AzərbaycaņRespublikası̧adından Qərar Sumqayıţşəhəri İş̧№̧2-1(3-8)-890/2026 30.06.2026 SUMQAYIŢAPELLYASIYA̧MƏHKƏMƏSI Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu publik hüquqi şəxsin Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Fililalına qarşı iş üzrə ̧ ̧ ̧ ̧ (Açaŗsözlər: yaşa̧görə̧əməķpensiyasınıņtəyiņedilməsi,̧öhdəliyiņicrası̧haqqında̧iddia növü) ̧ ̧ ̧ ̧ ̧ ̧ ̧ ̧ ̧̧̧ Sədrlik edən və məruzəçi hakim X2, hakimlər Əzizova Vəfa Ehtiram qızı və Quliyev Ismayıl Rza oğlundaņibarəţtərkibdə, Ismayılova̧LəmaņZakiŗqızınıņkatibliyi, Cavabdehiņnümayəndəsi̧X1̧iştirakı̧ilə, Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu publik hüquqi şəxsin Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi” tələbinə dair inzibati iş üzrə Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2026-ci il tarixli qərarından cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Sumqayıt Məhkəmə Kompleksinin binasında açıq məhkəmə̧iclasında̧şifahi̧məhkəmə̧baxışı̧qaydasında̧baxaraq̧aşağıdakı̧qərarı̧qəbuļetdi.̧̧̧̧ Işin halları Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının # ###### 2024-cü il tarixli, *-**-*/*-S-*****/**** nömrəli və ## ###### 2024-cü il tarixli, *-**-*/*-S-*****/**** saylı İddiaçı göndərilmiş “Yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsindən imtina olunması haqqında” məktublarından görünür ki, təqdim edilən sənədlərin surətlərinə və Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin “Pensiya” altsistemində olan məlumatlara əsasən sığorta stajı (## ####### 1983-cü il tarixdən # #### 1984-cü il tarixədək hərbi xidmətdə olduğu müddət də nəzərə alınmaqla) 19 il 3 ay 28 gün təşkil edir. # ######## 1977-ci il tarixdən ## #### 1983-cü il tarixədək təhsil aldığı illər əmək fəaliyyəti dövrü ilə üst-üstə düşdüyü üçün təhsil aldığı illər sığorta stajına daxil edilməmişdir. Eyni zamanda fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı # ###### 2006-cı il tarixədək 18 il 10 ay 28 gün sığorta stajına uyğun olaraq 19.055,97 manat, # #### 2022-ci il tarixdən # #### 2023-cü il tarixədək 351,55 manat (5 ay sığorta stajına uyğun olaraq) olmaqla ümumilikdə 19.407,52 manat təşkil edir ki, bu məbləğ qanunvericiliklə tələb olunan 40.320 manat pensiya kapitalından azdır və əmək pensiyasının minimum məbləğindən (280 manat) az olmayan pensiya təminatına imkan vermir. Həmçinin bildirilmişdir ki, # ###### 2006-cı il tarixdən # #### 2018-ci il tarixədək fərdi hesabının sığorta hissəsində pensiya kapitalı qeydə alınmamışdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ###### 1996-cı il tarixli, *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Işçilərin əmək kitabçasının forması və onun tərtibi qaydaları”na əsasən əmək kitabçanın surətində qeyd edilmiş ## #### 1989cu il tarixdən # ###### 1994-cü il tarixədək və # ###### 1994-cü il tarixdən ## ### 1996-cı il tarixədək olan dövrlərin doldurulma qaydası pozulduğu üçün (işdən çıxma zamanı vurulan möhürdəki qeydlərdə kiril qrafikalı əlifbadan istifadə olunub) sözügedən dövrlərin sığorta stajına daxil edilməsi mümkün hesab edilməmişdir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq bildirilmişdir ki, ümumi sığorta stajı qanunla nəzərdə tutulandan (25 il) az olduğu üçün yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi qanunvericiliyin tələbləri baxımından mümkün hesab edilməmişdir. Qanunvericiliyinin tələblərinə əsasən ## ###### 2024-cü il tarixdən proaktiv qaydada 220 manat məbləğində yaşa görə sosial müavinət təyin edilmişdir. Məlumat üçün bildirilmişdir ki, əlavə sənədlər təqdim edəcəyi təqdirdə müvafiq qaydada araşdırıldıqdan sonra sığorta stajı qanunvericiliklə tələb olunan göstəricilərə uyğun gələrsə,̧pensiya̧təminatı̧hüququna̧yenidəņbaxıla̧bilər. Birinci instansiya məhkəməsində icraat Iddiaçı cavabdehə qarşı iddia ərizəsi ilə Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini̧məhkəmədəņxahiş̧etmişdir. Daha sonra iddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsinə dair ərizə ilə Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, ona 65 yaşı tamam olduğu ## ###### 2024-cü il tarixdən yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulmasını barədə qərar qəbul edilməsini̧məhkəmədəņxahiş̧etmişdir. Iddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, ##.##.1959-cu ildə anadan olmuşdur. Hazırki iddia ərizəsi ilə müraciətinin səbəbi cavabdeh tərəfindən “yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi” ndən imtina edilməsi ilə bağlıdır. Cavabdehin imtinası tamamilə əsassız və qanunsuzdur. # ######## 1977-ci il tarixdən ## #### 1983-cü il tarixədək müddətində növbəli iş və təhsil rejimi olduğu üçün cavabdehin qeyd etdiyi kimi, müddət üst-üstə düşməmişdir. Növbəli rejim olduğu üçün təhsil almağı işinə və ya işi təhsil almağına heç bir maneə törətməmiş, hər ikisində faktiki olaraq iştirak etmişdir. ## #### 1989-cu il tarixdən # ###### 1994-cü il tarixədək və # ###### 1994-cü il tarixdən ## ### 1996-cı il tarixədək olan dövrlərin əmək kitabçasında doldurulma qaydasının pozulmasında iddiaçının heç bir səhvi və ya məsuliyyəti yoxdur və həmin zaman tək onun yox, iş yerində işləyən hər bir kəsin sənədlərindən qeyd olunan möhürdən istifadə edilmişdir. Qeyd olunanlara əsasən hesab edir ki, cavabdehiņimtinası̧tamamilə̧əsassız̧və̧qanunsuzdur,̧heç̧biŗhüquqi̧əsası̧yoxdur. Cavabdehin iddia tələbinə dair etirazının dəlilləri Cavabdeh iddia tələbinə qarşı etirazında qeyd etmişdir ki, iddiaçının təqdim etdiyi sənədlərin surətlərinə və Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin “Pensiya” altsistemində olan məlumatlara əsasən onun sığorta stajı (## ####### 1983-cü il tarixdən # #### 1984-cü il tarixədək hərbi xidmətdə olduğu da müddət də nəzərə alınmaqla) 19 il 3 ay 28 gün təşkil edir. Eyni zamanda, fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı # ###### 2006-cı il tarixədək 18 il 10 ay 28 gün sığorta stajına uyğun olaraq 19.055,97 manat, # #### 2022-ci il tarixdən # #### 2023cü il tarixədək 351,55 manat (5 ay sığorta stajına uyğun olaraq) olmaqla ümumilikdə 19.407,52 manat təşkil edir ki, bu məbləğ qanunvericiliklə tələb olunan 40.320 manat pensiya kapitalından azdır və əmək pensiyasının minimum məbləğindən (280 manat) az̧olmayan pensiya təminatına imkan vermir. Həmçinin bildirilmişdir ki, # #### 2006-cı il tarixdən # #### 2018-ci il tarixədək iddiaçının fərdi hesabının sığorta hissəsində pensiya kapitalı qeydə alınmamışdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ###### 1996-cı il