Azərbaycan Respublikası adından Qərar Şirvan şəhəri İş № 2-1(3-9)-122/2026 09.04.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər X44 (sədrlik edən və məruzəçi), Hüseynov Fikrət Cilingir oğlu və Sadıqov Mirlətif Süleyman oğlundan ibarət tərkibdə, Rəsulzadə Nicat Əjdər oğlunun katibliyi, Iddiaçı X11, Cavabdehin nümayəndəsi X10 iştirakları ilə, Iddiaçılar X12, X11 cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər xxxxzirliyi yanında Meşələrin Inkişafı Xidmətinin Ağcabədi X51rşı “Ağcabədi Regioxxxxl X35 ##.##.2022-ci il tarixli, **/*/**-*** nömrəli və ##.##.2022-ci il tarixli **/*/**- *** saylı sərəncamların ləğv edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə inzibati iş üzrə Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** saylı qərarından cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə şifahi məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Işin halları: Iddiaçılar X12, X11 cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər xxxxzirliyi yanında Meşələrin Inkişafı Xidmətinin Ağcabədi X51rşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək “Ağcabədi Regioxxxxl X35 ##.##.2022-ci il tarixli, **/*/**-*** nömrəli sərəncamın etibarsız hesab edilməsi” tələbi barədə qərar çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsində icraat və məhkəmənin gəldiyi nəticə: Iddiaçılar iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Ağcabədi Regioxxxxl X35 direktoru Cahid Məmmədov tərəfindən imzalaxxxxn ##.##.2022-ci il tarixli sərəncamdan görünür ki, tərəfimizdən * saylı meşəbəyliyin * saylı dolayının ** saylı kvartalında guya heyvanların otarılması icra edilmiş, 20,80 ha. torpaq sahəsində bitki örtüyü məhv edilmiş, 283 ədəd ağac məhv edilməklə, qanunsuz tikililər tikilmiş və dövlətə 302.469 maxxxxt zərər vurulmuşdur. Sərəncam tam əsassızdır, qanunsuz olaraq tərtib edilməklə bərabər həqiqəti əks etdirmir. Oxxxx görə də məhkəmə qaydasında ləğv edilməlidir. X29 prokurorluq əməkdaşı olaraq təqaüddədir və Bakı şəhərində yaşayır. O, Zərdab rayonunda heç vaxt heç bir təsərrüfat fəaliyyəti ilə məşğul olmamışdır və hər zaman hüquq-mühafizə orqanlarında işləmişdir. Bundan əlavə cavabdeh tərəfindən əvvəllər də bu kimi əsassız və qanunsuz iddialar ilə məhkəmələrə müraciət edilmişdir və bütün məhkəmələr cavabdehin iddialarının rədd edilməsi ilə nəticələnmişdir. Belə ki, “xxxx” MMC-yə ayrılan 46 ha. torpaq sahəsinin meşə torpalarıxxxx aid olmaması məhkəmə qərarları ilə təsbit edilmişdir. Həqiqətən də meşə ərazisinə zərər vurulması ilə nəticələnən qanunsuz hal baş vermişdirsə, həmin hadisəyə hüquqi qiymət verilməli idi. Belə ki, qanunsuz hadisənin olmasıxxxx görə akt tərtib edilir, mövcud qanunsuzluq üzrə sübutetmə vasitələri (foto, video, izahat, heyvanların sahibləri, etiraflar və s.) həmin akta əlavə edilməklə, təsdiq olunur. Daha sonra protokol tərtib edilməklə, həmin protokol əsasında təqsirkar şəxslərin dairəsi müəyyən oluxxxxraq, barələrində qərar qəbul edilir. Belə bir qərar olmadığı halda, mübahisələndirilən sərəncamın tərtib edilməsi qanunsuzdur. Çünki mübahisələndirilən sərəncamda göstərilən hadisə baş verməmişdir və qanunsuz hərəkət edən şəxslər və onların təqsirləri müəyyən edilməmişdir. Onu da qeyd edək ki, əgər mal-qara meşə torpağıxxxx zərər vurubsa, həmin heyvanların çobanları, iri və xırda buynuzlu heyvanların saxlanması üçün tövlələrin vəziyyəti və mövcudluğu sərəncamda öz əksini tapmalı idi. Bundan əlavə Vidadi Muradov 2004-cü ildən hal-hazıra kimi, Ağcabədi Regioxxxxl Meşə Təsərrüfatı müəssisəsində meşəbəyi işləyir. Əgər həqiqətən də Vidadi Muradov meşə təsərrüfatıxxxx müştərək qaydada 302.469 maxxxxt zərər vurmuşdursa, onda nə üçün bu məsələ müəssisədə müzakirə predmeti olmayıb və onun işdən çıxarılması, həmçinin vurulan zərərin tələb edilməsi təmin edilməyib? 20,80 ha. torpaq sahəsinin meşə fondu torpaqlarıxxxx aid olmamasıxxxx (“xxxx” MMC-yə ayrılan torpaq sahəsi) dair Ağcabədi rayon məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı, ##.##.2021 -ci il tarixli qətxxxxməsi mövcuddur. Həmçinin, 283 ədəd ağacın kəsilməsi məsələsinə də məhkəmə tərəfindən hüquqi qiymət verilmişdir. Belə ki, 283 ədəd ağac Vidadi Muradovun atası Yaqub Muradov tərəfindən təxminən 2000-ci ildə müəssisənin sabiq direktoru Vaqif Məmmədovun göstərişi ilə özünə məxsus tövlənin tikintisində istifadə edilmək üçün kəsilmişdir. Həmin vaxt Akif Ibrahimov respublika prokurorluğunda məsul vəzifədə çalışırdı. Bir sözlə Akif Ibrahinmovun ağacların kəsilməsi və kənd təsərrüfatı təyixxxxtlı işlərlə heç vaxt əlaqəsi olmamışdır. Mövcud qanunvericiliyə əsasən mərkəzin əməkdaşları tərəfindən qanuxxxx zidd əməllər aşkar olunduğu halda, hər bir fakt üzrə Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər xxxxzirliyinin ##.##.2003-cü il tarixli, ***/Ü saylı əmrinə əsasən əvvəldən nömrələnmiş, xüsusi uçotu aparılan akt tərtib edilməli, bundan sonra isə şəxsin və ya şəxslərin barələrində nömrələnmiş və xüsusi qeydiyyatı aparılan inzibati protokol tərtib edilməklə, təqsirkar şəxs və ya şəxslər tərtib edilmiş akt və protokollarla tanış olmalı idilər. Həmçinin, mütləq halda inzibati protokola qeydlər verilməsi hüququ həmin şəxslərə izah edilməlidir. Tərtib edilmiş akt və ya protokolun surətinin qarşı tərəfə təqdim edilməsi də qanunun tələbidir. Həmçinin, həmin sənədlərdəki hallarla razılaşmadığı halda məhkəməyə müraciət etmək hüququ qanunla tanınır. Göründüyü kimi mərkəzin direktoru Cahid Məmmədov tərəfindən qanunvericiliyin heç bir müddəasıxxxx əməl edilmədən sərəncam verilmişdir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq cavabdeh tərəfindən tərtib edilərək imzalanmış **/*/**- *** saylı, ##.##.2022-ci il tarixli sərəncam etibarsız hesab edilməklə məhkəmə tərəfindən ləğv edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər xxxxzirliyi yanında Meşələrin Inkişafı Xidmətinin Ağcabədi Regioxxxxl X35 direktoru Cahid Məmmədov tərəfindən imzalanmış **/*/**-*** saylı, ## ###### 2022-ci il tarixli sərəncamın ləğv edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli, *-*(***)-***/**** nömrəli qərardadı ilə, Azərbaycan Respublikası Ekologiya və X27 yanında Meşələrin Inkişafı Xidməti üçüncü şəxs qismində inzibati məhkəmə icraatıxxxx cəlb edilmişdir. Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli, *-*(***)-***/**** nömrəli qərardadı ilə, iddia tələbinə iddiaçılar X12, X11 cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər xxxxzirliyi yanında Meşələrin Inkişafı Xidmətinin Ağcabədi X51rşı “Ağcabədi Regioxxxxl X35 ##.##.2022-ci il tarixli, **/*/**-*** nömrəli və ##.##.2022-ci il tarixli **/*/**-*** saylı sərəncamların ləğv edilməsi” kimi baxılması qərara alınmışdır. Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** saylı qərarı ilə (hakim Amilya Hüseynova) iddia təmin edilmişdir. Cavabdeh birinci instansiya məhkəməsinin qeyd edilən qərarından apellyasiya şikayəti verərək Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** saylı qərarının ləğv edilməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində icraat Apellyasiya şikayətinin dəlilləri: Cavabdeh apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, məhkəmə qərar qəbul edən zaman Zərdab rayon IHB-nın ##.##.2000-ci il tarixli ** saylı sərəncamı ilə “xxxx” Kompaniyasıxxxx ayrılmış 46,0 ha torpaq sahəsinin əvvəllər Zərdab rayonun inzibati sərhədlərinə daxil olması barədə hər hansı məlumat aşkar olunmadığını və Ağcabədi rayonu ərazisinə aid torpaqlarda yerləşdiyini, bununla da Zərdab rayon IHB-nın həmin torpağa sərəncam vermək hüququnun olmadığını nəzərə almamışdır. Bundan başqa, sərəncam məktubunda X5 aid 20,80 ha torpaq sahəsində Akif Ibrahimov və Vidadi Muradovun qanunsuz hərəkətləri qeyd olunsa da, ekspert rəyində qanunsuz istifadə edilən 20,80 ha ərazi müəyyən edilməmiş və həmin ərazinin X5 aid olub-olmaması qeyd edilməmişdir. Eyni zamanda, ekspert rəyində qeyd edilən 46,0 ha torpaq sahəsinində X5 aid olub-olmaması da konkret göstərilməmişdir. Halbuki, Şirvan Inzibati-Iqtisadi Məhkəməsinin ##.##.2016-cı il tarixli qərarı əsasında ƏN-nin MEM-zi tərəfindən ##.##.2017-ci il tarixdə verilmiş **** nömrəli rəyində bir məxxxxlı olaraq qeyd edilmişdir ki, “Zərdab rayon IHB-nın ##.##.2000-ci il tarixli ** saylı sərəncamı ilə “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətə ayrılmış 46,0 ha torpaq sahəsinin 20 ha hissəsi Zərdab rayon IƏDnin sərhədlərindən kəxxxxr, (həmin dövrdə) Ağcabədi rayon Meşə Mühafizəsi və Bərpası Müəssisəsinin * saylı meşəbəyliyin * saylı dolayının 32-ci kvartalında yerləşən Meşə Fondu torpaqlarında yerləşdiyi müəyyən edilir”. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ##.##.2000-ci il tarixli “Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsinin icrasının təmin edilməsi” barədə Fərmanıxxxx əsasən Torpaq Məcəlləsinin 46-cı maddəsinin 4-cü bəndində nəzərdə tutulmuş “müvafiq Icra Hakimiyyəti orqanlarf’nın səlahiyyətlərini öz səlahiyyət hüdudlarında Ekologiya və Təbii Sərvətlər xxxxzirliyi həyata keçirir. X21 təyixxxxtının dəyişdirilməsi yalnız Azərbaycan Respublikası xxxxzirlər Kabinetinin səlahiyyətindədir. Azərbaycan Respublikası Torpaq Islahatı haqqında qanunun 2-ci fəslinin 6-cı maddəsinin 4-cü bəndində və Meşə Məcəlləsinin 11-ci maddəsinə əsasən, X3 müstəsxxxx dövlət mülkiyyəti olmaqla, özəlləşdirilmir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən, Zərdab rayon IHB-nın ##.##.2000-ci il tarixli ** saylı qanunsuz sərəncam verməklə, Dövlət Əmlakının Özəlləşdirilməsi Haqqında Qanunun 6-cı maddəsinin tələblərini kobud şəkildə pozmuşdur. Qeyd oluxxxxnlar nəzərə alıxxxxraq apellyasiya şikayətinin təmin edilməsi, Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli 2-1 (***)-***/**** saylı qərarın ləğv edilməsi barədə qərar qəbul edilməsi xahiş edilmişdir. Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri: Iddiaçılar X12 və X11 apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz irəli sürərək bildirmişdir ki, birincin instansiya məhkəməsinin apardığı araşdırma ilə müəyyən olunur ki, cavabdeh inzibati orqanın iddia etdiyi, guya, iddiaçılar A.Ibrahimov və iddiaçı1 “X3nda olan ağacları qırması, meşəyə ziyan vurmalarıxxxx” dair mülahizələr də əsassızdır. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, qeyd oluxxxxn torpaq sahəsi dövlət mülkiyyətində olmaqla kənd təsərrüfatı təyixxxxtlı torpaq sahəsidir və əkin üçün istifadə edilir və həmin torpaq sahəsində hər hansı fəaliyyətlə ümumiyyətlə, “meşəyə ziyan vurmaqdan” söhbət gedə biməzdi. Xüsusən, A.Ibrahimovun və iddiaçı1 isə “meşəyə ziyan vuran” hər hansı hərəkətə yol vermədiyi də müəyyən edilmiş, Məhkəmə tərəfindən tam araşdırma ilə sübuta yetirilmişdir ki, cavabdeh inzibati orqanın qanunsuz qəbul etdiyi sərəncamların faktiki əsası da mövcud olmamışdır. Hesab edirik ki, hazırki iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin qərarı, işin hallarının tam, obyektiv, hərtərəfli araşdırılması, tətbiq edilməli maddi hüquq normalarının düzgün seçilib tətbiq edilməsi ilə qəbul edildiyindən əsaslı və qanuni qərardır. Cavabdeh inzibati orqanın apellyasiya şikayəti – iddiaya etirazında göstərilən mülahizələrin təkrarlanması olmaqla, həmin mülahizələrə birinci instansiya məhkəməsinin qərarında obyektiv, tam, hərtərəfli hüquqi qiymət verilmişdir. Qeyd edilənlər nəzərə alıxxxxraq cavabdeh inzibati orqanın apellyasiya şikayətinin təmin olunmaması, iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasıxxxx dair qərar qəbul edilməsi xahiş edilmişdir. Apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü, apellyasiya baxışının hədləri: Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə apellyasiya şikayəti mümkün sayılmışdır. Apelyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qərarı bütövlükdə mübahisələndirildiyi üçün hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və əsaslılığı tam olaraq yoxlanılacaqdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmçinin bu Məcəllənin 12-ci maddəsinin tələblərinə əsasən yeni təqdim olunmuş sübutları (sübutetmə vasitələrini) və faktları (faktiki halları) da nəzərə alır. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları və prosessual məsələlər: Azərbaycan Respublikasının Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 16.1-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 16.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallar (yazılı icraat) istisxxxx edilməklə, məhkəmə tərəfindən mübahisəyə şifahi məhkəmə baxışı (şifahi dinləmələr) qaydasında baxılır. Cavabdehin nümayəndəsi Ruslan Musayev apellyasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə etdiyini bildirərək Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli, *-*(***)- ***/**** saylı qərarının ləğv edilməsini məhkəmə kollegiyasından xahiş etmişdir. Iddiaçı Vidadi Muradov apellyasiya şikayəti dəlillərinin əsassız olduğunu bildirərək Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** saylı qərarının qüvvədə saxlanılmasını məhkəmə kollegiyasından xahiş etmişdir. Iş üzrə digər iddiaçı X12 məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məlumat verilsə də məhkəmə iclasında iştirak etmir. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikasının Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən digər iddiaçının iştirakı olmadan məhkəmə baxışı iclasının davam etdirilməsini mümkün hesab etmişdir. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi: Maddə 9. Azərbaycan Respublikasının vahid torpaq fondu və onun tərkibi
