Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(3-8)-947/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Sumqayıt şəhəri İş № 2-1(3-8)-947/2026 16.09.2026 SUMQAYIT APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Sədrlik edən və məruzəçi hakim Əzizova Vəfa Ehtiram qızı, hakimlər X2 və Quliyev Ismayıl Rza oğlundan ibarət tərkibdə, Məmmədova Aişə Səfər qızının katibliyi, Iddiaçı İddiaçı və onun vəkili vəkil1, Cavabdehin nümayəndəsi X1 iştirakları ilə, Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Nəzarətinə qarşı “##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli, 22 ş/h №li əmrin ləğv edilməsi və işə bərpa” tələbinə dair inzibati iş üzrə Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qərardadından iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Sumqayıt Məhkəmə Kompleksinin binasında açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərardadı qəbul etdiCavabdeh Təsviri hissə Iddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Nəzarətinə qarşı iddia ərizəsi ilə Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli, 22 ş/h №li əmrin ləğv edilməsi və iddiaçının işə bərpa edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdirCavabdeh Iddiaçı tələbini onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh ##Cavabdeh##Cavabdeh2024-cü il tarixdən ##Cavabdeh##Cavabdeh2024-cü il tarixədək müddətdən artıq xidmət edən hərbi qulluqçu, ##Cavabdeh##Cavabdeh2024-cü il tarixdən ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixədək R rütbəsində nəzarətçi vəzifəsində xidmət etmişdirCavabdeh Sərhəd Nəzarəti rəisinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli 22 ş/h N-li əmri ilə Azərbaycan Respublikası Silahlı X7 61-ci maddəsinin “i” bəndinə müvafiq olaraq “R” hərbi rütbəsindən məhrum edilərək, "Hərbi vəzifə və hərbi xidmət” haqqında Azərb aycan Respublikası Qanununun 41Cavabdeh0Cavabdeh6-cı maddəsinə (xidməti uyğunsuluğa görə) müvafiq olaraq ehtiyata buraxılmışdırCavabdeh Barəsində əmr verildikdən sonra o, ilk əvvəl Bakı ** saylı mediasiya təşkilatına müraciət etmişdirCavabdeh Mediasiya təşkilatı tərəfindən ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci Il tarixli arayış və ödədiyi pulun qəbzi verilmişdir ki, bundan sonra məhkəməyə müraciət edə bilərCavabdeh Məhkəmə üçün lazımi sənədləri toplamaq üçün ilk əvvəl mediasiya təşkilatına müraciət etmişdirCavabdeh Tərəf ** saylı Mediasiya Təşkilatında iştirak etmədiyi üçün ona arayış və ödədiyi pulun qəbzi təqdim edilmiş və izah olunmuşdur ki, bundan sonra məhkəməyə müraciət edə bilərCavabdeh Cavabdeh iddia tələbinə etiraz edərək bildirmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti Sərhəd Nəzarəti rəisinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli, *** nömrəli “şəxsi heyətin siyahısından və bütün növ təminatlardan azad edilmə” barədə nizami hissə üzrə əmrindən çıxarışın təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, DSX Sərhəd Nəzarəti rəisinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli, 22 ş/h nömrəli əmri ilə xidməti vəzifələrinin icrasına məsuliyyətsiz yanaşaraq hərbi qulluqçuya yaraşmayan hərəkətlərə yol verdiyinə görə, R qulluqçu İddiaçı Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrin intizam Nizamnaməsinin 61-ci maddəsinin “i” bəndinə müvafiq olaraq, “R” hərbi rütbəsindən məhrum edilərək, "Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 41Cavabdeh0Cavabdeh6-cı maddəsinə müvafiq olaraq Samur sərhəd nəzarəti şöbəsinin 1-ci sərhəd nəzarəti bölməsinin nəzarətçisi əsgər İddiaçı vəzifəsindən azad olunmaqla ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdən şəxsi heyətin siyahısından və bütün növ təminatlardan çıxarılaraq DSX-də həqiqi hərbi xidmətdən Silahlı Qüvvələrin ehtiyatına buraxılmış və onunla bağlanmış ##Cavabdeh##Cavabdeh2024-cü il