tarixli, *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Işçilərin əmək kitabçasının forması və onun tərtibi qaydaları”na əsasən iddiaçının əmək kitabçasının surətində qeyd edilmiş ## #### 1989-cu il tarixdən # ###### 1994-cü il tarixədək və # ###### 1994-cü il tarixdən ## ### 1996-cı il tarixədək olan dövrlərin doldurulma qaydası pozulduğu üçün (işdən çıxma zamanı vurulan möhürdəki qeydlərdə kiril qrafikalı əlifbadan istifadə olunduğudan) sözügedən dövrlərin sığorta stajına daxil edilməsi qanunvericiliyin tələbləri baxımından mümkün hesab edilmir. # ######## 1977-ci il tarixdən ## #### 1983-cü il tarixədək iddiaçının təhsil aldığı illər əmək fəaliyyəti dövrü ilə üst-üstə düşdüyü üçün onun təhsil aldığı illər sığorta stajına daxil edilməmişdir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq bildirilmişdir ki, iddiaçının ümumi sığorta stajı qanunla nəzərdə tutulandan (25 il) az olduğu üçün ona yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi qanunvericiliyin tələbləri baxımından mümkün hesab edilməmişdir. Iddiaçıya ## ###### 2024-cü il tarixdən proaktiv qaydada 220 manat məbləğində̧yaşa̧görə̧sosiaļmüavinəţtəyiņedilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsində icraat və qəbul edilmiş məhkəmə aktı Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2026-ci il tarixli qərarı ilə iddia təmin edilmiş, İddiaçı 65 yaşı tamam olduğu ## ###### 2024-cü il tarixdən yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi öhdəliyinin Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialına̧həvalə̧edilməsi̧qərara̧alınmışdıŗ(hakim̧KönüļHəbibova). Məhkəmə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, iş materiallarına əlavə edilmiş əmək kitabçasından müəyyən edilir ki, iddiaçının əmək fəaliyyəti dövrü # ####### 1975-ci il – ## ###### 1981-ci il, # ###### 1982-ci il – ## ####### 1983-cü il, ## ####### 1983-cü il – # #### 1984-cü il (həqiqi hərbi xidmət dövrü), ## #### 1984-cü il – ## ###### 1987-ci il, ## ###### 1987-ci il – # ###### 1988-ci il, # ###### 1988-ci il – # ###### 1989-cu il, ## #### 1989-cu il – # ###### 1994-cü il, # ###### 1994-cü il – ## ### 1996-cı il, ## ### 1996-cı il – ## ###### 2001-ci il, ## ####### 2001-ci il – ## ##### 2002-ci il (işsizlikdən müavinət alırdı) tarixlərdəki müddət, ümumilikdə 26 il 1 ay 6 gün təşkil edir. Əmək kitabçasında mübahisələndirilən dövrə aid hissədən isə müəyyən edilir ki, iddiaçı ## #### 1989-cu il tarixli, *** nömrəli əmrə əsasən “SKRS” trestinə mexanik vəzifəsinə qəbul edilmiş, # ###### 1994-cü il tarixli, **/k nömrəli əmrə əsasən işdən azad edilmiş, # ###### 1994-cü il tarixli, **/KŞ nömrəli əmr ilə *** nömrəli təmir-tikinti idarəsinə usta vəzifəsinə qəbul edilmiş, ## ### 1996-cı il tarixli, * nömrəli əmr ilə vəzifədən azad edilmişdir. Göründüyü kimi, göstərilən əmrlərin tarixləri, nömrələri əmək kitabçasında qeyd edilmiş, həmçinin müəssisənin möhürü ilə təsdiq edilmişdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, əmək kitabçalarının vahid fоrmada оlması və оnun tərtibinin еyni qaydada aparılması üçün Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti 1996-cı il 26 dеkabr tariхli, *** nömrəli qərarı ilə “Işçilərin əmək kitabçasının fоrması və оnun tətbiqi qaydaları”nı