Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(3-8)-794/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Sumqayıt şəhəri İş № 2-1(3-8)-794/2026 18.06.2026 SUMQAYIT APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər Quliyev Ismayıl Rza oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Əzizova Vəfa Ehtiram qızı və X8 ibarət tərkibdə, Şərifova Mahirə Vahid qızının katibliyi, Iddiaçı İddiaçı, Üçüncü şəxslər inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5 və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 iştirakları ilə, Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh (inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 üçüncü şəxslər qismində cəlb edilməklə) qarşı “pasport qeydiyyatından çıxarılma” tələbinə dair inzibati mübahisə üzrə Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli, *-(***)-****/**** nömrəli qərarından üçüncü şəxslər inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Sumqayıt Məhkəmə Kompleksinin binasında açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. IŞIN HALLARI: Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13, X1, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5, X2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1, X4 və X3 ünvan 4 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evindən qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Daha sonra iddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək üçüncü şəxslər inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13, X1, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5, X2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1, X4 və X3 ünvan 4 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evindən qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. IŞ ÜZRƏ QƏBUL EDILMIŞ MƏHKƏMƏ AKTLARI: a) Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat Iddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı ünvan 4 ünvanında yerləşən evi ##.##.2021-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən almışdır və ##.##.2021-ci il tarixli çıxarışa əsasən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən onun adına qeydiyyatdan keçmişdir. Cavabdehlər həmin mənzilin köhnə sahibləri olmuşdur. Mənzili satarkən qeydiyyatdan çıxacaqları barədə öhdəlik götürsələr də, indiyə kimi iddiaçıya məxsus mənzildən qeydiyyatdan çıxmamışlar. Dəfələrlə onlara qeydiyyatdan çıxmalarını bildirilmişdir. Lakin keçən müddət ərzində qeydiyyatdan çıxmamışlar. Hazırda cavabdehlər ona məxsus evdə yaşamırlar və həmin evlə heç bir əlaqələri yoxdur. Cavabdehlər könüllü olaraq qeydiyyatan çıxmaq istəmir və cavabehlərin qeydiyyatdan çıxarılması üçün müraciət edilsə də, təmin edilməmişdir. 4. Iddia tələbinin maddi hüquqi əsası kimi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1,152.5, 157.2, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1, prosessual hüquqi əsası kimi Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 2, 33-cü maddələrinə istinad olunmuşdur. Məhkəmənin ## ###### 2024-cü il tarixli, *-*(***)-****/**** nömrəli qərardadına əsasən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 və inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 hazırkı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatına zəruri cəlbetmə qaydasında üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişlər. Birinci instansiya məhkəməsinin müəyyən etdiyi hallar: Icraat materialları məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Həmin materialların məzmununa istinad edilir və onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər. ##.##.2021-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən ünvan 4 ünvanında yerləşən mənzil iddiaçının xüsusi mülkiyyətindədir. “Azərbaycan Respublikasının Daxili Işlər Nazirliyi yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında ******* nömrəli arayışa əsasən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5, X2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1, X4 və X3 iddiaçının mülkiyyətində olan ünvan 4 ünvanında qeydiyyatdadırlar. Cavabdehin iddiaçıya ünvanladığı ##.