Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Şirvan şəhəri İş № 2-1(3-9)-217/2026 04.06.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI İddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi Sosial Ekspetiza və Reabilitasiya Agentliyi X1rşı iş üzrə QƏRARDADİ (Açar sözlər: əlillik dərəcəsinin dəyişdirildiyi tarixdən bərpa edilməsi, iddia müddəti) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati kollegiyası, hakimlər Quliyev Ceyhun Əmir oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Hüseynov Fikrət Cilingir oğlu və Həşimov Yaşar Xanoğlan oğlundan ibarət tərkibdə, Rzayev Rüfət İlham oğlunun katibliyi, iddiaçı İddiaçı, cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakları ilə, İddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi Sosial Ekspetiza və Reabilitasiya Agentliyi X1rşı “qərarın ləğv edilməsi və müddətsiz birinci dərəcəli əlilliyin bərpa edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə iddia tələbinə dair inzibati iş üzrə Şirvan İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qərardadından iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərardadı qəbul etdi. İşin halları: “Əlillik” altsistemində olan məlumatlardan görünür ki, İddiaçı (bundan sonra - iddiaçı) ##.##.2012-ci il tarixdə X5: II sinif-Bədxassəli yenitörəmələr=>C00-C75-Yeni törəmələr-C15- C26=>Həzm orqanlarının bədxassəli yenitörəmələri=>C26-Həzm orqanlarının digər və dəqiq göstərilməyən bədxassəli yenitörəməs...Diaqnozun mətni: Xr mieloleykoz tez-tez blast krizlərlə spesifik yaralı kolit. 12 barmaq bağırsağın xora xəstəliyi qanaxma ilə, kaxeksiya, Meyar: 2.1 Birinci dərəcə əlillik =>Digər: Xr mieloleykoz tez-tez blast krizlərlə spesifik yaralı kolit. 12 barmaq bağırsağın xora xəstəliyi qanaxma ilə, kaxeksiya xəstəliyi ilə bağlı ümumi xəstəlik səbəbi ilə əlaqədar müddətsiz birinci dərəcəli əlillik təyin edilmişdir. Cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış ##.##.2024-cü il tarixli bildirişdə qeyd edilmişdir ki, “...Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il ## ###### tarixli ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əlilliyin qiymətləndirilməsi Qaydası”nın 3.7-ci bəndinə əsasən əlilliyin qymətləndiniməsi barədə TSEK-in qərarının düzgünlüyünü şübhə altına alan əsaslı sübutlar taqdim edildiyi hallarda Agentlik əlilliyi müəyyən edilmiş şəxsi əyani müayinəyə cəlb edir. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq siz ##.##.2024-cü il tarixdə saat 12:05-də Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinə (Ünvan: Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Mirmahmud Kazımovski küç. 134) əyani müayinəyə dəvət olunursunuz. Əyani müayinəyə gələrkən özünüzlə mövcud xəstəliyinizə dair tibbi sənədləri, həmçinin varsa, əlillik səbəbini təsdiq edən müvafiq sənədləri (qərar, şəhadətnamə, istehsalat zədəsi ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərdə “İZ” formalı akt həqiqi hərbi xidmətdə olan şəxslərin hərbi bileti, məhkəmə aktı və s.) gətirməyiniz xahiş olunur.” Poçt sənədindən görünür ki, iddiaçının əyani müayinəyə cəlb edilməsi barədə bildiriş ona ##.