tarixli bağlaşma ləğv edilmişdirCavabdeh Qoşmaya əlavə edilmiş ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli ** №-li iclas protokolundan görünür ki, "Samur" sərhəd nəzarəti şöbəsi 1-ci sərhəd nəzarəti bölməsinin nəzarətçisi R İddiaçı dinlənilinəsi ilə əlaqədar iclas keçirilmişdirCavabdehIclasın sonunda izahedici söhbətlər aparılmasına, verilmiş tövsiyələrə və tapşırıqlara baxmayaraq tutulan iradlardan düzgün nəticə çıxarmadığına, müvafiq təlimatın tələblərini pozaraq xidmətim ayıq-sayıq təşkil etmədiyinə, vətəndaşlarla ünsiyyət və davranış qaydalarına düzgün riayət etməməklə və xidmətdən kənar əlaqələr qurmağa meylli olmaqla hərbi qulluqçuya yaraşmayan hərəkətlərə yol verdiyinə görə R İddiaçı Azərbaycan Respublikasının Intizam Nizamnaməsinin 61-ci maddəsinin “i” bəndinə əsasən R hərbi rütbəsindən məhrum edilməklə “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haaqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 41Cavabdeh0Cavabdeh6-cı maddəsinə (xidməti uyğunsuzluğa görə) müvafiq olaraq Dövlət Sərhəd Xidmətində həqiqi hərbi xidmətdən Silahlı Qüvvələrin ehtiyatına buraxılması barədə yekun qərar qəbul edilmişdirCavabdeh R İddiaçı tanış edilmiş və öz imzası ilə təsdiq etmişdirCavabdeh Qoşmaya əlavə edilmiş ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli, ****/**** №-li raportun surətindən görünür ki, R İddiaçı hərbi hissə rəhbərliyinə müraciət edərək, “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 41Cavabdeh0Cavabdeh6-cı maddəsinə xidməti uyğunsuzluğa görə) müvafiq olaraq, Dövlət Sərhəd Xidmətində həqiqi hərbi xidmətdən Silahlı Qüvvələrin ehtiyatına buraxılması barədə yuxarı komandanlıq qarşısında vəsatət qaldırılmasını, həmçinin ehtiyata buraxılacağı təqdirdə sənədlərinin təyinat üzrə Azərbaycan Respublikasının Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Bakı şəhəri Abşeron rayon şöbəsinə göndərilməsini xahiş etmişdirCavabdeh R İddiaçı xidməti uyğunsuzluğa görə yazdığı raportla əlaqədar onunla fərdi söhbət aparılmışdırCavabdeh ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdə aparılmış söhbət zamanı hərbi qulluqçunun xidməti fəaliyyəti ətraflı təhlil edilmiş, şikayət və təklifləri dinlənilmiş, xidmət şəraiti ilə bağlı, eləcə də xidmətini dəvəm etdirməsinə mane olan hər hansı bir probleminin olub-olmaması soruşulmuşdurCavabdeh O, xidmət yeri və şəraiti ilə əlaqədar problemlərinin olmadığını bildirmişdirCavabdeh Lakin xidmətə həvəsinin olmadığını, anasının ürək xəstəliyi və astma xəstəliyinin olmasını və onun köməyinə ehtiyacı olduğunu bildirərək xidmətini düzgün təşkil etməkdə çətinlik çəkdiyini söyləmiş, tərxis olunaraq öz gələcək fəaliyyətini mülki sahədə davam etdirməyi planlaşdırdığı üçün hərbi xidmətini davam etdirmək arzusunda olmadığını və ehtiyata buraxılmaq qərarına gəldiyini qeyd etmişdirCavabdeh Xidmət dövründə müvafiq təlimatın tələblərini pozaraq bəzi hallarda xidmətini ayıq-sayıq təşkil etməməsi, vətəndaşlarla ünsiyyət qaydalarına düzgün riayət etməməsi, qeyri-xidməti əlaqələr qurmağa və hərbi qulluqçuya yaraşmayan hərəkətlərə yol verməyə meyilli olması, səmimi olmaması xidməti fəaliyyətində ciddi nöqsan kimi onun nəzərinə çatdırılmışdırCavabdeh Həmçinin ## ###### 2025-ci il tarixdə yol verdiyi nöqsanlara görə Sərhəd Nəzarətinin rəhbərliyi tərəfindən dinlənildiyi və Azərbaycan Respublikasının Intizam Nizamnaməsinin 61-ci maddəsinin i bəndinə əsasən R hərbi rütbəsindən məhrum edilməklə “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət” haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 41Cavabdeh0Cavabdeh6-cı maddəsinə (xidməti uyğunsuzluğa görə) müvafiq olaraq Dövlət Sərhəd Xidmətində həqiqi hərbi xidmətdən Silahlı Qüvvələrin ehtiyatına buraxılması barədə qərar qəbul olunduğu R İddiaçı nəzərinə çatdırılmışdırCavabdeh Söhbətin sonunda