təsdiq еtmişdir. Qaydalara görə əmək kitabçası işçinin əmək fəaliyyətini və əmək stajını təsdiq еdən əsas sənəddir. Bundan əlavə, məhkəmə iclasında iştirak edən, iddiaçı ilə eyni müəssisədə çalışmış şahidin ifadəsindən iddiaçının mübahisələndirilən müddət ərzində iş fəaliyyətinin mövcud olduğu, iş icraçısı, sahə rəisi kimi işlədiyi, müxtəlif ölkədaxili və xarici ərazilərdən işçilərə nəzarət etdiyi, həmçinin əmək kitabçasındakı möhürlərin bütün işçilərin sənədlərində eyni̧formada̧qeyḑolunduğu̧müəyyəņedilmişdir. Iddiaçının mübahisələndirilən sığorta stajına dair məlumatlar əmək kitabçasında qeyd edildiyindən, işə daxil olma və işdən azad edilmə tarixləri müvafiq əmrlər ilə öz təsdiqini tapdığından, cavabdeh orqanın istinad etdiyi nöqsanların mövcud olması iddiaçının təqsiri üzündən olmadığından, məhz işlədiyi müəssisənin səlahiyyətlərinə aid olan məsələlərdə, yəni əmək kitabçasının doldurulmasında səhvlərin buraxıldığı üçün həmin dəlillər iddiaçınıņpensiya̧hüququnuņməhdudlaşdırılması̧üçüņəsaşhesab̧edilə̧bilməz. Qərarla razılaşmayan cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək, qərarın ləğv edilməsi və iddianın təmiņedilməməsi̧barədə̧yeni̧qəraŗqəbuļedilməsini̧xahiş̧etmişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri Cavabdehin apellyasiya şikayətinin əsasını mahiyyətcə onun iddia ərizəsinə dair etirazın dəlilləri təşkil edir və əlavə olaraq qeyd edilmişdir ki, məhkəmə qərar çıxardarkən mübahisələndirilən dövrlər üzrə iddiaçının işlədiyini iddia etdiyi müəssisəsin fəaliyyətinin ümumiyyətlə mövcud olub-olmaması ilə bağlı əlavə araşdırma aparmamış, sadəcə əmək kitabçasında olan qeydlərlə kifayətlənərək qərar çıxartmışdır. Iş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivinin Sumqayıt Filialının ##.##.2026-cı il tarixli 3- **-DS-**F/*-**-**** nömrəli sorğuya cavab məktubuna əsasən İddiaçı ##.##.1989-cu il tarixindən ##.##.1994-cü il tarixədək və ##.##.1994-cü il tarixdən ##.##.1996-cı il tarixinədək olan dövr üzrə əmək kitabçasının surətində qeyd olunmuş “Sumqayıtkauçukremstroy”-un sənədləri dövlət mühafizəsinə təhvil verilmədiyindən İddiaçı iş stajı və əməkhaqqı barədə məlumatları cavablandırmaq mümkün olmamışdır. Göstərilənlərdən məlum olur ki, birinci instansiya məhkəməsi işi tam araşdırmamış, düzgün əsaslandırma aparmadan qərar çıxarmış, bununla da maddi hüquq normalarını̧pozmuşdur. Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri Iddiaçınıņapellyasiya̧şikayətinə̧qarşı̧etirazı̧daxiļolmamışdır. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak etmiş cavabdehin nümayəndəsi X1 apellyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun izahat verərək, apellyasiya şikayətini müdafiə edərək, öz izahatında apellyasiya̧şikayətiniņtəmiņedilməsini̧xahiş̧etdi. Tətbiq edilən hüquq “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu: Maddə 7. 63̧yaşına çatmış kişilərin və̧60̧yaşına çatmış qadınlarıņfərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə sığorta stajından asılı olmayaraq, bu pensiya təminatına imkan vermədikdə isə azı 25̧iļsığorta stajı olduqda (2017-ci il ####un #-dəķyaşa görə əmək pensiyası̧təyiņedilmiş̧şəxsləŗistisna̧olmaqla)̧yaşa̧görə̧əməķpensiyası̧hüququ̧vardır.