##.2024-cü il tarixdə təqdim edilmişdir (səh.164). Tibbi-sosial ekspert komissiyasının ## ##### 2024-cü il tarixli *-**-*/*-*-****/**** nömrəli qərarında qeyd edilmişdir ki, “...Nazirlik tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və X7 Daxili nəzarət, audit, monitorinq və təhlil departamenti tərəfindən mütəmadi olaraq əlilliyi olan şəxslərin təhlili aparılır. Sözügedən təhlil zamanı risk qrupuna aid edilən müddətli əlilliyi olan şəxslərin vaxtından əvvəl əyani müayinəyə, müddətsiz əlilliyi olan şəxslərin təkrar əyani müayinəyə cəlb olunaraq əlilliklərinin yenidən qiymətləndirilməsi zərurəti yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il ## ###### tarixli ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əlilliyin qiymətləndirilməsi Qaydası”nın 3.7-ci bəndinə və “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 21-ci maddəsinə əsasən 18 nəfərə dair ##.##.2024-cü il tarixə əyani müayinəyə çağırılması haqqında ünvanına sifarişli-xəbərnaməli məktub göndərilmişdir. Agentliyinin tibbi-sosial ekspert komissiyası həmin vətəndaşlardan 11 nəfərin əyani müayinəsini həyata keçirmiş, digər 7 nəfərin tibbi-ekspert sənədləri və ekspertiza üçün əhəmiyyətli digər məlumatlarını araşdırmış və aşağıdakıları müəyyən etmişdir:
9. Masallı rayon sakini ##.##.1966-ci il təvəllüdlü İddiaçı (FİN:*******) əlillik vəziyyəti ##.##.2012-ci il tarixində Tibbi-sosial ekspert komissiyası tərəfindən qiymətləndirilmiş və ona Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ###### 1997-ci il tarixli ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əlilliyin müəyyən olunması meyarlarına dair Əsasnamə” nin 2.1-ci bəndinə müvafiq olaraq ümumi xəstəlik səbəbindən müddətsiz birinci dərəcə əlillik təyin olunması barədə qərar qəbul edilmişdir. Göndərişdə qeyd olunan diaqnoz “Xroniki mieloleykoz tez-tez blast krizlərlə. Spesifik yaralı kolit. 12 barmaq bağırsağın xora xəstəliyi qanaxma ilə. Kaxeksiva.” olmuşdur. Əlillik təyinatlarının əsaslığının müxtəlif risk qrupları üzrə araşdırılması məqsədilə əlavə müayinələrin aparılması üçün vətəndaş *-**-*/*-M-****/**** nömrəli məktub əsasında ##.##.2024cü il tarixində əyani müayinəyə dəvət olunmuş və müayinədə iştirak etmişdir. Müayinəyə gələrkən xəstə onkoloji xəstəlikdən əziyyət çəkdiyini bildirmişdir. Ak.Mirqasımov adına Respublika Klinik Xəstəxanasının Hemotologiya şöbəsindən "Xroniki limfoleykoz, blast krizi.” diaqnozu ilə ##.##.2010-##.##.2010-cu il tarixlərində **** №-li stasionar epikrizini təqdim etmişdir. ##.##.2010-ci il tarixli sümük iliyi punktatının müayinəsinə Blast hüceyrələri - 4.8% təşkil etmişdir. B.Eyvazov adına Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Hematologiya və Transfuziologiya İnstitutunun ##.##.2013-cü il tarixində verilmiş ***** №-li tibbi rəyində “Xroniki mieloleykoz, xroniki faza, Ph pozitiv” diaqnozu qeyd edilmişdir. Laborator leykositoz, sola meyillilik, mieloqrammada hipersellulyarlıq, mieloid sıranın genişlənməsi aşkar edilib, sitogenetik müayinə aparılıb və diaqnoz təsdiqlənmişdir. ##.##.2010-cü il tarixindən qliveklə (400 mq/sutka) müalicəyə başlanmışdır. ##.##.2021-ci il tarixli **** №-li tibbi rəydə də qliveklə müalicənin davam etdirilməsi barədə məlumat qeyd edilmişdir. ##.##.2024-cü il periferik qanda trombositlər 152x10A9/l qeyd edilmişdir. DTSERA-da ##.