R İddiaçı onunla aparılmış söhbətə görə razılıq edərək yuxarıda qeyd olunan maddələrə əsasən tərxis edilməsi ilə əlaqədar şikayətinin olmadığını bildirmişdirCavabdeh Qeyd olunan söhbətə dair protokolla R İddiaçı oqlu tanış olmuş və öz imzası ilə təsdiq etmişdirCavabdeh R İddiaçı “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 41Cavabdeh0Cavabdeh6-cı maddəsinə (xidməti uyğunsuzluğa görə) müvafiq olaraq könüllü qaydada raportla müraciət etmiş və həmin raport əsasında inzibati icraat materialları sənədləşdirilmişdirCavabdeh Qoşmaya əlavə edilmiş “Təyinatların qeydiyyatı kitabı”ndan çıxarışdan və “Təyinat vərəqəsi”nin surətindən görünür ki, əsgər İddiaçı ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci tarixdə təyinat vərəqəsi təqdim edilmiş, DSX Sərhəd Nəzarəti rəisinin ## ##Cavabdeh2025-ci il tarixli, 22 ş/h nömrəli əmri ona elan edilmiş və həmin tarixdə də hərbi qulluqçu öz imzası ilə təsdiq etmişdirCavabdeh ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli, 4/514m № li AR SHXÇDX-nın Bakı şəhəri Abşeron rayon şöbəsinə ünvalanan müşayiət məktubunun surətindən görünür ki, Dövlət Sərhəd Xidmətində həqiqi hərbi xidmətdən Silahlı Qüvvələrin ehtiyatına buraxılmış və “R” rütbəsindən məhrum edilmiş əsgər İddiaçı xidmət dəftərçəsinin surəti və şəxsi heyətin siyahısından çıxarılması barədə əmrin surəti saxlanılması üçün göndərilmişdirCavabdeh Eyni zamanda qeyd edilir ki, Silahlı Qüvvələrin ehtiyatına buraxılması ilə əlaqədar hərbi bileti və əmək kitabçasını təhvil alması barədə sənədin surətindən görünür ki, sabiq hərbi qulluqçu əsgər İddiaçı SX ******* №-li hərbi biletini və 0070591 №- li əmək kitabçasını ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdə təhvil almışdır (qoşma əlavə edilir)Cavabdeh Iş materiallarından göründüyü kimi iddiaçı İddiaçı barəsində gəbul edilmiş mübahisəli – ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-cü il tarixli, 22 ş/h №-li əmr barədə elə həmin gun ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdən məlumatlı olmuşdur, aidiyyəti məhkəməyə isə 2025ci ilin oktyabr ayında, yəni 6 ay sonra müraciət etmişdirCavabdeh Digər tərəfdən “X4 keçirilməsinə dair” arayışa münasibətdə qeyd olunur ki, iddiaçı mübahisələndirilən əmrin ona elan edilməsindən 3 aydan çox bir müddətdən sonra (##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdə) Mediasiya Şurasına müraciət etmişdirCavabdeh Daha sonra işə ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdə isə inzibati məhkəməyə müraciət etmişdirCavabdeh Iddiaçının Mediasiya Şurasına müraciət etməsi iddia müddətinin axımını dayandırmırCavabdeh Çünki inzibati mübahisələrdə məcburi mediasiya prosesi nəzərdə tutulmamışdırCavabdeh Göründüyü kimi iddiaçı tərəfindən birmənalı olaraq iddia müddətinin buraxıldığı iş materialları ilə sübuta yetirilirCavabdeh Birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qərardadı ilə iddia mümkün sayılmamışdır (hakim Aynur Axundova)Cavabdeh Məhkəmə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, təqdim edilmiş iş materiallarından müəyyən edilir ki, iddiaçı ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdə imza etməklə hərbi biletin və əmək kitabçasını təhvil almışdırCavabdeh Lakin iddiaçı qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş müddəti ötürməklə ## ####### 2025-cü il tarixdə məhkəmədə iddia qaldırmışdırCavabdeh Iddiaçının ilkin olaraq Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinə deyil, ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdə Mediasiya şurasına müraciət etməsi və Səbail rayon Məhkəməsinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli iddia ərizəsinin qəbulundan iddianın yolverilməzliyinə görə imtina edilməsi barədə qərardadın nəzərə alınması halında belə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddət ötürülmüş