı ilə məşğul olmur, malların satışı üçün istehsalçıya müştəri tapır və istehsalçı istehsal etdiyi məhsulu həmin müştəriyə satır. İddiaçı isə müştəri tapdığı üçün istehsalçıdan müvafiq komisyon haqq alır. Məsələn, yerli A müəssisəsi alma konsentratı istehsalı və satışı ilə məşğuldur. A müəssisəsi məhsullarının satışını artırmaq və xxxxaricdə müştəri tapmaq istəyir. İddiaçı müştərilərin tapılması üçün xxxxidmət göstərir. "xxxx" şirkəti qeyri-rezidentdir, yəni xxxxarici şirkətdir və alma konsentratı məhsulunun alışı ilə məşğul olur. İddiaçı yerli istehsalçı A müəssisəsinə xxxxarici xxxx şirkətini tapıb təqdim edir ki, məhsullarını "xxxx" şirkətinə təqdim etsinlər. Bu xxxxidməti göstərdiyinə görə, yerli A müəssisəsi ilə agent müqaviləsi bağlayır vəsatılan məhsulların miqdarına uyğun olaraq xxxxidmətə görə komisyon haqq alır. Məhsulun birbaşa satışını isə A müəssisəsi həyata keçirir. Məhsul satışı zamanı A müəssisəsi ilə xxxx şirkəti öz aralarında müqavilə bağlayır və məhsullar birbaşa xxxx müəssisəsinə satılır. Nəticə etibarilə iddiaçı yerli A müəssisəsindən əldə etdiyi komisyon haqqa görə vergi öhdəliklərini yerinə yetirir. Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsinin 2023-cü il üçün gəlir vergisinə hesablanmış kameral vergi yoxxxxlaması keçirilmişdir. Qeyd edilir ki, iddiaçı göstərdiyi fəaliyyətə uyğun olaraq 2023-cü ildə qarşı tərəflərə göstərdiyi xxxxidmətlərə görə müvafiq elektron qaimə-fakturalar təqdim etmiş və təqdim edilmiş elektron-qaimə fakturalar əsasında xxxxidmətin dəyəri bank hesabına ödənilmişdir. İddiaçı Vergi Məcəlləsinin 135-ci maddəsinə əsasən, gəlirlərinin və xxxxərclərinin uçotunu aparmaqla, həmçinin illik gəliri 200 000 manatı keçmədiyinə görə, Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-cu maddəsini əsas götürərək mikrosahibkarlıq subyektinə uyğun gəldiyindən 75 faiz güzəşt hüququndan istifadə etməklə vergilərini hesablamış və dövlət büdcəsinə ödəmişdir. Lakin kameral vergi yoxxxxlaması nəticəsində barəsində əsassız olaraq əlavə vergi məbləği hesablanmışdır. Bundan sonra Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsinin Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə ##.##.2024-cü il tarixxxxli *********** nömrəli Qərarı qəbul olunmuşdur. Qərar onunla əsaslandırılmışdır ki, ##.##.2023-##.##.2024-cü il tarixxxxlərində cəmi 218.2 min manat məbləğində təqdim edilmiş qaimə fakturalar üzrə qatılaşdırılmış alma şirəsi, kompot satışı qeyd olunduğu müəyyən edilmişdir. Lakin elektron qaimə faktura üzrə vergi ödəyicisinin alışında və satışında həmin mallar (iş, xxxxidmət) müəyyən edilməmişdir. Eyni zamanda, vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektinin qeydiyyata alınmadığı müəyyən edilmişdir. Ona görə də, iddiaçı riskli vergi ödəyicisi kimi vergi orqanı tərəfindən qiymətləndirilmişdir. Halbuki, vergi orqanına ünvanlanan çoxxxxsaylı müraciətlərindən və təqdim etdiyi agent müqavilələrindən də görünür ki, fəaliyyəti mal alqısatqısı ilə bağlı ilə deyil, alqı-satqıda agent kimi fəaliyyət göstərməkdən ibarətdir və bunun müqabilində satılan mallara əsasən komisyon haqq almaqdır. Buna görə də, sübut vasitəsi olaraq vergi orqanına müəyyən şirkətlərlə bağlanan müqavilə və eyni zamanda təhviltəslim aktları göndərmişdir. Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 16.1.6-cı və 37.3- cü maddələrinin tələblərini əsas götürərək, vergi orqanı tərəfindən tələb olunan sənədləri və məlumatları vergi orqanına təqdim etmək vəzifəsini yerinə yetirərək tərəfindən həyata keçirilmiş 2023-cü il üzrə əməliyyatlara dair müqavilələr, təhvil təslim aktları və digər sənədlər, o cümlədən tələb olunan dəqiqləşdirilmiş hesabat vergi orqanına təqdim edilmişdir. Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada hüquqlarını əsas götürərək məsələyə yenidən baxxxxılmasını və kameral vergi hesablanmasına dair qərarın ləğv olunmasını tələb edərək hesablanmış əlavə vergi məbləğinin azaldılması ilə bağlı Dövlət Vergi xxxxidmətinə ##.##.2024-cü il tarixxxxli şikayət ünvanlamışdır. Həmin şikayətinə baxxxxılması nəticəsində ## ###### 2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli “inzibati şikayətin təmin edilməməsi haqqında” Qərar qəbul olunmuşdur. Aparılan araşdırma ərzində tələb olunan bütün sənəd, hesablama cədvəlləri və etiraz məktubunda etiraza dair izahlar iddiaçı tərəfindən təqdim edilməsinə baxxxxmayaraq, vergi orqanı qeyd edilən məsələlər üzrə dəlillər və təsdiqedici sənədləri nəzərə almamış və kameral vergi yoxxxxlamasını yuxxxxarıda qeyd edilən Qərarı ilə razılaşmışdır. Ona görə də, məcbur qalıb qeyd olunan hallarla bağlı İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Apellyasiya Şurasına şikayət ünvanlayaraq 2023-cü ilin gəlir vergisi bəyannaməsi üzrə kameral vergi yoxxxxlamasının qərarının ləğv edilməsini xxxxahiş etmiş və keçirilən Şuranın iclasında şəxxxxsən iştirak etmişdir. Apellyasiya Şurasının ## ###### 2025-ci il tarixxxxli * nömrəli Qərarı ilə iddiaçının şikayəti təmin edilməmişdir və ona görə də, məcbur qalıb məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edir. Apellyasiya Şurasının ## ###### 2025-ci il tarixxxxli * nömrəli Qərarı 0# ###### 2025-ci il tarixxxxli müşayiət məktubu ilə iddiaçıya göndərilmiş, ## ###### 2025-ci il tarixxxxdə həmin məktub ona çatmışdır. İnzibati orqana göndərdiyi çoxxxxsaylı məktub və şikayətlərin məzmunundan, eyni zamanda həm iddia ərizəsinə əlavə etdiyi agent müqavilələrindən, təhvil-təslim aktlarından və e-qaimələrdən də görünür ki, iddiaçı nə mal almış, nə mal satmışdır, fəaliyyəti yalnız müəyyən şirkətlərə onların məhsulunu satması üçün müştəri tapmaqdan ibarət olub və bunun müqabilində komisyon haqq almışdır. O, mal-alqı satqısı ilə məşğul olmadığından, yalnız agent xxxxidməti göstərdiyindən təsərrüfat obyekti də olmayıb ki, onu qeydiyyatdan keçirsin. Lakin vergi orqanı bu izahatlarını və təqdim etdiyi sənədləri görməzdən gələrək ona artıq gəlir vergisi hesablamış və riskli vergi ödəyicisi kimi qiymətləndirmişdir. Göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsi məhkəmədən xxxxahiş edilmişdir.