##.2024-cü il tarixində aparılmış tam abdominal USM-də qaraciyər və dalaq norma daxilində, sağ hepatik venanın minimal genişlənməsi (sağ ürək yetməzliyinə bağlı), çanaqda bağırsaq ilgəkləri arasında az sərbəst maye” olmuşdur. Anamnestik məlumatlar, təqdim edilmiş sənədlər, obyektiv və instrumental müayinə nəticələrinə əsasən xəstənin vəziyyəti hazırda qüvvədə olan Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ### 2022-ci il tarixli *** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əlilliyin müəyyən olunması meyarları”nın 14.10.5.1-ci bəndinə müvafiq ümumi xəstəlik səbəbindən müddətsiz orqanizmin funksiyalarının 65% pozulmasına uyğun görülmüşdür ki, buda ikinci dərəcə əlilliyə ekvivalent olmuşdur. Bu səbəbdən ##.##.2024-cü il tarixindən etibarən “Hissəvi reabilitasiya olunması”na dair qərar qəbul edilmiş, lakin vətəndaşın hazırda qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq göndəriş rəsmiləşdirmədiyi nəzərə alınaraq Tibbi-sosial ekspert komissiyası tərəfindən qərara alınmışdır ki, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin ## ###### 1997-ci il tarixli ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əlilliyin müəyyən olunması meyarlarına dair” Əsasnamənin 2.2. bəndinə uyğunlaşdıraraq ##.##.2024-cü il tarixindən ümumi xəstəlik səbəbindən müddətsiz ikinci dərəcə əlillik təyinatı barədə qərar qəbul edilsin. Cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış ##.##.2024-cü il tarixli *-**-*/*-M-*****/**** nömrəli məktubda qeyd edilmişdir ki, “...Sizə ümumi xəstəlik səbəbindən ##.##.2012-ci il tarixində təyin edilmiş müddətsiz birinci dərəcə əlilliyiniz dəyişdirilərək, 2.2 bəndinə müvafiq olaraq ümumi xəstəlik səbəbindən ##.##.2024-cü il tarixindən müddətsiz ikinci dərəcə əlillik təyinatı barədə təyinatı barədə qərar qəbul edilmişdir. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 71-73-cü maddələrinə əsasən barənizdə qəbul edilən qərardan 30 gün müddətində müvafiq şikayət instansiyasına və ya məhkəməyə şikayət vermək hüququnuz var. Qeyd: Qərarın mətni ilə e-sosial.az portalından öz şəxsi kabinetiniz vasitəsi ilə tanış ola bilərsiziniz.” Agentlik tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış ##.##.2024-cü il tarixli *-**-*/*-M-*****/**** nömrəli məktub sifarişli xəbərnamə ilə göndərilmiş və ##.##.2024-cü il tarixdə iddiaçı tərəfindən qəbul edilmişdir.
Birinci instansiya məhkəməsində icraat və məhkəmənin gəldiyi nəticə:
İddiaçı cavabdehə qarşı iddia ərizəsi və iddianın dəyişdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, “Tibbi-sosial ekspert komissiyasının ## ##### 2024-cü il tarixli *******0002 saylı qərarının ləğv edilməsi və ## ##### 2024-cü il tarixdən müddətsiz birinci dərəcəli əlilliyin bərpa edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
İddiaçının əsaslandırması İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, ona ##.##.2012-ci il tarixdə müddətsiz birinci dərəcli əlilik təyin edilmişdir. 2024-cü ilin ## ##### tarixinədək fasiləsiz olaraq birinci dərəcəli əlilliklə pensiya almışdır. Daha sonra 2024-cü ilin ortalarında Agentlikdən əyani müayinəyə dəvət olunmağı ilə bağlı bildiriş gəlmişdir. Əyani müayinə zamanı qərəzli şəkildə birinci dərəcəli əlilliyi ləğv edilmiş və ona ikinci dərəcəli müddətsiz əlillik təyin edilmişdir. Birinci dərəcəli əlillik təyin edilməsinə əsas olmuş xəstəliyi hazırda da mövcuddur.