##.2024-cü il tarixli məktubda onun ərizəsinin icrasından imtina olunmuş və məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyə edilmişdir. ##.##.2021-ci il tarixli daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, ünvan 4 X5 tərəfindən iddiaçı İddiaçı satılmışdır. Azərbaycan Respublikası Daxili Işlər Nazirliyinin Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya Idarəsinin ##.##.2025-ci il tarixli məktubunda qeyd edilir ki, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15 ##.##.2015-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11 ##.##.2005-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12 ##.##.2015-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13 ##.##.2005-ci il tarixdən, X1 ##.##.2005-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14 ##.##.2007-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10 ##.##.2009- cu il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9 ##.##.2005-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8 ##.##.2004cü il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7 ##.##.2005-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu ##.##.2005-ci il tarixdən, X2 ##.##.2017-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4 ##.##.2014-cü il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 ##.##.2016cı il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 ##.##.2004-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 ##.##.2007-ci il tarixdən, X4 və X3 ##.##.2015-ci il tarixdən ünvan 3 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadırlar. “xxxx“ X6 * saylı Abşeron Ərazi Idarəsinin ##.##.2025-ci il tarixli məktubunda göstərilir ki, fərdi yaşayış evinə dair istifadə hüquqlarının olub-olmamasına baxılması idarənin səlahiyyətləri xaricindədir. “xxxx“ X6 * saylı Abşeron Ərazi Idarəsinin ##.##.2025-ci il tarixli məktubunda göstərilir ki, ünvan 1 ünvanında yerləşən paylı fərdi yaşayış evi üzərində inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9 (fin : *******) adına(payı torpaq sahəsi ümumi birgə) mülkiyyət hüququ daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində ##.##.2023- cü il tarixində 308013145424-10301 reyestr nömrəsi ilə qeydiyyata alınmışdır. ünvan 2 ünvanında yerləşən paylı fərdi yaşayış evi üzərində inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 (fin : *******) adına(payı 0.02 ha torpaq sahəsi) mülkiyyət hüququ daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində ##.##.2014-cü il tarixində 308013085473-10301 reyestr nömrəsi ilə qeydiyyata alınmışdır. ünvan 5 ünvanının İddiaçı məxsus fərdi yaşayış evindən başqa fərdi yaşayış evinə verilməsinə dair məlumat aşkar edilməmişdir. Nəzərinizə çatdırırıq ki, sorğuda qeyd olunan digər şəxslərin adına qeydiyyatdan keçmiş fərdi yaşayış evi aşkar edilməmişdir Birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə: Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli, *-(***)-****/**** nömrəli qərarı ilə iddia təmin edilmiş, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13, X1, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5, X2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1, X4 və X3 iddiaçının mülkiyyətində olan ünvan 4 ünvanından qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyi cavabdeh Cavabdeh üzərinə qoyulması qərara alınmışdır. (hakim Qəşəm Məmmədli) Üçüncü şəxslər həmin qərardan apellyasiya şikayəti verərək, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının onlara münasibətdə ləğv edilməsini, iddianın onlara aid hissədə rədd edilərək qeydiyyatlarının bərpa edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. APELLYASIYA ŞIKAYƏTININ VƏ ONA QARŞI ETIRAZIN DƏLILLƏRI, MƏHKƏMƏ ICRAATI IŞTIRAKÇILARININ IZAHATLARI a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı İddiaçı iddia ərizəsində qeyd etmişdir ki, ünvan 6 ünvanında yerləşən evi ##.##.2021 -ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən almış və ##.