olacaqdırCavabdeh Iddiaçı qərardaddan apellyasiya şikayəti verərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərardadının ləğv edilməsi məhkəmədən xahiş etmişdirCavabdeh Apellyasiya şikayətinin dəlilləri Iddiaçı apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, əmr verilən kimi bir ay vaxt keçməmiş Abşeron rayon Məhkəməsinə yazılı ərizə ilə müraciət etmişdirCavabdeh Daha sonra ona Abşeron rayon Məhkəməsin tərəfindən hüquqi yardım göstərilməsi üçün dövlət hesabına vəkil təyin edilmişdirCavabdeh Abşeron rayon vəkil bürosundan təyin edilmiş vəkil Şahmarov Natiq ona düzgün hüquqi yardım göstərməmişdirCavabdeh Suallarını düzgün cavablandırmamışdırCavabdeh Məhkəməyə yazdırdığı bütün ərizələr Səbail rayon Məhkəməsi tərəfindən geri qaytarılmışdırCavabdeh Daha sonra işsiz olması barədə məşğulluqdan arayış əldə etmişdirCavabdeh Hazırda vəkil ona hüquqi yardım göstərmirCavabdeh Belə ki, vəkil işi gecikdirmiş, əvvəlcə mediasiyaya, sonra Səbail rayon Məhkəməsinə göndərmişdirCavabdeh Səbail rayon Məhkəməsinə yanlış rüsum ödəmiş və yanlış ərizə ilə müraciət etmişdirCavabdeh Vəkilin yanlışlığına görə müddət ötmüşdürCavabdeh Qeyd olunanlara əsasən Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qərardadının ləğv edilməsini xahiş etmişdirCavabdeh Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri Cavabdeh apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz edərək qeyd etmişdir ki, iddiaçı mübahisələndirilən ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli, 22 ş/h nömrəli əmrdən həmin tarixdə xəbərdar olmuş, bunu təsdiq edən mötəbər sübutlar iş materiallarına əlavə edilmiş, lakin həmin inzibati aktdan qanunvericiliklə müəyyən edilmiş 30 günlük müddət ərzində məhkəməyə müraciət etməmişdirCavabdeh Iddiaçı tərəfindən məhkəməyə müraciət ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdə, yəni iddia müddəti bitdikdən təxminən 8 ay sonra həyata keçirilmişdirCavabdeh Bu hal iddianın mümkünlük şərtlərinə cavab vermədiyini və birinci instansiya məhkəməsinin iddianı mümkün saymamaq barədə qərardadının əsaslı olduğunu göstərirCavabdeh Etirazın maddi hüquqi əsası kimi Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 38Cavabdeh1-ci və 87Cavabdeh6-cı maddələrinə, “Hərbi xidmətkeçmə haqqında” Əsasnamənin 165-ci maddəsinə, “Inzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 62-ci maddəsinə, “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 3Cavabdeh1 və 3Cavabdeh2-ci maddələrinə, həmçinin Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Inzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” ## ##### 2015-ci il tarixli, * nömrəli Qərarına istinad olunmuşdurCavabdeh Tərəflərin izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən iddiaçı İddiaçı və onun vəkili vəkil1 apellyasiya şikayətini müdafiə edərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini və birinci instansiya məhkəməsinin qərardadının ləğv edilməsini barədə qərardad qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdilərCavabdeh Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi X1 apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz edərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini və birinci instansiya məhkəməsinin qərardadının dəyişdirilmədən saxlanılmasını məhkəmədən xahiş etdiCavabdeh Əsaslandırıcı hissə Iddia müddəti ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin “Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 373-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” ## ###### 2001-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, “iddia müddətinin əhəmiyyəti aşağıdakılardan ibarətdir, birinci, o, hüquq münasibətləri iştirakçılarını intizamlandırır, onları öz hüquqlarını vaxtında müdafiə etməyə məcbur edir, müqavilə və maliyyə intizamının nizamlanmasına kömək