10. Cavabdeh tərəfindən yazılı etiraz verilmiş və iddia tələbinin təmin olunmaması xxxxahiş olunmuşdur. Etiraz onunla əsaslandırılmışdır ki, uçot-baza məlumatlarına əsasən, iddiaçı ##.##.2016-cı il tarixxxxdə vergi ödəyicisi kimi dövlət qeydiyyatına alınmış, əsas fəaliyyəti “geniş çeşidli malların topdan satışı üzrə agentlik fəaliyyəti” olmuş, Bakı şəhəri, Sabunçu rayonu, Bakıxxxxanov ŞTQ, Ramiz Qəmbərov küçəsi, ev 24 ünvanında yerləşən “Avtoyuma” adlı təsərrüfat subyekti (obyekti) vergi orqanında ##.##.2016-cı il tarixxxxdə qeydiyyata alınmış, ##.##.2016-cı il tarixxxxdə qeydiyyatdan çıxxxxarılmışdır. Mübahisələndirilən qərarlar barədə məlumat ##.##.2024-cü il tarixxxxli, 3-21-2- */*-******/**** nömrəli qərar üzrə Kameral vergi yoxxxxlaması ilə aparılmış araşdırma zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən 2023-cü il üçün təqdim edilmiş gəlir vergisi bəyannaməsində 167.212,00 manat dəyərində mal təqdim edilməsi, lakin həmin malların alış sənədinin olmaması, gəlir və xxxxərclərinin uçotunun aparılmadığı halda, 75 faiz güzəşt hüququnun istifadə edilməsi vergidən yayınma halı kimi qiymətləndirilmişdir. Belə ki, bəyannamə üzrə 2290,47 manat xxxxərc göstərilmiş (o cümlədən 1 236,34 manat malların təqdim edilməsi üzrə xxxxərclər, 700,35 manar xxxxammal və material xxxxərci, 535,9 manat bank xxxxidməti üzrə xxxxərclər, 1 054,13 manat gəlirdən çıxxxxılan vergi və ödəmələr), 164 921,53 manat (167.212 – 2290,47) vergiyə cəlb olunan gəlir hesablanmış, həmin gəlirdən 75% güzəşt çıxxxxılmaqla (164.921,53 xxxx75%), 41.230,38 manat gəlirdən 8246,08 manat gəlir vergisi hesablanmışdır. Vergi ödəyicisi tərəfindən uyğunsuzluğun səbəbi ilə bağlı əsaslandırılmış izahat, Cəmiyyətin hesablaşma hesabında apardığı əməliyyatlar, mövcud qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tərtib edilmiş sənədlər təqdim edilmədiyinə görə iddiaçıya Vergi Məcəlləsinin 37-ci, 67-ci və 83-cü maddələrinə əsasən ##.##.2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərarla 2023-cü il üçün 24.738,23 manat gəlir vergisi hesablanmışdır. Həmin qərardan iddiaçının vermiş olduğu şikayətlər Dövlət Vergi xxxxidmətinin və İqtisadiyyat Nazirliyinin Apellyasiya Şurasının müvafiq qərarları ilə təmin edilməmişdir. ##.##.2024-cü il tarixxxxdə iddiaçı 2023-cü il üzrə dəqiqləşdirilmiş gəlir vergisi bəyannamənin təqdim edərək, əvvəlki hesabatda göstərilənləri təkrarlamışdır. Həmin bəyannamə üzrə yeni “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *-**-*-*/*-******/**** nömrəli qərar qəbul edilməklə 24.738,23 manat gəlir vergisi yenidən hesablanmış və bu zaman əvvəlki ##.##.2024-cü il tarixxxxli, **************** nömrəli qərar ləğv edilmişdır. “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli 3-21-2-3 /*-*****/**** nömrəli qərar üzrə Vergi orqanında aparılan araşdırma zamanı iddiaçı tərəfindən ##.##.2023- ##.##.2024-cü il tarixxxxlərdə təqdim edilmiş qaimə fakturalar üzrə cəmi 218,2 min manat dəyərində qatılaşdırılmış alma şirəsi və kompot satılmışdır. Lakin elektron qaimə faktura üzrə vergi ödəyicisinin alışında və idxxxxalında qeyd edilən mallar müəyyən edilməmişdir. Eyni zamanda, iddiaçı belə məhsul da istehsal etməmiş, vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektinin (obyektinin) qeydə alınmadığı müəyyən edilmişdir. İddiaçı tərəfindən "xxxx3" MMC-yə (VÖEN 2600813771) ümumilikdə 14.212 manat dəyərində 167200 litr kampot şirəsi, "xxxx2" MMC-yə (VÖEN 4400247661) ümumilikdə 34.000 manat məbləğində 200 ton alma konsentratı, "xxxx1" MMC-yə ümumilikdə 170 000 manat məbləğində 1000 ton qatılaşdırılmış alma şirəsi satılmışdır. Göstərilən malların bir neçə min tondan və bir neçə yüz min litrdən ibarət olduğunu nəzərə alsaq, onların nəqliyyat vasitəsi olmadan daşınması, işçi qüvvəsi olmadan yüklənməsi və boşaldılması, təsərrüfat subyekti olmadansaxxxxlanması qeyri-mümkündür. Qeyd edilən məsələlər ilə bağlı araşdırmanın aparılması, eyni zamanda əməliyyatlar barədə məlumatların və təsdiqedici sənədlərin (tələb olunan sənədlər bildirişdə ətraflı qeyd olunub) lazımi qaydada təsdiq edilmiş surətinin 5 (beş) iş günü ərzində təqdim edilməsi üçün İddiaçı “Riskli əməliyyatların araşdırılması barədə” bildiriş göndərilmişdir. Həmin bildiriş ilə tələb olunan sənədlər və məlumatlar qeyd olunan müddətdə təqdim edilmədikdə aparılmış əmtəəsiz və riskli əməliyyatlara görə müvafiq qərarın qəbul ediləcəyi, eyni zamanda riskli vergi ödəyiciləri ilə bağlı Vergi Məcəlləsinin 38.3.8.1-ci, 50.2.5-ci, 78.4-cü, 83.7-ci, 85.8.2-ci, 85.9- 1.2-ci, 87.3.1-ci, 89.3-cü, 109.9-cü, 175.11-ci və 179.4-cü maddələri ilə müəyyən edilmiş məhdudiyyətlərin nəzərdə tutulduğu barədə iddiaçıya məlumat verilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin ## #### 2020-ci il tarixxxxli *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Riskli vergi ödəyicisinin, o cümlədən riskli əməliyyatların meyarları”nın 2.1.1-ci, 2.1.3-cü və 3.1.1-ci yarımbəndlərinə əsasən qəbul edilmiş “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərar ilə İddiaçı riskli vergi ödəyiciləri siyahısına daxxxxil edilmiş və qərar elektron üsulla iddiaçıya göndərilmişdir. İddiaçı tərəfindən vergi orqanına ünvanlanan müraciətlərdən və təqdim edilən sənədlərdən də bildirilmişdir ki, fəaliyyəti mal alqısı-satqısı ilə bağlı deyil, alqı-satqıda agent kimi fəaliyyət göstərməkdən ibarətdir və bunun müqabilində satılan mallara görə komissyon haqqı almaqdır. Hesablanmış əlavə vergi məbləğinin ləğv edilməsi üçün Dövlət Vergi xxxxidmətinə və İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Apellyasiya Şurasına göndərdiyi şikayətlər təmin edilməmişdir. Yuxxxxarıda qeyd edildiyi kimi, iddiaçı 2023-cü il üçün təqdim edilmiş gəlir vergisi bəyannaməsində 167 212,00 manat dəyərində malın təqdim edilməsini göstərdiyi halda, həmin malların alış, idxxxxal və iddiaçı tərəfindən istehsal edilməsi ilə bağlı sənədləri, malların daşınması və saxxxxlanması üçün işçi qüvvəsi, nəqliyyat vasitəsi və təsərrüfat subyekti mövcud olmamışdır. İddiaçının Dövlət Vergi xxxxidmətinə və İqtisadiyyat Nazirliyinin Apellyasiya Şurasına vermiş olduğu inzibati şikayətlərin iddiaçının iştirakı ilə araşdırılması zamanı aşağıdakı faktlar müəyyən edilmişdir: İddiaçı verdiyi izahatında "xxxx2" MMC (VÖEN 4400247661), "xxxx3" MMC (VÖEN 2600813771), "xxxx1" MMC (VÖEN 4500953701) ilə agent müqavilələrinin bağlanıldığını, qeyd olunan zavodlar tərəfindən istehsal edilən məhsulların MDB bazarında satılması üçün vasitəçilik xxxxidmətinin göstərildiyini, eyni zamanda məhkəməyə təqdim etdiyi iddia ərizəsində də bağlanmış müqavilələrinə əsasən qeyd olunan müəssisələrin məhsullarının xxxxaricə satılması üzrə agent xxxxidmətlərinin göstərdiyini qeyd etmişdir. Araşdırma zamanı iddiaçının 2023-cü il ərzində yuxxxxarıda qeyd olunan müəssisələrə 167 612 manat məbləğində “alma konsentrantı satışı xxxxidməti (agentlik), kompot satışı (agent xxxxidməti), agent qaydasında qatılaşdırılmış alma şirəsi” adlı e-qaimə fakturalar təqdim etdiyi, bank hesablarına həmin müəssisələrdən pul vəsaiti daxxxxil olduğu müəyyən edilmişdir. Lakin fərdi sahibkarın alışında, idxxxxalında, istehsalında həmin mallar müəyyən edilməmiş, təsərrüfat subyekti mövcud olmamışdır. Eyni zamanda İddiaçı "İDM" MMC-nin (VÖEN 1805857481), "xxxxxxxxxxxxxxxx" MMC-nin (VÖEN 1806305431) rəhbəri və təsisçisi olduğu müəyyən edilmişdir. Araşdırma zamanı "İDM" MMC-nin 2023-cü il ərzində "xxxx1" MMC-yə və "xxxxxxxxxxxxxxxx" ASC-yə 136 000 manat məbləğində, "xxxxxxxxxxxxxxxx" MMC-nin isə "xxxx2" MMC-yə və "xxxx1" MMC-yə 187 000 manat məbləğində “malların satılması üzrə agentlik xxxxidməti” ilə bağlı elektron qaimə fakturalar təqdim etdiyi, güzəşt hüququndan istifadə etmək üçün vergidən yayınma sxxxxeminin qurulduğu müəyyən edilmişdir. Göründüyü kimi, əvvəlcə iddiaçının direktor və təsisçisi olduğu müəssisələr eyni malı “xxxx1", “xxxx2" MMC-lərə və "xxxxxxxxxxxxxxxx" ASC-yə agentlik xxxxidməti üzrə satmış, sonra isə həmin malları fərdi sahibkar olaraq bu müəssisələrdən agent kimi alaraq, MDB bazarında satılması üçün vasitəçilik xxxxidməti göstərmişdir. Nəticədə isə, yuxxxxarıda qeyd olunduğu kimi, real dövriyyə75% güzəşt hüququ əldə edilməsi məqsədilə, vergidən yayındırılmış və yuxxxxarıda göstərilən müəssisələr arasında paylaşdırılmışdır. Eyni zamanda, iddiaçının təqdim etdiyi bütün qaimələr agent xxxxidməti ilə bağlı olmamış və bir sıra satış qaimələri üzrə bilavasitə iddiaçının adından təqdim etmə olmuşdur. Belə ki, "xxxx1" MMC-yə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDF seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 34 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 200 ton, ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDS seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 85 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 500 ton və ##.##.2024-cü il tarixxxxli EBDZ seriyalı ****** nömrəli electron qaimə faktura ilə 51 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 300 ton qatılaşdırılmış alma şirəsi təqdim etmişdir. Bundan əlavə, İddiaçı təsisçisi olduğu "İDM" MMC tərəfindən "xxxx1" MMC-yə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBCO seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 34 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 200 ton, ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDA seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 17 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 100 ton, ##.##.2023- cü il tarixxxxli EBDB seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 17 000 manat dəyərində (ƏDVsiz) 100 ton və ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDD seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 34 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 200 ton qatılaşdırılmış alma şirəsi təqdim etmişdir. Lakin həmin mallar “İDM” MMC-nin alışında (alış aktı da nəzərə alınmaqla), idxxxxalında və istehsalında olmamışdır. Eyni zamanda Cəmiyyətin işçisi olmamış, yalnız İddiaçı baş direktor olmuş və uçot baza məlumatlarına əsasən hazırkı baş direktoru xxxx4r. "xxxxxxxxxxxxxxxx" ASC-yə isə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDU seriyalı ***** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 34 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 100 ton qatılaşdırılmış alma şirəsinin satışı üzrə agentlik xxxxidməti göstərmişdir. Əlavə olaraq bildiririk ki, İddiaçı təsisçisi olduğu digər müəssisə, yəni "xxxxxxxxxxxxxxxx" MMC tərəfindən "xxxx2" MMC-yə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDV seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 57 800 manat dəyərində (ƏDV-siz) 340 ton, ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDU seriyalı ***** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 37 400 manat dəyərində (ƏDV-siz) 220 ton, və ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDT seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 40 800 manat dəyərində (ƏDV-siz) 240 ton alma şirəsi üzrə agentlik xxxxidməti göstərilmişdir. Həmin cəmiyyətin işçisi olmamış, yalnız İddiaçı rəhbər olmuşdur. "xxxx1" MMC-yə isə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDU seriyalı ***** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 17 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 100 ton alma şirəsinin satışı üzrə agentlik xxxxidməti göstərilmişdir. Göstərilənlərə əsasən, iddia tələbinin təmin edilməməsi məhkəmədən xxxxahiş edilmişdir.