##.2021 -ci il tarixli çıxarışa əsasən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən onun adına qeydiyyatdan keçmişdir. Guya onlar həmin evin köhnə sakinləri olmuşlar. Mənzili salarkən qeydiyyatdan çıxacaqları barədə öhdəlik götürsələr də, indiyə kimi iddiaçıya məxsus mənzildən qeydiyyatdan çıxmamışlar. Halbuki iddiaçının iddia ərizəsində qeyd etdiyi ev ilə onlara məxsus ev ayrı-avrı evlərdir. Onalr iddiaçıya məxsus evdə yaşamırlar və və həmin evlə heç bir əlaqələri yoxdur. Onlara məxsus ev məhrum atası X7 məxsus olmuşdur. Abşeron rayon Aqrar Islahat Komissiyasının ##.##.2005-ci il tarixli ** saylı qərarna əsasən JN-724 A saylı şəhadətnaməyə əsasən 0,16 hektar torpaq sahəsi məhrum atam X7 mülkiyyətinə verilmişdir. Həmin şəhadətnamədə ailə üzvü kimi onlar qeyd edilmişik. Həmin torpaq sahəsində 1970-ci illərdən həmin ev tikilmiş və onlar orda yaşamışlar. Iddiaçıya məxsus evdə Səməd Vurğun küçəsində yerləşir. Lakin qeyd etdiyi kimi iddiaçı ilə onlara məxsus evlər tam ayrı-avrı evlərdir və aralarında 500-600 metr məsafə vardır. Bununla bağı biz Qobu qəsəbə nümayəndəliyindən arayış almışıq. Həmin arayışda da qeyd edilir ki, Qobu qəsəbəsi. Səməd Vurğun küçəsi ** saylı ünvandan qəsəbədə əvvəllər bir necə yerdə qeydə alınmışdır. İddiaçı yaşadığı ünvan Səməd Vürğun küçəsi ** saylı ünvandır. Lakin onlarla heç bir qohumluq əlaqəsi yoxdur. Hər vətəndaş özünə məxsus evlərdə yaşayırlar və qeydiyyatdadırlar. Qeyd etdikləri kimi evin bütün kommunal xətləri mövcuddur, torpaq vergisi tərəflərindən ödənilir və şəhadətnaməsi vardır. Hazırda onlara məxsus şəxsiyat vəsiqələri aktiv deyildir. Bu səbəbdən də onlar heç bir yerə müraciət edə bilmirlər. inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5 torpaqların azad olunması uğrunda gedən 44 günlük Vətən Müharibəsinin iştirakçısıdır və qazidir. Şəxsiyət vəsiqəsi aktiv olmadığından işlədiyi işi itirmək təhlükəsi yaranmışdır. inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 3-cü qrup əlildir, əlilliklə bağlı xəstəxanalarına və dövlət orqanlarına müracət etmək istəsə də şəxsiyyət vəsiqəsi aktiv deyildir. b) Apellyasiya şikayətinə dair etiraz daxil olmamışdır. c) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən iddiaçı apellyasiya şikayətinə etiraz edərək şikayətin təmin edilməməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən üçüncü şəxslər apellyasiya şikayətini müdafiə edərək şikayətin təmin edilməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsini və iddianın onlara aid hissədə rədd edilərək qeydiyyatlarının bərpa edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdilər. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar olunmağına baxmayaraq cavabdehin nümayəndəsi və digər üçüncü şəxslər məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat verməmişlər. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası Inzibati Prossesual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsaslanaraq işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. TƏTBIQ EDILƏN HÜQUQ: Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsi: Maddə 35.1. Bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. Maddə 35.3. Iddianın mümkün sayılmaması barədə məhkəmə qərardad qəbul edir. Maddə 58.1. Sübutlar məhkəmə tərəfindən şifahi məhkəmə iclasında araşdırılır. Maddə 58.7. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Maddə 78. Mübahisə predmeti barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı proses iştirakçıları və onların hüquqi varisləri üçün məcburidir. Maddə 80.1. Bu Məcəlləyə əsasən barəsində məhkəmə qaydasında şikayət verilə bilən, habelə hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə qaydalarını və müddətini müəyyən edən məhkəmə qərardadları mütləq əsaslandırılmalıdır. Maddə 87.4. Apellyasiyanın mümkünlüyü ilə bağlı məhkəmə qərardad çıxarır. Apellyasiyanın mümkün sayılmaması barədə qərardad qəbul edilməmişdən əvvəl proses iştirakçılarının dinlənilmə hüququ təmin edilməlidir. Maddə 87.