Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(3-9)-506/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Şirvan şəhəri İş № 2-1(3-9)-506/2026 26.08.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının hakimləri Sadıqov Mirlətif Süleyman oğlu (sədrlik edən, məruzəçi), Hüseynov Fikrət Cilingir oğlu və Novruzova Aytən Nazim qızından ibarət tərkibdə, X1 oğlunun katibliyi, Iddiaçı İddiaçı, Cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakları ilə, Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyi PHŞ-ə qarşı “qərarın ləğv edilməsi və əlilliyin təyin olunması” tələbinə dair inzibati iş üzrə Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *-*(***)- ***/**** nömrəli qərarından cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən etdi: Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinə qarşı “Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyasının ##.##.2023-cü il tarixli, OTUZHW***** nömrəli qərarının ləğv edilməsi və həmin tarixdən hərbi xidmət dövrü ilə əlaqədar müvafiq əlilliyin təyin edilməsi” barədə qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmənin ##.##.2025-ci il tarixli qərardadı ilə iddia tələbi dəyişdirilmişdir. Məhkəmənin ##.##.2025-ci il tarixli qərardadı ilə ötürülmüş prosessual müddət üzrlü hesab edilərək bərpa edilmişdir. Şirvan Inzibati Məhkəməsinin (hakim Pərvanə Qurbanova) ##.##.2026-cı il tarixli, *-*(***)-***/**** nömrəli qərarı ilə iddia təmin edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, hazırkı iş üzrə iddiaçı arzuladığı inzibati aktın qəbulunu konkret halda zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmiş, cavabdeh inzibati orqan isə iddiaçının arzuladığı inzibati aktın qəbulunu konkret halda istisna edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut edə bilməmişdir. Qanunvericiliklə cavabdehə verilmiş səlahiyyətin dispozisiya şərtlərinə və hüquqi nəticələrinə iş üzrə riayət olunmamış, cavabdehin imtinası qanunauyğun olmamışdır. Imtina cavabdehin inzibati orqan olaraq güdməli olduğu qanuni məqsədə mütənasib, həmin məqsədə çatmaq üçün öz məzmunu baxımından zəruri və yararlı olmamışdır. Belə olan halda məhkəmə cavabdehin imtinasını əsaslı hesab etməmiş və qeyd etmişdir ki, iddiaçının barəsində tərtib olunan sözügedən göndəriş əsasında ididaçıya əlillik təyin edilməlidir. Qərardan cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsi və iddianın təmin edilməməsi barədə qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyi hüquqi varisi Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin yanında Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyi Publik Hüquqi Şəxsi ilə əvəz edilmişdir. Işin halları Iddiaçı tələbini onunla əsalandırmışdır ki, o, hərbi xidmətdə olduğu zaman kəskin bruselyoz xəstəliyi tapmış, hərbi qospitalda dəfələrlə müalicə almış, sonradan ordu sıralarından xəstəliyinə görə tərxis olunmuşdur. Rərxis olunduqdan sonra uzun müddət davam edən müalicə kursları alsa da, sağlamlıq vəziyyətində heç bir irəliləyiş olmamışdır. Sağ ayağı tutulub, davamlı şiddətli bel ağrılarından əziyyət çəkir. Sağlamlıq vəziyyətində bərpa olunmaz xəstəliklər səbəbindən ona 2018-ci ilin aprel ayında hərbi xidmət dövrü ilə əlaqədar 5 il müddətinə ikinci dərəcə əlillik təyin edilmişdir. ## ### 2023cü il tarixdə o, əlillik müddətinin bitməsi ilə əlaqədar Kürdəmir rayon Mərkəzi Xəstəxanası vasitəsilə yenidən müraciət etdikdə isə may ayından göndərdiyi göndərişə aylardan sonra onu əyani müayinə etdikdən sonra diaqnoz əlillik əlaməti təyin etmir məzmununda imtina edilmişdir. O, 2017-ci il tarixdən bəri xroniki davam edən bu xəstəliklərdən əziyyət çəkir. Ona əlilliyin təyin edilməsindən cavabdehin imtinası əsassız və qanunsuz olmuşdur. Qeyd olunanlara əsasən, iddia tələbinin təmin olunmasını xahiş edir. Cavabdeh inzibati orqan etirazını onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçının əlillik vəziyyətinə Kürdəmir Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının ##.