̧ Qeyd: bu Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş kişilərin yaş həddi 2017-ci il ####un #dən başlayaraq 2021-ci il ####un #-dək, qadınların yaş həddi 2017-ci il ####un #-dən başlayaraq 2027-ci il ####un #-dəķhəŗiļ6̧ay̧artırılır. Qeyd.̧Bu Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş kişilərin yaş həddi 2017-ci il ####un #dən başlayaraq 2021-ci il ####un #-dək, qadınların yaş həddi 2017-ci il ####un #-dən başlayaraq 2027-ci il ####un #-dəķhəŗiļ6̧ay̧artırılır. Maddə 21.1. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi şərtilə mülkiyyət formasından, əmək fəaliyyətinin xarakterindən və müddətindən asılı olmayaraq müəssisə, idarə və təşkilatlarda əmək müqaviləsi (kontraktı) əsasında işləyənlərin hərbi qulluqçuların, eləcə də hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin, vəzifəyə seçilmiş və ya təyin edilmiş şəxslərin iş, hərbi xidmət və ya digər fəaliyyət müddətləri sığorta stajına̧daxiļedilir. Maddə 21.2.̧Sığortaolunanın sığorta stajına bu Qanunun 21.1-ci maddəsində̧qeyd olunan müddətlərdən əlavə, aşağıdakı müddətlər daxil edilir: ... 21.2.3. müddətli həqiqi hərbi (alternativ) xidməţ(1992-ci il ######ın #-dək keçmiş SSRI-nin ərazisində müddətli həqiqi hərbi xidmət dövrü daxiļolmaqla)̧…̧ Qüvvədən düşmüş “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Qanun: Maddə̧67.̧Iş̧stajına̧daxiļediləņəməķfəaliyyətiniņnövləri Mülkiyyət və təsərrüfatçılıq formalarından asılı olmayaraq müəssisələrdə, idarələrdə, təşkilatlarda və kooperativlərdə əmək müqaviləsi və ya üzvlük əsasında əmək fəaliyyəti xarakterindən və̧müddətindəņasılı̧olmayaraq̧ümumi̧iş̧stajına̧daxiļedilir. Iş̧stajına̧bunlardaņbaşqa̧aşağıdakılaŗdaxiļedilir: v) hərbi̧(alternativ)̧xidmət… ğ)̧̧ali, orta ixtisas; texniki peşə məktəblərini bitirmiş şəxslərin təhsil müddəti, habelə kadr hazırlayankurslarda,ixtisasartırma̧̧vəyenidəņ̧ixtisaskeçmə̧̧kurslarında,̧̧aspiranturada,̧̧doktorant urada̧və̧kliniķordinaturada̧təhsiļmüddəti; .... Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi: Maddə 87. 1. Işçinin əmək fəaliyyəti haqqında sənəd əmək kitabçası hesab edilir. Işçinin əmək fəaliyyəti haqqında sənəddə onun əmək stajı haqqında — işə girdiyi gün, ay, il, işlədiyi peşəsi (vəzifəsi),̧işdəņçıxarılmanıņəsası,̧günü,̧ayı̧və̧ili̧barədə̧qeydləŗgöstərilir. Maddə 69. Iş stajının təsdiq edilməsi qaydası iş stajı müəyyən edilmiş qaydada idarə, müəssisə və təşkilatın verdiyi sənədə əsasən təsdiq edilir. Iş stajını sübut edən əsas sənəd əmək kitabçasıdır. Əmək kitabçası və ya bu kitabçada müvafiq qeydlər olmadıqda mövcud iş stajını sübut etmək qaydasını̧AzərbaycaņRespublikasınıņNazirləŗKabineti̧müəyyənləşdirir. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanuna əsasən əmək pensiyalarının təyin edilməsi, yenidən hesablanması, bir növündən başqa növünə keçirilməsi və ödənilməsi Qaydaları” 3.2. 2006-cı il ######ın #-dək sığortaolunanların qazanılmış əmək pensiyası hüquqlarının nəzərə alınması üçün iş stajı aşağıdakı sənədlər üzrə PAS-a daxil edilmiş məlumatlara əsasən müəyyəņedilir:̧ 3.2.1.̧əməķkitabçası; Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ##.##.1992-ci il tarixli *** saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş̧“Pensiya̧təyinatı̧üçüņəməķstajınıņtəsdiq̧edilməsi̧qaydası̧barədə̧Əsasnamə”̧