Cavabdehin etirazları:
Etiraz onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçının əlillik vəziyyətinə sonuncu dəfə Masallı Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının ##.##.2024-cü il tarixli göndərişi əsasında baxılmış və Diaqnozun mətni: Xroniki mieloid leykemiya [CML], BCR/ABL-müsbət, Xroniki mieloleykoz Ph pozitiv. K51.8 Digər xoralı kolitlər, Qeyri spesifik xoralı kolit, tez-tez kəskinləşmələrlə və qanaxma ilə. eyar: Bənd XBT kodu Meyar OFP faizi- meyar üzrə OFP faizi- amillər üzrə OFP faizi- manual OFP faizi-yekun OFP müddəti Əlillik səbəbi 14.10.5.1. c92.1- Əsas 14.Yenitörəmələr=>Bədxassəli yenitörəmələr=>Xroniki mieloid leykemiya [CML], BCR/ABLmüsbət=>xroniki faza, ümumi vəziyyətə təsirdən asılı olaraq, dalağın böyüməsi=> 65- 80 75 65 65 Müddətsiz Ümumi xəstəlik.. OFP yekun faizi: 65% Yekun əlillik səbəbi: Ümumi xəstəlik OFP müddəti: Müddətsiz ##.##.2024-cü il tarixdən müddətsiz əlillik verilmişdir. Şirvan İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** saylı qərardadı (hakim Fehruz Abbasov) ilə buraxılmış prosessual müddət bərpa edilməmiş və iddia mümkün sayılmamışdır. Həmin qərardaddan narazı qalan iddiaçı apellyasiya şikayəti verərək, Şirvan İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** saylı qərardadının ləğv edilməsini və işin birinci instansiya məhkəməsinə göndərilməsi barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
Apellyasiya instansiyası məhkəməsində icraat Apellyasiya şikayətinin dəlilləri:
Apellyasiya şikayətinin dəlilləri ondan ibarətdir ki, məhkəmə tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının pozuntularına yol verilmişdir. Oxşar işlər üzrə Ali Məhkəmənin müsbət qərarları var. Məhkəmə əlçatanlığı prinsipi baxımından ifrat formallıqdan qaçılmalıdır.
Apellyasiya şikayətinə etiraz:
Apellyasiya şikayətinə etiraz daxil olmamışdır.
Apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü, apellyasiya baxışının hədləri
Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə apellyasiya şikayəti mümkün sayılmışdır. Apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qərarı bütövlükdə mübahisələndirildiyi üçün hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və əsaslılığı tam olaraq yoxlanılacaqdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmçinin bu Məcəllənin 12-ci maddəsinin tələblərinə əsasən yeni təqdim olunmuş sübutları (sübutetmə vasitələrini) və faktları (faktiki halları) da nəzərə alır.
Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları və prosessual məsələlər: Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 16.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 16.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallar (yazılı icraat) istisna edilməklə, məhkəmə tərəfindən mübahisəyə şifahi məhkəmə baxışı (şifahi dinləmələr) qaydasında baxılır. İddiaçı apellyasiya şikayətinin məzmununa uyğun izahat verərək, əlavə olaraq bildirdi ki, mübahisələndirilən qərar ona təqdim edilməmişdir. Bu səbəbdən iddia müddəti ötürülməmişdir. Sonda İddiaçı şikayətin təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdehin nümayəndəsi apellyasiya şikayətini qəbul etməyərək, bildirdi ki, mübahisələndirilən qərar barədə rəsmi qaydada iddiaçıya məlumat verilmiş, lakin onun tərəfindən iddia müddəti ötürülmüş, sonradan isə yeni göndəriş rəsmiləşdirilmiş və iddiaçıya ##.##.2024-cü il tarixdən müddətsiz ikinci dərəcəli əlillik təyin edilmişdir. Sonda K.H.Abdulrəhimov apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini xahiş etdi.