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər. “Inzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəmə Plenumunun ## ##### 2015-ci il tarixli Qərarı APELLYASIYANIN MÜMKÜNLÜYÜ, APELLYASIYA BAXIŞININ HƏDLƏRI Apellyasiya şikayəti vaxtında verilmiş, formal baxımdan lazımi qaydada əsaslandırılmış və şikayətçinin tələbləri göstərilmişdir. Ona görə də, şikayət mümkün hesab edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı bütövlükdə mübahisələndirildiyi üçün hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və əsaslılığı tam olaraq yoxlanılacaqdır. APELLYASIYA INSTANSIYASI MƏHKƏMƏSININ MÖVQEYI Məhkəmə kollegiyası tərəfləri dinləyib, iş materiallarını və apellyasiya şikayətinin dəlillərini araşdıraraq və işdə olan sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən iddianın mümkünlüyü ilə bağlı şərtlərin mövcudluğu yoxlanılmadan iddia tələbinin əsaslığına hüquqi qiymət verildiyindən, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı ləğv edilməli, iddia mümkün sayılmamalı, apellyasiya şikayəti isə qismən təmin edilməlidir. Məhkəmə kollegiyası tərəfləri dinləyib, iş materiallarını və apellyasiya şikayətinin dəlillərini araşdıraraq və işdə olan sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən iddianın mümkünlüyü ilə bağlı şərtlərin mövcudluğu yoxlanılmadan iddia tələbinin əsaslığına hüquqi qiymət verildiyindən, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı ləğv edilməli, iddia mümkün sayılmamalı, apellyasiya şikayəti isə qismən təmin edilməlidir. Işin hallarından görünür ki, ##.##.2021-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən ünvan 4 ünvanında yerləşən mənzil iddiaçının xüsusi mülkiyyətindədir. Azərbaycan Respublikasının Daxili Işlər Nazirliyi yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında ******* nömrəli arayışa əsasən inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs5, X2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1, X4 və X3 həmin ünvanda qeydiyyatdadırlar. Iddiaçı ərizəsində qeyd edir ki, o ünvan 4 ünvanında yerləşən evi ##.##.2021-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən almışdır və ##.##.2021-ci il tarixli çıxarışa əsasən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən onun adına qeydiyyatdan keçmişdir. Cavabdehlər həmin mənzilin köhnə sahibləri olmuşdur. Mənzili satarkən qeydiyyatdan çıxacaqları barədə öhdəlik götürsələr də, indiyə kimi iddiaçıya məxsus mənzildən qeydiyyatdan çıxmamışlar. Birinci instansiya məhkəməsi isə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ######## 2020-ci il tarixli qərarına istinad edərək, iddiaçının mülkiyyət hüquqlarının pozulması qənaətinə gəlmiş və formalaşmış məhkəmə təcrübəsinə uyğun olaraq iddianı təmin etmişdir. Halbuki, üçüncü şəxslər apellyasiya şikayətində qeyd etmişlər ki, iddiaçıya məxsus ev Səməd Vurğun küçəsində yerləşir. Lakin iddiaçı ilə onlara məxsus evlər tam ayrı-avrı evlərdir və aralarında 500-600 metr məsafə vardır. Bununla bağı onlar Qobu qəsəbə nümayəndəliyindən arayış almışlar. Həmin arayışda da qeyd edilir ki, Qobu qəsəbəsi. Səməd Vurğun küçəsi ** saylı ünvandan qəsəbədə əvvəllər bir neçə yerdə qeydə alınmışdır. İddiaçı yaşadığı ünvan Səməd Vürğun küçəsi ** saylı ünvandır. Lakin onlarla heç bir qohumluq əlaqəsi yoxdur. Hər vətəndaş özünə məxsus evlərdə yaşayırlar və qeydiyyatdadırlar. Qeyd etdikləri kimi evin bütün kommunal xətləri mövcuddur, torpaq vergisi tərəflərindən ödənilir və şəhadətnaməsi vardır. Qeyd edilən hal Abşeron IHB Qobu qəsəbə IƏD üzrə nümayəndəsi inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9 ##.##.2026-cı il tarixli *** nömrəli arayışı ilə təsdiq edilir, eyni zamanda məhkəmə prosesində də iddiaçı və üçüncü şəxslər qeyd edilənləri işin mübahisəsiz halı kimi qəbul etmişlər. Göründüyü kimi üçüncü şəxslər əvvəldən qeyd edilən ünvanda yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olmuşlar, sadəcə iddiaçının ##.##.2021-ci ildə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində mülkiyyət hüququ ilə qeydə alındığı fərdi yaşayış evi də həmin ünvanda yerləşir. Birinci instansiya məhkəməsinin sorğusuna Azərbaycan Respublikası Daxili Işlər Nazirliyinin Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya Idarəsinin ##.##.2025-ci il tarixli məktubunda qeyd edilir ki, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs15 ##.##.2015-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs11 ##.##.2005-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs12 ##.##.2015-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs13 ##.