1. Əmək stajı iş, təhsil və ya iş stajına sayılan digər fəaliyyət yeri, yaxud bu fəaliyyətin keçdiyi həmin sistem üzrə rəhbər təşkilatlar, idarələr (baş direktorlar), birliklər (konsernlər), sahibkarlar, eləcə də̧arxiv̧müəssisələri̧tərəfindəņveriləņsənədlərə̧əsasəņmüəyyəņedilir.̧ 3.̧Iş̧stajını̧təsdiq̧edəņsənəḑəməķkitabçasıdır. “Inzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun: Maddə̧11.1.̧̧Inzibati̧orqanlaŗqanunuņtələblərinə̧riayəţetməyə̧borcludurlar. Maddə 12.2. Inzibati orqan tərəfindən eyni mühüm faktiki hallara malik olan müxtəlif işlər üzrə müxtəlif̧qərarlarıņqəbuļedilməsi̧qadağandır.̧ Maddə 13.2. Inzibati orqan mövcud inzibati praktikaya uyğun hərəkət etməyə borcludur. Yalnız ictimai maraqların tələb etdiyi hallarda mövcud inzibati praktika yeni praktika ilə dəyişdirilə bilər. Yeni inzibati̧praktika̧davamlı̧olmalı̧və̧ümumi̧xarakteŗdaşımalıdır.̧ Maddə 19.1 Inzibati icraat zamanı işin faktiki halları ilə əlaqədar fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim olunan sənədlər və dəlillər, onların həqiqətə uyğun olmadığı sübuta yetirilməyibsə, mötəbər hesab olunur. Fiziki və ya hüquqi şəxslərdən həmin sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyini təsdiq̧edəņəlavə̧sənədləriņvə̧ya̧məlumatlarıņtələb̧olunması̧qadağandır. Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsi: Maddə 14.3 Inzibati aktın qəbul edilməsi tələbinə dair (məcburetmə haqqında) iddialar üzrə həmin aktın qəbul edilməsini zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi iddiaçının üzərinə düşür. Lakin inzibati orqan iddiaçının arzuladığı inzibati aktın qəbulunu konkret halda istisna edən faktiki şərtlərin mövcudluğuna istinad etdiyi hallarda, belə şərtlərin mövcudluğunu sübuţetməķvəzifəsi̧həmiņinzibati̧orqanıņüzərinə̧düşür. Maddə 58.7. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Maddə 68.2. Məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Maddə 82. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmçinin bu Məcəllənin 12-ci maddəsinin tələblərinə əsasən yeni təqdim olunmuş sübutları (sübutetmə vasitələrini) və faktları (faktiki halları) da nəzərə alır. Maddə 87.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbuļedə̧bilər.̧Birinci̧instansiya̧məhkəməsiniņqərarı̧apellyasiya̧tələbi̧həddində̧dəyişdirilə̧bilər. Apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü, apellyasiya baxışının hədləri Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə apellyasiya şikayəti mümkün sayılmışdır. Apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qərarı bütövlükdə mübahisələndirildiyi üçün hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və̧əsaslılığı̧tam̧olaraq̧yoxlanılacaqdır. Apellyasiya instansiyasi məhkəməsinin mövqeyi Məhkəmə kollegiyası işdə iştirak edən şəxsin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb, apellyasiya şikayətinin dəlillərinə qiymət verərək hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci̧instansiya̧məhkəməsiniņqərarı̧dəyişdirilmədəņsaxlanılmalıdır. Hazırki iş üzrə iddiaçının hüquqi marağı yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsinə nail olmağa̧yönəlmişdir. Işin mübahisəli halı ondan ibarətdir ki, cavabdeh iddiaçıya münasibətdə19 il 3 ay 28 gün işş stajına malik olduğunu qəbul edərək, qanunla tələb olunan azı 25 il iş stajına aid şərtin ödənilməməsi halına istinad edərək (##.