1. Azərbaycan Respublikasının hüdudları daxilində yerləşən bütün torpaqlar onun vahid torpaq fondunu təşkil edir.
2. Məqsədli təyixxxxtıxxxx və hüquqi rejiminə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasının torpaqları aşağıdakı kateqoriyalara bölünür: kənd təsərrüfatı təyixxxxtlı torpaqlar; yaşayış məntəqələrinin (şəhərlərin, qəsəbələrin və kənd yaşayış məntəqələrinin) torpaqları; səxxxxye, nəqliyyat, rabitə, müdafiə və digər təyixxxxtlı torpaqlar; xüsusi qoruxxxxn ərazilərin torpaqları; meşə fondu torpaqları; su fondu torpaqları; ehtiyat fondu torpaqları. Maddə 31. Meşə fondu torpaqları
1. Meşə bitkiləri ilə örtülü olan, habelə bu bitkilərlə örtülü olmayan, lakin meşə təsərrüfatının ehtiyacları üçün nəzərdə tutulan meşə və qeyri-meşə torpaqları meşə fondunun torpaqları hesab edilir.
2. Meşə fondu torpaqları əsasən meşə təsərrüfatının aparılması və genişlənməsi (meşələrin bərpası, meşələr salınması və i.a.) məqsədləri üçün istifadə edilir.
3. Meşə fondu torpaqlarından meşə təsərrüfatını aparmaq üçün meşə təsərrüfatı orqanları, habelə öz nizamxxxxmə fəaliyyətinin həyata keçirilməsini təmin etmək üçün X21 təhkim olunduğu digər dövlət və qeyri-dövlət müəssisələri, idarələri və təşkilatları istifadə edirlər. Maddə 33. Ehtiyat fondu torpaqları 1.Ehtiyat fondu torpaqları dövlət və bələdiyyə ehtiyat torpaqlarından ibarətdir. 2.Dövlət ehtiyat fondu torpaqlarıxxxx bələdiyyələrin, vətəndaşların və hüquqi şəxslərin mülkiyyətinə, istifadəsinə və icarəsinə verilməmiş dövlət torpaqları daxildir. Maddə 46. Dövlətin torpaq üzərində mülkiyyət hüququ
1. Dövlət mülkiyyətində olan torpaqlara aşağıdakılar daxildir: ... meşə fondu torpaqları (dövlət kənd təsərrüfatı müəssisələrinin meşələri də daxil olmaqla); ... dövlət ehtiyat fondu torpaqları.
2. Göstərilən torpaqlar dövlətin müstəsxxxx mülkiyyətindədir, həmin torpaqlar bu məcəllədə və digər normativ-hüquqi aktlarda müəyyən olunmuş qaydada istifadəyə və icarəyə verilə bilər. Maddə 66. Torpaq sahələri üzərində hüquqları təsdiq edən sənədlər
1. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin hər hansı hüquqda hüquqi və fiziki şəxslərə verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin qərarı və tərəflər arasında bağlanmış müqavilə əsasında həyata keçirilir. Xüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlar üzərində bütün hüquqların başqasıxxxx keçməsi isə tərəflər arasında bağlanmış və notarial qaydada təsdiq edilmiş müqavilə əsasında həyata keçirilir. Müqavilədə tərəflərin hüquqları və vəzifələri, torpaq sahəsinin hüquqi statusu, öhdəliklər, məhdudiyyətlər və servitutlar, müqaviləyə xitam verilməsinin əsasları və torpaqların istifadəsi və mühafizəsi üzrə digər şərtlər nəzərdə tutulur.
“Inzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu: Maddə 24.1. Inzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. Maddə 24.2. Inzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtixxxx edə bilməz. Maddə 24.3. Inzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. Inzibati orqan maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. Maddə 25.1. Qanunla nəzərdə tutulmuş hallar istisxxxx olmaqla, maraqlı şəxslər həm icraat zamanı, həm də icraatdan sonra inzibati icraat materialları ilə tanış olmaq və ya icraatla bağlı məlumat almaq hüququxxxx malikdirlər. Maddə 28.1. Inzibati icraatın başlanılması üçün əsaslar aşağıdakılardır: 28.1.1. fiziki və ya hüquqi şəxsin ərizəsi; 28.1.2. inzibati orqanın təşəbbüsü və ya qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda inzibati orqanın inzibati aktı qəbul etmək vəzifəsi; 28.1.3. inzibati aktdan şikayət verildiyi halda, inzibati şikayət. Maddə 61.1. Yazılı və ya yazılı formada təsbit olunmuş inzibati akt yazılı şəkildə əsaslandırılmalıdır. Maddə 61.2. Əsaslandırma zamanı işin faktiki və hüquqi halları və bu halları təsdiq və ya rədd edən sübutlar, habelə inzibati akt qəbul edilərkən istixxxxd oluxxxxn qanunlar və digər normativ hüquqi aktlar göstərilməlidir. Maddə 61.4. Inzibati orqan qəbul etdiyi aktı yalnız icraat zamanı tədqiq olunmuş faktlar və sübutlarla əsaslandırmağa borcludur. Maddə 67.1. Inzibati orqan tərəfindən inzibati icraat haqqında hüquq normalarının və ya maddi hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi nəticəsində qəbul edilmiş inzibati akt qanunsuz sayılır. Maddə 67.2. Qanunsuz inzibati akt həmin aktı qəbul etmiş inzibati orqan və ya subordixxxxsiya baxımından yuxarı inzibati orqan tərəfindən və yaxud məhkəmə qaydasında ləğv oluxxxx bilər. Azərbaycan Respublikasının Inzibati Prosessual Məcəlləsi: Maddə 2.2.1. Inzibati məhkəmə icraatı qaydasında şəxsin hüquq və vəzifələri ilə bağlı inzibati orqan tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktın mübahisələndirilməsinə (ləğv olunmasıxxxx və ya dəyişdirilməsinə) dair iddialara (mübahisələndirmə haqqında iddia) baxılır. Maddə 12.1. Məhkəmə proses iştirakçılarının izahatları, ərizə və təklifləri ilə, onların təqdim etdikləri sübutlarla və işdə olan digər materiallarla kifayətlənməyərək, mübahisənin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları xidməti vəzifəsinə görə araşdırmağa borcludur. Maddə 12.2. Məhkəmə müstəqil şəkildə öz təşəbbüsü ilə və ya inzibati məhkəmə icraatı iştirakçılarının vəsatətinə əsasən digər zəruri sübutları toplamağa borcludur. Məhkəmə proses iştirakçılarından əlavə məlumat və sübutlar tələb edə bilər Maddə 14.1. maddəsinə əsasən mübahisələndirilən inzibati aktı qəbul etmiş inzibati orqan həmin aktın qəbul edilməsini zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etməlidir Maddə 32.1. Mübahisələndirmə haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı inzibati aktın ləğv olunmasını və ya dəyişdirilməsini məhkəmədən tələb edə bilər. Mübahisələndirmə haqqında iddia mübahisə edilən inzibati aktın icra olunması nəticəsində meydaxxxx gəlmiş nəticələrin aradan qaldırılması tələbini özündə əks etdirən əlavə ərizə ilə birlikdə də qaldıra bilər. Maddə 38.1. Mübahisələndirmə haqqında iddia inzibati aktın təqdim (elan) olunduğu vaxtdan, şikayət instansiyasıxxxx şikayət verildiyi hallarda isə şikayətə dair qəbul oluxxxxn inzibati aktın təqdim olunduğu vaxtdan 30 gün müddətində, elmi dərəcələr və elmi adlar verilməsi, xarici ölkələrdə verilmiş elmi dərəcələr və elmi adlar haqqında sənədlərin nostrifikasiyası (ekvivalentliyinin müəyyən edilməsi və tanınması) və ya təkrar attestasiya əsasında tanınması, elmi dərəcədən və elmi addan məhrumetmə (elmi adın və elmi dərəcənin bərpası) ilə bağlı inzibati aktlara müxxxxsibətdə isə bu inzibati aktlar qəbul edildiyi tarixdən 2 ay müddətində qaldırıla bilər. Maddə 85.1. Şikayət məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün, məhkəmə qərardadının isə elan olunduğu gündən 10 gün müddətində inzibati məhkəmə vasitəsilə verilir. Maddə 87.5. Şikayətlə bağlı qərar apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən şifahi məhkəmə baxışı qaydasında qəbul edilir. Maddə 87.