Azərbaycan Respublikası adından Qərar Sumqayıt şəhəri İş № 2-1(3-8)-12/2026 10.04.2026 SUMQAYIT APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI İddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinə qarşı iş üzrə (inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 iş üzrə üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) (Açar sözlər: torpaq sahəsinə və fərdi yaşayış evinə mülkiyyət hüququnu təsdiq edən çıxarışın və texniki pasportun verilməsi verilməsi) Sədrlik edən və məruzəçi hakim Cabbarova Gülnar İnqilab qızı, hakimlər Əzizova Vəfa Ehtiram qızı və Axundov Toğrul Bəhruz oğlundan ibarət tərkibdə, İsmayılova Ləman Zakir qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi və vəkili vəkil1, Cavabdehin nümayəndəsi X11, Üçüncü şəxs inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 nümayəndəsi nümayəndə2 iştirakları ilə, İddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinə qarşı “torpaq sahəsinə və fərdi yaşayış evinə mülkiyyət hüququnu təsdiq edən çıxarışın və texniki pasportun verilməsi” tələbinə dair inzibati iş üzrə Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2025-ci il tarixli qərarından iddiaçının nümayəndəsi və vəkili tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Sumqayıt Məhkəmə Kompleksinin binasında açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları Abşeron rayon Dövlət Texniki İnventarlaşdırma və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı İdarəsi tərəfindən verilmiş qeydiyyat vəsiqəsindən görünür ki, Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Yeni məhəllə küçəsində yerləşən ***/*** saylı yaşayış sahəsi Abşeron rayon İHB-nın Saray qəsəbəsi üzrə nümayəndəsinin ##.##.1998-ci il tarixli, ** saylı qərarı əsasında X2 adına qeydə alınmışdır. AZ-İ ****** nömrəli nikah haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X20 ilə X2 ##.##.2004-cü il tarixdə rəsmi nikaha daxil olmuşdur. Abşeron Rayon İcra Hakimiyəti başçısının Saray qəsəbəsi üzrə icra hakimiyyəti nümayəndəsinin ## #### 1998-ci il tarixli, ** nömrəli sərəncamından görünür ki, vətəndaşların mənzil şəraitini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə Abşeron rayon İcra Hakimiyyəti başçısının ## #### 1998-ci il tarixli, *** saylı sərəncamı ilə Saray qəsəbə İcra Hakimiyyəti nümayəndəliyinin istifadəsi üçün ayrılmış 24,0 ha torpaq sahəsinin X2 114186 manat torpaq vergisi ödənilmək şərti ilə 0,20 ha sahəsinin ayrılması və vətəndaşa fərdi mənzil tikməyə icazə verilməsi qərara alınmışdır. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışdan görünür ki, Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi ərazisində yerləşən 0,2236 ha torpaq sahəsinə xüsusi mülkiyyət hüququ inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızının (inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, X5, X6) adına ##.##.2016-cı il tarixdə qeydiyyata alınmışdır. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışdan görünür ki, Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Yeni məhəllə ərazisində yerləşən 0,20 ha torpaq sahəsinə xüsusi mülkiyyət hüququ İddiaçı adına ##.##.2013-cü il tarixdə qeydiyyata alınmışdır. JN-1880 KOD 30800086 seriyalı “Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktı”ndan görünür ki, Abşeron rayon Aqrar İslahat Komissiyasının ##.##.1998-ci il tarixli, ** nömrəli qərarına əsasən, 0,38 ha torpaq sahəsi inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı və ailə üzvlərinə ayrılmışdır. AN-İ ******* nömrəli, ##.##.2012-ci il tarixli daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, Həsənova Solmaz İsmayıl qızının, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, X5, X6 rayonu, Saray qəsəbəsi ərazisində yerləşən 0,12 ha torpaq sahəsini X8 Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin * saylı Abşeron Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş ##.##.2022-ci il tarixli mütəxəssis rəyindən görünür ki, elektron kadastr məlumat bazasına əsasən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 adlarının qeyd edildiyi JN-1880 KOD 30800086 Torpağa mülkiyyət huququna dair dövlət aktına əsasən ## #### 1998-ci il tarixdə qeydiyyata alınmaqla Kənd təsərüfat məhsullarının istehsalı məqsədli verilmiş 0,38 hektar torpaq sahəsinin koordinatları ilə faktiki istifadə vəziyyəti arasında müəyyən uyğunsuzluqlar (sürüşmələr) mövcuddur. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətindən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və digər şəxslərin adları qeyd edilməklə senya RX № *******, qeydiyyat nömrəsi 1616006037 olan ##.##.2016cı il tarixdə verilmiş çıxarışda göstərilən torpaq sahəsinin koordinatları ilə faktiki istifadə vəziyyəti arasında müəyyən uyğunsuzluqlar (sürüşmələr) mövcuddur. Elektron kadastr məlumat bazasına əsasən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 adlarının qeyd edildiyi JN-1880 KOD 30800086 Torpağa mülkiyyət huququna dair dövlət aktına əsasən ## #### 1999-cü il tarixdə qeydiyyata alınmaqla kənd təsərrüfat məhsullarının istehsalı məqsədli venlmış 0,38 hektar torpaq sahəsinin koordinatları ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətindən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 ogiu və digər şəxslərin adları qeyd edilməklə seriya RX № ******* qeydiyyat nömrəsi 1616006037 olan ##.##.2016-cı il tarixdə verilmiş çıxarışda göstərilən torpaq sahəsinin koordinatları arasında müəyyən uyğunsuzluqlar (sürüşmələr) movcuddur. Elektron kadastr məlumat bazasına əsasən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 adlarının qeyd edildiyi JN-1880 KOD 30800086 Torpağa mülkiyyət huququna dair dövlət aktına əsasən ## #### 1998-ci il tarixdə qeydiyyata alınmaqla kənd təsərufat məhsullarının istehsalı məqsədli verilmiş 0,38 hektar torpaq sahəsinin koordinatları ilə faktiki istifadə vəziyyəti arasında uyğunsuzluğun (sürüşmənin) olması səbəbindən X15 faktiki istifadəsində olan həyət evinin koordinatları torpaq sahəsi ilə üst-üstə, düşübdüşməməsini müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Elektron kadastr məlumat bazasına əsasən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 adlarının qeyd edildiyi JN-1880 KOD 30800086 Torpağa mülkiyyət hüququna dair dövlət aktına əsasən ## #### 1998-ci il tarixdə qeydiyyata alınmaqla kənd təsərrüfat məhsullarının istehsalı məqsədli verilmiş 0,38 hektar torpaq sahəsinin koordinatları və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestı Xidmətindən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və digər şəxslərin adları qeyd edilməklə seriya RX № ******* qeydiyyat nömrəsi 1616006037 olan ##.