Tətbiq edilən hüquq:
“İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu: Maddə 2 . Qanunda istifadə olunmuş əsas anlayışlar 2.0. Bu Qanunda istifadə olunmuş əsas anlayışlar aşağıdakı mənalara malikdir: ... 2.0.2. inzibati akt - inzibati orqan tərəfindən ümumi (publik) hüquq sahəsinə aid olan müəyyən (konkret) məsələni nizama salmaq və ya həll etmək məqsədilə qəbul edilmiş və ünvanlandığı hüquqi və ya fiziki şəxs (şəxslər) üçün müəyyən hüquqi nəticələr yaradan qərar, sərəncam və ya digər növ hakimiyyət tədbiridir; Maddə 73. İnzibati şikayətin verilməsi müddəti 73.1. Qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, şikayət inzibati aktın qüvvəyə mindiyi gündən 30 gün müddətində, elmi dərəcələr və elmi adlar verilməsi, xarici ölkələrdə verilmiş elmi dərəcələr və elmi adlar haqqında sənədlərin nostrifikasiyası (ekvivalentliyinin müəyyən edilməsi və tanınması) və ya təkrar attestasiya əsasında tanınması, elmi dərəcədən və elmi addan məhrumetmə (elmi adın və elmi dərəcənin bərpası) ilə bağlı inzibati aktlara münasibətdə isə bu inzibati aktlar qəbul edildiyi tarixdən 2 ay müddətində müvafiq şikayət instansiyasına verilir.
Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsi: 24.1. Bu Məcəllə ilə müəyyən olunmuş müddət inzibati məhkəmə icraatı iştirakçısının təqsiri olmadan buraxıldığı hallarda, məhkəmə həmin şəxsin ərizəsinə əsasən buraxılmış prosessual müddəti bərpa etməlidir. 24.2. Buraxılmış prosessual müddətin bərpa edilməsi barədə ərizə müddətə əməl olunmasına mane olan hallar aradan qalxdığı gündən 15 gün ərzində verilməlidir. Müddətin buraxılmasına səbəb olmuş hallar ərizədə və ya ərizə üzrə keçirilən məhkəmə iclasında əsaslandırılmalıdır. Maddə 32. Mübahisələndirmə haqqında iddia 32.1. Mübahisələndirmə haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı inzibati aktın ləğv olunmasını və ya dəyişdirilməsini məhkəmədən tələb edə bilər. Mübahisələndirmə haqqında iddia mübahisə edilən inzibati aktın icra olunması nəticəsində meydana gəlmiş nəticələrin aradan qaldırılması tələbini özündə əks etdirən əlavə ərizə ilə birlikdə də qaldırıla bilər. Maddə 35. İddianın mümkünlüyü 35.1. Bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. Maddə 38. İddia müddəti 38.1. Mübahisələndirmə haqqında iddia inzibati aktın təqdim (elan) olunduğu vaxtdan, şikayət instansiyasına şikayət verildiyi hallarda isə şikayətə dair qəbul olunan inzibati aktın təqdim olunduğu vaxtdan 30 gün müddətində, elmi dərəcələr və elmi adlar verilməsi, xarici ölkələrdə verilmiş elmi dərəcələr və elmi adlar haqqında sənədlərin nostrifikasiyası (ekvivalentliyinin müəyyən edilməsi və tanınması) və ya təkrar attestasiya əsasında tanınması, elmi dərəcədən və elmi addan məhrumetmə (elmi adın və elmi dərəcənin bərpası) ilə bağlı inzibati aktlara münasibətdə isə bu inzibati aktlar qəbul edildiyi tarixdən 2 ay müddətində qaldırıla bilər. Maddə 82. Mübahisə ilə bağlı işə şikayət üzrə yenidən baxılmasının hədləri Apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmçinin bu Məcəllənin 12-ci maddəsinin tələblərinə əsasən yeni təqdim olunmuş sübutları (sübutetmə vasitələrini) və faktları (faktiki halları) da nəzərə alır. Maddə 87. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində icraat 87.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər. 87.7. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi, bir qayda olaraq, mübahisə ilə bağlı işə mahiyyəti üzrə baxaraq həll edir. Məhkəmə icraatının davam etdirilməsinin zəruri olduğu aşağıdakı müstəsna hallarda apellyasiya instansiyası məhkəməsi, barəsində şikayət verilmiş məhkəmə qərarını ləğv edərək işi müvafiq inzibati məhkəməyə göndərə bilər: 87.7.1. inzibati məhkəmədə icraat zamanı yol verilmiş ciddi prosessual pozuntular səbəbindən əhəmiyyətli sayda və ya geniş həcmdə sübutların araşdırılması tələb olunduqda; 87.7.2. inzibati məhkəmə tərəfindən mahiyyəti üzrə qərar qəbul edilmədikdə. 87.8. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qərarını əsaslandırmağa borcludur. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxladıqda, həmin qərardakı əsaslara istinad edə bilər. Lakin hər bir halda apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarında apellyasiya şikayətinin dəlillərinə münasibət bildirilməlidir. Maddə 90. Kassasiya şikayəti vermək hüququ Maddə 90.1. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərar və ya qərardadlarından, bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, Ali Məhkəmənin İnzibati kollegiyasına (bundan sonra - Ali Məhkəməyə) şikayət verilə bilər.
“İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## ##### 2015-ci il tarixli, * nömrəli qərarı
Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi və ona əsas olmuş səbəblər:
Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Məhkəmə kollegiyası tərəfləri dinləyərək, apellyasiya şikayətinin dəlillərinə hüquqi qiymət verərək, işin faktiki hallarını, sübutları və sadalanan hüquq normalarını nəzərə alaraq hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılmalıdır. İş materiallarında olan sənədlərlə müəyyən edildi ki, İddiaçı (bundan sonra - iddiaçı) ##.##.2012-ci il tarixdə ümumi xəstəlik səbəbi ilə müddətsiz birinci dərəcəli əlillik təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2023-cü il tarixli *-**/*-*****/**** nömrəli məktubu əsasında əlillik təyinatı aparılmış vətəndaşlara dair məlumatların təhlili zamanı onkoloji xəstəlikləri üzrə şübhə doğuran əlillik təyinatlarının əsaslılığının araşdırılması zərurəti yaranmışdır. Cavabdehə ##.##.2024-cü il tarixdə saat 12:05-də əyani müayinəyə cəlb edilməsi barədə ##.##.2024-cü il tarixli bildiriş göndərilmiş, qeyd edilən tarixdə şəxs əyani müayinə olunmuş və ##.##.2024-cü il tarixindən etibarən “Hissəvi reabilitasiya olunması”na dair qərar qəbul edilmiş, lakin vətəndaşın qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq göndəriş rəsmiləşdirmədiyi nəzərə alınaraq Tibbi-sosial ekspert komissiyası tərəfindən qərara alınmışdır ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ###### 1997-ci il tarixli ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əlilliyin müəyyən olunması meyarlarına dair” Əsasnamənin 2.2. bəndinə uyğunlaşdıraraq ##.##.2024-cü il tarixindən ümumi xəstəlik səbəbindən müddətsiz ikinci dərəcə əlillik təyinatı barədə qərar qəbul edilsin. Əlillik dərəcəsinin dəyişdirilməsi barədə ## ##### 2024-cü il tarixli *-**-*/*-*-****/**** nömrəli qərar barədə iddiaçıya məlumat verilmişdir. Belə ki, cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış ##.##.2024-cü il tarixli *-**-*/*-M-*****/**** nömrəli məktubda qeyd edilmişdir ki, “...Sizə ümumi xəstəlik səbəbindən ##.