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər. Maddə 87.7. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi, bir qayda olaraq, mübahisə ilə bağlı işə mahiyyəti üzrə baxaraq həll edir. Məhkəmə icraatının davam etdirilməsinin zəruri olduğu aşağıdakı müstəsxxxx hallarda apellyasiya instansiyası məhkəməsi, barəsində şikayət verilmiş məhkəmə qərarını ləğv edərək işi müvafiq inzibati məhkəməyə göndərə bilər: Maddə 87.8. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qərarını əsaslandırmağa borcludur. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxladıqda, həmin qərardakı əsaslara istixxxxd edə bilər. Lakin hər bir halda apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarında apellyasiya şikayətinin dəlillərinə müxxxxsibət bildirilməlidir. Maddə 89. Bu Məcəllənin 94.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətdə şikayətin verilmədiyi və ya inzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda, məhkəmə qərarı onun təqdim olunduğu gündən 30 gün, məhkəmə qərardadı isə 10 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Şikayətin geri götürülməsi haqqında bəyaxxxxt yazılı şəkildə məhkəməyə təqdim olunmalıdır. Maddə 90.1. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərar və ya qərardadlarından, bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş hallar istisxxxx olmaqla, Ali Məhkəmənin Inzibati kollegiyasıxxxx şikayət verilə bilər.
Apellyasiya instansiyasi məhkəməsinin mövqeyi və oxxxx əsas olmuş səbəblər:
Azərbaycan Respublikasının Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 68-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili ixxxxm əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Məhkəmə kollegiyası işdə iştirak edən şəxslərin izahatını dinləyərək, iş materiallarını araşdırıb, apellyasiya şikayətinin dəlillərinə hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılmalıdır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işə baxılan zaman prosesual hüquq normalarının tələblərinə riayət edilmiş, habelə mübahisəli hüquq müxxxxsibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. Belə ki, iddiaçının hüquqi tələbi (dəqiqləşdirildikdən sonra) “Ağcabədi Regioxxxxl X35 ##.##.2022-ci il tarixli, **/*/**-*** nömrəli və ##.##.2022-ci il tarixli **/*/**-*** saylı sərəncamların ləğv edilməsi” ilə bağlı olmuşdur. Birinci instansiya məhkəməsi iddianı təmin etmiş və qərarını onunla əsaslandırmışdır ki, həm mütəxəssis rəyi, ekspert rəyi, həmçinin Zərdab Rayon Icra Hakimiyyəti tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş "xxxx" Kompaniyasıxxxx ayrılmış 46.0 ha torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi barədə ##.##.2000-ci il tarixli, ** saylı sərəncam və oxxxx əsas olan hüquqmüəyyənedici sənədlər, torpaq sahəsinin sxemi planından görünür ki, iddiaçılar tərəfindən istifadə edilmiş 46 ha torpaq sahəsi meşə fonduxxxx aid deyildir və ehtiyat fondu torpaqları kateqoriyalı, örüş uqodiyalı olmaqla dövlət mülkiyyətinə aid torpaqlardır. Həmçinin cavabdeh orqan iddiaçılar tərəfindən meşə təsərrüfatıxxxx dəyən zərər və itkilərin konkret nədən ibarət olması və bu halları təsdiq edən sübut, məlumat, fotoşəkil və s. təqdim edə bilməmiş və yalnız özləri tərəfindən tərtib edilmiş akta istixxxxd etmişdir və bu aktlaşma yalnız iddiaçı A.Ibrahimovun iştirakı ilə tərtib edilmiş və A.Ibrahimov aktla razılaşmayaraq imza etməmişdir. Bu halda cavabdeh orqanın iddia etdiyi kimi iddiaçıların meşə fonduxxxx daxil olmuş torpaq sahəsindən istifadə etməsi və bu istifadə nəticəsində meşə təsərrüfatıxxxx dəyən zərər və itkilərin yetirməsi barədə sübut və dəlillər məhkəmə tərəfindən aşkar edilməmişdir. Yuxarıda qeyd edilənləri nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddiaçılar tərəfindən Azərbaycan Respublikası xxxxzirlər Kabinetinin 1999-cu il # ####### tarixli *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Meşəqırma biletinin, orderin və meşə biletinin uçotu, saxlanılması, doldurulması və verilməsi” Qaydalarında göstərilmiş hallara zidd hər hansı hərəkət edilmədiyi, hüquq pozuntusuxxxx yol vermədikləri, cavabdeh orqan tərəfindən istixxxxd edilən hallar müəyyən edilmədiyi üçün iddia tələbi təmin edilməli və cavabdeh orqan tərəfindən qəbul edilmiş sərəncamlar ləğv edilməlidir. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyi və gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq, yuxarıda sadalaxxxxn maddi və prosessual hüquq normalarını tətbiq etməklə apellyasiya şikayətinin dəlillərinə hüquqi qiymət verərək aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir. Ilk öncə qeyd olunmalıdır ki, hazırki iddia mübahisələndirmə haqqında iddia növünə aiddir. Mübahisələndirmə haqqında iddia onunla səciyyələnir ki, iddiaçı onu əlverişsiz vəziyyətə salan, yəni onun hüquqi sferasıxxxx müdaxilə edən inzibati aktın ləğv edilməsini və ya dəyişdirilməsini məhkəmədən tələb edir. Qeyd edilməlidir ki, “Inzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun 67.1-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati icraat haqqında hüquq normalarının və ya maddi hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi nəticəsində qəbul edilmiş inzibati akt qanunsuz sayılır. Başqa sözlə mübahisələndirmə haqqında iddia o halda əsaslı sayılır ki, mübahisələndirilən inzibati akt qanuxxxx zidd olsun və bunun nəticəsində iddiaçının hüquqlarını pozsun. Eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 70.1-ci maddəsində mübahisələndirmə haqqında iddianın təmin edilməsi üçün hansı şərtlərin mövcud olması sadalanmışdır. Həmin maddəyə əsasən məhkəmə inzibati aktı, yalnız onun qanuxxxx zidd olduğu və bunun nəticəsində iddiaçının hüquqlarını pozduğu hallarda ləğv edir. Işdə olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, X12 ##.##.1950-ci il tarixdə axxxxdan olmuş, Bakı şəhəri, Z.Əhmədbəyov küçəsi, ev 12-də qeydiyyatdadır.