##.2016-cı il tarixdə verilmiş çıxarışda göstərilən torpaq sahəsinin koordinatları ilə faktiki istifadə vəziyyəti arasında uyğunsuzluğun (sürüşmənin) olması səbəbindən İddiaçı faktiki istifadəsində olan həyət evinin yerləşdiyi torpaq sahəsinin koordinatları ilə üstüstə, düşüb-düşməməsini müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Qeyd: inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı va X3 adlarının qeyd edildiyi, JN-1880 KOD 30800086 Torpağa mülkiyyət huququna dair doviət aktına əsasən ## #### 1998-ci il tarixdə qeydiyyata alınmaqla kənd təsərrüfat məhsullarının verilmiş 0,38 hektar torpaq sahəsinin koordinatları Dövlət Aktına əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətindən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və digər şəxslərin adları qeyd edilməklə seriya RX № *******, qeydiyyat nömrəsi 1616006037 olan ##.##.2016-cı il tarixdə verilmiş çıxarışda göstərilən kənd təsərrüfat təyinatlı 0,2236 ha torpaq sahəsinin plan və olçüsünün döngə nöqtələrinin koorinatları ilə elektron kadastr məlumat bazasında Abşeron rayonu, Saray kəndi "Saray” təsərrüfatı ərazisində aparılan torpaq islahatına dair kompleks yerquruluşu layihəsinə əsasən istifadə vəziyyəti arasında müəyyən uyğunsuzluqlar (sürüşmələr) qeydə alındığı və ərazıdə Torpaq qanunvericiliyinə zidd olaraq kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlarda tikililər tikilmiş bu səbəbdən naturada uyğunsuzluqlar mövcuddur. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidətinin Abşeron Ərazi İdarısinin iddiaçıya ünvanladığı ##.##.2013-cü il tarixli imtina məktubundan görünür ki, Abşeron Ərazi İdarəsinin mütəxəssisləri tərəfindən daşınmaz əmlakın natura quruluşu və ölçülərinin sənədlərə uyğun olub-olmamasını müəyyənləşdirmək üçün fərdi yaşayış evinə müayinə baxışı keçirilərkən, yaşayış evinin kənd təsərrüfatı təyinatlı, pay torpaq sahəsinin üzərində inşa edildiyi aşkar edilmişdir. Həmin səbəbdən də sənədin icrası mümkün olmamışdır. Bundan başqa, evin yüksək gərginlikli elektrik xəttinin (110.0 kV) mühafizə zolağında yerləşdiyi, habelə ***** saylı qeydiyyat vəsiqəsində göstərilmiş 1 otaqlı, 16.6 kv.m ölçüdə olan fərdi yaşayış evinin söküldüyü, yerində ikimərtəbəli, mansardlı, tikintialtı sahəsi 264.6 kv.m ölçüdə olan yaşayış evinin inşa edildiyi müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2005-ci il ## #### tarixli, *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Gərginliyi 1000 voltdan yuxarı olan elektrik şəbəkələrinin mühafizəsi Qaydaları”-na və bu qərar təsdiq edilənə qədər “Yaşayış məntəqələrində yüksək gərginlikli elektrik xətlərindən yaşayış evlərinə qədər olan minimum məsafə barədə Qaydalar”-a (EQQ-1985 bənd 2.5.115) tərəfinizdən riayət edilməmişdir. Həmin qaydalara əsasən 110.0 KV-luq elektrik xəttlərinin mühafizə zonası hava elektrik ötürücü xətləri boyunca kənar naqillərin meyl etməmiş vəziyyətində hər iki tərəfdən şaquli müstəvilərlə məhdudlaşan torpaq sahəsi 20 metr məsafədə müəyyənləşdirilmişdir. Cavabdehin iddiaçıya ünvanladığı imtina məktubunda qeyd edilmişdir ki, “Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Yeni məhəllə ünvanında yeriəşən fərdi yaşayış evi üzərində hüquqların daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması ilə bağlı ## ###### 2025-ci ii tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli müraciətinizə baxılmışdır. Aparılan araşdırma zamanı sözügedən fərdi yaşayış evi üzərində Sumqayıt İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin *-*(**)-***/**** saylı bildirişinə əsasən məhdudiyyət (müvəqqəti nəzarət) olduğu müəyyən edilmişdir. Nəzərinizə çatdırırıq ki, fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi faktini torpaq sahəsinin başqa şəxslərə məxsus sənəd üzrə torpaq sahələri ilə (308013039707, ************, 308013073518) üst-üstə düşdüyü aşkar edilmişdir. Yuxarıda qeyd edilənləri nəzərə alaraq, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 15-ci maddəsinin müddəalarına əsasən ərizənizin icrasından imtina edilir.” Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin * saylı Abşeron Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş ##.##.2024-cü il tarixli məktubdan görünür ki, İddiaçı ayrılmış ##.##.2013cü il tarixi 308013055536-***** reyestr nömrəli fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi torpaq sahəsinir təqdim edilmiş xəritədə konkret hansı nöqtədə yerləşdiyi müəyyən edilmişdir. Təqdim edilmiş keçmiş Saray üzümçülük sovxozunun yerquruluşu planından çıxarışa əsasən, qeydiyyayta alınmış (308013055536- ***** reyestr nömrəli) fərdi yaşayış evi Liter-B və Liter-A kimi qeyd olunmuş ümumi torpaq sahəsinin hüdudları daxilindən ayrılmalı olduğı halda qeyd olunan Liter-B və Liter-A dan kənarda yerləşir. Məlumat üçün bildirilir ki, idarənin arxiv məlumatlarında təqdim edilmiş təsdiqlənmiş xərit məlumatı və torpaq sahələrinin ölçüsünə dair adlı siyahı barədə məlumat olmadığında ***/*** nömrəli torpaq sahəsinin və qonşuluğunda yerləşən torpaq sahələrini koordinatlarını müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Bundan başqa bildirilir ki, təqdim edilmiş keçmiş Saray üzümçülük sovxozunun yerquruluşu planından çıxarışa əsasən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızının adına (paylı) verilmiş (##.##.2016-cı il tarixli ************ reyestr nömrəli) sənəd üzrə torpaq sahəsinin Liter-B və Liter-A kimi qeyd olunmuş torpaq sahəsinin hüdudlarından kənarda yerləşir. Sözügedən torpaq sahəsi kənd təsərrüfatı təyinatlı olduğu ücün Liter-B və Liter-A nın hüdudları daxilində yerləşməməlidir. Abşeron rayon Dövlət Arxivinin ##.##.2026-cı il tarixli arxiv çıxarışından görünür ki, Vətəndaşların mənzil şəraitini yaxşılaşdırmaq məqsədilə Abşeron rayon İcra Hakimiyyəti başçısının ## #### 1998-ci il tarixli, *** saylı sərəncamı ilə Saray qəsəbə İcra nümayəndəliyinin istifadəsi üçün ayrılmış 24,00 ha. torpaq sahəsindən müstəsna hal kimi aşağıda adları qeyd olunan vətəndaşa torpaq vergisi ödəmək şərtilə torpaq sahəsi ayrılsın və həmin ayrılmış sahədə fərdi yaşayış mənzili tikməyə icazə verilsin....X4 -0.20ha -114086... “xxxx” ASC-nin ##.##.2026-cı il tarixli məktubundan görünür ki, Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Yeni məhəllə ünvanında yerləşən yerləşən, iddiaçı X16 məxsus torpaq sahəsi və fərdi yaşayış evi “xxxx” ASC-yə məxsus elektrik veriliş xətlərinin mühafizə zonasına düşmür. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin * saylı Abşeron Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş ##.