##.2012-ci il tarixində təyin edilmiş müddətsiz birinci dərəcə əlilliyiniz dəyişdirilərək, 2.2 bəndinə müvafiq olaraq ümumi xəstəlik səbəbindən ##.##.2024-cü il tarixindən müddətsiz ikinci dərəcə əlillik təyinatı barədə təyinatı barədə qərar qəbul edilmişdir. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 71-73-cü maddələrinə əsasən barənizdə qəbul edilən qərardan 30 gün müddətində müvafiq şikayət instansiyasına və ya məhkəməyə şikayət vermək hüququnuz var. Qeyd: Qərarın mətni ilə e-sosial.az portalından öz şəxsi kabinetiniz vasitəsi ilə tanış ola bilərsiziniz.” Agentlik tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış ##.##.2024-cü il tarixli *-**-*/*-M-*****/**** saylı məktub sifarişli xəbərnamə ilə göndərilmiş və ##.##.2024-cü il tarixdə iddiaçı tərəfindən xəbərnamədə (səh.164) “şəxsən” qarfasında imza ediməklə qəbul edilmişdir. Həmin məktub iddiaçı tərəfindən məhkəməyə iddia ərizəsi verilərkən ərizəsinə əlavə edilmişdir (səh.13) Bundan başqa, iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsində də əyani müayinə zamanı (##.##.2024cü il tarixdə əyani müayinə olunmuşdur) əlillik dərəcəsinin birinci dərəcədən ikinici dərəcəyə dəyişdirildiyini qeyd etmişdir. “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 62.1 və 62.2-ci bəndlərinə əsasən inzibati orqan inzibati aktın qəbul edilməsi haqqında maraqlı şəxslərə və ya onların nümayəndələrinə rəsmi məlumat verməyə borcludur. Rəsmi məlumat inzibati aktın maraqlı şəxslərə birbaşa elan edilməsi, təqdim olunması və ya dərc edilməsi yolu ilə verilir. Poçt rabitəsi vasitəsilə ölkə daxilində göndərilmiş inzibati akt, onun poçta təqdim edildiyi gündən 5 gün keçdikdən sonra, elektron üsulla göndərilmiş inzibati akt isə göndərildiyi gündən 3 gün keçdikdən sonra maraqlı şəxsə təqdim olunmuş sayılır. Qeyd edilənlər onu deməyə əsas verir ki, iddiaçı əlillik dərəcəsinin dəyişdirilməsi barədə ## ##### 2024-cü il tarixli *-**-*/*-*-****/**** nömrəli qərardan ən geci 2024-cü ilin iyul ayında məlumatlı olmuş, həmin qərar barədə ona ##.##.2024-cü il tarixdə yazılı şəkildə məlumat verilmiş, qərarın mətni ilə e-sosial.az portalından şəxsi kabineti vasitəsi ilə tanış ola bilməsi bildirilmiş, mümkün hüquqi müdafiə vasitələri, bu hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə (şikayət vermə) qaydası və müddəti izah edilmişdir. İddiaçı həmin qərarı qanunla müəyyən edilmiş iddia müddəti ərzində (30 gün) mübahisələndirməmiş, sonradan 1 il 2 aydan artıq bir keçdikdən sonra iddia ilə 2025-ci il oktyabr ayında məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 24.4-cü maddəsinə əsasən təbii fəlakət və ya digər qarşısıalınmaz hallar, eləcə də hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadəyə yol verilməməsi barədə yazılı xəbərdarlıqla bağlı olan hallar istisna olmaqla, müddətin buraxılmasından 1 il keçdikdən sonra həmin müddətin bərpasına dair ərizə verilə bilməz. İddiaçı mübahisələndirilən qərardan inzibati qaydada şikayət etməmişdir. “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 73.1 və 74.1-ci maddələrinə əsasən qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, şikayət inzibati aktın qüvvəyə mindiyi gündən 30 gün müddətində, elmi dərəcələr və elmi adlar verilməsi, xarici ölkələrdə verilmiş elmi dərəcələr və elmi