Işdə olan Zərdab Rayon Icra Hakimiyyətinin ** saylı, ##.##.2000-ci il tarixli sərəncamıxxxx əsasən, ünvan 1 ünvanında yerləşən “xxxx” kompaniyasının istifadəsinə 30 il müddətinə heyvandarlığı inkişaf etdirmək və kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal etmək üçün “Bərəkət” kolxozu ərazisindən dövlət mülkiyyətində olan torpaqlardan 46 ha torpaq sahəsi verilmişdir. Işdə olan ##.##.2000-ci il tarixli, ** saylı torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqaviləyə əsasən, 46 ha torpaq sahəsi 30 il müddətinə Zərdab Rayon Icra Hakimiyyəti tərəfindən “xxxx” kompaniyasıxxxx hər il 1000.000 maxxxxt pul məbləği icarə haqqı ödəmək şərti ilə icarəyə verilmişdir. Işdə olan “xxxx” MMC-nin ##.##.2015-ci il tarixli Nizamxxxxməsindən görünür ki, “xxxx” MMC “xxxx”şirkətinin hüquqi varisidir, nizamxxxxmə kapitalı müəyyən edilmişdir. X12 50 maxxxxt, 2 pay, 100 % pul şəklində. Işdə olan ##.##.2015-ci il tarixli aktdan görünür ki, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri üzrə Komitəsinin ** saylı Ərazi Idarəsinin məsləhətçisi X16 Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin 10 say Ərazi Idarəsinin məsləhətçisi X13, Zərdab rayon IHBA-nın baş məsləhətçisi X4, "xxxx" Kompaniya Şirkətinin direktoru X12 etibarxxxxmə üzrə nümayəndəsi Abdullayev Zamiq oğlu, Zərdab şəhər sakini X11, Ağcabədi rayon M M və Uiəssisəsinin * saylı meşəbəyliyinin * saylı dolayının meşə gözətçisi xxxxğıyev Məzahir oğlu, Azərbaycan Respublikası Laçın rayonunda qeydiyyatda olan Səxxxxn xxxxğıyev, Ağcabədi rayon MM və BM Müəssisəsinin * saylı meşəbəyli əvəzi Oqtay Ibrahimovun xahişi və “xxxx” Kompaniya Şirkətinin direktoru A.Ibrahimovun ərizəsi əsasında bu Aktı Zərdab rayon Icra Hakimiyyətinin ##.##.2000-ci il tarixli, ** saylı sərəncamı ilə ilə “xxxx" Kompaniyasının istifadəsinə verilmiş Zərdab rayonunun “Bərəkət" kolxozunun ərazisindən Kür çayının aşağı axarının sağ sahilində yerləşən 46.0 ha torpaq sahəsinin “xxxx" Kompaniya Şirkətinə məxsus ## ###### 2003-cü il tarixli JN-**** saylı. 90500001 kod yoxlanılması, “Torpaqdan müvəqqəti istifadə hüququxxxx dair" Şəhadətxxxxməyə uyğunluğunun torpaq sahəsinin xxxxturada müəyyən edilməsi, mərz nişanlarının qoyulması məqsədi ilə tərtib edilmişdir. Yerində müayinə zamanı torpaq sahəsi xxxxturada CPS aparatı ilə müəyyən edildi: 1) 730342,927 4452947,605; 2) 730562,109 4453020,023 3) 731108,577 4452772,288 4) 731547.907 4452682, 198 5) 731541662 4452352,2576) 730971,094 4452278.550 7) 730557.204 8) 730303.796 4452811,831) 46 hektar torpaq sahəsinin Ağcabədi rayon MM və BM Müəssisəsinin ərazisinə deyil, Zərdab rayonu ərazisinə düşməklə, "xxxx" Kompaniva Şirkətinə məxsus ## ###### 2003-cü U tarixli JN **** saylı. 90500001 kod nişanlı "Torpaqdan müvəqqəti istifadə hüququxxxx daır Şəhadətxxxxməyə uyğun olması aşkar edildi və mərz nişanları qoyularaq iştirakçılara tanıdıldı. Işdə olan ##.##.2017-ci il tarixli aktdan görünür ki, X22 və Bərpası Müəssisəsinin baş meşəbəyi işləri həvalə onunmuş * saylı meşəbəyliyinin meşəbəyisi X19; 2.X22 və Bərpası Müəssisəsinin * saylı meşəbəyisi X6; 3.X22 və Bərpası Müəssisəsinin * saylı meşəbəyiliyinin meşəbəyisi X14; 4.X22 və Bərpası Müəssisəsinin sürücüsü X1; 5.Zərdab rayon sakini X12 həmin aktı tərtib edirik ondan ötəri ki, * saylı meşəbəyliyin * saylı dolayının 32-ci kvartalında meşənin mühafizə vəziyətini yoxlayarkən, X12 tərəfindən, X22 və Bərpası Müəssisəsinin ərazisində qanunsuz olaraq 1000 (bir min) metr uzunluğunda, 1,5 metr enində, 1,8 metr dərinliyində olan xəndək qazılmışdır. Xəndəyin qazılması zamanı 2700 kub/metr həcmində torpaq sahəsi zədələnmiş yararsız hala düşmüşdür. Həmin xəndəyin qazılması zamanı 120000 (bir yüz iyirimi min) atıq təbii bitmiş yulğun kolları məhv edilmişdir, Bundan başqa müəssisənin ərazisində qanunsuz olaraq özünün sahəsini suvarmaq üçün SNP-500/10 su xxxxsosu quraşdırılmışdır. Bu zaman meşə ərazisində 8x10x5 metr, yəni 400 kub/metr həcmində torpaq sahəsi yararsız hala düşmüşdür. Bundan başqa həmin ərazidə Azərenerjidən icazə vərəqəsi olmasıxxxx baxmayaraq Meşələrin Departamentindən heç bir icazəsi və ya sənədi olmadan meşə ərazisindən qanunsuz olaraq 250 metr uzunluğunda elektrik xəttini öz şəxsi fermasını üçün keçirmişdir. Azərbaycan Respublikası xxxxzirlər Kabinetinin ## ###### 1993-cü il tarixli, *** saylı və ## ######## 2004-cü il tarixli *** saylı qərarlarıxxxx əsasən, 1,0 kub/metr meşə torpağının icazə olmadan qazılıb yararsız hala salınması üçün 54 maxxxxt 99 qəpik ziyan, 1 ədəd təbii yulğun kolunun zədələnib sıradan çıxması üçün 1 maxxxxt 10 qəpik ziyan müəyyən edilmişdir. Həmin qərarlara əsasən X5 302469,00 maxxxxt ziyan dəymişdir ki, həmin ziyanın da ödənilməsi X12 tələb edilməlidir, oxxxx görə də akt tərtib edib onun doğruluğunu imzaları ilə təsdiq edilmişdir, X12 tərəfindən akta imza edilməmişdir. Işdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin ## ##### 2018-ci il tarixli aktından görünür ki, 14 Beyləqan ərazi şöbəsinin aparıcı məsləhətçisi X17, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz əmlakın Kadastr və Ünvan Reyestri Xidmətinin tabeliyində olan Kadastr və Yerqurluşu Layihə Tədqiqat MMC-nin * saylı Beyləqan Layihə Tədqiqat Idarəsinin mühəndisi X7, Azərbaycan Respublikası Əmlak X38 yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin * saylı Beyləqan Ərazi Idarəsinin Ağcabədi rayon Şöbəsinin Yerqurluşu üzrə mühəndisi X8, Ağcabədi rayonu IHB Aparatının Sosial-Iqtisadi Inkişafın təhlili və proqnozlaşdırılması şöbəsinin baş məsləhətçisi X9, X22 və Bərpası Müəssəsinin direktor müavini X15 yoldaşların iştirakı ilə akt tərtib edilərək göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Kadastrı və Ünvan Reyestri Xidmətinin tabeliyində Kadastr və Yerquruluşu