11. Bakı İnzibati Məhkəməsinin Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2026cı il tarixxxxli qərarı ilə iddianın təmin edilərək, cavabdeh İddiaçı barəsində Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsi tərəfindən qəbul edilən “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli ************ nömrəli və “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *********** nömrəli qərarlarının ləğv edilməsi qərara alınmışdır.
12. Həmin qərardan narazı qalan cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək qərarın ləğv edilməsini və iddia tələbinin təmin edilməməsini xxxxahiş etmişdir.
APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN VƏ ONA QARŞI ETİRAZIN DƏLİLLƏRİ VƏ MƏHKƏMƏ İCRAATI İŞTİRAKÇILARININ İZAHATLARI
Apellyasiya şikayətinin dəlilləri:
13. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *-**-*-*/*-*****/**** nömrəli qərar ##.##.2024-cü il tarixxxxdə, “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli 3-21-2-3/2- ******/**** nömrəli qərar isə ##.##.2024-cü il tarixxxxdə elektron üsulla vergi ödəyicisinə göndərilmişdir. ##.##.2024-cü il tarixxxxli qərar ##.##.2024-cü il tarixxxxdə, ##.##.2024-cü il tarixxxxli qərar isə ##.##.2024cü il tarixxxxdə oxxxxunduğuna görə həmin tarixxxxdən də vergi ödəyicisinə təqdim olunmuş sayılır. Eyni zamanda həmin qərarlar ilə vergi ödəyicisinə İnzibati Prosessual Məcəlləsində və Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş müddətdə və qaydada şikayət etmək hüququnun olduğu izah olunmuşdur. Qeyd olunan ##.##.2024-cü il və ##.##.2024-cü il tarixxxxli qərarlar ilə bağlı vergi ödəyicisinin şikayət instansiyasına inzibati şikayəti olmamışdır. Eyni zamanda həmin qərarların ləğv olunması barədə iddia ərizəsi ##.##.2025-ci il tarixxxxdə məhkəməyə təqdim edilmişdir. Bununla da iddiaçı qərarların mübahisələndirilməsi üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddəti ##.##.2024-cü il tarixxxxli qərar üzrə 190 gün, ##.##.2024-cü il tarixxxxli qərar üzrə isə 129 gün ötürmüşdür. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” ##.##.2015-ci il tarixxxxli * nömrəli qərarındakı iddianın mümkünlük məsələsi və Ali Məhkəmənin İnzibati Kollegiyasının ##.##.2025-ci il tarixxxxli *-*(***)-****/**** nömrəli qərarındakı oxxxxunma ilə bağlı hüquqi mövqeyi nəzərə almamışdır. Kameral vergi yoxxxxlaması ilə aparılmış araşdırma zamanı İddiaçı tərəfindən 2023-cü il üçün təqdim edilmiş gəlir vergisi bəyannaməsində 167212,00 manat dəyərində mal təqdim edilməsi, lakin həmin malların alış sənədinin olmaması, gəlir və xxxxərclərinin uçotunun aparılmadığı halda, 75 faiz güzəşt hüququnun istifadə edilməsi vergidən yayınma halı kimi qiymətləndirilmişdir. Belə ki, bəyannamə üzrə 2290,47 manat xxxxərc göstərilmiş (o cümlədən 1236,34 manat malların təqdim edilməsi üzrə xxxxərclər, 700,35 manar xxxxammal və material xxxxərci, 535,9 manat bank xxxxidməti üzrə xxxxərclər, 1054,13 manat gəlirdən çıxxxxılan vergi və ödəmələr), 164921,53 manat (167212 - 2290,47) vergiyə cəlb olunan gəlir hesablanmış, həmin gəlirdən 75% güzəşt çıxxxxılmaqla (164921,53xxxx75%), 41230,38 manat gəlirdən 8246,08 manat gəlir vergisi hesablanmışdır. Vergi ödəyicisi tərəfindən uyğunsuzluğun səbəbi ilə bağlı əsaslandırılmış izahat, cəmiyyətin hesablaşma hesabında apardığı əməliyyatlar, mövcud qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tərtib edilmiş sənədlər təqdim edilmədiyinə görə iddiaçıya Vergi Məcəlləsinin 37-ci, 67-ci və 83-cü maddələrinə əsasən ##.##.2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərarla 2023cü il üçün 24738,23 manat gəlir vergisi hesablanmışdır. Həmin qərardan iddiaçının vermiş olduğu şikayətlər Dövlət Vergi xxxxidmətinin və İqtisadiyyat Nazirliyinin Apellyasiya Şurasının müvafiq qərarları ilə təmin edilməmişdir. ##.##.2024-cü il tarixxxxdə iddiaçı 2023cü il üzrə dəqiqləşdirilmiş gəlir vergisi bəyannamənin təqdim edərək, əvvəlki hesabatda göstərilənləri təkrarlamışdır. Həmin bəyannamə üzrə yeni “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *-**-*-*/*- ******/**** nömrəli qərar qəbul edilməklə 24 738,23 manat gəlir vergisi yenidən hesablanmışdır. Qəbul edilmiş yeni qərar ilə əvvəlki ##.##.2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərar ləğv edilmişdır. Vergi orqanında aparılan araşdırma zamanı İddiaçı tərəfindən ##.##.2023-##.##.2024-cü il tarixxxxlərdə təqdim edilmiş qaimə fakturalar üzrə cəmi 218,2 min manat dəyərində qatılaşdırılmış alma şirəsi və kompot satılmışdır. Lakin elektron qaimə faktura üzrə vergi ödəyicisinin alışında və idxxxxalında qeyd edilən mallar müəyyən edilməmişdir. Eyni zamanda, iddiaçı belə məhsul da istehsal etməmiş, vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektinin (obyektinin) qeydə alınmadığı müəyyən edilmişdir. "xxxx3" MMC-yə (VÖEN 2600813771) ümumilikdə 14212 manat dəyərində 167200 litr kampot şirəsi, "xxxx2" MMC-yə (VÖEN 4400247661) ümumilikdə 34000 manat məbləğində 200 ton alma konsentratı, "xxxx1" MMC-yə ümumilikdə 170000 manat məbləğində 1000 ton qatılaşdırılmış alma şirəsi satılmışdır. Göstərilən malların bir neçə min tondan və bir neçə yüz min litrdən ibarət olduğunu nəzərə alsaq, onların nəqliyyat vasitəsi olmadan daşınması, işçi qüvvəsi olmadan yüklənməsi və boşaldılması, təsərrüfat subyekti olmadan saxxxxlanması qeyri-mümkündür. Uçot-baza məlumatlarının və qarşılıqlı əməliyyatların araşdırılması nəticəsində təqdim edilmiş malların İddiaçı alışında, idxxxxalında və ya istehsalında olmadığı müəyyən edilmişdir. Eyni zamanda, malların saxxxxlanması üçün təsərrüfat subyekti (obyekti) olmamışdır. İddiaçı bu həcmdə və çeşiddə əməliyyatları həyata keçirməyə imkan verən mülkiyyətində və ya istifadəsində nəqliyyat vasitələri qeydə alınmamışdır. Malların daşınmasının üçüncü şəxxxxslər vasitəsilə həyata keçirildiyini təsdiq edən daşıma müqavilələri bağlanmamış, daşımaya dair elektron əmtəə-nəqliyyat qaimələri və yük avtonəqliyyatı üçün elektron yol vərəqəsi təqdim edilməmişdir. Bundan əlavə, nəqliyyat xxxxərcləri vergi bəyannaməsində əks etdirilməmişdir. Qeyd edilən məsələlər ilə bağlı araşdırmanın aparılması, eyni zamanda əməliyyatlar barədə məlumatların və təsdiqedici sənədlərin (tələb olunan sənədlər bildirişdə ətraflı qeyd olunub) lazımi qaydada təsdiq edilmiş surətinin 5 (beş) iş günü ərzində təqdim edilməsi üçün İddiaçı “Riskli əməliyyatların araşdırılması barədə” bildiriş göndərilmişdir. Həmin bildiriş ilə tələb olunan sənədlər və məlumatlar qeyd olunan müddətdə təqdim edilmədikdə aparılmış əmtəəsiz və riskli əməliyyatlara görə müvafiq qərarın qəbul ediləcəyi, eyni zamanda riskli vergi ödəyiciləri ilə bağlı Vergi Məcəlləsinin 38.3.8.1-ci, 50.2.5-ci, 78.4-cü, 83.7-ci, 85.8.2-ci, 85.9-1.2-ci, 87.3.1-ci, 89.3-cü, 109.9-cü, 175.11-ci və 179.4-cü maddələri ilə müəyyən edilmiş məhdudiyyətlərin nəzərdə tutulduğu barədə məlumat verilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin ## #### 2020-ci il tarixxxxli *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Riskli vergi ödəyicisinin, o cümlədən riskli əməliyyatların meyarları”nın 2.1.1-ci, 2.1.3-cü və 3.1.1-ci yarımbəndlərinə əsasən qəbul edilmiş “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli **************** nömrəli qərar ilə İddiaçı risklivergi ödəyiciləri siyahısına daxxxxil edilmiş və qərar elektron üsulla iddiaçıya göndərilmişdir. Qərarda qeyd olunur: “Məhkəmə qeyd edir ki, işin araşdırılan halları və iş materiallarına əlavə edilmiş sənədlərlə iddiaçının agent fəaliyyəti göstərən şəxxxxs olması təsdiqlənir. Bu isə vergi orqanı tərəfindən iddiaçıya kameral vergi yoxxxxlaması nəticəsində əlavə hesablanan gəlir vergisinin iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmadığını, habelə vergi yoxxxxlaması zamanı düzgün qərar qəbul edilməsi üçün əhəmiyyətli olan bütün halların, o cümlədən vergi ödəyicisi üçün əlverişli olan halların araşdırılmadığını deməyə əsas verir. Məhkəmənin gəldiyi nəticə ilə razılaşmayaraq bildiririk ki, iddiaçı 2023-cü il üçün təqdim edilmiş gəlir vergisi bəyannaməsində 167212,00 manat dəyərində malın təqdim edilməsini göstərdiyi halda, həmin malların alış, idxxxxal və iddiaçı tərəfindən istehsal edilməsi ilə bağlı sənədləri, malların daşınması və saxxxxlanması üçün işçi qüvvəsi, nəqliyyat vasitəsi və təsərrüfat subyekti mövcud olmamışdır. Bildiririk ki, İddiaçı Dövlət Vergi xxxxidmətinə və İqtisadiyyat Nazirliyinin Apellyasiya Şurasına vermiş olduğu inzibati şikayətlərin araşdırılması zamanı iddiaçının 2023-cü il ərzində yuxxxxarıda qeyd olunan müəssisələrə 167612 manat məbləğində “alma konsentrantı satışı xxxxidməti (agentlik), kompot satışı (agent xxxxidməti), agent qaydasında qatılaşdırılmış alma şirəsi” adlı e-qaimə fakturalar təqdim etdiyi, bank hesablarına həmin müəssisələrdən pul vəsaiti daxxxxil olduğu müəyyən edilmişdir. Lakin, fərdi sahibkarın alışında, idxxxxalında, istehsalında həmin mallar müəyyən edilməmiş, təsərrüfat subyekti mövcud olmamışdır. Eyni zamanda İddiaçı"İDM"MMC-nin (VÖEN1805857481), "xxxxxxxxxxxxxxxx" MMC-nin (VÖEN 1806305431) rəhbəri və təsisçisi olduğu müəyyən edilmişdir. Araşdırma zamanı "İDM" MMC-nin 2023-cü il ərzində "xxxx1"MMC-yə və "xxxxxxxxxxxxxxxx"ASC-yə 136000 manat məbləğində, "xxxxxxxxxxxxxxxx"MMC-nin isə "xxxx2"MMC-yə və "xxxx1"MMC-yə 187000 manat məbləğində “malların satılması üzrə agentlik xxxxidməti” ilə bağlı elektron qaimə fakturalar təqdim etdiyi, güzəşt hüququndan istifadə etmək üçün vergidən yayınma sxxxxeminin qurulduğu müəyyən edilmişdir. Göründüyü kimi, əvvəlcə iddiaçının direktor və təsisşisi olduğu müəssisələr eyni malı “xxxx1", “xxxx2" MMC-lərə və "xxxxxxxxxxxxxxxx" ASC-yə agentlik xxxxidməti üzrə satmış, sonra isə həmin malları fərdi sahibkar olaraq bu müəssisələrdən agent kimi alaraq, MDB bazarında satılması üçün vasitəçilik xxxxidməti göstərmişdir. Nəticədə isə, yuxxxxarıda qeyd olunduğu kimi, real dövriyyə 75% güzəşt hüququ əldə edilməsi məqsədilə, vergidən yayındırılmış və yuxxxxarıda göstərilən müəssisələr arasında paylaşdırılmışdır. Eyni zamanda, iddiaçının təqdim etdiyi bütün qaimələr agent xxxxidməti ilə bağlı olmamış və bir sıra satış qaimələri üzrə bilavasitə iddiaçının adından təqdim etmə olmuşdur. "xxxx1" MMC-yə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDF seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 34 000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 200 ton, ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDS seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 85000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 500 ton və ##.