adlar haqqında sənədlərin nostrifikasiyası (ekvivalentliyinin müəyyən edilməsi və tanınması) və ya təkrar attestasiya əsasında tanınması, elmi dərəcədən və elmi addan məhrumetmə (elmi adın və elmi dərəcənin bərpası) ilə bağlı inzibati aktlara münasibətdə isə bu inzibati aktlar qəbul edildiyi tarixdən 2 ay müddətində müvafiq şikayət instansiyasına verilir. İnzibati şikayət yazılı formada tərtib edilir. Məhkəmə kollegiyası bildirir ki, ## ##### 2024-cü il tarixli *-**-*/*-*-****/**** nömrəli qərar bütün əlamətlərinə görə bir inzibati aktdır və bu inzibati akt mübahisələndirilə bilmək kimi xüsusiyyətə malikdir. Lakin iddiaçı həmin inzibati aktı nə “İnzibati icraat haqqında” Qanunda müəyyən edilmiş müddətdə şikayət instansiyasında, nədə İPM-in 38.1-ci maddəsində göstərilmiş müddətdə məhkəmədə mübahisələndirməmiş, qanunvericilikdə təsbit edilmiş müddəti ötürmüşdür. Bundan başqa, iddiaçı ##.##.2024-cü il tarixdə yeni göndəriş vurdurmuş, cavabdeh ##.##.2024-cü tarixdə OFP 65% olmaqla ümumi xəstəlik səbəbindən müddətsiz əlillik təyin etmişdir. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, həm qanunvericiliyin tələbinə, həm də formalaşmış məhkəmə təcrübəsinə əsasən istənilən növ inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olan iddia yalnız onun mümkünlüyü haqqında şərt yerinə yetirildiyi halda yolveriləndir. İddianın əsaslı hesab edilərək məhkəmə tərəfindən mümkün sayılması üçün əsas şərtlər - tələbin iddia müddətinə dair normalara riayət edilməklə, iddiaya cavab verməli olan inzibati orqana qarşı yönəldilməsi, iddiaçının pozulması ehtimal olunan subyektiv hüququnun mövcudluğunun Konstitusiyadan, ümumi (publik) hüquq sahəsində qüvvədə olan qanunlardan və qanun qüvvəli aktlardan irəli gəlməsidir. Oxşar işlər üzrə Ali Məhkəmənin İnzibati kollegiyasının ##.##.2025-ci il tarixli 2-1(102)- 2576/2025 və ##.##.2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** saylı qərarlarında mövqe eyni olmuşdur. Mübahisələndirilən qərarla bağlı iddiaçı tərəfindən şikayət vermə müddəti ötürüldüyündən və bunun üzürlü olması barədə sübut təqdim edilmədiyi üçün, o cümlədən İPM-in 24.4-cü maddəsinin tələbi baxımından birinci instansiya məhkəməsi haqlı olaraq buraxılmış prosessual müddəti bərpa etməmiş və iddianı mümkün saymamışdır. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsi üçün əsas yoxdur. Odur ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılmalıdır.
Nəticəvi hissə:
Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 82ci, 87-ci, 89-cu, 90-cı və 94-cü maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası
qərara aldı:
Apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Şirvan İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2026-cı il tarixli *-*(***)-****/**** saylı qərardadı dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılsın. Qərardaddan təqdim olunduğu (elektron kabineti olan tərəflərin elektron kabinetinə yerləşdirildiyi) gündən 10 gün müddətində Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinə (AZ 1025, Bakı şəhəri,Yusif Səfərov küçəsi 14, 1193-cü məhəllə) kassasiya şikayəti verilə bilər. Qərardaddan şikayət verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən geri götürüldüyü halda, qərardad onun təqdim olunduğu gündən 10 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.