Layihə Tədqiqat Mərkəzi MMC-nin * saylı Beyləqan Layihə Tədqiqat dairəsinə ## ###### 2018-ci il tarixində ünvanladığı məktubun icrası ilə bağlı mübahisəli əraziyə baxış keçirildi və CPS aparatı ilə ərazinin koordixxxxtları vuruldu. Arxiv materiallarını araşdıran zaman müəyyən olundu ki, "Azərbaycan SSR rayonlarının dürüstləşdirilmiş sərhədlərinin qrafik təsvirinin təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan SSR X2 Heyətinin 1960-cı il ## #### tarixli ** nömrəli fərmanı ilə təsdiq edilmiş növbətçi xəritəsi”nə əsasən, Zərdab rayonu “Bərəkət” kolxozunun dövlət torpaq uçotuxxxx aid yerquruluşu planıxxxx əsasən, Zərdab rayonu Təzəkənd bələdiyyəsinin ərazisində bələdiyyə mülkiyyətinə verilmiş torpaqların yerquruluşu planıxxxx və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən təsdiq edilmiş Zərdab rayonunun şəhər, qəsəbə və kənd inzibati ərazi dairələrinin xəritələrinə əsasən, mübahisələndirilən ərazi Ağcabədi rayonu inzibati ərazisinə aiddir. Işdə olan Ağcabədi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2021-ci il tarixli, *(***)-***/**** saylı qətxxxxməsi ilə Ağcabədi Regioxxxxl X35 cavabdehlər X12, X11 qarşı “tikilinin sökülərək ərazinin əvvəlki vəziyyətə salınması və torpaq sahəsindən mal-qaranın çıxarılması” tələbinə dair iddiası qanunsuz və əsassız olduğuxxxx görə təmin edilməmişdir. Işdə olan Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər xxxxzirliyi yanında Meşələrin Inkişafı Xidmətinin Ağcabədi Regioxxxxl X35 **/*/**-*** saylı, ## ###### 2022-ci il tarixli sərəncamıxxxx əsasən, Ağcabədi Regioxxxxl X35 * saylı meşəbəyliyinin * saylı dolayının 32-ci kvartalında meşələrin mühafizəsi vəziyyəti yoxlanılaraq müəyyən edilmişdir ki, X11 Akif Qüdrət oğlu ilə birgə 20.80 ha torpaq sahəsində şəxsi heyvanlarını otararaq bitki örtüyünü məhv edib, 283 ədəd meşə ağacını kəsib və özbaşıxxxx tikililər tikərək, dövlətə 302469.0 maxxxxt məbləğində ziyan vurulmuşdur. Azərbaycan Respublikası xxxxzirlər Kabinetinin ##.##.1999-cu il tarixli, *** saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Meşə təsərrüfatıxxxx dəyən zərərin və itkilərin ödənilməsi” Qaydasının 4 və 5-ci maddələrinə əsasən, meşə təsərrüfatıxxxx dəymiş ziyan -302469.0 maxxxxt Ağcabədi Regioxxxxl Meşə Təsərrüfatı Mərkəzinə ödənilməlidir. Işdə olan Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər xxxxzirliyi yanında Meşələrin Inkişafı Xidmətinin Ağcabədi Regioxxxxl X35 **/*/**-*** saylı, ## ###### 2022-ci il tarixli sərəncamıxxxx əsasən, Ağcabədi Regioxxxxl X35 * saylı meşəbəyliyinin * saylı dolayının 32-ci kvartalında meşələrin mühafizəsi vəziyyəti yoxlanılaraq müəyyən edilmişdir ki, X11 Akif Qüdrət oğlu ilə birgə 20.80 ha torpaq sahəsində şəxsi heyvanlarını otararaq bitki örtüyünü məhv edib, 283 ədəd meşə ağacını kəsib və özbaşıxxxx tikililər tikərək, dövlətə 302469.0 maxxxxt məbləğində ziyan vurulmuşdur. Azərbaycan Respublikası xxxxzirlər Kabinetinin ##.##.1999-cu il tarixli, *** saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Meşə təsərrüfatıxxxx dəyən zərərin və itkilərin ödənilməsi” Qaydasının 4 və 5-ci maddələrinə əsasən, meşə təsərrüfatıxxxx dəymiş ziyan - 302469.0 maxxxxt Ağcabədi Regioxxxxl Meşə Təsərrüfatı Mərkəzinə ödənilməlidir. Işdə olan AR Ədliyyə xxxxzirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin ##.##.2025-ci il tarixli, **/**** nömrəli ekspert rəyinə əsasən Zərdab rayonu Icra Hakimiyyəti Başçısının ##.##.2000-ci il tarixli, ** saylı sərəncamı ilə "xxxx" Kompaniyasıxxxx ayrılmış 46.0 ha torpaq sahəsinin koordixxxxtları müəyyən edilmişdir. Zərdab rayonu Icra Hakimiyyəti Başçısının ##.##.2000-ci il tarixli, ** saylı sərəncamı ilə "xxxx" Kompaniyasıxxxx ayrılmış 46.0 ha torpaq sahəsinin koordixxxxtları (JN-0688) idarənin elektron baza məlumatlarında təqdim oluxxxxn Torpaqların elektron kadastr uçotu informasiya sistemi məlumatlarında (TEKUIS) və AzCad məlumatlarında Ehtiyat fondu torpaqları kateqoriyalı, örüş uqodiyalı olmaqla dövlət mülkiyyətinə aid torpaqlar kimi göstərilmişdir. TEKUIS, AzCad baza məlumatlarında "inzibati ərazi vahidləri" düyməsini aktiv etdikdə 46.0 ha torpaq sahəsinin Ağcabədi rayonu ərazisində dövlət mülkiyyətinə aid torpaqlarda yerləşdiyi görünür. Idarənin elektron baza məlumatlarında Zərdab Rayonu Hakimiyyəti Başçısının ##.##.2000-ci il tarixli, ** saylı sərəncamı ilə "xxxx” Kompaniyasıxxxx ayrılmış 46.0 ha torpaq sahəsinin əvvəllər Zərdab rayonunun inzibati sərhədləri daxilində olması barədə hər hansı məlumat idarənin elektron baza məlumatlarında mütəxəssis tərəfindən aşkar olunmamışdır. Zərdab rayonu Icra Hakimiyyəti Başçısının ##.##.2000-ci il tarixli, ** saylı sərəncamı ilə "xxxx" Kompaniyasıxxxx ayrılmış 46.0 ha torpaq sahəsi (JN-0688) baxış zamanı X12 və X11 faktiki istifadəsində olmaqla baxış zamanı əkin kimi istifadə edildiyi müəyyən edilmişdir. Ağcabədi rayonu idarənin xidmət göstərdiyi rayonlara daxil olmadığı elektron baza məlumatlarında Zərdab rayonu Icra Hakimiyyəti Başçısının ##.