##.2024-cü il tarixxxxli EBDZ seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 51000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 300 ton qatılaşdırılmış alma şirəsi təqdim etmişdir. İddiaçı təsisçisi olduğu"İDM" MMC tərəfindən "xxxx1" MMC-yə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBCO seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 34000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 200 ton, ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDA seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 17000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 100 ton, ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDB seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 17000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 100 ton və ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDD seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 34000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 200 ton qatılaşdırılmış alma şirəsi təqdim etmişdir. Lakin həmin mallar “İDM” MMC-nin alışında (alış aktı da nəzərə alınmaqla), idxxxxalında və istehsalında olmamışdır. Eyni zamanda cəmiyyətin işçisi olmamış, yalnız H. Cəbrayılov baş direktor olmuş və uçot baza məlumatlarına əsasən hazırkı baş direktoru xxxx4r. "xxxxxxxxxxxxxxxx" ASC-yə isə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDU seriyalı ***** nömrəli elektronqaimə faktura ilə 34000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 100 ton qatılaşdırılmış alma şirəsinin satışı üzrə agentlik xxxxidməti göstərmişdir. İddiaçı təsisçisi olduğu digər müəssisə, yəni"xxxxxxxxxxxxxxxx"MMC tərəfindən "xxxx2" MMC-yə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDV seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 57800 manat dəyərində (ƏDV-siz) 340 ton, ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDU seriyalı ***** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 37400 manat dəyərində (ƏDV-siz) 220 ton, və ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDT seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 40 800 manat dəyərində (ƏDV-siz) 240 ton alma şirəsi üzrə agentlik xxxxidməti göstərilmişdir. Həmin cəmiyyətin işçisi olmamış, yalnız İddiaçı rəhbər olmuşdur. "xxxx1" MMC-yə isə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDU seriyalı ***** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 17000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 100 ton alma şirəsinin satışı üzrə agentlik xxxxidməti göstərilmişdir. Məhkəmə isə işi hərtərəfli və obyektiv araşdırmadan, vergi ödəyicisinin riskli statusunu və bunun hüquqi nəticələrini nəzərə almadan, mübahisəyə düzgün tətbiq edilməli olan maddi hüquq normalarını əsaslandırmamışdır. Nəticə etibarilə, vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyinin tələblərini pozması, o cümlədən uçot və sənədləşmə vəzifələrini yerinə yetirməməsi faktı sübuta yetirildiyi halda, məhkəmənin gəldiyi nəticə əsaslı hesab edilə bilməz. Əlavə olaraq bildiririk ki, riskli vergi ödəyicisi hesab olunma ilə bağlı vergi orqanının bundan əvvəl çıxxxxış etdiyi məhkəmə mübahisələrində mövcud olmuş oxxxxşar predmetli inzibati iş vergi orqanının xxxxeyrinə yekunlaşmışdır. İddiaçı «xxxxxxxxxxxxxxxx» MMC-nin cavabdeh İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidmətinin ** saylıƏrazi Vergilər Baş İdarəsinə qarşı iddiası üzrə qəbul edilmiş Ali Məhkəmənin İnzibati Kollegiyasının ##.##.2023-cü il tarixxxxli *- *(***)-****/**** nömrəli qərarında məhkəmə kollegiyasının sözügedən məsələ ilə bağlı hüquqi mövqeyini qeyd etməyi zəruri hesab edirik. Ali Məhkəmənin İnzibati Kollegiyasının ##.##.2023-cü il tarixxxxli *-*(***)-****/**** nömrəli qərarında qeyd olunur: “**************** nömrəli qərardan görünür ki, “xxxxxxxxxxxxxxxx” MMC ##.##.2021-ci il tarixxxxdə riskli vergi ödəyicisi hesab edilmiş və müvafiq siyahıya daxxxxil edilmişdir. İddiaçı ilə “xxxxxxxxxxxxxxxx” MMC arasında olan əməliyyatlar isə 2021-ci ilin iyun-avqust aylarını əhatə etmiş və sonuncu əməliyyat ##.##.2021-ci il tarixxxxdə həyata keçirilmişdir. Yəni “xxxxxxxxxxxxxxxx” MMC ilə iddiaçı arasında əməliyyatlar həyata keçirildiyi vaxxxxt (alğısatqı əməliyyatları) “xxxxxxxxxxxxxxxx” MMC riskli vergi ödəyicisi olmamışdır. Məhkəmə kollegiyası şikayətin həmin dəlilini apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının ləğvinin əsası kimi qəbul etmir. Belə ki, işdən göründüyü kimi, iddiaçının istinad etdiyi “xxxxxxxxxxxxxxxx” MMC-nin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə ##.##.2021-ci il tarixxxxli qərar mübahisələndirilməmiş, hər hansı orqan tərəfindən ləğv edilməmişdir. Beləliklə, həmin qərarın əsası kimi çıxxxxış edən faktlar da təkzib olunmamışdır. Başqa sözlə, həmin hüquqi şəxxxxsin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə qərar qəbul edilmədiyi halda belə, bu, vergi orqanının iddiaçıya münasibətdə ödənilməli vergilərin azaldılmasına səbəb olan həmin fakta və ya faktlara (əmtəəsiz əməliyyatların aparıldığına və həmin əməliyyatlara əsaslanan xxxxərc sənədlərinin tərtib edildiyinə) istinadla qərar qəbul etmək imkanına təsir etmir. Həmin faktlar isə, mübahisələndirilən qərar qəbul edilənədək mövcud olmuşdur.” Vergi Məcəlləsinin 70.3-cü maddəsinə görəəsasən vergi qanunvericiliyinə əsasən tərtib edilən hər hansı sənəd öz mahiyyətinə və məzmununa görə vergi qanunvericiliyinə uyğun gəlirsə, eləcə də vergi hesablanılan və ya bu sənədlərin aid olduğu şəxxxxs hamı üçün aydın şəkildə göstərilmişdirsə həmin sənəd etibarsız və ya prosessual pozuntularla tərtib edilmiş sayıla bilməz. Qanunvericiliyin qeyd olunan normasına istinad edərək bildiririk ki, “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024- cü il tarixxxxli *-**-*-*/*-*****/**** nömrəli və “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *-**-*-*/*- ******/**** nömrəli qərarlar Vergi Məcəlləsinin tələblərinə uyğundur, qanuni və əsaslıdır. Qeyd olunanları ümumiləşdirərək və aşağıdakıları nəzərə alaraq hesab edirik ki, cavabdehin apellyasiya şikayəti təmin edilməli, birinci instansiyası məhkəməsinin qərarı ləğv edilməli və iddia təmin edilməməlidir: 1. İddianın mümkünlük məsələsi ilə bağlıməhkəmənin gəldiyi nəticə Ali Məhkəmənin İnzibati Kollegiyasının##.##.2025-ci il tarixxxxli 2-1(102)- ****/**** nömrəli qərarında məhkəmə kollegiyasının oxxxxunma ilə bağlı məsələyə dair hüquqi mövqeyinə ziddir və məhkəmə iddianın mümkünlük məsələsinə baxxxxan zaman qeyd olunan halları nəzərə almamışdır. 2. İddiaçıtərəfindən ##.##.2023-##.##.2024-cü il tarixxxxlərdə qaimə fakturalar üzrə cəmi 218,2 min manat dəyərində qatılaşdırılmış alma şirəsi və kompot satılmışdır . Lakin elektron qaimə faktura üzrə vergi ödəyicisinin alışında və idxxxxalında qeyd edilən mallar (iş, xxxxidmət) müəyyən edilməmişdir. Eyni zamanda, iddiaçı belə məhsul da istehsal etməmiş, vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyekti (obyekti) qeydə alınmamış, malların daşınması üçün nəqliyyat vasitəsi olmamış, malların digər şəxxxxslər tərəfindən daşınması ilə bağlı elektron əmtəə-nəqliyyat qaiməsi və yük avtonəqliyyatı üçün elektron yol vərəqi təqdim etməmişdir. 3. Araşdırma zamanı güzəşt hüququndan istifadə etmək üçün vergidən yayınma sxxxxeminin qurulduğu müəyyən edilmişdir. 4. İddiaçının təqdim etdiyi bütün qaimələr agent xxxxidməti ilə bağlı olmamış və bir sıra satış qaimələri üzrə bilavasitə iddiaçının adından təqdim etmə olmuşdur. Belə ki, "xxxx1" MMC-yə ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDF seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 34000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 200 ton, ##.##.2023-cü il tarixxxxli EBDS seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 85000 manat dəyərində (ƏDVsiz) 500 ton və ##.##.2024-cü il tarixxxxli EBDZ seriyalı ****** nömrəli elektron qaimə faktura ilə 51000 manat dəyərində (ƏDV-siz) 300 ton qatılaşdırılmış alma şirəsi təqdim etmişdir. Yuxxxxarıda qeyd olunanlara əsasən hesab edirik ki, məhkəmə qərarının əsası kimi istinad olunanlar və gətirilən dəlillər həm işin faktiki hallarına, həm də qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmadığından Bakı İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixxxxli *-*(***)-****/**** nömrəli qərarı qanuni və əsaslı deyildir. Odur ki, qərar ləğv edilməli və iddia təmin edilməməlidir.
Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri:
14. Apellyasiya şikayətinə qarşı yazılı etiraz verilməmişdir.
Tərəflərin izahatları
15. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi xxxx5 apellyasiya şikayətini müdafiə edərək birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən qəbul edilən qərarın ləğv edilməsini və iddia tələbinin təmin edilməməsini xxxxahiş etdi.
16. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı İddiaçı apellyasiya şikayətinin dəlillərinə etiraz edərək apellyasiya şikayətinin təmin olunmamasını və birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilmədən saxxxxlanılmasını xxxxahiş etdi.
TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ
17. Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi: 3.2. Vergilər iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmalıdır. 3.8. Heç bir şəxxxxsin üzərinə bu Məcəllə ilə müəyyən edilən vergilərin xxxxüsusiyyətlərinə malik olan və bu Məcəllə ilə müəyyən edilməyən, yaxxxxud bu Məcəllə ilə müəyyən edilən qaydalardan fərqli olaraq müəyyən edilən vergilər ödəmək vəzifəsi qoyula bilməz. 6.1.1. Qanunla müəyyən edilmiş vergiləri, habelə bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada hesablanmış faizləri, tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyalarını və digər məcburi ödənişləri ödəmək vergi ödəyicisinin vəzifələrindəndir. 23.1.1. Bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş hallarda və qaydada kameral və səyyar vergi yoxxxxlamalarını, operativ vergi nəzarətini keçirmək vergi orqanlarının hüququdur. 24.1. Vergi orqanları: 24.1.1. Vergilərin düzgün hesablanmasına, tam və vaxxxxtında ödənilməsinə nəzarət etməyə; vergi qanunvericiliyinə tam və dəqiq riayət etməyə; 24.1.2. vergi ödəyicilərinin hüquqlarını və qanuni mənafelərini gözləməyə və müdafiə etməyə; 24.1.12. bu Məcəllə və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktları ilə vergi orqanlarının təyinatına uyğun olaraq müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirməyə borcludur. 36.1. Vergi orqanları tərəfindən keçirilən yoxxxxlamalar kameral və ya səyyar ola bilər. 36.2. Vergi yoxxxxlamaları keçirildikdə, vergi orqanları və onların vəzifəli şəxxxxsləri düzgün qərar qəbul edilməsi üçün əhəmiyyətli olan bütün halları, o cümlədən vergi ödəyicisi üçün əlverişli olan halları aydınlaşdırmalıdırlar. 37.1. Kameral vergi yoxxxxlaması vergi orqanı tərəfindən yerlərə getmədən vergilərin hesablanmasını və ödənilməsini özündə əks etdirən və vergi ödəyicisinin fəaliyyəti haqqında vergi orqanında olan digər sənədlər və mənbəyi məlum olan məlumatlar əsasında keçirilir. 37.2. Kameral vergi yoxxxxlaması vergi ödəyicisi tərəfindən bu Məcəllənin 72-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş vergi bəyannaməsinin, habelə cari vergi ödəmələrinin hesablanması haqqında arayışın təqdim edildiyi tarixxxxdən mənfəət və gəlir vergisi bəyannaməsinə (ödəmə mənbəyində tutulan gəlirlər üzrə bəyannamə, xxxxüsusi notariusun və xxxxüsusi icra məmurunun gəlir vergisi bəyannaməsi istisna olmaqla) münasibətdə 60 iş günü müddətində, digər bəyannamələrə, habelə cari vergi ödəmələrinin hesablanması haqqında arayışlara münasibətdə isə 30 iş günü müddətində keçirilir. xxxxaricdən əldə olunan gəlirlər üzrə xxxxarici dövlətlərin səlahiyyətli orqanlarından müvafiq məlumatlar daxxxxil olduğu halda kameral vergi yoxxxxlaması bu Məcəllənin 85.4-cü maddəsində göstərilən dövr üzrə məlumatlar daxxxxil olduğu tarixxxxdən 90 iş günü müddətində keçirilir. Bu müddət başa çatdıqdan sonra bu maddənin birinci və ikinci cümləsində nəzərdə tutulmuş bəyannamə, cari vergi ödəmələrinin hesablanması haqqında arayış və ya xxxxaricdən əldə olunan məlumatlar, habelə bu Məcəllənin 37.2-1-ci maddəsində göstərilən bildiriş üzrə verilmiş dəqiqləşdirilmiş bəyannamə üzrə yenidən kameral vergi yoxxxxlaması keçirilə bilməz. 37.3. Kameral yoxxxxlama aparmaq üçün vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim olunmuş bəyannamə və cari vergi ödəmələrinin hesablanması haqqında arayışla bağlı sənədlərdə olan məlumatlar arasında ziddiyyət və ya səhv aşkar edildikdə, vergi orqanı vergi ödəyicisi tərəfindən əlavə məlumat, sənəd və izahat tələb edir. 37.4. Kameral yoxxxxlama nəticəsində vergi bəyannaməsində və ya cari vergi ödəmələrinin hesablanması haqqında arayışda vergilərin düzgün hesablanmaması (vergi məbləğinin az və ya artıq göstərilməsi) aşkar edildikdə, vergi ödəyicisinə 5 iş günü müddətində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi formada vergi orqanı tərəfindən vergilərin hesablanmasına dair vergi orqanının qərarı göndərilir. Vergi orqanının qərarında hesablamanın səbəbləri və vergi ödəyicisinin bu Məcəllənin 62-ci maddəsinə uyğun olaraq şikayət etmək hüququ göstərilməlidir. Bu maddənin birinci hissəsində göstərilən hallarda və (və ya) kameral yoxxxxlama aparmaq üçün vergi bəyannaməsi, sənədlər və məlumatlar üzrlü əsas olmadan təqdim edilmədikdə, vergi orqanının bu Məcəllənin 67-ci maddəsinə müvafiq olaraq vergiləri hesablamaq hüququ vardır. 67.1. Bu Məcəllənin 37.4-cü və 50.1.1-ci maddələrində göstərilən hallarda, habelə səyyar vergi yoxxxxlamasının aparılması zamanı sənədlər təqdim edilmədikdə, ərazi və ya binalara (yaşayış binası (sahəsi) istisna olmaqla) daxxxxil olmağa icazə verilmədikdə, mühasibat uçotunu aparmadıqda və ya mühasibat uçotunu müəyyən edilmiş qaydada aparmadıqda, mühasibat uçotu və hesabat sənədləri məhv olunduqda (itirildikdə), həmçinin vergitutma obyektinin müəyyənləşdirilməsi hər hansı başqa səbəblərdən mümkün olmadıqda, vergi orqanlarının ödənilməli olan verginin məbləğini aşağıda göstərilən əlaqəli məlumatlardan istifadə etməklə hesablamaq hüququ vardır: 67.1.1. vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanına əvvəlki hesabat dövrləri üçün təqdim edilmiş vergi bəyannamələri; 67.1.2. vergi ödəyicisinin gəlirləri, o cümlədən satışdankənar gəlirləri barədə rəsmi məlumatlar; 67.1.3. vergi ödəyicisinin xxxxərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınar və daşınmaz əmlakın), işlərin və xxxxidmətlərin alınmasına çəkilən xxxxərcləri barədə rəsmi məlumatlar; 67.1.4. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan maddi və qeyrimaddi əmlak barədə rəsmi məlumatlar; 67.1.5. vergi ödəyicisi tərəfindən istehsal olunmuş və (və ya) təqdim edilmiş malların (işlərin, xxxxidmətlərin) fiziki həcmi barədə rəsmi məlumatlar; 67.1.6. vergi ödəyicisinin idxxxxal-ixxxxrac əməliyyatları barədə rəsmi məlumatlar; 67.1.7. vergi ödəyicisinin bank hesablarındakı vəsaitlər, o cümlədən bank hesablarındakı vəsaitlərin hərəkəti barədə alınan rəsmi məlumatlar; 67.1.8. vergi ödəyicisində aparılmış xxxxronometraj müşahidələrin nəticələri; 67.1.9. vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar, o cümlədən vergi orqanı tərəfindən həyata keçirilən vergi nəzarəti tədbirləri zamanı əldə edilmiş vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada rəsmiləşdirilməyən əməliyyatlar üzrə məlumatlar. 67.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən ödənilməli olan verginin əlaqəli məlumatlara əsasən müəyyənləşdirilməsi üçün aşağıda göstərilən meyarlar nəzərə alınmaqla vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin vergi orqanında olan məlumatlarından istifadə edilir: 67.2.1. eyni xxxxüsusiyyətli və ya eyni cinsli malların istehsalı; 67.2.2. eyni xxxxüsusiyyətli və ya eyni cinsli malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi və xxxxidmətlərin göstərilməsi; 67.2.3. fəaliyyət göstərilən ərazi. 67.4. Vergi ödəyicisi barədə əlaqəli məlumatları əldə etmək mümkün olmadıqda, vergilər analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicilərinin uçot və hesabat məlumatları əsasında hesablanır. 