Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(001)-11/2025 17.01.2025 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi İbrahimova Aytəkin Nazim qızının sədrliyi, məhkəmənin məsləhətçisi (məhkəmə iclas katibi) Rəhimova Aynurə Şirzad qızının katibliyi, barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmiş fərdi sahibkar Şəxs iştirakı ilə, xx.xx.1969-cu il tarixdə Gəncə şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ailəli, "xxxx" MMC-də direktor vəzifəsində işləyən, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmaqla yaşayan, Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin Bakı şəhər İdarəsi tərəfindən fərdi sahibkar Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra - İXM) 529.1-1-ci maddəsi ilə tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında protokol əsasında toplanmış materiala məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İşin faktiki halları
1. Məhkəmənin icraatına Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin Bakı şəhər İdarəsi tərəfindən Şəxs barəsində İXM-in 529.1-1-ci maddəsi ilə tərtib edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol daxil olmuşdur.
2. Məhkəmə iclasında Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin nümayəndəsi X1 bildirmişdir ki, Şəxs Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 43.1-ci madəsinin tələblərini pozaraq işçiyə Azərbaycan Respublikasında müəyyən olunmuş minimum əmək haqqından aşağı məbləğdə əmək haqqı ödəmişdir. Ona görə, şəxs barəsində protokol tərtib olunmuş və bununla bağlı ona xəbərdarlıq məktubu göndərilmişdir. Lakin onun tərəfindən müvafiq inzibati cərimə ödənilməmişdir. İXM-in 529.1-1-ci maddəsinə əsasən protokol tərtib olunaraq məhkəməyə göndərilmişdir. Məhkəmədən müvafiq inzibati tənbeh tədbirinin tətbiq olunmasını xahiş etmişdir. Həmçinin ona verilən suala cavab olaraq bildirmişdir ki, İXM-in 529.1-1-ci maddəsi ilə protokol tərtib olunarkən şəxsə bu barədə məlumat verilmişdir.
3. Məhkəmə iclasında Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin nümayəndəsi X6 bildirmişdir ki, Şəxs Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 43.1-ci madəsinin tələblərini pozaraq işçiyə Azərbaycan Respublikasında müəyyən olunmuş minimum əmək haqqından aşağı məbləğdə əmək haqqı ödəmişdir. Bu səbəbdən barəsində protokol tərtib olunmuş və bununla bağlı ona xəbərdarlıq məktubu göndərilmişdir. Lakin onun tərəfindən müvafiq inzibati cərimə ödənilməmişdir. İXM-in 529.1-1-ci maddəsinə əsasən protokol tərtib olunaraq məhkəməyə göndərilmişdir. Məhkəmədən müvafiq inzibati tənbeh tədbirinin tətbiq olunmasını xahiş etmişdir.
4. Məhkəmə iclasında Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin nümayəndəsi X4 bildirmişdir ki, Şəxs Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 43.1-ci madəsinin tələblərini pozaraq işçiyə Azərbaycan Respublikasında müəyyən olunmuş minimum əmək haqqından aşağı məbləğdə əmək haqqı ödəmişdir. Buna görə onun barəsində protokol tərtib olunmuş və bununla bağlı ona xəbərdarlıq məktubu göndərilmişdir. Lakin onun tərəfindən müvafiq inzibati cərimə ödənilməmişdir. İXM-in 529.1-1-ci maddəsinə əsasən protokol tərtib olunaraq məhkəməyə göndərilmişdir. Məhkəmədən müvafiq inzibati tənbeh tədbirinin tətbiq olunmasını xahiş etmişdir.
5. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmiş fərdi sahibkar Şəxs bildirmişdir ki, birinci protokolla bağlı evinə məktub gəlmiş və Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinə dəvət olunmuşdur. Ona, inzibati xəta törətməsini, Əbdürrəhmanov Yəhyanın minimum əmək haqqından aşağı məbləğdə əmək haqqı aldığını bildirmişlər. Bu zaman o əgər qanunsuz hal baş veribsə protokol tərtib edilməsinə etiraz etmədiyini, qanun nə tələb edirsə tətbiq olunmasını bildirmişdir. Lakin, sonradan o, məsələni araşdırmaq üçün mühasibi çağırmış və görmüşdür ki, vəziyyət qeyd olunan kimi deyildir. X2 minimum əmək haqqından yüksək məbləğdə əmək haqqı alır. Mühasib Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinə yaxınlaşmış və onun haqlı olduğunu bildirmişlər. Həmçinin ona verilən suala cavab olaraq bildirmişdir ki, idarə yanlış görmüşdür. Onlar elektron sistemdə əmək haqqını düzgün qeyd etmişlər. Bundan başqa, məhkəmə iclasında barəsində qəbul edilmiş tənbeh vermə haqqında qərarı məhkəmə qaydasında mübahisələndirməsi üçün ona vaxt verilməsini xahiş etmişdir. Daha sonra, məhkəmə iclasında barəsində qəbul edilmiş tənbeh vermə haqqında qərarı məhkəmə qaydasında mübahisələndirilməsi üçün zəruri sənədləri və sübutları məhkəməyə təqdim etmişdir. Məhkəməyə müraciət etmək üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddəti ötürdüyü üçün məhkəmə onun ərizəsini qərardadla geri qaytarmış, ikinci dəfə müddətin üzürlü sayılması ilə bağlı lazımı sənədləri və ya səbəbləri göstərmədən, əlavə etmədən məhkəməyə yenidən müraciət etmiş, bu dəfə də ərizə müddət ötürülməsinə görə ərizəni şikayətçiyə geri qaytarmışdır. Məhkəmədən iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq olunmuş:
6. X3 Xidmətinin Bakı şəhər İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-5/2-55758/2024 nömrəli məktubu ilə müəyyən edilmişdir ki, fərdi sahibkar Şəxs müraciət göndərilərək inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh tətbiq etmə haqqında qərarın icrası ilə əlaqədar müvafiq tədbirlərin görülməsi xahiş edilmişdir.
7. Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin Bakı şəhər İdarəsi tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* nömrəli protokoldan görünür ki, Şəxs tərəfindən inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh vermə haqqında qərarın icrası ilə əlaqədar X3 Xidmətinin Bakı şəhər İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-5/2-55758/2024 nömrəli məktubunda nəzərdə tutulmuş tədbirlər görülməmişdir. Bununla da, Şəxs İXM-in 529.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmişdir. Məhkəmənin əsaslandırması və mövqeyi
8. Məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutların və onların məcmusunu tam, hərtərəfli və obyektiv baxılmasına əsaslanmaqla belə nəticəyə gəlir ki, fərdi sahibkar Şəxs İXM-in 529.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsi inzibati xəta haqqında protokol və ona əlavə edilmiş digər sübutlarla tam sübuta yetirilmiş və onun əməli düzgün olaraq həmin Məcəllənin 529.1-1-ci maddəsi ilə tövsif edilmişdir.
9. Məhkəmə barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmiş fərdi sahibkar Şəxs istinad edilən və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əmələ inzibati xətalar qanunvericiliyin sübutlar və sübutetmə ilə bağlı müddəaları baxımından yanaşaraq hesab edir ki, məhkəmə araşdırmalarında tədqiq edilmiş sübutlar həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə və əldə edilməsi hallarına görə sübut kimi qəbul ediləndir, sübutların hüquqi qüvvəsini şübhə altına alan hallar yoxdur və sübutların məcmusu fərdi sahibkar Şəxs istinad edilən inzibati məsuliyyətə səbəb olan əmələ qiymət verilməsi baxımından kifayət edir.
10. Belə ki, məhkəmədə tədqiq edilmiş iş materiallarından müəyyən edilmişdir ki, fərdi sahibkar Şəxs müraciət göndərilərək inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh tətbiq etmə haqqında qərarın icrası ilə əlaqədar müvafiq tədbirlərin görülməsi xahiş edilmiş, lakin tərəfindən inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh vermə haqqında qərarın icrası ilə əlaqədar X3 Xidmətinin Bakı şəhər İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-5/2-55758/2024 nömrəli məktubunda nəzərdə tutulmuş tədbirlər görülməmişdir. Bununla yanaşı, məhkəmə iclasında fərdi sahibkar Şəxs barəsində inzibati tənbeh vermə haqqında qəbul edilmiş əvvəlki qərarın qanunsuz olduğunu, bununla bağlı idarənin də məlumatlı olduğunu, həmn qərarı məhkəmə qaydasında mübahisələndirəcəyi və ləğv ediləcəyini bildirsə də, həmin xüsusatla bağlı məhkəməyə heç bir sübut, eləcə də sözügedən əvvəlki tənbeh vermə haqqında qərarı məhkəmə qaydasında mübahisələndirməsi ilə bağlı müvafiq sənəd təqdim edə bilməmişdir. Belə ki, məhkəmədən əvvəlki tənbehlə bağlı müraciət üçün vaxt istəsə də ona izah olunmasına baxmayaraq məhkəməyə hər iki müraciətində də müddətin ötürülməsinin üzürlü sayılması ilə bağlı zəruri sübutlar təqdim etməmiş və nəticədə məhkəmə tərəfindən müvafiq qərardadla ərizənin geri qaytarılmasına səbəb olmuşdur.
11. Hazırki protokol məhkəmənin icraatına xx.xx.2024-cü il tarixdən qəbul edilsə də Şəxs birinci protokolla bağlı vəziyyəti aydınlaşdırması, əlavə sübutların toplanılması üçün məhkəmə xx.xx.2024-cü il tarixdə qərardad qəbul edərək işin baxılması müddətini 1 ayadək uzatmışdır. Bundan sonra bir neçə iclas keçirilsə də, şəxs zəruri sübutları məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, fərdi sahibkar Şəxs barəsində müvafiq tənbeh vermə haqqında qərarın mövcudluğu və həmin qərarın icra edilməməsi sonuncunun əməlində İXM-in 529.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın olmasına dəlalət edir.