edir, ikinci, iddia müddəti institutu mülki hüquq münasibətlərində qeyri-müəyyənliyin, qeyri-sabitliyin aradan qaldırılmasına xidmət göstərir, üçüncü, iddia müddəti tərəflərə üzərindən çox vaxt ötmüş, mötəbərliyinin yoxlanılması çətin və ya qeyri-mümkün olan sübutlara istinad etməsini aradan qaldıraraq, ədalət mühakiməsi orqanlarına mübahisələri obyektiv əsaslarla həll etmək imkanı yaradırCavabdeh Qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, bütün tələblər üzrə iddia müddəti şamil edilirCavabdeh Iddia müddətlərinin müəyyən edilməməsi yaranmış münasibətlərin daim mübahisələndirilməsinə zəmin yaradardı”Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsi: Maddə 35Cavabdeh1Cavabdeh Bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılırCavabdeh Maddə 35Cavabdeh3Cavabdeh Iddianın mümkün sayılmaması barədə məhkəmə qərardad qəbul edirCavabdeh Maddə 38Cavabdeh Iddia müddəti 38Cavabdeh1Cavabdeh Mübahisələndirmə haqqında iddia inzibati aktın təqdim (elan) olunduğu vaxtdan, şikayət instansiyasına şikayət verildiyi hallarda isə şikayətə dair qəbul olunan inzibati aktın təqdim olunduğu vaxtdan 30 gün müddətində qaldırıla bilərCavabdeh Maddə 58Cavabdeh1Cavabdeh Sübutlar məhkəmə tərəfindən şifahi məhkəmə iclasında araşdırılırCavabdeh Maddə 78Cavabdeh Mübahisə predmeti barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı proses iştirakçıları və onların hüquqi varisləri üçün məcburidirCavabdeh Maddə 80Cavabdeh1Cavabdeh Bu Məcəlləyə əsasən barəsində məhkəmə qaydasında şikayət verilə bilən, habelə hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə qaydalarını və müddətini müəyyən edən məhkəmə qərardadları mütləq əsaslandırılmalıdırCavabdeh Maddə 87Cavabdeh4Cavabdeh Apellyasiyanın mümkünlüyü ilə bağlı məhkəmə qərardad çıxarırCavabdeh Apellyasiyanın mümkün sayılmaması barədə qərardad qəbul edilməmişdən əvvəl proses iştirakçılarının dinlənilmə hüququ təmin edilməlidirCavabdeh “Inzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəmə Plenumunun ## ##### 2015-ci il tarixli Qərarı: 2Cavabdeh1CavabdehMümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdırCavabdeh 2Cavabdeh3Cavabdeh Məhkəmələr ilk növbədə iddiaçının həmin iddia tələbi üzrə subyektiv hüququnun olub-olmamasını, cavabdehin həmin iddiaya cavab verməli olubolmamasını, qanunvericilikdə nəzərdə tutulduğu hallarda cavabdehin imtinasının olubolmamasını, IPM-də nəzərdə tutulmuş iddia müddətlərinə riayət edilib-edilmədiyini, prosessual həmiştirakçılığın yol verilənliyini, tələblərin bir iddiada birləşdirilməsinin mümkünlüyünü IPM-in 37-ci maddəsinə uyğun yoxlamalıdırlarCavabdeh Apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü, apellyasiya baxışının hədləri Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının ##Cavabdeh##Cavabdeh2026-cı il tarixli qərardadı ilə apellyasiya şikayəti mümkün sayılmışdırCavabdeh Apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı bütövlükdə mübahisələndirildiyi üçün hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və əsaslılığı tam olaraq yoxlanılacaqdırCavabdeh Apellyasiya instansiya məhkəməsinin mövqeyi Məhkəmə kollegiyası iş materiallarını və apellyasiya şikayətinin dəlillərini araşdıraraq, hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdırCavabdeh Hazırki iş üzrə iddia tələbi ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli, 22 ş/h №li əmrin ləğv edilməsi və iddiaçının işə bərpa edilməsinə yönəlmişdirCavabdeh Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən iddia müddətinin ötürülməsi əsası ilə iddianın mümkün sayılmaması barədə qərar qəbul edilmişdirCavabdeh Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin hazırki iş üzrə gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq, aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edirCavabdeh Əvvəla kollegiya