67.14. (Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında # ###### 2023-cü il tarixxxxli, ****-VIQD nömrəli Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə ləğv edilmişdir) Bu Məcəllənin 67.1-ci maddəsində göstərilən hallarda vergi ödəyicisinin gəlirlərini və ya xxxxərclərini müəyyən etmək mümkün olduqda mənfəət (gəlir) vergisi bu Məcəllənin 83.9-cu maddəsinə əsasən hesablanır. 72.1. Bu Məcəllənin məqsədləri üçün vergi hesabatı vergi bəyannaməsindən ibarətdir. 72.5. Bu Məcəllənin 163-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş hesabatlardakı məlumatlar ilkin uçot sənədləri üzrə məlumatlara uyğun olmadığı hallarda vergi ödəyiciləri tərəfindən həmin hesabat dövrü üçün dəqiqləşdirilmiş hesabat təqdim edilməlidir. Dəqiqləşdirilmiş hesabat üzrə büdcəyə ödənilməli vergi məbləği əvvəl təqdim edilmiş hesabat üzrə büdcəyə ödənilməli vergi məbləğindən çoxxxx olduqda, əlavə hesablanmış vergi məbləği faizlərləbirlikdə büdcəyə ödənilir, az olduqda isə hesablanmış vergi və faiz məbləğləri azaldılır. Vergi ödəyicisi tərəfindən dəqiqləşdirilmiş və ya vaxxxxtında təqdim edilməmiş hesabatlar vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxxxxlamasının başlandığı günədək təqdim edilə bilər. 83.9. (Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında # ###### 2023-cü il tarixxxxli, ****-VIQD nömrəli Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə ləğv edilmişdir) Vergi ödəyicisinin əldə etdiyi mənfəəti (gəliri) birbaşa müəyyən etmək mümkün olmadığı halda, həmin mənfəət (gəlir) müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalar əsasında hesablanır. 96.1. Rezidentlərin gəlirləri üzrə vergitutma obyekti vergi ili üçün rezidentlərin bütün gəliri ilə həmin dövr üçün bu Məcəllə ilə müəyyənləşdirilən gəlirdən çıxxxxılan məbləğ arasındakı fərqdən ibarət olan vergiyə cəlb edilən gəlirdir. 102.1.30-1. aşağıdakı fəaliyyət növləri ilə məşğul olan və həmin fəaliyyət növlərindən təqvim ili üzrə əldə etdiyi gəlirlərin (xxxxərclər nəzərə alınmadan) həcmi 45000 manatadək olan fiziki şəxxxxslərin həmin fəaliyyətdən əldə etdikləri gəlirlərinin 75 faizi:
18. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il ## #### tarixxxxli *** nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Riskli vergi ödəyicisinin, o cümlədən riskli əməliyyatların Meyarları”: 1.1. Bu Meyarlar Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin (bundan sonra - Vergi Məcəlləsi) 13.2.82-ci maddəsinə uyğun olaraq hazırlanmışdır və riskli vergi ödəyicisinin, o cümlədən riskli əməliyyatların meyarlarını müəyyən edir. 2.1. Aşağıdakı meyarlardan ən azı birinə cavab verən vergi ödəyicisi riskli vergi ödəyicisi hesab olunur: 2.1.1. bu Meyarların 3-cü hissəsində nəzərdə tutulan riskli əməliyyatları aparan şəxxxxs olduqda; 2.1.2. aparılmış vergi nəzarət tədbirləri çərçivəsində vergi ödəyicisinin əmtəəsiz əməliyyatlar aparması aşkar edildikdə; 2.1.3. idxxxxalatçının, istehsalçının və ya idxxxxalatçı olmayan ticarət fəaliyyəti həyata keçirən şəxxxxsin vergi orqanında qeydiyyatda olan anbarı (o cümlədən icarəyə götürdüyü anbarı) və ya digər təsərrüfat subyekti (obyekti) olmadıqda və yaxxxxud qeydiyyatda olan anbarın və ya digər təsərrüfat subyektinin (obyektinin) sahəsi ilə idxxxxal və ya əldə edilən malların həcmi uyğunluq təşkil etmədikdə (digər şəxxxxslər üçün sifariş əsasında gətirilən və bilavasitə sifarişçilərə təhvil verilən (sifarişçi vergi ödəyicisi olduqda VÖEN-i, fiziki şəxxxxs olduqda adı, soyadı, atasının adı və FİN-i) mallar və hər bir sifarişçi üzrə sifarişin məbləği barədə məlumatların vergi orqanına təqdim edildiyi hallar istisna olmaqla); 3.1. Vergi ödəyicisinin apardığı aşağıdakı əməliyyatlar riskli əməliyyat hesab olunur: 3.1.1. vergi ödəyicilərinin təqdim etdiyi elektron qaimə-fakturalarda aldığı və ya idxxxxal etdiyi mal çeşidlərindən fərqli mal çeşidlərinin göstərildiyi aşkar edildikdə.
19. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi 777.1. Tapşırıq müqaviləsinə görə, tapşırığı həyata keçirməyi öhdəsinə götürən şəxxxxs (vəkalət alan) başqa şəxxxxsin (vəkalət verənin) ona tapşırdığı əqdləri, işləri və ya digər xxxxidmətləri konkret nəticə əldə olunmasına təminat vermədən icra etməyi öhdəsinə götürür. 789.1. Ticarət nümayəndəsi haqqında müqaviləyə görə, sənətkarlıq şəklində müstəqil fəaliyyətlə məşğul olan şəxxxxsə (ticarət agentinə) alğı-satqı müqavilələrinin, habelə xxxxidmətlər yaradılmasına dair müqavilələrin (ticarət əqdlərinin) bağlanmasında hər hansı istehsalçının, sənayeçinin və ya tacirin (tapşıranın) adından və hesabına vasitəçilik xxxxidmətləri göstərmək və (və ya) bunları bağlamaq barəsində uzunmüddətli tapşırıq verilir. 789.2. Həm fiziki, həm də hüquqi şəxxxxslər ticarət agenti ola bilərlər. 789.3. Ticarət nümayəndəsi haqqında müqavilə yazılı formada bağlanır. 792.1. Ticarət agentinin sabit aylıq muzd və (və ya) əqdlərin dövriyyəsindən və ya miqdarından asılı muzd (komisyon muzdu) almaq hüququ vardır. 792.2. Muzd müqaviləyə əsasən hesablanır. Əgər o, müqavilə ilə tənzimlənmirsə, ticarət agentinin öz təqdim etdiyi mallar və ya bunlara oxxxxşar mallar üçün işgüzar adətlərə uyğun qəbul edilmiş muzda bərabər muzd almaq hüququ vardır. İşgüzar adətlər olmadıqda müqavilənin istənilən iştirakçısı bütün hallar nəzərə alınmaqla ağlabatan muzdun müəyyənləşdirilməsi üçün məhkəməyə müraciət edə bilər. 793.1. Ticarət agentinin aşağıdakılar üçün komisyon muzdu almaq hüququ vardır: 793.1.1. ticarət nümayəndəsi haqqında müqavilənin qüvvədə olduğu müddət ərzində ya ticarət agentinin fəaliyyəti nəticəsində bağlanmış, ya da oxxxxşar əqdlərin həyata keçirilməsi üçün ticarət agentinin əvvəllər müştəri kimi cəlb etdiyi şəxxxxslər ilə bağlanmış bütün ticarət əqdləri; 794.1. Ticarət nümayəndəsi haqqında müqavilə üzrə hüquq münasibətlərinə, əgər müqavilənin qüvvədə olması konkret müddətlə məhdudlaşdırılmayıbsa, müqavilədə müəyyənləşdirilmiş müddətdə xxxxitam verilir. Lakin əgər tapşıranın dinməz və ya birbaşa razılığı ilə ticarət agenti öz fəaliyyətini davam etdirirsə və ya əgər ilkin müqavilədən sonra yeni müqavilə bağlanırsa, hesab edilir ki, müqavilə lap əvvəldən qeyri-müəyyən müddətə bağlanmışdır.
20. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu: 11.1. İnzibati orqanlar qanunun tələblərinə riayət etməyə borcludurlar. 16.1. Fiziki və ya hüquqi şəxxxxsə münasibətdə hər hansı hüquq normasını tətbiq etməli olan inzibati orqan, maraqlı şəxxxxsin vəsatətinə əsasən və ya xxxxidməti vəzifəsindən irəli gələn hallarda öz təşəbbüsü ilə həmin normanı tətbiq etməyə borcludur. 16.2. Hüquq normasının tətbiqi inzibati orqanın diskresion səlahiyyətlərinə aid olduğu hallarda, maraqlı şəxxxxs diskresion səlahiyyətlərin düzgün həyata keçirilməsini tələb etməkdə haqlıdır. 24.1. İnzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. 24.2. İnzibati orqan maraqlı şəxxxxslərin xxxxeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz. 24.3. İnzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xxxxidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. İnzibati orqan maraqlı şəxxxxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. 24.4. Təqdim olunmuş sübutlar yetərli olmadıqda, inzibati orqan öz təşəbbüsü ilə əlavə sübutlar toplamağa borcludur. 67.1 inzibati orqan tərəfindən inzibati icraat haqqında hüquq normalarının və ya maddi hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi nəticəsində qəbul edilmiş inzibati akt qanunsuz sayılır. 67.2 qanunsuz inzibati akt həmin aktı qəbul etmiş inzibati orqan və ya subordinasiya baxxxxımından yuxxxxarı inzibati orqan tərəfindən və yaxxxxud məhkəmə qaydasında ləğv oluna bilər. 67.3 qanunsuz əlverişsiz inzibati akt hər bir halda ləğv olunmalıdır. Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunları ilə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, qanunsuz əlverişsiz inzibati aktın ləğv olunması həmin aktın qüvvəyə mindiyi andan yaranmış hüquqi nəticələri aradan qaldırır.
21. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsi: 14.1. Mübahisələndirilən inzibati aktı qəbul etmiş inzibati orqan həmin aktın qəbul edilməsini zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etməlidir. 87.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxxxxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər. 87.7. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi, bir qayda olaraq, mübahisə ilə bağlı işə mahiyyəti üzrə baxxxxaraq həll edir.
APELLYASİYA İNSTANSİYA MƏHKƏMƏSİNİN MÖVQEYİ
22. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar(faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxxxxır.
23. Hazırki işdə apellyator birinci instansiya məhkəməsinin qərarını tam mübahisələndirdiyindən məhkəmə kollegiyası həmin qərarın qanuniliyini və əsaslılığını tam həcmdə yoxxxxlayır.
24. İddianın mümkünlüyü ilə bağlı qeyd olunur ki, hazırki iddia növünə görə “mübahisələndirmə haqqında” iddialara aiddir.
25. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.1-ci maddəsinə əsasən şəxxxxsin hüquq və vəzifələri ilə bağlı inzibati orqan tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktın mübahisələndirilməsinə (ləğv olunmasına və ya dəyişdirilməsinə) dair iddialara (mübahisələndirmə haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxxxxılır.
26. Həmin Məcəllənin 32.1-ci maddəsinə görə mübahisələndirmə haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı inzibati aktın ləğv olunmasını və ya dəyişdirilməsini məhkəmədən tələb edə bilər. Mübahisələndirmə haqqında iddia mübahisə edilən inzibati aktın icra olunması nəticəsində meydana gəlmiş nəticələrin aradan qaldırılması tələbini özündə əks etdirən əlavə ərizə ilə birlikdə də qaldırıla bilər.
27. Həmin Məcəllənin 38.1-ci maddəsinə əsasən mübahisələndirmə haqqında iddia inzibati aktın təqdim (elan) olunduğu vaxxxxtdan, şikayət instansiyasına şikayət verildiyi hallarda isə şikayətə dair qəbul olunan inzibati aktın təqdim olunduğu vaxxxxtdan 30 gün müddətində, elmi dərəcələr və elmi adlar verilməsi, xxxxarici ölkələrdə verilmiş elmi dərəcələr və elmi adlar haqqında sənədlərin nostrifikasiyası (ekvivalentliyinin müəyyən edilməsi və tanınması) və ya təkrar attestasiya əsasında tanınması, elmi dərəcədən və elmi addan məhrumetmə (elmi adın və elmi dərəcənin bərpası) ilə bağlı inzibati aktlara münasibətdə isə bu inzibati aktlar qəbul edildiyi tarixxxxdən 2 ay müddətində qaldırıla bilər.
28. İddiaçı İddiaçı cavabdehin onun barəsində qəbul etdiyi qərarlardan inzibati şikayətlər vermiş, yekunda Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin Apellyasiya Şurasının ## ###### 2025-ci il tarixxxxli qərarı ilə onun şikayəti təmin olunmamışdır. Həmin qərar iddiaçıya Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin # ###### 2025-ci il tarixxxxli *-**/*-C-****/*-**/****/**** nömrəli məktubu ilə təqdim olunmuş və iddiaçı isə məhkəməyə ##.##.2025-ci il tarixxxxdə müraciət etmişdir. Bakı İnzibati Məhkəməsinin müvafiq qərardadı ilə ötürülmüş prosessual müddətin bərpasına dair ərizə təmin edilmişdir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, iddia mümkündür.
29. İşin mahiyyətinə gəldikdə isə hazırda iddiaçı İddiaçı tələbi “onun barəsində Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsi tərəfindən qəbul edilən “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli ************ nömrəli və “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *********** nömrəli qərarların ləğvi” barədədir. İşə baxxxxan birinci instansiya məhkəməsi iddiaçının tələbini təmin etmişdir.
30. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyi ilə razılaşır və aşağıdakıların qeyd edilməsini zəruri hesab edir:
31. Hazırki mübahisənin yaranma səbəbi cavabdeh inzibati orqanın iddiaçının təqdim edilmiş e-qaimə fakturaların məzmununa, iri həcmli məhsulların faktiki hərəkətini təsdiq edən sənədlərin olmamasına, habelə iddiaçının əlaqəli hüquqi şəxxxxsləri vasitəsilə dövriyyənin bölüşdürülməsinə istinad edərək iddiaçıya əlavə vergi hesablamış və iddiaçını riskli vergi ödəyicisi hesab etmiş və iddiaçı barəsində mübahisələndirilən qərarlar qəbul olunmuşdur.
32. Belə ki, “Vergilərin, sosial sığorta və işsizlik sığortası haqlarının hesablanması” barədə ##.##.2024-cü il tarixxxxli, *-**-*-*/*-******/**** nömrəli qərara əsasən iddiaçıya 2023cü il gəlir vergisi üzrə 24.738,23 manat əlavə vergi hesablanmışdır. Qərar onunla əsaslandırılmışdır ki, araşdırma zamanı uçot-baza məlumatlarına əsasən, 2023-cü il üçün təqdim edilmiş gəlir vergisi bəyannaməsi araşdırılarkən iddiaçı tərəfindən 167212 manat dəyərində mal təqdim edilməsi, lakin həmin malların alış sənədinin olmaması müəyyən edilmişdir. “Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” ##.##.2021-ci il tarixxxxli, 406-VIQD №-li Qanun əsasında Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-cu və 106.1.20-ci maddələrində dəyişiklik edilərək, mikro sahibkarlıq subyektlərinin sahibkarlıq fəaliyyətlərindən əldə etdikləri gəlir və mənfəətlərinə 75 faiz həcmində güzəştin verilməsi üçün onlar tərəfindən gəlir və xxxxərclərinin uçotunun aparılması şərti Vergi Məcəlləsinə daxxxxil edilmişdir.
33. “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli, *-**-*-*/*-*****/**** nömrəli qərarına əsasən, vergi ödəyicisi İddiaçı AR Nazirlər Kabinetinin ## #### 2020-ci il tarixxxxli *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Riskli vergi ödəyicisinin, o cümlədən riskli əməliyyatların Meyarları”nın 2.1.1-ci, 3.1,1-ci və 2.1.3-cü yarımbəndlərinə əsasən riskli vergi ödəyicisi hesab edilərək riskli vergi ödəyiciləri siyahısına daxxxxil edilmişdir.
34. Birinci instansiya məhkəməsi cavabdehin dəlillərinin araşdırılması məqsədilə nüvafiq sorğular vermiş və həmin sorğuya cavab olaraq “xxxx3” MMC tərəfindən verilmiş ##.##.2025-ci il tarixxxxli məktubda bildirilmişdir ki, “xxxx3” MMC fiziki şəxxxxs İddiaçı ilə müəssisənin məhsullarına xxxxarici bazarlarda müştərilərin tapılması və həmin müştərilərə müəssisə tərəfindən birbaşa məhsulların satışı ilə bağlı agent xxxxidməti müqaviləsi bağlamışdır. Qeyd olunan agent xxxxidməti müqabilində iddiaçının müştərisinə satdığı məhsullara görə, MMC tərəfindən müvafiq komisyon haqqı ödənilmişdir. Sorğulanmış müqavilə, qaimələr və təhvil-təslim aktları məktuba əlavə olunmuşdur.
35. Həmin məktuba əlavə edilmiş ##.##.2022-ci il tarixxxxli, T/**** nömrəli agent müqaviləsinə əsasən, İddiaçı (Agent) “xxxx3” MMC-nin (prinsipal) malını satmaq üçün alıcı ilə prinsipalı bir-biri ilə əlaqələndirməyi və malı həmin alıcıya prinsipalın adından satmağı öz öhdəsinə götürür, prinsipal agentə onun vasitəçiliyi ilə satılmış və dəyəri ödənilmiş mallara görə, müqavilə şərtlərinə əsasən, komissiyon haqqı ödəməyi öz öhdəsinə götürür, satılacaq malların adı, miqdarı, məbləği, komissiyon haqqı və alıcılarınadı prinsipal ilə agent arasında hər dəfə tərtib olunacaq və bu müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan əlavələrlə müəyyənləşir. -“xxxx2” MMC tərəfindən məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq verilmiş ##.##.2025-ci il tarixxxxli məktubda bildirilmişdir ki, “xxxx2"’ MMC F/Ş İddiaçı ilə müəssisənin məhsullarına xxxxarici bazarlarda müştərilərin tapılması və həmin müştərilərə müəssisə tərəfindən birbaşa məhsulların satışı ilə bağlı agent xxxxidməti müqaviləsi bağlamışdır. Qeyd olunan agent xxxxidməti müqabilində iddiaçının müştərisinə satdığı məhsullara görə MMC tərəfindən müvafiq komisyon haqqı ödənilmişdir. Sorğulanmış müqavilə, qaimələr və təhvil-təslim aktları məktuba əlavə olunmuşdur.
36. Həmin məktuba əlavə edilən ##.##.2022-ci il tarixxxxli, QS/**** nömrəli agent müqaviləsinə əsasən, İddiaçı (Agent) “xxxx2” MMC-nin (prinsipal) malını satmaq üçün alıcı ilə prinsipalı bir-biri ilə əlaqələndirməyi və malı həmin alıcıya prinsipalın adından satmağı öz öhdəsinə götürür, prinsipal agentə onun vasitəçiliyi ilə satılmış və dəyəri ödənilmiş mallara görə, müqavilə şərtlərinə əsasən, komissiyon haqqı ödəməyi öz öhdəsinə götürür, satılacaq malların adı, miqdarı, məbləği, komissiyon haqqı və alıcıların adı prinsipal ilə agent arasında hər dəfə tərtib olunacaq və bu müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan əlavələrlə müəyyənləşir.
37. “xxxx1” MMC tərəfindən məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq verilmiş ##.##.2025ci il tarixxxxli məktubda bildirilmişdir ki, “xxxx1"’ MMC fiziki şəxxxxs İddiaçı ilə müəssisənin məhsullarına xxxxarici bazarlarda müştərilərin tapılması və həmin müştərilərə müəssisə tərəfindən birbaşa məhsulların satışı ilə bağlı agent xxxxidməti müqaviləsi bağlamışdır. Qeyd olunan agent xxxxidməti müqabilində iddiaçının müştərisinə satdığı məhsullara görə MMC tərəfindən müvafiq komisyon haqqı ödənilmişdir. Sorğulanmış müqavilə, qaimələr və təhvil-təslim aktları məktuba əlavə olunmuşdur.