##.2000-ci il tarixli, ** saylı sərəncamı ilə "xxxx" Kompaniyasıxxxx ayrılmış 46.0 ha torpaq sahəsinin üçüncü şəxslərin torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşüb-düşməməsi mütəxəssis tərəfindən aşkar edilməmişdir. xxxxturada aparılmış çöl-öçmə işləri və kameral araşdırma nəticəsində tərtib edilmiş sxem əlavə olunur. Beləliklə də məhkəmə araşdırması zamanı iş materiallarında olan sənədlərdən müəyyən edilmişdir ki, Zərdab rayon Icra Hakimiyyəti Başçısının ## ###### 2000-ci il tarixli ** nömrəli sərəncamı ilə Zərdab rayonu “Bərəkət” kolxozunun ərazisində dövlət mülkiyyətində olan 46 ha torpaq sahəsi 30 il müddətinə iddiaçı X12 təsis etdiyi və hazırda qanuni təmsilçisi olduğu “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin istifadəsinə verilmişdir. Sözügedən sərəncam əsasında icra hakimiyyəti orqanı ilə şirkət arasında ## ###### 2000-ci il tarixdə ** saylı icarə müqaviləsi bağlanmış, həmin torpaq sahəsi qeyd oluxxxxn hüquqi şəxsə verilmişdir. “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə bununla bağlı “Torpaqdan müvəqqəti istifadə hüququxxxx dair” JN-**** saylı 90500001 kod nişanlı şəhadətxxxxmə verilmişdir. Həmin torpaq sahəsi X12 və X11 faktiki istifadəsindədir. Cavabdeh Ağcabədi Regioxxxxl X35 ## ###### 2022-ci il tarixli **/*/**-*** nömrəli və ## ###### 2022-ci il tarixli sərəncamları ilə X11 və X12 meşə təsərrüfatıxxxx dəymiş ziyaxxxx görə 302.469.00 maxxxxtın ödənilməsi tələb olunmuşdur. Tələbin əsası olaraq sözügedən şəxslərin birlikdə meşə fonduxxxx aid 20.80 ha torpaq sahəsində şəxsi heyvanlarını otararaq bitki örtüyünü məhv edib 283 ədəd meşə ağacını kəsib və özbaşıxxxx tikililər tikərək dövlətə müvafiq məbləğdə ziyan vurmaları göstərilmişdir. Hazırda iddiaçıların tələbi inzibati orqanın ## ###### 2022-ci il tarixli və ## ###### 2022ci il tarixli sərəncamlarının ləğv edilməsi ilə bağlıdır. Məhkəmə kollegiyası müəyyən etdiyi işin faktiki hallarını aşağıda qeyd edilən hüquq normaları daxilində qiymətləndirməyi zəruri hesab edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsinin 9-cu maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən məqsədli təyixxxxtıxxxx və hüquqi rejiminə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasının torpaqları meşə fondu torpaqları və ehtiyat fondu torpaqları kateqoriyalarıxxxx bölünür. Həmin Məcəllənin 31-ci maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən meşə bitkiləri ilə örtülü olan, habelə bu bitkilərlə örtülü olmayan, lakin meşə təsərrüfatının ehtiyacları üçün nəzərdə tutulan meşə və qeyri-meşə torpaqları meşə fondunun torpaqları hesab edilir. Həmin Məcəllənin həmin maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən meşə fondu torpaqları əsasən meşə təsərrüfatının aparılması və genişlənməsi (meşələrin bərpası, meşələr salınması və i.a.) məqsədləri üçün istifadə edilir. Həmin Məcəllənin 33-cü maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən ehtiyat fondu torpaqları dövlət və bələdiyyə ehtiyat torpaqlarından ibarətdir. Həmin Məcəllənin həmin maddəsinin 5-ci bəndinə əsasən ehtiyat fondu torpaqlarının istifadəsi qaydaları müvafiq normativ-hüquqi aktlarla müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 46-cı maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən dövlət ehtiyat fondu torpaqları dövlət mülkiyyətində olan torpaqlara daxildir. Həmin Məcəllənin həmin maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən göstərilən torpaqlar dövlətin müstəsxxxx mülkiyyətindədir, həmin torpaqlar bu məcəllədə və digər normativhüquqi aktlarda müəyyən olunmuş qaydada istifadəyə və icarəyə verilə bilər. Həmin Məcəllənin 66-cı maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin hər hansı hüquqda hüquqi və fiziki şəxslərə verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin qərarı və tərəflər arasında bağlanmış müqavilə əsasında həyata keçirilir. Yuxarıda qeyd edilən hüquq normalarının ümumi məcmusundan görünür ki, meşə fondu torpaqları ilə ehtiyat fondu torpaqları ayrı kateqoriyalı və təyixxxxtlı torpaqlardır. Həmin torpaqlar məqsədli təyixxxxtıxxxx görə də fərqlidir. Həmin torpaqlar şəxslərin icarəsinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı və tərəflər arasında bağlanmış müqavilə əsasında verilə bilər. Işin müəyyən edilmiş hallarından görünür ki, zərərin vurulduğu ehtimalı edilən ərazi dövlətin ehtiyat fondu torpaqlarıxxxx aid olmaqla Zərdab rayon Icra Hakimiyyəti Başçısının ## ###### 2000-ci il tarixli ** nömrəli sərəncamı ilə iddiaçı X12 təsisçisi və qanuni təmsilçisi olduğu “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə verilmiş, bununla bağlı icarə müqaviləsi bağlanmış və həmin torpaq sahəsi hazırda təyixxxxtı üzrə iddiaçıların faktiki istifadəsindədir. Iş materiallarında olan ekspert rəyindən tam müəyyən olunur ki, zərərin vurulduğu ehtimalı edilən ərazi meşə fondu torpaqları deyil, dövlətin ehtiyat fondu torpaqlarıxxxx aiddir. Başqa sözlə, həmin torpaq sahəsinin meşə fondu torpaqlarıxxxx aid olmasıxxxx dair cavabdehin dəlilləri əsassızdır. Cavabdehin digər bir dəlili şirkətə ayrılmış 46,0 ha torpaq sahəsinin əvvəllər Zərdab rayonun inzibati sərhədlərinə daxil olması barədə hər hansı məlumat aşkar olunmaması və Ağcabədi rayonu ərazisinə aid torpaqlarda yerləşməsi, buxxxx görə də Zərdab rayon IHB-nın həmin torpağa sərəncam vermək hüququnun olmaması ilə bağlı olmuşdur. Məhkəmə kollegiyası cavabdehin bu dəlilinə müxxxxsibətdə bildirir ki, Zərdab Rayon Icra Hakimiyyəti tərəfindən verilmiş ## ###### 2000-ci il tarixli, ** nömrəli sərəncam, hazırkı iş üzrə cavabdeh olan Ağcabədi Regioxxxxl Meşə Təsərrüfat Mərkəzi tərəfindən əvvəllər mübahisələndirilsə də, ləğv edilməmiş və hazırda qüvvədə qalmaqdadır (bax: İ cild, vərəq 74). Bununla yaxxxxşı, torpaq sahəsinin hansı icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən ayrılması və ya həmin orqanın belə bir sərəncam vermək səlahiyyətinə malik olubolmaması həmin torpaq sahəsinin X3 olmaması faktını dəyişdirmir. Eyni zamanda qeyd olunmalıdır ki, Ağcabədi Regioxxxxl Meşə Təsərrüfat Mərkəzi öz fəaliyyətini Əsasxxxxməyə uyğun olaraq (bax: II cild, vərəq 156) həyata keçirir və X21 qanuni istifadəsinin təmin olunması istiqamətində müəyyən səlahiyyətlərə malikdir. Bundan başqa, cavabdeh inzibati orqan hazırda mübahisələndirilən inzibati aktı qəbul edərkən «Inzibati iсraat haqqında» AR Qanununun tələblərini pozmuşdur. Halbuki, cavabdeh inzibati aktların qəbul edilməsi, iсra olunması və ya ləğv edilməsi ilə bağlı inzibati orqanlar tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətin hüquqi əsaslarını, prinsiplərini və prosedur qaydalarını müəyyən edən «Inzibati iсraat haqqında» AR Qanununun tələblərinə və həmin inzibati aktın qəbul edilməsini şərtləndirən hüquq normalarının tələbinə əməl etməlidir. Belə ki, sözügedən qanunvericiliyin tələbinə görə inzibati aktın qəbul edilməsi və ümumiyyətlə inzibati icraatın aparılması zamanı inzibati icraatda iştirak etmək hüququxxxx malik olan şəxsin dinlənilmək, inzibati icraat materialları ilə tanış olmaq, inzibati akt qəbul edildikdən sonra həmin akt barəsində qanunla müəyyən olunmuş vaxt ərzində məlumatlanmaq (tanış olmaq), həmin aktdan şikayət vermək hüquqlarının izah edilməsi və şikayət verə bilmək imkanlarının təmin edilməsi inzibati orqanın borcudur. Məhkəmə kollegiyası yuxarıda qeyd edilən hüquqi dəyərləndirmədən çıxış edərək hesab edir ki, hazırkı iş üzrə cavabdeh tərəfindən mübahisələndirilən inzibati akt qəbul edilərkən inzibati icraat haqqında qanunvericiliyin normaları pozularaq qərar qəbul edilmiş, inzibati icraat aparılmamış, iddiaçının özünün və ya səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı təmin edilməmiş, işin halları ilə əlaqədar iddiaçıdan hər hansı izahat və ya sübut tələb edilməmiş, iddiaçı iş materialları ilə tanış edilməmiş, mübahisəli qərarın qəbul edilməsini şərtləndirən sübutlar məhkəməyə təqdim edilməmiş, nəticədə əsaslandırılmamış inzibati akt qəbul edilmişdir. Inzibati orqan tərəfindən tərtib edilən ##.##.2022-ci il tarixli, **/*/**-*** nömrəli və ##.##.2022-ci il tarixli **/*/**-*** saylı sərəncamlarda dəymiş ziyanın 302469.00 maxxxxt olduğu qeyd edilsə də, bu halın Ibrahimov Akif və Muradov Vidadi tərəfindən vurulması sübut olunmamış və sübut oluxxxxcağını təsdiq edən hər hansı sübut məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, inzibati icraatın aparılmasından imtixxxx etməklə, inzibati icraata dair qanunvericiliyin normalarını və prinsiplərini nəzərə almamaqla şəxs barəsində əlverişsiz inzibati akt qəbul edilə bilməz. Cavabdehin iddiaçılar barəsində mövqeyi yuxarıda adıçəkilən qanunvericiliyin tələbinə uyğun olmamış, sərəncamlar ehtimallara əsaslaxxxxraq qəbul edilmişdir. Yəni, mübahisəli hallarla bağlı ətraflı araşdırılma aparılmadan, ekspertiza təyin edilmədən, torpaq sahəsinə dair iddiaçının sahib olduğu sənədlər tətqiq edilmədən yalnız müşahidələrə əsaslaxxxxraq aktın tərtib edilməsi həyata keçirilmişdir. Eyni zamanda hazırkı iş üzrə inzibati orqan iddiaçılar tərəfindən meşə ərazisinə maddi zərər vurulması səbəbilə təbiətə dəymiş 302.469.00 maxxxxt ziyanın ödənilməsini tələb etsə də, iş materialları ilə iddiaçılar tərəfindən qeyd edilən zərərin vurulması ilə bağlı aktın tərtibi zamanı iştirakının təmin edildiyi, onlara məlumat verildiyi sübut olunmur. Halbuki, cavabdeh inzibati orqan tərəfindən lazımi qaydada inzibati icraat aparılsaydı və bu icraat çərçivəsində iddiaçıların dinlənilmə hüququ təmin edilməklə torpağa dair sənədlər tətqiq olunsaydı və ekspertiza keçirilsəydi ümumiyyətlə həmin torpaq sahəsinin meşə fonduxxxx aid olmadığı müəyyən oluxxxxcaqdır. Nəzərə alınmalıdır ki, “Inzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun tələbinə əsasən inzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. Inzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtixxxx edə bilməz. Inzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Inzibati orqan maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. Təqdim olunmuş sübutlar yetərli olmadıqda, inzibati orqan öz təşəbbüsü ilə əlavə sübutlar toplamağa borcludur (24.1, 24.2, 24.3, 24.4-cü maddələri). Odur ki, cavabdeh inzibati orqan bu vəzifəsinin icrası zamanı yalnız ehtimallara əsaslaxxxxraq akt tərtib etmək ilə kifayətlənməməli, əlavə araşdırma aparmalı idi. Digər tərəfdən sərəncamlar ilə dəymiş zərər müəyyən edilsə də, həmin zərərin ümumiyyətlə iddiaçılar tərəfindən vurulması faktı araşdırılmamışdır. Halbuki dəymiş zərərin müəyyən edilməsi kimi həmin zərərin kim tərəfindən vurulmasının da əsaslandırılması da zəruridir. Sübutlarla bağlı mülahizələr formal xarakter daşımamalı, obyektiv həqiqəti əks etdirən hallar dəlillərlə sübuta yetirilməli, dəymiş zərərin müəyyən edilməsi üçün əraziyə baxış keçirilməsi zamanı çəkilişlər aparılmalı (fotoşəkillər) və başqa müşahidəçinin də iştirakı təmin olunmalıdır. Hazırkı iş üzrə isə inzibati orqan tərəfindən belə bir əsaslandırma və sübutlar məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Məhkəmə kollegiyası yuxarıda qeyd edilən hüquq normalarını işin müəyyən edilmiş faktiki hallarıxxxx tətbiq edərək belə qəxxxxətə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsi cavabdeh inzibati orqan tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktları ləğv edərək iddianı təmin etməklə haqlı mövqe sərgiləmişdir. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi düzgün nəticəyə gəlmişdir. Oxxxx görə də apellyasiya şikayəti təmin edilməməlidir. Nəticəvi hissə:
Yuxarıda göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikasının Inzibati Prosessual Məcəllənin 4.1, 68, 69, 81-82, 87, 89, 90 və 94-cü tərəfindən maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
qərara aldı:
Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmasın. Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** saylı qərarı dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılısın. Qərardan tam formada təqdim olunduğu gündən 1 (bir) ay müddətində Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasıxxxx (Bakı şəhəri, Y.Səfərov küçəsi 14, 1193-cü məhəllə) kassasiya şikayəti verilə bilər. Qərardan şikayət verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən geri götürüldüyü halda, qərar onun təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.