qeyd edir ki, Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Nəarəti ayrıca hüquqi şəxs olmadığından iddiaçıya hüquqi yarıdm edilərək cavabdehin əsl cavabdehlə əvəz edilməsi barədə ərizə təqdim etmək təklif edilmişdirCavabdeh Lakin iddiaçı cavabdehin əsl cavabdehlə əvəz edilməsinə etiraz etdiyini bildirərək iddia tələbinə olduğu kimi baxılmasını xahiş etmişdirCavabdeh Bundan başqa qeyd olunmalıdır ki, məhkəməyə iddia ilə müraciət hüququ qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş müəyyən şərtlərə və məhdudiyyətlərə, o cümlədən hüquq mübahisəsinin məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı məhdudiyyətlərə tabedir, inzibatı prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə, inzibatı məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olan istənilən növ iddia yalnız onun mümkünlüyü haqqında şərt yerinə yetirildiyi təqdirdə yolveriləndirCavabdeh Iddianın mümkünlüyü onun əsaslılığının yoxlanılması üçün ilkin məcburi şərtdirCavabdeh Məhkəmələr tərəfindən yalnız mümkün sayılmış iddialara mahiyyəti üzrə baxılırCavabdeh Mümkünlük şərtlərini ödəməyən iddiaya mahiyyəti üzrə baxılması və onun əsaslılığının yoxlanılması istisna olunur, iddianın mümkünlük şərtləri inzibati məhkəmə icraatının bütün mərhələlərində məhkəmə tərəfindən xidməti vəzifəsinə görə yoxlanılırCavabdeh Bu baxımdan həm də nəzərə almaq lazımdır ki, iddianın məhkəmə tərəfindən mümkün sayılması üçün həmin iddia növü üzrə mümkünlüklə bağlı müəyyən olunmuş əsas və əlavə şərtlər, o cümlədən mübahisə edilən hüquq münasibətinin inzibati hüquq münasibəti olması, mübahisənin inzibatı hüquq münasibətlərindən yaranması, mübahisə tərəflərindən birinin “Inzibatı icraat haqqında" Qanun anlamında inzibatı orqan olması ilə bağlı şərtlər və habelə inzibati prosessual qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər şərtlər mütləq ödənilmiş olmalıdırCavabdeh Qeyd olunmalıdır ki, məhkəməyə iddia ilə müraciət hüququ qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş müəyyən şərtlərə və məhdudiyyətlərə, o cümlədən hüquq mübahisəsinin məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı məhdudiyyətlərə tabedir, inzibatı prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə, inzibatı məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olan istənilən növ iddia yalnız onun mümkünlüyü haqqında şərt yerinə yetirildiyi təqdirdə yolveriləndirCavabdeh Iddianın mümkünlüyü onun əsaslılığının yoxlanılması üçün ilkin məcburi şərtdirCavabdeh Məhkəmələr tərəfindən yalnız mümkün sayılmış iddialara mahiyyəti üzrə baxılırCavabdeh Mümkünlük şərtlərini ödəməyən iddiaya mahiyyəti üzrə baxılması və onun əsaslılığının yoxlanılması istisna olunur, iddianın mümkünlük şərtləri inzibati məhkəmə icraatının bütün mərhələlərində məhkəmə tərəfindən xidməti vəzifəsinə görə yoxlanılırCavabdeh Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Inzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” ** nömrəli, ## ##### 2015-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir kı, mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur (1Cavabdeh3-cü bənd)Cavabdeh Ona görə də, iddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir (1Cavabdeh4-cü bənd)Cavabdeh Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdır (2Cavabdeh1-ci bənd)Cavabdeh Məhkəmələr ilk növbədə hüquq münasibətinin inzibati hüquq münasibəti olmasını, mübahisənin inzibati hüquq münasibətlərindən yaranmasını, qanunvericiliklə nəzərdə tutulduğu hallarda cavabdehin imtinasının olub-olmamasını, IPM-də nəzərdə tutulmuş iddia müddətlərinə riayət edilibedilmədiyiniCavabdehCavabdehCavabdehyoxlamalıdırlar (2Cavabdeh3-cü bənd), iddianın mümkünlük şərtləri icraatın bütün mərhələlərində yoxlanılmalı, həmin şərtlər mübahisənin mahiyyəti üzrə qərar çıxarıldığı anda mövcud olmalıdırlar (8Cavabdeh6-cı bənd)Cavabdeh Məhkəməyə müraciət etmək hüququ konstitusion hüquqdur və hər kəsin məhkəməyə müraciət etmək hüququ vardırCavabdeh Lakin bu hüquqdan qanunla müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə istifadə edilə bilərCavabdeh Şəxsin bu hüquqdan qanunla müəyyən edilmiş müddətdə istifadə etməməsi onun şəxsi mülahizəsi ilə əlaqədar məsələdirCavabdeh Iş materialları ilə müəyyən olunur ki, iddiaçı mübahisələndirdiyi ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli əmrdən elə həmin tarixdə xəbərdar olmuş, əmrlə tanış olmuş, buna baxmayaraq, hazırkı iddia ərizəsini iddia müddəti ötürməklə məhkəməyə təqdim etmişdirCavabdeh Iddiaçı apellyasiya şikayətində ilkin iddia ilə Abşeron, daha sonra Səbail rayon Məhkəmələrinə müraciıt etdiyini bildirmiş və bununla bağlı iddia müddətinin üzürlü səbəbdən ötürülmüş hesab edilməsini xahiş etmişdirCavabdeh Bununla bağlı məhkəmə kollegiyası sorğu ilə Abşeron rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdirCavabdeh Həmin məhkəmənin sorğuya cavab məktubundan aydın olur ki, İddiaçı hər hansı ərizəsi və ya iddiası 2025-ci ildə həmin məhkəməyə daxil olmuşdurCavabdeh Belə aydın olur ki,iş materiallarına əlavə edilmiş Abşeron rayon Məhkəməsinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixli **(***)-***/**** saylı qərardadı ona vəkil təyin olunması ilə bağlı olmuşdurCavabdeh Bundan sonra vəkilin Mediasiya Şurasına, Səbail rayon Məhkəməsinə müraciət etməsi iş materialları ilə təsdiq edilsə də, artıq həmin vaxt iddia müdəti ötürülmüşdürCavabdeh Iddiaçı tərəfindən mübahisəli inzibati akt barədə ##Cavabdeh##Cavabdeh2025-ci il tarixdə məlumatlı olmasını istisna edən və ya həmin tarixdə iddia müddətinin başlanmasını aradan qaldıran mötəbər sübutlar təqdim edilməmişdirCavabdeh Iddiaçının mediasiya orqanına müraciət etməsi barədə dəlilinə münasibətdə kollegiya qeyd edir ki, iddiaçı mediasiyaya yalnız qanunla müəyyən edilmiş 30 günlük iddia müddəti başa çatdıqdan sonra müraciət etmişdirCavabdeh Bu səbəbdən sonradan mediasiyaya müraciət edilməsi artıq ötürülmüş iddia müddətinin başlanğıcını dəyişdirən və ya ötürülmüş müddəti bərpa edən hal kimi qiymətləndirilə bilməzCavabdeh Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya şikayətində göstərilən dəlillər prosessual müddətin üzrlü səbəbdən buraxıldığını təsdiq etmirCavabdeh Iddiaçının istinad etdiyi hallar onun məhkəməyə müraciət etmək imkanını obyektiv olaraq aradan qaldıran və ya əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıran hallar kimi qiymətləndirilə bilməzCavabdeh Həmin hallar nəzərə alınsa belə, iddiaçının qanunla müəyyən edilmiş müddət ərzində ən azı IPM-in 46Cavabdeh1-ci maddəsinin tələblərinə uyğun iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etməsinə maneə yaratdığı iş materialları ilə təsdiq olunmurCavabdeh Bu səbəbdən birinci instansiya məhkəməsi iddia müddətinin bərpası barədə vəsatəti təmin etməməklə düzgün nəticəyə gəlmişdirCavabdeh Prosessual müddətin ötürülməsi və onun bərpası üçün qanuni əsasların mövcud olmaması şəraitində iddianın mümkün sayılmaması barədə gəlinən nəticə Inzibati Prosessual Məcəllənin tələblərinə uyğundurCavabdeh Apellyasiya şikayətinin dəlilləri birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticənin qanunsuz və ya əsassız olmasını təsdiq etmir, məhkəmə tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının pozulmasına yol verildiyini göstərmir və qərardadın ləğvi və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yaratmırCavabdeh Odur ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdırCavabdeh Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 1Cavabdeh2-ci maddəsinə görə bu Məcəllə ilə başqa qayda müəyyən edilmədiyi və bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş prosessual prinsiplərə zidd