38. Həmin məktuba əlavə edilmiş ##.##.2023-cü il tarixxxxli agent müqaviləsinə əsasən, İddiaçı (Agent) “xxxx1” MMC-nin (prinsipal) malını satmaq üçün alıcı ilə prinsipalı bir-biri ilə əlaqələndirməyi və malı həmin alıcıya prinsipalın adından satmağı öz öhdəsinə götürür, prinsipal agentə onun vasitəçiliyi ilə satılmış və dəyəri ödənilmiş mallara görə, müqavilə şərtlərinə əsasən, komissiyon haqqı ödəməyi öz öhdəsinə götürür, satılacaq malların adı, miqdarı, məbləği, komissiyon haqqı agent tərəfindən təqdim edilən hesab-fakturada qeyd olunacaqdır.
39. Beləliklə, brinci instansiya məhkəməsinə təqdim olunmuş həmin müqavilələr, qaimələr və təhvil-təslim aktları ilə iddiaçının agent fəaliyyəti göstərən şəxxxxs olması təsdiqlənmişdir. Belə ki, işdə olan qaimələrdən görünür ki, həmin qaimələrin təqdim edilməsi üçün agent müqavilələri əsas olmuşdur. Həmin müqavilələrinin məzmunundan aydın olur ki, iddiaçı qarşı tərəfin mallarını satmaq üçün agent xxxxidməti göstərilməsini öhdəsinə götürmüş, yekunda isə iddiaçı göstərdiyi agent xxxxidmətinə görə alacağı komisyon haqqı ilə bağlı qarşı tərəflərə qaimə təqdim etmişdir. İddiaçının təqdim etdiyi qaimələr cavabdeh vergi orqanının iddia etdiyi kimi, malların satılması ilə bağlı deyil, agent xxxxidmətinin göstərilməsi ilə əlaqədar olmuşdur. Ona görə də birinci instansiya məhkəməsinin vergi orqanı tərəfindən iddiaçıya kameral vergi yoxxxxlaması nəticəsində əlavə hesablanan gəlir vergisinin iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmadığını, habelə vergi yoxxxxlaması zamanı düzgün qərar qəbul edilməsi üçün əhəmiyyətli olan bütün halların, o cümlədən vergi ödəyicisi üçün əlverişli olan halların araşdırılmadığını deməyə əsas verməsinə dair qənaəti düzgün olmuşdur.
40. “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 24.1-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur.
41. Həmin Qanunun 24.2-ci maddəsinə görə inzibati orqan maraqlı şəxxxxslərin xxxxeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz.
42. Həmin Qanunun 24.3-cü maddəsində isə təsbit edilmişdir ki, inzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xxxxidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. İnzibati orqan maraqlı şəxxxxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir.
43. Hazırki işdən müəyyən olunur ki, qaimələrin təqdim edildiyi “xxxx3” MMC-yə, “xxxx1” MMC-yə və “xxxx2” MMC-yə sorğu göndərilərək İddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş qaimələr əsasında həmin müəsissələr tərəfindən alınmış mal (xxxxidmət) barədə ətraflı məlumat verməklə, bu barədə təsdiqedici sənədlərin (müqavilə, ödəniş tapşırığı, təhvil təslim aktı və s.) məhkəməyə təqdim olunması tələb edilmişdir. Həmin müəssisələrdən alınan cavab məktublarından müəyyən edilmişdir ki, fiziki şəxxxxs İddiaçı ilə müəssisənin məhsullarına xxxxarici bazarlarda müştərilərin tapılması və həmin müştərilərə müəssisə tərəfindən birbaşa məhsulların satışı ilə bağlı agent xxxxidməti müqaviləsi bağlamışdır. Qeyd olunan agent xxxxidməti müqabilində iddiaçının müştərisinə satdığı məhsullara görə, MMC tərəfindən müvafiq komisyon haqqı ödənilmişdir. Sorğulanmış müqavilə, qaimələr və təhviltəslim aktları məktuba əlavə olunmuşdur.
44. Məhkəmə kollegiyası “Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi barədə” ##.##.2024-cü il tarixxxxli *********** nömrəli qəarına münasibətdə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə əsasən 13.2.81-ci maddəsinə əsasən əmtəəsiz əməliyyat – vergi nəzarəti tədbiri zamanı aşkarlanan, başqa əməliyyatı pərdələmək məqsədilə aparılan və faktiki olaraq mallar, işlər və xxxxidmətlər təqdim edilmədən mənfəət əldə etmək məqsədilə rəsmiləşdirilən əməliyyatlar hesab edilir.
45. Həmin Məcəllənin 13.2.82-ci maddəsinə əsasən riskli vergi ödəyicisi – müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) təsdiq etdiyi meyarlara cavab verən, o cümlədən əmtəəsiz və (və ya) riskli əməliyyatlar aparan şəxxxxsdir. Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi olması, habelə riskli vergi ödəyiciləri siyahısından çıxxxxarılması barədə qərar müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən qəbul edilir.
46. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin ##.##.2020-ci il tarixxxxli *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Riskli vergi ödəyicisinin, o cümlədən riskli əməliyyatların Meyarları”nın (mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı dövrdə qüvvədə olmuş redaksiyası) 2.1-ci maddəsinə əsasən Aaağıdakı meyarlardan ən azı birinə cavab verən vergi ödəyicisi riskli vergi ödəyicisi hesab olunur: 2.1.1. bu Meyarların 3-cü hissəsində nəzərdə tutulan riskli əməliyyatları aparan şəxxxxs olduqda; 2.1.2. aparılmış vergi nəzarət tədbirləri çərçivəsində vergi ödəyicisinin əmtəəsiz əməliyyatlar aparması aşkar edildikdə; 2.1.3. idxxxxalatçının, istehsalçının və ya idxxxxalatçı olmayan ticarət fəaliyyəti həyata keçirən şəxxxxsin vergi orqanında qeydiyyatda olan anbarı (o cümlədən icarəyə götürdüyü anbarı) və ya digər təsərrüfat subyekti (obyekti) olmadıqda və yaxxxxud qeydiyyatda olan anbarın və ya digər təsərrüfat subyektinin (obyektinin) sahəsi ilə idxxxxal və ya əldə edilən malların həcmi uyğunluq təşkil etmədikdə (digər şəxxxxslər üçün sifariş əsasında gətirilən və bilavasitə sifarişçilərə təhvil verilən (sifarişçi vergi ödəyicisi olduqda VÖEN-i, fiziki şəxxxxs olduqda adı, soyadı, atasının adı və FİN-i) mallar və hər bir sifarişçi üzrə sifarişin məbləği barədə məlumatların vergi orqanına təqdim edildiyi hallar istisna olmaqla);
47. Həmin meyarların 3.1-ci maddəsinə əsasən vergi ödəyicisinin apardığı aşağıdakı əməliyyatlar riskli əməliyyat hesab olunur: 3.1.1. vergi ödəyicilərinin təqdim etdiyi elektron qaimə-fakturalarda aldığı və ya idxxxxal etdiyi mal çeşidlərindən fərqli mal çeşidlərinin göstərildiyi aşkar edildikdə.
48. İddiaçı sözügedən Meyarların 2.1.1-ci, 3.1,1-ci və 2.1.3-cü yarımbəndlərinə əsasən riskli vergi ödəyicisi hesab edilərək riskli vergi ödəyiciləri siyahısına daxxxxil edilmişdir.
49. Hazırki işdə də iddiaçının fəaliyyəti mal alqısı-satqısı ilə bağlı deyil, alqı-satqıda agent kimi fəaliyyət göstərməkdən ibarət olduğu müəyyən edildiyindən, burada malın alışından, istehsalından və onların saxxxxlanılması ilə bağlı məsələdən söhbət gedə bilməz. Belə olan halda isə iddiaçının riskli vergi ödəyicisi sayılması üçün qanunvercilikdə nəzərdə tutulmuş əsaslar mövcud deyil.
50. Odur ki, vergi orqanının ##.##.2024-cü il tarixxxxli, *-**-*-*/*-*****/**** nömrəli qərarı ilə iddiaçının riskli vergi ödəyicisi hesab edilməsi və onun riskli vergi ödəyiciləri siyahısına daxxxxil edilməsi vergi qanunvericiliyinin tələblərinə zidd olmuşdur.
51. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 17-ci maddəsinə əsasən fiziki və ya hüquqi şəxxxxslərin hüquqi statusuna (prinsipial hərəkət azadlığına) hər hansı müdaxxxxiləni nəzərdə tutan tədbirlər inzibati orqanın güddüyü qanuni məqsədə mütənasib olmalı, həmin məqsədə çatmaq üçün öz məzmunu, yeri, vaxxxxtı və əhatə etdiyi şəxxxxslərin dairəsi baxxxxımından zəruri və yararlı olmalıdır.
52. 58.1-ci maddəsinə əsasən inzibati akt Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, bu Qanuna və digər əlaqədar hüquq normalarına uyğun qəbul edilməlidir
53. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 70.1-ci maddəsinə görə inzibati aktın qanuna zidd olduğu və bunun nəticəsində iddiaçının hüquqlarını pozduğu hallarda, məhkəmə həmin inzibati aktın (şikayət instansiyasına inzibati şikayət verildiyi hallarda isə, habelə şikayət instansiyasının müvafiq qərarının) ləğv edilməsi barədə qərar qəbul edir. İnzibati akt qəbul edilərkən inzibati icraatın inzibati orqanın qərarına təsir edən şəkildə pozulduğu hallarda da bu qayda tətbiq olunur.
54. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cavabdeh orqan tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, Bakı İnzibati Məhkəməsinin *- *(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2026-cı il tarixxxxli qərarı dəyişdirilmədən saxxxxlanılmalıdır.
55. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 87.6-cı maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxxxxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər.
56. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 82, 87, 89, 90 və 94cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
QƏRARA ALDI: Cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi xxxxidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı İnzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2026-cı il tarixxxxli qərarı dəyişdirilmədən saxxxxlanılsın. Qərardan onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyası vasitəsilə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.
Sədrlik edən: Fərid Mədətli Hakimlər: Aytən Oruczadə Elvin Əliyev