##.2023-cü il tarixli göndərişi əsasında baxılmış və Diaqnozun mətni: Mərkəzi sinir sisteminin iltihabi xəstəliklərinin nəticələri, keçirilmiş neyrobrusellozun davamlı qalıqları, bel və digər şöbələrin fəqərəarası disklərinin radikulopatiya ilə, diskogen sağ tərəfli L4-L5 radikulopatiyası, Mərkəzə göndərilmənin/imtina edilməsnin səbəbi: Diaqnoz əlillik əlaməti təyin etməməsi - Səbəb: “diaqnozun əlillik əlmaəti təyin etməməsi barədə qərar qəbul edilmişdir” səbəbi ilə imtina verilmişdir. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq, iddianın təmin edilməməsi barədə müvafiq qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri Cavabdeh apellyasiya şikayətində Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *- *(***)-***/**** nömrəli qərarını ləğv edərək, iddianın mümkün sayılmaması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Prosessual məsələlər Məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçı apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyasının iclasında cavabdehin nümayəndəsi qərarın ləğv edilməsini və iddianın mümkünsüz sayılmasını xahiş etmişdir. Əsaslandırma Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmçinin bu Məcəllənin 12-ci maddəsinin tələblərinə əsasən yeni təqdim olunmuş sübutları (sübutetmə vasitələrini) və faktları (faktiki halları) da nəzərə alır. Məhkəmə kollegiyası iş üzrə materialları və apellyasiya şikayətinin dəlillərini araşdıraraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməli, Şirvan Inzibati Məhkəməsinin qərarı ləğv edilməli, iddia mümkün sayılmamalıdır. Iş materiallarında olan: Iddiaçıya məxsus Əlillik altsistemdən çıxarışdan müəyyən olunur ki: Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyasının ##.##.2023-cü il tarixli, OTUZHW***** nömrəli qərarı əsasında iddiaçının əlillik vəziyyəti qiymətləndirilmiş və diaqnozun əlillik əlaməti təyin etməməsi səbəbi ilə əlilliyin təyinindən imtina edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçı iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və ya müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia verməsi mümkün sayılır. Qeyd edilən normanın tələbinə görə istənilən növ inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olan iddia yalnız onun mümkünlüyü haqqında şərt yerinə yetirildiyi halda yolveriləndir. Iddianın əsaslı hesab edilərək məhkəmə tərəfindən mümkün sayılması üçün əsas şərtlər - tələbin iddia müddətinə dair normalara riayət edilməklə və iddiaya cavab verməli olan inzibati orqana qarşı yönəlməsi, iddiaçının pozulması ehtimal olunan subyektiv hüququnun mövcudluğunun konstitusiyadan, ümumi (publik) hüquq sahəsində qüvvədə olan qanunlardan və qanun qüvvəli aktlardan irəli gəlməsidir. Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Plenumunun “Inzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” ## ##### 2015-ci il tarixli, * nömrəli qərarının 2.3-cü bəndində qeyd edilmişdir ki, məhkəmələr ilk növbədə iddiaçının həmin iddia tələbi üzrə subyektiv hüququnun olubolmamasını, cavabdehin həmin iddiaya cavab verməli olub-olmamasını, qanunvericilikdə nəzərdə tutulduğu hallarda cavabdehin imtinasının olub-olmamasını, Inzibati Prosessual Məcəllədə nəzərdə tutulmuş iddia müddətlərinə riayət edilib-edilmədiyini, prosessual həmiştirakçılığın yolverilənliyini, tələblərin bir iddiada birləşdirilməsinin mümkünlüyünü Inzibati Prosessual Məcəllənin 37-ci maddəsinə uyğun yoxlamalıdırlar. “Inzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun: 62.1-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan inzibati aktın qəbul edilməsi haqqında maraqlı şəxslərə və ya onların nümayəndələrinə rəsmi məlumat verməyə borcludur. Rəsmi məlumat inzibati aktın maraqlı şəxslərə birbaşa elan edilməsi, təqdim olunması və ya dərc edilməsi yolu ilə verilir. 