##.2026-cı il tarixli məktubdan görünür ki, elektron məlumat bazasına əsasən, iddiaçının naturada tanıtdığı torpaq sahəsinin, JN-1880 dövlət aktının sənəd üzrə yerləşməsi ilə üst-üstə düşən hissəsi 0.1074 ha təşkil edir. Əlavə olaraq qeyd edirik ki, elektron məlumat bazasında Saray üzümçülük Sovxozunun torpaqlarının yerləşməsinə dair məlumat aşkarlanmamışdır. Bu səbəbdən sualın cavablandırılamsı mümkün olmamışdır. “Azərbaycan Respublikasında torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ## #### 2016-cı il tarixli *** nömrəli Fərmanının 2.3-cü bəndinin icrası ilə bağlı Abşeron rayonu, o cümlədən Saray qəsəbəsi ərazisində fiziki və hüquqi şəxslərin mülkiyyətindəki və qanuni istifadəsindəki torpaq sahələrinin faktiki koordinatları qeydiyyata alınmışdır. Hazırda əldə edilmiş məlumatların təhlili və sistemləşdirilməsi işləri aparılır. Torpaq sahələrinin qeydiyyata alınmış faktiki koordinatları əsasında aparılan təhlillər və sistemləşdirilmə işləri başa çatdırıldıqdan və elektron kadastr məlumat bazasında müvafiq düzəlişlər aparıldıqdan sonra torpaq sahələrinin hüquqi və texniki sənədlərdəki məkan göstəriciləri ilə torpaqlardan faktiki istifadə vəziyyətinin məkan göstəriciləri arasında mövcud olan uyğunsuzluqların aradan qaldırılması təmin ediləcəkdir. Odur ki, ərazidə aparılmış yerquruluşu işləri ilə bağlı əldə edilmiş məlumatlar sistemləşdirildikdən və elektron kadastr məlumat bazasına daxil edildikdən sonra mülkiyyətçilər tərəfindən müraciət əsasında plan ölçü sənədlərinə düzəlişlər olunacağı təqdirdə məhkəmə tərəfindən qoyulmuş sualların cavablandırılması mümkün olacaqdır. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı Və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsi Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi MMC-nin ## #### 2026-cı il tarixli məktubdan görünür ki, Mərkəzin arxivində Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Yeni Saray küçəsində yerləşən ***/*** saylı yaşayış sahəsinə aid 32564 reyestr və 1993 inventar nömrəli Qeydiyyat vəsiqəsi və onun tərtib edilməsinə əsas olmuş sənədlər (Abşeron rayonu Saray qəsəbəsi üzrə nümayəndənin ##.##.1998-ci il tarixli ** nömrəli Sərəncamı daxil olmaqla), eləcə də həmin yaşayış sahəsinə aid 2005-ci il tarixli texniki pasportun arxiv nüsxəsi aşkar edilməmişdir. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin * saylı Abşeron Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş ##.##.2026-cı il tarixli məktubdan görünür ki, sənəd üzrə torpaq sahəsi ilə faktiki torpaq sahəsi arasında yerləşmə və konfiqurasiya fərqi mövcuddur. Birinci instansiya məhkəməsində icraat İddiaçı cavabdehə qarşı iddia ərizəsi ilə Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, Saray qəsəbəsi ərazisində yerləşən 264,6 kv.m ölçüdə mansardlı fərdi yaşayış evinin və onun yerləşdiyi 0,20 ha torpaq sahəsinin vahid əmlak kimi daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmasına cavabdehin məcbur edilməsi və ona daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən müvafiq çıxarışın və texniki pasportun verilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Saray qəsəbəsi ərazisində yerləşən fərdi yaşayış evi üzərində iddiaçının mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış və ***** reyestr nömrəli qeydiyyat vəsiqəsi verilmişdir. Həmin evin tikintisi üçün 0,20 ha ölçüdə torpaq sahəsi iddiaçıya Abşeron rayonu İcra Hakimiyyəti Başçısının Saray qəsəbəsi üzrə Nümayəndəsinin ##.##.1998-ci il tarixli, ** saylı sərəncamı ilə ayrılmış və elə həmin sərəncam əsasında da inşa etdirdiyi evin-dövlət qeydiyyatı aparılmışdır. Lakin bu evi layihə əsasında genişləndirdikdən sonra “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13.7-ci maddəsinə əsasən, vahid əmlak kimi evin və onun yerləşdiyi torpaq sahəsinin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Abşeron Ərazi İdarəsinə müraciət etdikdə, cavabdeh ##.##.2013-cü il tarixli ************ saylı məktubla cavab verib, bəhanələr gətirərək, hüquqlarının qeydiyyatından əsassız olaraq imtina etmişdir. Belə ki, həmin imtina məktubunda cavabdeh göstərmişdir ki, iddiaçının evi kənd təsərrüfatı təyinatlı pay torpaq sahəsinin üzərində, habelə yüksək gərginlikli elektrik xəttinin (110.0 kV) mühafizə zolağında yerləşir, həmçinin, iddiaçı dövlət qeydiyyatına alınmış evini sökərək, yerində 264.6 kv.m ölçüdə başqa ev tikmişdir. Aşağıda göstərilənlərə əsasən, hesab edir ki, hüquqlarının daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmasından cavabdehin imtinası qanunsuz və əsassızdır və cavabdeh fərdi yaşayış evimin və onun yerləşdiyi torpaq sahəsinin üzərində iddiaçının mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınmasına, habelə daşınmaz nılakın dövlət reyestrindən müvafiq çıxarışın və texniki pasportun verilməsinə məcbur edilməlidir. Birincisi, torpaq sahəsi iddiaçıya səlahiyyətli dövlət orqanı tərəfindən məhz fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün ayrılıb və həmin torpaq sahəsi üzərində inşa etdirdiyi fərdi yaşayış evi üzərində mülkiyyət hüququ artıq dövlət qeydiyyatına alınıb. Həmin evin dövlət qeydiyyatı aparılan zaman həyətyanı torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun qeydiyyatı aparılmırdı. “Torpaq islahatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9- cu maddəsinə əsasən isə evinin yerləşdiyi və qanuni istifadəsində olan 0,20 ha ölçüdə torpaq sahəsi əvəzsiz olaraq onun xüsusi mülkiyyətinə verilməlidir. İkincisi, iddiaçının evinin yerləşdiyi torpaq sahəsi fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün verildiyinə görə, sonradan həmin ərazinin kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlara aid edilməsi hüquqlarının pozulması ilə, yəni torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun qeydiyyatından imtina ilə nəticələnə bilməz və həyətyanı torpaq sahəsi kimi bu torpaq üzərində də mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Üçüncüsü, fərdi yaşayış evi üzərində mülkiyyət hüququ artıq dövlət qeydiyyatına alındığına görə, sonradan həmin ərazidən yüksək gərginlikli elektrik xəttinin çəkilməsi ilə əlaqədar mühafizə zolağı haqqında tələblər ona şamil edilə bilməz, çünki dövlətin özü tərəfindən artıq tanınmış hüquqlarını pozur. Dördüncüsü, qanuni əsaslarla fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün ayrılmış torpaq sahəsində tikilmiş evinin sahəsini artırmaq iddiaçının hüququdur və bu hüququndan istifadə etmək üçün heç kimdən icazə almamalıdır. Təqdim etdiyi layihədən də görünür ki, əvvəl tikdiyi və dövlət qeydiyyatına alınmış evin sahəsi artırılıb, heç də cavabdehin göstərdiyi kimi dövlət qeydiyyatına alınmış evi sökülməyib. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 49 və 80-ci maddələrinə, Mülki Məcəlləsinin 240.2-cı maddəsinə uyğun olaraq, qanunvericilikdə müəyyən edilmiş məhdudiyyətləri gözləməklə özünə məxsus torpaq sahəsində inşa etdirdiyi fərdi yaşayış evinə mülkiyyət hüququ əldə etmişdir. Sumqayıt İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin *-*(**)-***/**** saylı, ##.##.2013-cü il tarixli qərarı ilə iddia təmin edilmişdir. Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixli, *-*(**)-***/**** saylı qərardadı ilə ərizəçilər inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızının, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 məhkəmə icraatına üçüncü şəxs qismində cəlb olunmaları barədə ərizələri təmin edilmiş, Sumqayıt İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin *-*(**)-***/**** saylı, ## ###### 2013-cü il tarixli qərarı ləğv edilmiş, iş üzrə məhkəmə icraatı təzələnmişdir. Cavabdehin iddia tələbinə dair etirazının dəlilləri Cavabdeh iddia tələbinə qarşı etirazı imtina məktubuna uyğun əsaslandırılmışdır. Birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2025-ci il tarixli qərarı ilə iddia təmin edilməmişdir (hakim Mehriban Mahmudlu-Abbaszadə). Məhkəmə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsin * saylı Abşeron Ərazi İdarəsi iddiaçıya ünvanladığı imtina məktubuna əsasən, fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi faktiki torpaq sahəsinin başqa şəxslərə məxsus sənəd üzrə torpaq sahələri ilə (308013039707, ************, 308013073518) üst-üstə düşdüyü aşkar edilmişdir. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsin * saylı Abşeron Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş ##.##.2024-cü il tarixli məktuba əsasən, İddiaçı ayrılmış ##.##.2013-cü il tarixli 308013055536-***** reyestr nömrəli fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi torpaq sahəsinin təqdim edilmiş xəritədə konkret hansı nöqtədə yerləşdiyi müəyyən edilmişdir. Təqdim edilmiş keçmiş Saray üzümçülük sovxozunun yerquruluşu planından çıxarışa əsasən, qeydiyyata alınmış (308013055536- ***** reyestr nömrəli) fərdi yaşayış evi Liter-B və Liter-A kimi qeyd olunmuş ümumi torpaq sahəsinin hüdudları daxilindən ayrılmalı olduğu halda qeyd olunan Liter-B və Liter-A dan kənarda yerləşir. Məlumat üçün bildirilir ki, idarənin arxiv məlumatlarında təqdim edilmiş təsdiqlənmiş xəritə məlumatı və torpaq sahələrinin ölçüsünə dair adlı siyahı barədə məlumat olmadığından ***/*** nömrəli torpaq sahəsinin və qonşuluğunda yerləşən torpaq sahələrini koordinatlarını müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Bundan başqa, bildirilir ki, təqdim edilmiş keçmiş Saray üzümçülük sovxozunun yerquruluşu planından çıxarışa əsasən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızının adına (paylı) verilmiş (##.##.2016-cı il tarixli ************ reyestr nömrəli) sənəd üzrə torpaq sahəsinin Liter-B və Liter-A kimi qeyd olunmuş torpaq sahəsinin hüdudlarından kənarda yerləşir. Sözügedən torpaq sahəsi kənd təsərrüfatı təyinatlı olduğu ücün Liter-B və Liter-A-nın hüdudları daxilində yerləşməməlidir. Göründüyü kimi, İddiaçı və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızına məxsus torpaq sahələri Liter-B və Liter-A dan kənarda yerləşir. Torpaq sahəsinə mülkiyyət hüquqlarının qeydə alınmamasına dair cavabdehin hərəkətləri qanunsuz sayıla bilməz. Qərarla razılaşmayan iddiaçı apellyasiya şikayəti verərək, qərarın ləğv edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri İddiaçının nümayəndəsi və vəkili apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, Abşeron Rayon İcra Hakimiyəti başçısının Saray qəsəbəsi üzrə icra hakimiyyəti nümayəndəsinin ## #### 1998ci il tarixli, ** nömrəli sərəncamından görünür ki, vətəndaşların mənzil şəraitini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə Abşeron rayon İcra Hakimiyyəti başçısının ## #### 1998-ci il tarixli, *** saylı sərəncamı ilə Saray qəsəbə İcra Hakimiyyəti nümayəndəliyinin istifadəsi üçün ayrılmış 24,0 ha torpaq sahəsinin X2 114186 manat torpaq vergisi ödənilmək şərti ilə 0,20 ha sahəsinin ayrılması və vətəndaşa fərdi mənzil tikməyə icazə verilməsi qərara alınmışdır. Saray qəsəbəsi ərazisində yerləşən fərdi yaşayış evi üzərində iddiaçının İddiaçı mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış və ***** reyestr nömrəli qeydiyyat vəsiqəsi verilmişdir. Həmin evin tikintisi üçün 0,20 ha ölçüdə torpaq sahəsi iddiaçıya Abşeron rayonu İcra Hakimiyyəti başçısının Saray qəsəbəsi üzrə Nümayəndəsinin ##.##.1998-ci il tarixli, ** saylısərəncamı ilə ayrılmış və elə həmin sərəncam əsasında da inşa etdirdiyievin dövlət qeydiyyatı aparılmışdır. Fərdi yaşayış evinin eskiz layihəsinə əsasən Saray qəsəbəsi ərazisində yerləşənİddiaçı məxsus fərdi yaşayış evinin eskiz layihəsi lisenziya əsasında fəaliyyət göstərən Arxitektura və Dizayn MMC tərəfindən işlənmişdir. Abşeron rayon Dövlət Texniki İnventarlaşdırma və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı İdarəsi tərəfindən verilmiş qeydiyyat vəsiqəsindən görünür ki, Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Yeni məhəllə küçəsində yerləşən ***/*** saylı yaşayış sahəsiAbşeron rayon İHB-nın Saray qəsəbəsi üzrə nümayəndəsinin ##.##.1998- ci il tarixli, ** saylı qərarıəsasında Əliyeva (Kalbalıyeva) Gülnarə Almaz qızının adına qeydə alınmışdır. Kalbalıyev Gülnarə və Kalbalıyev Elmidar ## ###### 2004-cü il tarixində nikaha daxil olmuşlar. Bundan sonra arvada Kalbalıyeva soyadı verilmişdir. Bütün bu faktlar əsasında Sumqayıt İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin *-*(**)-***/**** saylı, ##.##.2013-cü il tarixli qərarı ilə X12 iddiası təmin edilmişdir. Həmin qərar icra edilmiş və nəticədə iddiaçı İddiaçı Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Yeni məhəllə ərazisində yerləşən 0,20 ha torpaq sahəsinə xüsusimülkiyyət hüququ ##.##.2013-cü il tarixli RX seriyalı ******* nömrəli çıxarışla dövlət tərəfindən tanınmışdır. Bütün bunlara baxmayaraq inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 ##.##.2019-cu il tarixdə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək üçüncü şəxs qismində məhkəmə icraatina cəlb olunmalarını xahiş etmişdilər. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı Saray qəsəbə sakinidir, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 onun oğludur. inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 ## #### 1998-ci ildə JN-**** nömrəli dövlət aktı ilə Saray qəsəbəsində 0,38 ha ümumi torpaq sahəsiayrılmış, ## ### 2012-ci il tarixdə 49/**** reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsi ilə 0,12 ha torpag sahəsi onun iştirakı ilə özgəninkiləşdirilmiş, qalan 0,2236 ha torpaq sahəsi ## ### 2016-cı il tarixli, ************ reyestr nömrəli çıxarışla onun adına rəsmiləşdirilmişdir. Sonradan ona məlum olmuşdur ki, məhkəmə qərarı ilə Saray qəsəbəsi üzrə icra nümayəndəsinin ## #### 1998-ci il tarixli, ** saylı çıxarışı əsasında (dövlət aktı olmadan) KəlbX2 iddiası əsasında onun xəyrinə Saray qəsəbəsində ayrılmiş 0,20 ha torpaq sahəsinin, həmin torpaq sahasində yərləşən fərdi yaşayış evinə müvafiq mülkiyyət sənədlərinin vərilməsi barədə Abşeron Ərazi İdarəsinin üzərinə öhdəlik qoyulmuşdur. Məhkəmə qərarı həmin orqan tərəfindən icra edilərək, iddiaçıya 308013055536-***** reyestr nömrəli çıxarışla mülkiyyət hüququ verilmişdir. Qeyd edir ki, bu torpaq sahəsi onun sənədindəki torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşür onun mülkiyyətidir. Onun bu proseslərdən məlumatı olmamışdır. Himayəsində birinci qrup əlil olduğundan torpaq sahəsi ilə maraqlana bilmir. Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin *-*(**)-***/**** saylı, ##.##.2020-ci il tarixli qərardadından görünür ki, ərizəçilər inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızının və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 məhkəmə icraatına üçüncü şəxs qismində cəlb olunmaları barədə ərizələri təmin edilməmişdir. Üçüncü şəxslərin müvafiq məhkəmələrə şikayətlərindən sonra Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixli, *-*(**)-***/**** saylı qərardadına əsasən ərizəçilər inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızının, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 məhkəmə icraatına üçüncü şəxs qismində cəlb olunmaları barədə ərizələri təmin edilmiş, Sumqayıt İnzibati- İqtisadi Məhkəməsinin *-*(**)-***/**** saylı, ## ###### 2013-cü il tarixli qərarı ləğv edilmiş, iş üzrə məhkəmə icraatı təzələnmişdir. Nəticədə məhkəmə qanuni qüvvəyə minmiş və icra edilmiş Sumqayıt İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin *-*(**)-***/**** saylı, ##.##.2013-cü il tarixli qərarının hüquqi qüvvəsini heçə saymışdır. Halbuki qeyd edilməsi zəruridir ki, üçüncü şəxslərin işə cəlb olunması üçün hüquqi və faktiki əsas mövcud olmamışdır. İş materiallarından aydın olur ki, üçüncü şəxs qismində cəlb edilmiş inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 iddia etdiyi torpaq sahələri kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlardır. Lakin iddiaçı İddiaçı məxsus torpaq sahəsi fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün ayrılmışdır, bu hal Abşeron Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Saray qəsəbəsi üzrə nümayəndəsinin ##.##.1998-ci il tarixli, ** saylı sərəncamı, dövlət reyestrindən verilmiş ##.##.2013-cü il tarixli çıxarış, texniki pasport və kadastr sənədləri ilə təsdiqlənir. Torpaq sahələrinin təyinatı, hüquqi rejimi və istifadə məqsədi tamamilə fərqlidir. Bu isə üçüncü şəxslərin mübahisəyə cəlb olunmasını hüquqi baxımdan mümkünsüz edir. Üçüncü şəxslərin təqdim etdiyi sənədlərdə isə iddiaçıya məxsus 0,20 ha torpaq sahəsi ilə koordinatların üst-üstə düşməsini təsdiq edən heç bir sübut yoxdur. Məhkəmə bu mühüm halı nəzərə almadan, yalnız üçüncü şəxslərin əsassız mövqeyini üstün tutmuşdur. Xüsusi olaraq qeyd edilməlidir ki, iddiaçının mülkiyyət hüququ 2013-cü ildən dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Üçüncü şəxslər isə 2019-cu ildə torpaq sahəsinə dair iddia irəli sürmüşlər. Üçüncü şəxslər- inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 İsmayıl qızı, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 – uzun müddət sonra müraciəti onların tələbinin əsassız olduğuna dəlalət edir. Belə ki, tərəflər uzun illərdir ki qonşuluqda yaşayırlar, torpaq sahəsinin faktiki istifadəsi əvvəldən məlum olmuşdur, bu müddət ərzində onlar tərəfindən hər hansı etiraz irəli sürməmişlər. Bütün bunlara baxmayaraq Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi tərəfindən iddianın rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsi ilə iddiaçının konstitusion hüququnun pozulması ilə nəticələnmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə əsasən Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Müvafiq maddənin məzmunundan aydın olur ki, mülkiyyət hüququ yalnız formal tanınma ilə kifayətlənmir, real istifadə və sərəncam vermə imkanlarını da əhatə edir. Lakin mövcud məhdudiyyət nəticəsində iddiaçı İddiaçı mülkiyyətindən istifadə edə bilmir və sərəncam vermək imkanından məhrumdur. Bu isə mülkiyyətdən maneəsiz istifadə prinsipinin və mülkiyyətin toxunulmazlığının pozulmasıdır. Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak etmiş iddiaçının nümayəndəsi və vəkili vəkil1 apellyasiya şikayətini müdafiə edərək, apellyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun izahat verərək, öz izahatında apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsini, iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak etmiş cavabdehin nümayəndəsi X11 apellyasiya şikayətinə etiraz edərək, öz izahatında apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. Məhkəmə kolegiyasının iclasında iştirak etmiş üçüncü şəxs inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 nümayəndəsi nümayəndə2 apellyasiya şikayətinə etiraz edərək, öz izahatında apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar olunmağına baxmayaraq iş üzrə digər üçüncü şəxslər məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası İnzibati Prossesual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsaslanaraq işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi: Maddə 139.1. Mülkiyyət hüququ və daşınmaz əmlaka digər hüquqlar, bu hüquqların məhdudlaşdırılması, əmələ gəlməsi, başqasına keçməsi və xitamı dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Mülkiyyət hüququ, istifadə hüququ, ipoteka, servitutlar, habelə daşınmaz əmlaka digər hüquqlar bu Məcəllədə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda qeydə alınmalıdır. Maddə 139.3 Daşınmaz əmlaka hüquqların dövlət qeydiyyatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tərtib edilən və aparılan daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində həyata keçirilir. Maddə 139-1.1. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: Maddə 139-1.1.1. qanunla müəyyən edilmiş qaydada icra hakimiyyəti və bələdiyyə orqanları tərəfindən müvafiq olaraq dövlətə və ya bələdiyyələrə məxsus olan daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsinə, icarəsinə, istifadəsinə, ipoteka qoyulmasına dair qəbul olunmuş aktlar ..... 139-1.1.5. 2006-cı il ####un #-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilmiş daşınmaz əmlak üzərində, o cümlədən torpaq sahələri, binalar və qurğular, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri, fərdi yaşayış və bağ evləri, yer təki sahələri, sututarları, meşələr və çoxillik əkmələr, əmlak kompleksi kimi müəssisələr üzərində hüquqları təsdiq edən aktlar, şəhadətnamələr və qeydiyyat vəsiqələri;..... 139-1.1.9. Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi qüvvəyə minənədək (2013-cü il ######ın #-dək) inşa edilmiş tikililərə dair: 139-1.1.9.1. hündürlüyü 12 metrədək olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış layihə və ya yaşayış evinin istismara qəbul aktı;... Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi: Maddə 67. Torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının məcburiliyi
1. Torpaq üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılır.
2. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin alınması ilə yaranan hüquqların, habelə torpaq sahələri və digər daşınmaz əmlaka dair bağlanılan əqdlər nəticəsində əldə edilən hüquqların dövlət qeydiyyatına alınması məcburidir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun: Maddə 8. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün əsaslar 8.0. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: 8.0.1. qanunla müəyyən edilmiş qaydada icra hakimiyyəti və bələdiyyə orqanları tərəfindən müvafiq olaraq dövlətə və ya bələdiyyələrə məxsus olan daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsinə, icarəsinə, istifadəsinə, ipoteka qoyulmasına dair qəbul olunmuş aktlar;.....8.0.5. 2006-cı il ####un #dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilmiş daşınmaz əmlak üzərində, o cümlədən torpaq sahələri, binalar və qurğular, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri, fərdi yaşayış və bağ evləri, yer təki sahələri, su tutarları, meşələr və çoxillik əkmələr, əmlak kompleksi kimi müəssisələr üzərində hüquqları təsdiq edən aktlar, şəhadətnamələr və qeydiyyat vəsiqələri;.... 8.0.9. Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi qüvvəyə minənədək (2013-cü il ######ın #-dək) inşa edilmiş tikililərə dair:8.0.9.1. hündürlüyü 12 metrədək olan yaşayış evlərinə münasibətdə:8.0.9.1.1. icarədə və ya istifadədə olan torpaq sahəsində yerləşən hündürlüyü 12 metrədək olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış layihə və ya yaşayış evinin istismara qəbul aktı;8.0.9.1.2. məqsədli təyinatına görə yaşayış evinin tikintisi üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahəsində yerləşən hündürlüyü 12 metrədək olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənəd;.... Maddə 15.1. Hüquqların dövlət qeydiyyatına alınmasından aşağıdakı hallarda imtina edilə bilər:15.1.1. dövlət qeydiyyatı barədə müraciət olunan hüquq bu qanuna əsasən dövlət qeydiyyatına alınmalı deyildirsə; 15.1.2. hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün notariat qaydasında təsdiqlənməsi tələb olunmayan sənədlərin forması və məzmunu qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə uyğun deyildirsə; 15.1.3. hüquqların dövlət qeydiyyatı barədə ərizəni verməyə ixtiyarı olmayan şəxs müraciət etdikdə; 15.1.4. daşınmaz əmlaka hüququn yaranması barədə icra hakimiyyəti və ya bələdiyyə orqanının aktı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada etibarsız hesab olunduqda; 15.1.5. daşınmaz əmlak barəsində təsdiqləyici sənəd vermiş şəxs həmin əmlak üzərində hüquqa dair sərəncam vermək səlahiyyətinə malik olmadıqda; 15.1.6. bu qanunun 14-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qeydiyyatın dayandırılmasına səbəb olan hallar aradan qaldırılmadıqda. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsi: Maddə 34.1. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Maddə 58.7. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Maddə 68.2. Məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Maddə 82. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmçinin bu Məcəllənin 12-ci maddəsinin tələblərinə əsasən yeni təqdim olunmuş sübutları (sübutetmə vasitələrini) və faktları (faktiki halları) da nəzərə alır. Maddə 87.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər. Apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü, apellyasiya baxışının hədləri Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə apellyasiya şikayəti mümkün sayılmışdır. Apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qərarı bütövlükdə mübahisələndirildiyi üçün hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və əsaslılığı tam olaraq yoxlanılacaqdır. Apellyasiya instansiyasi məhkəməsinin mövqeyi Məhkəmə kollegiyası işdə iştirak edən şəxsin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb, apellyasiya şikayətinin dəlillərinə qiymət verərək hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Hazırki iş üzrə iddiaçının hüquqi marağı torpaq sahəsinə və üzərində yerləşən fərdi yaşayış evinə mülkiyyət hüququnu təsdiq edən çıxarışın və texniki pasportun verilməsindən ibarətdir. İşin mübahisəli halı ondan ibarətdir ki, cavabdeh inzibati orqan sözügedən yaşayış evinin kənd təsərrüfatı pay torpaq sahələrində inşa edilməsi, qeydiyyat vəsiqəsində əks olunmuş evin sökülməsi, yerində başqa evin tikilməsi, torpaq sahəsinin elektrik xəttinin mühafizə zonasında yerləşməsi kimi hallara istinad edərək, iddiaçının müraciətinin təmin edilməsindən imtina edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı ilə iddia təmin edilməmişdir. Məhkəmə kollegiyası hazırki iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq, aşağıdakıları qeyd edir. Kollegiya iddianın mümkünlüyü ilə bağlı qeyd edir ki, hazırki iş üzrə iddianın mümkün sayılmaması üçün qanunla müəyyən edilmiş hallar aşkar edilməmiş, habelə işin faktiki və hüquqi halları baxımından iddia tələbinə mahiyyət etibarilə iddianın əsaslılığı mərhələsində yoxlanılmaqla dəyərləndirmə aparılmaqla, hüquqi qiymət verilməsi zəruridir. Kollegiya iddianın əsaslılığı və işin mübahisəli halları ilə bağlı işin müəyyən edilmiş halları kimi aşağıdakıları qeyd edir: Abşeron rayonu İHB-nin ## #### 1998-ci il *** saylı Sərəncamı ilə Saray qəsəbə üzrə Nümayəndəsinin istifadəsinə verilmiş torpaq sahəsindən ## #### 1998-ci il tarixli ** saylı Sərəncamı ilə fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün iddiaçının adına 0,20 ha torpaq sahəsi ayrılması və evin tikintisinə icazə verilməsi qərara alınmışdır. Abşeron rayonu İHB-nin ## #### 1998-ci il *** saylı Sərəncamı ilə Abşeron rayonu AİK-nin ## ###### 1997-ci il tarixli ** saylı qərarı ilə Saray qəsəbəsinin inkişaf perspektivi üçün bələdiyyə fonduna 50 torpaq sahəsinin ayrılmasının nəzərə alınması, həmin fonddan hər ailəyə 0,10 ha hesabı ilə 100 ailəyə həyətyanı və 1,5 ha küçə altına cəmi 11,5 ha ayrılan Saray qəsəbəsində yaşayan mənzil sahəsinə ciddi ehtiyacı olan vətəndaşlara verilməsi haqqında Saray üzümçülük sovxozunun Yerli Aqrar İslahat Komissiyasnın ## ###### 1997-ci il tarixli ** saylı qərarı ilə toplanmış payayırma sənədlərinin təsdiq edilməsi qərara alınmış, paylanmamışdan əvvəl baş planın təsdiq edilməsi və baş plana uyğun olaraq qəsəbə üzrə nümayənəsiinin sərəncamı ilə növbəlilik əsasında paylanması qeyd edilmişdir. Həmçinin, sərəncama əlavə olunan sənədlərin arxiv nüsxələrinin məzmunundan görünür ki, sərəncamla ayrılmış torpaq sahəsinə dair ## ###### 1997-ci il tarixli akt tərtib edilmiş, yerquruluşu planından çıxarış tərtib edilmiş, çıxarışın məzmununda ## ###### 1997-ci il tarixli ** saylı qərar ilə Saray qəsəbəsinin inkişaf perspektivi üçün ayrılmış sahənin və hər ailəyə ayrılacaq torpaq sahəsinin yeri göstərilmişdir. İddiaçının adına