olmadığı hallarda, inzibati mübahisələrə dair işlər üzrə məhkəmə icraatında Azərbaycan Respublikasının HYPERLINK "https://eqanunCavabdehaz/framework/46945" \o "Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi"Mülki Prosessual Məcəlləsinin müddəaları tətbiq oluna bilərCavabdeh Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 67-1Cavabdeh1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə vəkilin prosesdə məcburi iştirakı tələb olunduğu hallarda işdə iştirak edən şəxslərin vəkilin xidmətlərini ödəmək üçün kifayət qədər vəsaiti olmadıqda, işdə iştirak edən şəxslərin yazılı müraciəti əsasında məhkəmə aktını qəbul etmiş məhkəmə dövlət hesabına vəkilin prosesdə iştirakını təmin edirCavabdeh Həmin Məcəllənin 67-1Cavabdeh3-cü maddəsinə görə bu Məcəllənin 67-1Cavabdeh1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda məhkəmə bu Məcəllənin 67-1Cavabdeh4-cü maddəsində göstərilən şəxslərin, habelə vəkilin xidmətlərini ödəmək üçün kifayət qədər vəsaiti olmayan işdə iştirak edən digər şəxslərin vəkil tərəfindən göstərilən hüquqi yardım haqqını ödəməkdən azad edilməsi və ödəmənin Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına həyata keçirilməsi və ya bundan imtina barədə əsaslandırılmış qərardad qəbul edirCavabdeh “Müdafiəçilərə, tərcüməçilərə mütəxəssislərə və ekspertlərə ödənilməli olan məbləğlərin miqdarı haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il # ###### tarixli ** nömrəli Qərarına dəyişiklik edilməsi haqqında ## ##### 2025-ci il tarixli *** nömrəli Qərarına görə Azərbaycan Respublikasının HYPERLINK "https://eqanunCavabdehaz/framework/46950" \o "Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsi"Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 193Cavabdeh2, 193Cavabdeh4-cü və 194cü maddələrində və Azərbaycan Respublikası HYPERLINK "https://eqanunCavabdehaz/framework/46945" \o "Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi"Mülki Prosessual Məcəlləsinin 67-1Cavabdeh1-ci və 67-1Cavabdeh2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda hüquqi yardımın göstərilməsinə görə müdafiəçiyə (vəkilə) ödənilən haqq hər iş saatı üçün 11 (on bir) manat məbləğində müəyyən edilmişdirCavabdeh Hazırki iş üzrə iddiaçıya onun müraciəti əsasında məhkəmənin qərardadı ilə dövlət büdcəsinini hesabına vəkil təyin edilmiş və həmin vəkilin təqdim etdiyi hesabata görə iddiaçının hüquqlarının müdafiəsi (iş materialları ilə tanış olması və məhkəmə iclaslarında iştirak etməsi) üçün 6 saat sərf etmişdirCavabdeh Bununla bağlı 66 (6 x 11) manat məbləğində pul vəsaiti dövlət büdcəsinin hesabından vəkil1 vəkil işlədiyi Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının Sumqayıt Regional Vəkil Bürosunun hesabına köçürülməlidirCavabdeh Nəticəvi hissə Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 87, 90 və 94-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası Qərara aldı: Apellyasiya şikayəti təmin edilməsinCavabdeh Sumqayıt Inzibati Məhkəməsinin ##Cavabdeh##Cavabdeh2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsınCavabdeh Iddiaçı İddiaçı dövlət büdcəsinin hesabına hüquqi yardım göstərilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabından 66 manat vəkil1 vəkil işlədiyi Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının Sumqayıt Regional Vəkil Bürosunun hesabına köçürülsünCavabdeh Qərardadın bu hissəsi icra olunması üçün Sumqayıt Regional Vəkil Bürosuna göndərilsinCavabdeh Qərardaddan inzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları rəsmi qaydada təqdim olunduğu gündən 10 (on) gün müddətində Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi (Sumqayıt şəhəri, Sülh prospekti 70) vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasına (AZ 1025, Bakı şəhəri, Yusif Səfərov küçəsi 14, 1193-cü məhəllə) kassasiya şikayəti verə bilərCavabdeh