##.2005-ci il tarixdən, X1 ##.##.2005-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs14 ##.##.2007-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs10 ##.##.2009- cu il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs9 ##.##.2005-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs8 ##.##.2004-cü il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs7 ##.##.2005-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs6 Sulidin oğlu ##.##.2005-ci il tarixdən, X2 ##.##.2017-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs4 ##.##.2014-cü il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs3 ##.##.2016- cı il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs2 ##.##.2004-ci il tarixdən, inzibati məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxs1 ##.##.2007-ci il tarixdən, X4 və X3 ##.##.2015-ci il tarixdən ünvan 3 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadırlar. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarma ilə bağlı işlərdə bir ünvanda müxtəlif yaşayış evlərinin olması ilə bağlı yaranmış mübahisələri digərlərindən ayırmaq lazımdır. Formalaşmış məhkəmə təcrübəsində iddiaçının razılığı ilə qeydiyyata düşmüş şəxslərin və mənzili satan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı iddialarda Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ######## 2020-ci il tarixli qərarı nəzərə alınaraq mülkiyyətçilərin hüquqları qorunur. Konkret işlər üzrə həmin şəxslərin mövcud mülkiyyət hüquqları üçüncü şəxslər tərəfindən pozulmuş olur. Müxtəlif yaşayış sahələrinin bir ünvanının olması və həmin şəxslərdən birinin qaldırdığı iddialarda isə fərqli yanaşma olmalıdır. Məhkəmə təcrübəsindən də görünür ki, bu kateqororiya mübahisələr əksər hallarda bir neçə fərdi yaşayış evinin bir ünvanda yerləşməsi, order və digər əsaslarla əvvəlki tarixlərdən müvafiq yaşayış yeri üzrə qeydiyyatların mövcud olması halı və yaşayış evlərinin alqı satqısı və ya mülkiyyət sənədlərinin yenidən alınması zamanı yaranır. Hazırkı işdə də mübahisənin analoji vəziyyətdən yarandığı görünür. Iddiaçı yaşayış yeri üzrə qeydiyyatla bağlı müvafiq arayış alanda digər şəxslərin ona məxsus olan evdə qeydiyyatda olduğu əsası ilə hüquqlarının pozulduğunu bildirir. Halbuki üçüncü şəxslər onun aldığı yaşayış evində qeydiyyatda olmamışlar və yaşamamışlar. Bu cür hüquqi müdafiə vasitəsindən istifadə isə hazırkı işdə olduğu kimi üçüncü şəxslərin hüquqlarının əsassız yerə pozulmasına gətirib çıxarır. Kollegiya qeyd edir ki, məhkəmə praktikasından göründüyü kimi, bu kimi hallar müxtəlif səlahiyyətli inzibati orqanların fəaliyyəti arasındakı koordinasiya və informasiya uyğunsuzluqlardan yaranır. (ünvan verilməsi səlahiyyəti olan inzibati orqan, daşınmaz əmlakın dövlət reystrini aparan orqan və yaşayış üzrə qeydiyyatı həyata keçirən orqan) Kollegiya qeyd edir ki, bir ünvanda müxtəlif yaşayış evlərinin olduğu və tərəflər arasında da mülki mübahisə olmadığı zaman tərəflərin müvafiq ünvanı dəyişməyi tələb etmək hüququ istisna edilmir.(Məhkəmə praktikasında mövcud ünvanın axırına müvafiq hərf əlavə edilməklə problemin məhkəmədən kənar həll edildiyi hallar olur) Hazırkı iş üzrədə tərəflərin bu cür hüquqlardan istifadə etməsi istisna edilmir. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin istinad etdiyi Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ######## 2020-ci il tarixli qərarında göstərilir ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsindən göründüyü kimi şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması üçün əsaslardan biri şəxsin yaşayış sahəsindən çıxarılması və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verilməsi barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsinin mövcudluğudur. Müraciətedənin mənzildən qeydiyyatdan çıxarılma üçün bütün hallarda mənzildən istifadə hüququna xitam verilməsinə dair qətnamənin olması mövqeyi ilə əlaqədar qeyd edilməlidir ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 5-ci bəndinin müddəaları onu göstərir ki, məhkəmələr bu növ iddialara baxarkən, hər bir halda şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşayıb-yaşamaması, istifadə