12. İXM-in 150.5-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 150.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətdə inzibati cərimə ödənilmədikdə, onun ödənilməsi məqsədi ilə inzibati cərimə tətbiq etmə haqqında qərarın surəti həmin qərarı qəbul etmiş səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) tərəfindən: 150.5.1. fiziki şəxslər barəsində - onun əməkhaqqından, təqaüdündən, pensiyasından və ya digər gəlirlərindən tutulması üçün inzibati məsuliyyətə cəlb edilmiş şəxsin işlədiyi və ya oxuduğu, yaxud əməkhaqqı aldığı müəssisəyə, idarəyə, təşkilata və ya pensiya təyin edən orqana; 150.5.2. hüquqi şəxslər barəsində - hüquqi şəxsin pul vəsaitlərindən və ya gəlirlərindən tutulması üçün banka və ya digər kredit təşkilatlarına göndərilir. Bank və ya digər kredit təşkilatı qərarı onun daxil olduğu vaxtdan 7 gün müddətində icra edir. Həmin müddət ərzində hüquqi şəxsin hesabında pul vəsaiti olmadıqda, bank və ya digər kredit təşkilatı inzibati cərimənin tətbiq edilməsi haqqında qərarı, onun icra edilməməsinin səbəbini göstərməklə, qərarı qəbul etmiş səlahiyyətli orqana (vəzifəli şəxsə) dərhal qaytarmalıdır.
13. İXM-in 529.1-1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 150.5.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş subyektlər tərəfindən inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh tətbiq etmə haqqında qərarın icrası ilə əlaqədar tədbirlərin görülməməsinə görə vəzifəli şəxslər min beş yüz manatdan iki min manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər üç min manatdan beş min manatadək məbləğdə cərimə edilir.
14. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə qeyd edir ki, fərdi sahibkar Şəxs tərəfindən gömrük ərazisinə gətirilən mallara dair gömrük bəyannaməsinin qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddətdə verilməməsi iş materialları ilə öz təsdiqini tapmış və cəmiyyətin İXM-in 529.1-1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməsi məhkəmədə tam sübuta yetirilmişdir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, fərdi sahibkar Şəxs hərəkətlərinə münasibətdə əməlin inzibati xəta olmasını aradan qaldıran hallar, həmçinin inzibati məsuliyyətdən azad edilməsi üçün əsaslar yoxdur. Odur ki, fərdi sahibkar Şəxs təqsiri tam sübuta yetirildiyinə görə inzibati məsuliyyətinə cəlb edilməli və tənbeh edilməlidir.
15. Məhkəmədə, fərdi sahibkar Şəxs məsuliyyətini yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar müəyyən edilməmişdir.
16. Məhkəmə, Şəxs inzibati tənbeh təyin etmək məsələsini həll edərkən qanunun aşağıdakı prinsip və müddəalarını rəhbər tutur.
17. İXM-in 2-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının inzibati xətalar qanunvericiliyin vəzifələri insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını, onun sağlamlığını, əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığını, ictimai mənəviyyatı, mülkiyyəti, şəxslərin iqtisadi maraqlarını, ictimai qaydanı və ictimai təhlükəsizliyi, ətraf mühiti, idarəçilik qaydalarını qorumaqdan, qanunçuluğu möhkəmləndirməkdən və inzibati xətaların qarşısını almaqdan ibarətdir.
18. İXM-in 3-cü maddəsinə əsasən yalnız həmin Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur.
19. İXM-in 9.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətaların xarakterinə, onun törədilməsi hallarına və inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinənin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır.
20. İXM-in 12.1-ci maddəsinə əsasən həmin Məcəllə ilə qorunun ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqa zidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur.
21. İXM-in 17-ci maddəsinə görə vəzifəli şəxslər öz vəzifələrinin yerinə yetirilməməsi və ya lazımınca yerinə yetirilməməsi ilə bağlı inzibati xətalara görə inzibati məsuliyyətə cəlb olunurlar.
22. İXM-in 21-ci maddəsində göstərilir ki, inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.
23. İXM-in 31.1-ci maddəsinə əsəsən inzibati xətaya görə tənbeh İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uyğun olaraq tətbiq edilir.
24. İXM-in 31.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, inzibati xətanın xarakteri, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən hallar, onun təqsirinin dərəcəsi, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır.
25. Məhkəmə, inzibati xətanın xarakterini, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən halları, onun təqsirinin dərəcəsini, əmlak vəziyyətini, habelə məsuliyyətini yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların olmamasını nəzərə alaraq hesab edir ki, fərdi sahibkar Şəxs İXM-in 529.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinərək, barəsində həmin maddənin sanksiyası həddində inzibati cərimə növündə tənbeh tədbiri tətbiq edilməlidir.
26. Qeyd olunanları nəzərə alaraq və İXM-in 40, 43, 48-50, 114, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
qərara aldı:
Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 529.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinib, 1500 (min beş yüz) manat məbləğində inzibati cərimə edilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 129-cu maddəsində müəyyən edilmiş qaydada Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Aytəkin İbrahimova