64.1-ci maddəsinə əsasən inzibati akt, ünvanlandığı şəxsə və ya maraqlarına toxunduğu şəxsə bu barədə məlumat verildiyi andan və yaxud bu barədə həmin şəxslərə məlum olduğu andan hüquqi qüvvəyə minir. Inzibati akt məlumat verildiyi məzmunda hüquqi qüvvəyə minir və hüquqi cəhətdən etibarlı sayılır. Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin: 24.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə müəyyən olunmuş müddət proses iştirakçısının təqsiri olmadan buraxıldığı hallarda, məhkəmə həmin şəxsin ərizəsinə əsasən buraxılmış prosessual müddəti bərpa etməlidir. 38.1-ci maddəsinə əsasən mübahisələndirmə haqqında iddia inzibati aktın təqdim (elan) olunduğu vaxtdan, şikayət instansiyasına şikayət verildiyi hallarda isə şikayətə dair qəbul olunan inzibati aktın təqdim olunduğu vaxtdan 30 gün müddətində qaldırıla bilər. Iş materiallarından görünür ki, iddiaçının qiymətləndirmə nəticələri "Əlillik" altsisteminə ##.##.2023-cü il tarixdə, saat 16:25:39 radələrində daxil edilmiş, iddiaçıya ##.##.2023-cü il tarixdə smsbildiriş göndərilmişdir. Qeyd edilənlər onu deməyə əsas verir ki, iddiaçı onun əlilliyinin ləğv edilməsi ilə bağlı qəbul edilmiş qərardan vaxtında məlumatlı olmuş, lakin qanunla müəyyən edilmiş iddia müddəti ərzində (30 gün) mübahisələndirməmiş, iddiaçının iddia ərizəsi ## ###### 2024-cü il tarixdə birinci instansiya məhkəməsinə daxil olmuşdur. Birinci instansiya məhkəməsi ##.##.2025-ci il tarixli qərardad ilə buraxılmış prosessual müddəti bərpa etmişdir. Məhkəmə bu zaman iddiaçının mübahisələndirilən qərardan məlumatının olmamasına və bu səbəbdən müddətin buraxılmasının onun təqsirindən baş verməməsi nəticəsinə gəlmişdir. IPM-in 83.4-cü maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə müstəqil qaydada mübahisələndirilməsinə yol verilməyən qərardadlardan məhkəmənin yekun qərarı ilə birlikdə şikayət verilə bilər. Cavabdeh apellyasiya şikayətində iddia müddəti məsələsini apellyasiya şikayətinin dəlili kimi irəli sürmüşdür. Birinci instansiya məhkəməsinin buraxılmış prosessual müddətin ötürülməsi barədə ##.##.2025-ci il tarixli qərardadına münasibətdə bildirilir ki, həmin qərardadda qeyd edilənlərin əksi olaraq iddiaçının mübahisələndirilən qərardan vaxtında məlumatlı olması yuxarıda göstərilənlərə əsasən təsdiq olunur. Həmçinin iddiaçı özü də apellyasiya baxışı zamanı sözügedən qərardan vaxtında məlumatının olduğunu, lakin ona hüquqi yardım göstərməli olan vəkilin onu aldatması səbəbindən vaxtında iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edə bilmədiyini göstərmişdir. Göründüyü kimi, iddiaçı tərəfindən 30 günlük iddia müddəti ötürülmüş, müddətin üzrlü səbəblərdən ötürülməsini təsdiq edən sübutlar təqdim edilməmişdir. Göstərilənlərə əsasən Azərbaycan Respublikası Inzibati Prosessual Məcəlləsinin 82-ci, 87-ci, 89-cu, 90-cı və 94-cü maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası qərara aldı: Apellyasiya şikayəti təmin edilsin. Şirvan Inzibati Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *-*(***)-***/**** nömrəli qərarı ləğv edilsin. Iddia mümkün sayılmasın. Qərardaddan təqdim olunduğu gündən 10 (on) gün müddətində Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti verilə bilər.