hüququnun mövcud olub-olmaması məsələsini araşdırmalıdır. Belə ki, istifadə hüququ mövcud olmadığı halda ona xitam verilməsi məsələsindən də söhbət gedə bilməz. Mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında ona məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etmişdir ki, bu hallarda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericilikdə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Belə ki, qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərdə tutulmuş “şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi” ifadəsi “şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması” mənasını da ehtiva edir. Göstərilənlərə əsasən Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, mülkiyyətçinin iradə ifadəsi olan razılıq ərizəsi ilə ona məxsus yaşayış sahəsinə digər şəxsin qeydiyyata alınması nəticəsində yaranmış hüquqi münasibətlərə mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilə bilər. Belə ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunda əsas müddəa kimi təsbit edilən yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola biləcəyi nəzərə alınmaqla yaşayış sahəsinə münasibətdə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (inzibati orqan) tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması təmin olunmalıdır. Əks halda məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər. Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqeyindən göründüyü kimi bu kateqoriyadan olan işlərdə qeydiyyatdan çıxarılması tələb olunan şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşayıbyaşamaması, istifadə hüququnun mövcud olub-olmaması məsələsi araşdırılmalıdır. “Inzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## ##### 2015-ci il tarixli * saylı qərarının 5.1-ci bəndinə əsasən iddianın mümkünlüyü baxımından hüququn pozulması o halda mövcud olur ki, hüquqa müdaxilə aşkar şəkildə baş verir və birmənalı nəzərə çarpır. 5.2. Bu zaman məhkəmələr müdafiə edilmək istənilən hüququn təbiətini, həmin subyektiv hüququn tanıdığı imkanları, qanunvericilikdə təsbit edilmiş onun qoruma sferası ilə bağlı hədləri nəzərə almalıdırlar. Lakin kollegiya qeyd edir ki, hazırkı iş üzrə üçüncü şəxslərin iddiaçının hüquqlarını pozan hər hansı bir hərəkəti müəyyən edilmir. Qeyd edilən qərarın 6-7-ci bəndlərinə görə, iddianın mümkünlüyü baxımından hüququn pozulub-pozulmadığının müəyyən olunmasının qiymətləndirilməsi zamanı iddiaçının hüquqi marağı, başqa sözlə konkret halda hüquqi müdafiəyə ehtiyacının olub-olmadığı da nəzərə alınmalıdır. Bu zaman iddiaçının arzuladığı məqsədə çatmaq üçün düzgün hüquqi müdafiə vasitələrindən, o cümlədən əlverişli iddia növündən istifadə edib-etmədiyi yoxlanılmalıdır. Iddiaçının hüquqi marağı yalnız o halda mövcud olacaqdır ki, onun çatmaq istədiyi məqsədə qaldırılmış iddianın uğurlu olması ilə nail olmaq mümkün olsun. Iddiaçı öz məqsədinə digər hüquqi müdafiə vasitələrindən, eləcə də başqa predmetli iddia qaldırmaqla, həmçinin başqa cavabdehə qarşı iddia irəli sürməklə daha tez, daha münasib və daha sadə yolla nail ola bilərsə, yardım etmək vəzifəsinə əməl etmək şərtilə məhkəmələr iddianın mümkünlüyü məsələsinə baxa bilərlər. Iddiaçı və üçüncü şəxslərə izah edilsin ki, ünvanla bağlı problemin həlli ilə əlaqədar səlahiyyətli qurumlara müraciət edə bilərlər. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı ləğv edilməli, iddia mümkün sayılmamalıdır. Azərbaycan Respublikasının Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 87.6-cı maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. NƏTICƏVI HISSƏ: Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 12, 32, 58 və 87-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDI: Apellyasiya şikayəti təmin edilsin. Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli, *-(***)-****/**** nömrəli qərarı ləğv edilsin. Iddia mümkün sayılmasın. Qərardaddan təqdim olunduğu gündən 10 gün müddətində Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsi (ünvan: Sumqayıt şəhəri, Sülh prospekti 70) vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasına (ünvan: ünvan 7 məhəllə) kassasiya şikayəti verə bilər.