##.1989-##.##.1994-cü ilədək olan və ##.##.1994-##.##.1996-cı ilədək olan işlədiyi dövrü əmək kitabçasının doldurulma qaydası pozulduğu üçün-işdən çıxma zamanı vurulan möhürdəki qeydlərdə kiril qrafikalı əlifbadan istifadə olunması- qəbul etməmişdir), müraciətdən imtina etmişdir. Birinci̧instansiya̧məhkəməsi̧tərəfindəņiddia̧təmiņedilmişdir. Məhkəmə kollegiyası hazırki iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq̧aşağıdakıları̧qeyḑedir. Kollegiya iddianın mümkünlüyü ilə bağlı qeyd edir ki, hazırki iş üzrə iddianın mümkün sayılmaması̧üçüņqanunla̧müəyyəņedilmiş̧əsaslaŗaşkaŗedilməmişdir. Kollegiya iddianın əsaslılığı və işin mübahisəli halları ilə bağlı qeyd edir ki,Əmək pensiyaları haqqında qanunvericiliyin tələbinə əsasən indiki halda yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi üçün 2 şərtin olması tələb olunur: a) iddiaçının 65 yaşına çatması; b) fərdi şəxsi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə sığorta stajından asılı olmayaraq, bu pensiya təminatına imkan vermədikdə̧isə̧azı̧25̧iļsığorta̧stajı̧olması. Iddiaçı ##.##.1959-cu il təvəllüdlü olmaqla, onun pensiya yaşına-65 yaş çatması işin mübahisəsiz̧halıdır. Işin mübahisəli halını məhz iddiaçının qanunvericiliklə tələb olunan 25 il sosial sığorta stajına malik olub-olmaması̧halı̧təşkiļedir. Həmçinin, qeyd edilməlidir ki, cavabdeh inzibati orqan iddiaçının hərbi xidmətdə olduğu və təhsil aldığı dövrü nəzərə alınmaqla, ümumilikdə 19 il 3 ay 28 gün ümumi iş stajına malik olduğunu qəbul etmişdir. Cavabdehin mübahisələndirdiyi dövrlərə aiddir: əmək kitabçasında əks olunmuş ##.##.1989-cu il tarixdən ##.##.1994-cü il tarixədək və ##.##.1994-cü il tarixdən ##.##.1996-cı il tarixədək olan dövr, əsas kimi əmək kitabçasında işdənçıxma zamanı vurulan möhürdəki qeydlərdə kiril qrafikalı əlifbadan istifadə̧olunduğundan,̧əməķkitabçasınıņdoldurulma̧qaydasınıņpozulması̧halına̧istinaḑetmişdir. Kollegiya işin mübahisəli halları ilə bağlı qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işin faktiki və hüquqi halları ətraflı araşdırılaraq, işin hallarına qanunvericilik normasının və formalaşdıırlmış vahid məhkəmə təcrübəsinin tələbləri baxımından ətraflı dəyərləndirmə aparılaraq, düzgüņhüquqi̧qiyməţveirlmiş,̧kollegiya̧həmiņdəyərləndirmə̧ilə̧razıdır. Bundan əlavə, kollegiya qeyd edir ki, iddiaçının mübahisələndirilən dövrlərdə işə daxil olma və işdəņazaḑolunma̧barədə̧qeydləŗona̧məxsuşolaņəməķkitabçasında̧əkşolunmuşdur. Indiki halda cavabdah tərəfindən əmək kitabçasının mötəbərliyini şübhə altına alan hər hansı sübut təqdim edilməmiş, hansı ki hazırki iş üzrə sübutetmə yükü bilavasitə cavabdehin üzərinə düşür. Başqa sözlə desək, cavabdeh inzibati orqan iddiaçının işlədiyi və əmək kitabçasında əks olunmuş qeydləriņmötəbərliyini̧mübahisələndirirsə,̧həmiņhalı̧sübutetməķöhdəliyi̧daşıyır. Kollegiya cavabdehin istinad etdiyi arqumentləri ilə bağlı qeyd edir ki, əmək qanunvericiliyinin tələbinə əsasən əmək kitabçasının lazimi qaydada və qanunun tələbinə uyğun olaraq doldurulması məhz işəgötürənin vəzifəsi olmaqla, onun öhdəliyi kimi çıxış edir. Indiki halda əmək kitabçasının düzgün doldurulmaması (kiril qrafikalı əlifbadan istifadə edilməsi) halı işçinin təqsiri ilə əhatə olunmamaqla,̧işəgötürəniņməsuliyyəţdaşıdığı̧haļkimi̧çıxış̧etmişdir.