ümumi sahəsi 16,6 kv.m. olan bir otaqlı fərdi yaşayış evinə dair 1993 inventar nömrəsi olan qeydiyyat vəsiqəsi tərtib edilmiş, qeydiyyat tarixi əks olunmamış, onun məzununda məhz Abşeron RİHB-nin Saraq qəsəbə nümayəndəsinin ## #### 1998-ci il tarixli ** saylı Sərəncamına istinad edilmiş, ona dair texniki pasport mart 2005-ci il tarixdə tərtib edilmiş, texniki pasportun məzmununda torpaq sahəsinin ölçüsünün 0,20 ha olduğu, evin ölçüsünün 16,6 kv.m. olduğu qeyd edilmişdir. Həmin qeydiyyat vəsiqəsi və ona aid texniki pasportun arxiv nüsxəsi aşkar edilməmiş, habelə orada əks olunmuş 16,6 kv.m. ümumi sahəsi olan fərdi yaşayış evi hazırda mövcud olmamış, iddiaçı həmin evin sökülərək, yerində 264,6 kv.m. olan evin tikildiyini bildirmişdir. İdiaçının adına tərtib edilmiş müvafiq Sərəncamda torpaq sahəsinin yerini və koordinatlarını müəyyən edən heç bir məlumat əks olunmamış, habelə buna dair əlavə sənəd də Sərəncama əlavə edilməmişdir. Cavabdehin verdiyi məlumat, mütəxəssis rəyi, electron kadastr məlumatın əsasən iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahəsi **** nömrəli Torpağa mülkiyyət hüququnun verilməsi haqqında Dövlət Aktına əks olunmuş 0,38 ha torpaq sahəsinin koordinatları ilə üst-üstə düşür. Abşeron rayonu AİK-nin ## ### 1998-ci il tarixli ** nömrəli qərarı ilə üçüncü şəxslərin adına kənd təsərrüfatı təyinatlı məhsulların istehsalı məqsədilə 0,38 ha torpaq sahəsi ayrılmış və onun əsasında **** nömrəli Dövlət Aktı tərtib edilmiş, həmin sənədlərin arxiv nüsxəsi mövcud olmaqla, kadastr məlumatında olan adlı siyahıda üçüncü şəxslərin adları mövcud olmuşdur. Üçüncü şəxslər həmin torpaq sahəsinin 0,12 ha hissəsini notarial qaydada təsdiq edilmiş ##.##.2012-ci il tarixli alqı-satqı müqvailəsi əsasında X9, sonuncu şəxsin adına 2012-ci ildə Çıxarış tərtib edilmiş, plan və ölçü sənədi verilmiş, habelə alqı-satqı müqaviləsinə bölgü sxemi də əlavə edilmiş, yerdə qalan 0,2236 ha torpaq sahəsi ilə bağlı üçüncü şəxslərin adına birgə mülkiyyət hüququ ##.##.2016-cı ildə qeydə alınaraq, Çıxarış və plan və ölçü sənədi verilmiş, qalan 0,0371 ha hissəsinə isə 2019-cu ildə Çıxarış və plan və ölçü sənədi tərtib edilmişdir Üçüncü şəxslərin adına tərtib edilmiş **** nömrəli Dövlət Aktında qonşuları kimi 1879 və **** nömrəli Dövlət Aktlarında əks olunmuş torpaq sahələrinin olduğu qeyd edilmişdir. Mütəxəssis rəyi və ona əlavə edilmiş ortofoto görüntüsünün məzmunundan görünür ki, **** nömrəli Dövlət Aktında əks olunmuş koordinatlarda olan torpaq sahələri ilə üçüncü şəxslərin faktiki istifadə vəziyyəti arasında müəyyən uyğunsuzluqlar var və bu sürüşmələrin olması ilə bağlıdır, iddiaçıya münasibətdə isə torpaq sahəsinin koordinatı və yerini müəyyən edən sənəd olmadığından sualların cavablandıra bilməmişdir. Məhkəmə araşdırması zamanı işin hallarının ətraflı araşdırılmasının təmin edilməsi məqsədilə cavabdeh inzibati orqanın mütəxəssisi dinlənilmiş, o, izahatında bildirmişdir ki, “Torpaq sahəsinin sovxoz ərazisinə aid olub-olmadığını dəqiq müəyyən etmək hazırkı mərhələdə mümkün deyildir. Lakin bu məsələ ilə bağlı müvafiq MMC-yə sorğu göndərilməsi mümkündür. **** nömrəli dövlət aktına aid torpaq sahəsinin yerləşmə mövqeyi ümumi şəkildə müəyyən edilə bilir. Lakin qeyd edilməlidir ki, hazırkı koordinat sistemində müəyyən uyğunsuzluqlar mövcuddur, halbuki əvvəlki koordinat sistemində həmin sahə daha dəqiq göstərilirdi. Nəbiyev Rövşənə məxsus 12 sot torpaq sahəsi mövcuddur və bu sahə sənədlər üzrə iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşür. Eyni zamanda, 8,5 sot və 10 sot kimi qeyd olunan sahələrin konkret yerləşmə hissəsinin dəqiqləşdirilməsi müəyyən vaxt tələb edir. **** nömrəli torpaq sahəsinin qonşuluqları üzrə, sol tərəfdə **** nömrəli, sağ tərəfdə isə **** nömrəli torpaq sahələri yerləşir və hər biri 9 sot təşkil edir. Mübahisəli torpaq sahəsi təyinatına görə kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsidir. Həmin sahə 12 sot və 22 sot ölçülü digər torpaq sahələrinin müəyyən hissələri ilə həm dövlət aktına, həm də çıxarışa əsasən qismən üst-üstə düşür. 236 kv.m. sahəyə malik yaşayış evi isə 0,2236 ha torpaq sahəsinin daxilində yerləşir. Bölgü eskizinə əsasən, iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahəsinin yerləşmə mövqeyi sənədlərdə göstərilən sahə ilə üst-üstə düşür. Torpaq sahəsi sənədlər üzrə bölünmüşdür. Lakin qonşu sahələrin dəqiq yerləşməsi yalnız əlavə dəqiqləşdirmə, dürüstləşdirmə aparıldıqdan sonra müəyyən edilə bilər. Bu hal nəzərə alınsa da, torpaq sahəsinin hüquqi sərhədlərinin və yerləşmə mövqeyinin dəqiq müəyyən edilməsi yalnız müvafiq kadastr və texniki dəqiqləşdirmə işləri aparıldıqdan sonra mümkün olacaqdır. Kollegiya torpaq sahəsi üzərində iddiaçının mülkiyyət hüququnun yaranıb-yaranmaması ilə bağlı onu qeyd edir ki, iddiaçı sözügedən torpaq sahəsinin onun adına müvafiq Sərəncam əsasında ayrıldığı qeyd etsə də, həmin Sərəncamın məzmununda və ya ona əlavə sənəd kimi (ayrıc aktı, təhkim aktı və s.) torpaq sahəsinin yerləşmə yerini və ya koordinatları əks olunmamışdır. Nəticə etibarilə sözügedən hüquqmüəyyənedici sənədlər məhz həmin torpaq sahəsinin iddiaçının adına ayrılması halının müəyyən edilməsi üçün birbaşa sübut qismində çıxış etməmişdir. Bundan əlavə, kollegiya hesab edir ki, iddianın əsaslılığı baxımından həmin hüquqmüəyyənedici sənədin bu torpaq sahəsi üzərində iddiaçının mülkiyyət hüququnun yaranması əsası qismində çıxış edib-etməməsini aydınlaşdırmaq üçün işin digər hallarının da yoxlanılması zəruridir. Bununla bağlı kollegiya qeyd edir ki, iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahəsinin məhz torpaqayırma sənədinin əsası kimi çıxış edən Abşeron rayonu İHB-nin ## #### 1998-ci il *** saylı Sərəncamının məzmununda Abşeron rayonu AİK-nin ## ###### 1997-ci il tarixli ** saylı qərarı ilə Saray qəsəbəsinin inkişaf perspektivi üçün ayrılan torpaq sahəsindən ayrılması və hər ailəyə 0,10 ha torpaq sahəsi ayrılması, habelə təsdiq edilmiş plana uyğun ayrılması əks olunmuşdur, yeruquruluşu planınnın məzmununda da yerləşmə yeri əks olunmuşdur. İndiki halda isə iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahəsi həmin planda əks olunmuş liter A və B hüdudlarından kənarda yerləşdiyi müəyyən edilmişdir. Bu hal isə özlüyündə iddianın əsaslılığını təkzib edən hal kimi çıxış etmişdir. Həmçinin, iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahəsi fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün ayrılmış sahə kimi qeyd edilsə də, məhkəmə araşdıması zamanı həmin sahənin kənd təsərrüfatı təyinatlı sahə olmaqla, məhz aqrar islahat komissiyasının qərarı əsasında ayrılmış torpaq sahələrinin yerləşdiyi və müvafiq Dövlət Aktlarının aid olduğu sahə olduğu müəyyən edilmişdir. Belə ki, iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahəsi üçüncü şəxslərin adına tərtib edilmiş **** nömrəli Dövlət Aktında əks olunmuş koordinatlarda olan torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşmüş, həmin Dövlət Aktında torpaq sahəsinin dəqiq yeri və koordinatları əks olunmuş, arxiv əsasları mövcud olmuş, həmin sənəddə qonşuları qeyd edilmiş, habelə qonşuları kimi qeyd edilmiş 1879 və **** nömrəli Dövlət Aktında olan torpaq sahələrinin naturada faktiki olaraq qonşu sahələr olduğu müəyyən edilmiş, hablə sıra ardıcıllıqla digər nömrəli Dövlət Aktına aid torpaq sahələrinin də həmin sahədə yerləşdiyi müəyyən edilmişdir. Həmçinin, qeyd edilməlidir ki, iddiaçının istinad etdiyi hüquqmüəyyənedici sənədin tarixi ## #### 1998-ci il olduğu halda, üçüncü şəxslərin adına tərtib edilmiş sənədin tarixi ## ### 1998-ci il tarixə aid olmaqla, daha öncə üçüncü şəxslərə ayrıldığını müəyyən etməyə imkan verir. Eyni zamanda məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, üçüncü şəxslərin adına tərtib edilmiş **** nömrəli Dövlət Aktına əks olunmuş torpaq sahəsinin 0,12 ha hissəsi məhz 2012-ci ildə başqa şəxsə satılmış, həmin şəxsin adına 2012-ci ildə Çıxarış verilmiş, həmin alqı-satqı zamanı bölgü sxemi tərtib edilmişdir, hazırda da həmin bölgü sxeminə əsasən torpaq sahələrinin elektron baza məlumatına əsasən hər birinin naturada öz yerində olduğu, bir-birinə bitişik yerləşdiyi müəyyən edilmişdir. Göründüyü kimi iddiaçı iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etdiyi vaxtda (2013-cü ildə) artıq üçüncü şəxslərə aid torpaq sahələrinin yerləşmə yeri bəlli olmuş və naturada sənəd üzrə yerində mövcud olmuşdur. Bu baxımından kollegiya hesab edir ki, işin yuxarıda müəyyən edimiş həmin halları da iddianın əsaslılığını təkzib edən hallar kimi çıxış etmişdir. Həmçinin, kollegiya qeyd edir ki, hazırda həmin ərazidə yalnız üçüncü şəxslərin adına ayrılmış müvafiq Dövlət Aktında əks olunmuş koordinatlarda və ölçüdə torpaq sahəsinin mövcudluğu müəyyən edildiyindən, yəni həmin sənəd üzrə olan 0,38 ha-dan artıq başqa 0,20 ha torpaq sahəsinin mövcudluğu müəyyən edilmədiyindən, həmin ərazidə sürüşmə ilə bağlı uyğunsuzluqların olması halı hazırki iddia tələbinin əsaslılığının müəyyən edilməsinə təsir edən hal kimi çıxış etməmişdir. Bundan əlavə, kollegiya qeyd edir ki, hazırki icraat çərçivəsində iddianın əsaslılığı baxımından üçüncü şəxslərin adına tərtib edilmiş hüquqmüəyyənedici sənədlərin mötəbərliyini şübhə altına alan halların da müəyyən edilməsi mümkün olmamışdır (arxiv əsasları mövcud olmuşdur). Bu hal da özlüyündə iddianın əsaslılığını müəyyən etməyə imkan verməmişdir. Eyni zamanda kollegiya onu qeyd edir ki, indiki halda torpaq sahəsi ilə bağlı təqdim edilmiş texniki pasport 2005-ci ilin mart ayında tərtib edildiyindən, müvafiq Fərmanın 2.4-cü bəndinin tələblərinə əsasən də iddianının əsaslılığının müəyyən edilməsi mümkün olmamışdır. Bu baxımından kollegiya hesab edir ki, işin yuxarıda müəyyən edilmiş halları (iddiaçının adına tərtib edilmiş sənəddə yeri və koordinatlarının olmaması, iddia etdiyi torpaq sahəsinə aid başqa şəxslərin adına mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması, həmin qeydiyyatın hazırda da qüvvədə olması, qeydiyyata almaya əsas olmuş sənədlərin arxiv əsaslarının mövcud olması, həmin sənədlərdə torpaq sahəsinin koordinatının əks olunması, naturada mövcud olması, başqa boş torpaq sahəsinin olmaması, ətrafda yerləşən torpaq sahələrinin hüquqmüəyyənedici sənədlərinin məzmunu, ardıcıllıqla yerləşməsi və s.) iddianın əsaslılığını torpaq sahəsinə aid olan hissədə təkzib etdiyindən, iddiaçı belə bir tələb irəli sürməkdə haqlı olmamışdır. Kollegiya iddia tələbinin torpaq sahəsi üzərində yerləşən fərdi yaşayış evinə dair mülkiyyət hüququnun qeydiyyata alınması ilə bağlı hissədə onu qeyd edir ki, qanunvericiliyin tələbinə evə dair mülkiyyət hüquqununun yaranması üçün torpaq sahəsinə mülkiyyət, istifadə və icarə hüququnu təsdiq edən sənədin, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış layihə və ya istismara qəbul aktı mövcudluğu müəyyən edilməlidir. İndiki halda isə sözügedən fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi torpaq sahəsinin iddiaçının qanuni sahibliyində olması halı müəyyən edilməmişdir, bu hal isə ev üzərində mülkiyyət hüqunun yaranması üçün qanunla tələb olunan əsasın olmadığını deməyə əsas verir. Bundan əlavə, kollegiya bu hissədə onu da qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, indiki halda iddiaçının təqdim etdiyi sənədlərdən biri də evə dair qeydiyyat vəsiqəsi və texniki pasport olmuşdur. Bu baxımından kollegiya hesab edir ki, bu hissədə iddiaçının istinad etdiyi həmin sənədlərin iddia tələbinin əsaslılığının müəyyən edilməsinin əsası qismində çıxış edib-etməməsinə hüquqi qiymət verilməsi də zəruridir. Bununla bağlı kollegiya qeyd edir ki, sözügedən qeydiyyat vəsiqəsinin məzmununda evin ümumi sahəsinin 16,6 kv.m. olduğu qeyd edilmişdir. Həmin sənədlərin arxiv nüsxələri mövcud olmamışdır. Həmçinin, işin mübahisəsiz hallarından görünür ki, həmin ev sökülmüş, iddiaçı tərəfindən hazırda ümumi sahəsi 264,6 kv.m. olan ev inşa edilmişdir. Nəticə etibarilə həmin sənədlər hazırda iddia tələbində qeyd edilmiş evə aid olmadığından, habelə arxiv nüsxələri mövcud olmadığından həmin evə dair mülkiyyət hüququnun yaranması üçün əsas qismində çıxış etməmişdir. Bu baxımından, kollegiya hesab edir ki, iddiaçının istinad etdiyi sənədlər bu hissədə iddianın əsaslılığının müəyyən edilməsinə əsas olmadığından, habelə məhkəmə araşdırması zamanı iddia tələbində qeyd edilmiş evə dair mülkiyyət hüququnun yaranması üçün qanunla müəyyən edilmiş əsasların mövcudluğu aşkar edilmədiyindən, iddia tələbi bu hissədə də əsassız olmuşdur. Qeyd edilən hallara əsasən kollegiya hesab edir ki, işin yuxarıda müəyyən edilmiş halları iddianın əsaslılığını və şikayətin dəlillərini təkzib etdiyindən, iddiaçı belə bir tələb irəli sürməkdə haqlı olmamış, şikayətinin dəlilləri əsassız olmuş, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işin hallarına düzgün hüquqi qiymət verilmiş, iş üzrə gəldiyi nəticə qanuni və əsaslı olmuşdur. Beləliklə, kollegiya hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 87, 90 və 94-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
QƏRARA ALDI: İddiaçının nümayəndəsi və vəkili tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2025-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu (elektron kabineti olan tərəflərin elektron kabinetinə yerləşdirildiyi) gündən 1 (bir) ay müddətində Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (AZ 1025, Bakı şəhəri, Yusif Səfərov küçəsi 14, 1193-cü məhəllə) Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi (Sumqayıt şəhəri, Sülh prospekti, 70) vasitəsilə kassasiya şikayəti verilə bilər.