̧ Belə olan halda, kollegiya hesab edir ki, cavabdehin həmin hala istinad etməklə iddiaçının işlədiyi dövrləri mübahisələndirməsi ilə bağlı hərəkətləri ilk növbədə mütənasiblik prinspinin tələblərinə zidd olmaqla, iddiaçının hüququnun əsassız olaraq məhdudlaşıdırılmasına səbəb olmuşdur. Bundan əlavə, kollegiya cavabdehin şikayətinin dəlili kimi istinad etdiyi hala dair qeyd edir ki, cavabdeh inzibati orqan mübahisələndirilən dövrdə iddiaçının işlədiyi müəssisəsinin arxiv məlumatlarınıņarxivə̧təhviļverilməməsi̧halına̧istinaḑetmişdir. Bununla bağlı, kollegiya qeyd edir ki, müəssisənin sənədlərinin arxivləşdiirlməsi və arxivə təhvil verilməsi işəgötürən müəssisənin səlahiyyətinə aid olmaqla, onun məsuliyyət daşıdığı haldır. Nəticə etibarilə işəgötürənin öz öhdəliklərini lazimi qaydada icra etməməsinin nəticələrinə istinad etməklə, iddiaçınıņhüququnuņməhdudlaşdırıllası̧ilķnövbədə̧mütənasibliķprinsipiniņtələblərinə̧ziddir.̧ Belə olan halda, kollegiya hesab edir ki, həmin hal özlüyündə iddiaçının həmin müəssisədə işləməsi və bu barədə əmək kitabçasında əks olunmuş qeydlərin mötəbərliyini şübhə altına alan hal kimi̧qiymətləndirilməməlidir. Bu baxımından kollegiya hesab edir ki, cavabdeh inzibati orqanın mübahisələndiridyi dövrlər iddiaçıya münasibətdə iş stajı kimi nəzərə alınmalı olduğundan, cavabdehin imtina və şikayətinin dəlilləri̧əsassız̧olmuşdur. Nəticə etibarilə iddiaçıya münasibədə cavabdehin qəbul etdiyi dövr (19 il 3 ay 28 gün) və ##.##.1989-cu il tarixdən ##.##.1994-cü il tarixədək (5 il 7 ay 19 gün) və ##.##.1994-cü il tarixdən ##.##.1996-cı il tarixədək (1 il 6 ay 13 gün nəzərə alındıqda, qanunla tələb olunan azı 25 il stajına maliķolmasına̧daiŗşərţdə̧ödənilmiş̧olur. Qeyd olunan hallara əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, indiki halda iddiaçıya yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi üçün pensiya haqqında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hər iki şərt ödənildiyindən (həm yaş həddi, həm də 25 ildən artıq sosial sığorta stajına malik olması halı), cavabdeh inzibati orqanın imtinası əsassız olmuş, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işin hallarına̧düzgüņhüquqi̧qiyməţverilmiş,̧iş̧üzrə̧gəldiyi̧nəticə̧düzgüņolmuşdur. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya̧məhkəməsiniņqərarı̧dəyişdirilmədəņsaxlanılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 87, 90 və 94-cü̧maddələrini̧rəhbəŗtutaraq,̧məhkəmə̧kollegiyası
QƏRARA ALDI: ̧ Cavabdeḩtərəfindəņverilmiş̧apellyasiya̧şikayəti̧təmiņedilməsin. Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2026-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədəņsaxlanılsın. Məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu (elektron kabineti olan tərəflərin elektron kabinetinə yerləşdirildiyi) gündən 1 (bir) ay müddətində Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasına (AZ 1025, Bakı şəhəri, Yusif Səfərov küçəsi 14, 1193-cü məhəllə) Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi (Sumqayıt şəhəri, Sülh prospekti, 70) vasitəsilə kassasiya şikayəti verilə bilər.̧̧