Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(001)-222/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(001)-222/2022 25.01.2022 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Qurbanova Aygün Arzu qızının sədrliyi, X4 iclas katibliyi, X2 və onun vəkili X6 iştirakı ilə, X2 Azərbaycan Respublikası DİN Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Polis İdarəsinin 5-ci Polis Bölməsinin EPQ ******* saylı, 04.01.2022-ci il tarixli inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verdiyi şikayətə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: X3 barəsində tərtib edilmiş Azərbaycan Respublikası DİN Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Polis İdarəsinin 5-ci Polis Bölməsinin EPQ ******* saylı, 04.01.2022-ci il tarixli inzibati xəta haqqında iş üzrə qərarından şikayət verərək ləğv edilməsini xahiş etmişdir. Şikayətçi şikayətində və məhkəmə iclasında verdiyi izahatında şikayətini onunla əsaslandırdı ki, o, və həyat yoldaşı Hüseynova Məsimə şəhid ailəsidirlər. Belə ki, onun qardaşı X13 24.08.1993-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğranda Cəbrayıl rayonunda gedən döyüşlər zamanı şəhid olmuşdur. Bundan başqa, qaynı X8 09.10.2020-ci il tarixdə torpaqların azad olunması üçün Xocavənd istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhid olmuşdur. Bununla əlaqədar olaraq, ailə içərisində belə qərara gəldilər ki, 04.01.2022-ci il tarixdə qaynı X5 ehsan verilsin. Bu məqsədlə yalnız iki ailədən ibarət olan yaxın qohumlar arasında dövlət tərəfindən qaçqınların istifadəsinə verilən Bakı şəhəri Binəqədi rayonu, X17 6 ünvanında yerləşən xeyir-şər evi kimi bilinən tikiliyə toplaşmağı qərara aldılar. Lakin həmin tarixdə Binəqədi Rayon Polis İdarəsinin 5-ci Polis Bölməsinin əməkdaşları ehsan verilən Bakı şəhəri Binəqədi rayonu, X17 6 ünvanında yerləşən xeyir-şər evinə gələrək, pandemiya qaydalarını pozduqlarını və bunun nəticəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 211.1-ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq, 200 manat məbləğində cərimə olunacaqlarını bildirdilər. Onlar orada cəmi 33 nəfərdən ibarət yalnız iki ailənin üzvləri idilər. O, gələn əməkdaşlara burada vətən uğranda şəhid olmuş şəxsə ehsan vermələrini nəzərə almaqlarını xahiş etdi. Lakin əməkdaşlar ehsanda iştirak edən bütün 33 nəfərə Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 211.1-ci maddəsinə əsasən cərimə olunması barədə protokollar tərtib etdilər. Daha sonra ona təqdim olunmuş protokolu oxuyarkən ona məlum olmuşdur ki, barəsində tərtib olunmuş protokolda onu vəzifəli şəxs kimi göstərərək, 4000 manat məbləğində cərimə olunmağı göstərilmişdir. O, həmin ehsanın verilməsi məclisində 33 iştirakçıdan biri olmaqdan başqa heç bir vəzifəsi və ya həmin xeyir-şər evinin işlədilməsi sahəsində heç bir səlahiyyəti olmamışdir. Bakı şəhəri Binəqədi rayonu, X17 6 ünvanında yerləşən xeyir-şər evi dövlət tərəfindən əvəzsiz olaraq qaçqınlara verilmiş bir tikilidir. Tərtib olunmuş 04.01.2022-ci il tarixli EXP ******* saylı protokolun ikinci qarfasından və həmin protokola əsasən qəbul edilmiş EPQ ******* saylı, 04.01.2022-ci il tarixli qərarının ikinci qrafasından görünür ki, vəzifəli şəxs barəsində protokol tərtib edilən zaman onun adı, soyadı, ata adı, vəzifəli şəxs kimi cəlb edildikdə vəzifəsi göstərilməlidir. Lakin tərtib olunmuş 04.01.2022-ci il tarixli EXP ******* saylı protokoldan və həmin protokola əsasən qəbul edilmiş EPQ ******* saylı, 04.01.2022-ci il tarixli qərardan görünür ki, Binəqədi rayon Polis İdarəsinin 05-ci Polis Bölməsinin əməkdaşları onu həmin inzibati xətada vəzifəli şəxs kimi qiymətləndirsə də, həqiqətdə bu inzibati xətanın törədilməsində qanunla müəyyən edilmiş hər hansı bir vəzifəsi olmadığı üçün vəzifəsini yaza bilməmişlər. Qanunvericiliyin tələblərindən göründüyü kimi barəsində tərtib edilmiş 04.01.2022-ci il tarixli EXP ******* saylı protokol və həmin protokola əsasən qəbul edilmiş EPQ ******* saylı, 04.01.2022-ci il tarixli qərar heç də obyektivliyi özündə əks etdirmir. Bu səbəbdən Binəqədi rayon Polis İdarəsinin 05-ci Polis X1 barəsində tərtib etdiyi 04.01.2022-ci il tarixli EXP ******* saylı protokol və həmin protokola əsasən qəbul edilmiş EPQ ******* saylı, 04.01.2022-ci il tarixli qərarın ləğv olunmasını, barəsində daha yüngül inzibati tənbeh tədbiri - yəni, İXM-nin 211.1-ci maddəsinin dispozisiyasında nəzərdə tutulmuş iki yüz manat məbləğində cərimə cəzası təyin olunmasını xahiş etdi. Qərarından şikayət verilən orqan məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə müvafiq qaydada xəbərdar edilsə də, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin üzürlü səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Buna görə də, məhkəmə onun iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Şikayətçinin vəkili məhkəmə iclasında verdiyi izahatında bildirmişdir ki, inzibati xəta haqqında tərtib olunmuş protokol əsassız və qanunsuzdur, bu səbəbdən iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Məhkəmə tərəfi dinləyib, şikayəti və materialları nəzərdən keçirdərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə şikayət təmin edilməlidir. Belə ki, X12 DİN Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Polis İdarəsinin 5-ci Polis Bölməsinin EPQ ******* saylı, 04.01.2022-ci il tarixli qərarına əsasən epidemiya əleyhinə rejimin, sanitariya-gigiyena və karantin rejimlərinin tələblərini pozduğu əsası ilə Azərbaycan Respublikası İXM-nin 211.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib 4000 manat cərimə edilmişdir. İş üzrə nə izibati xəta haqqında protokol, nə də protokol əsasında qəbul edilən qərar X9 təqdim edilməmişdir. Protokol və qərar şəxs tərəfindən daha sonra əldə edilmişdir. Göründüyü kimi, şəxs inzibati xəta törədilməsi ilə razılaşmamış, belə bir vəziyyətdə tərtib edilmiş protokol əsasında hər hansı bir digər sübut olmadan şəxs barədə inzibati tənbeh qərarı çıxarılmışdır. Şəxs protokolla razılaşdıqda, əlavə sübut toplamadan, əlavə sübut mövcud olmadan, yalnız həmin protokol əsasında şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb edilə bilər. Lakin göründüyü kimi şəxs inzibati xəta törətməsi ilə razılaşmadığı şəraitdə, onun barəsində tərtib edilmiş protokol əsasında, səlahiyyətli orqan protokolda göstərilən əməlin şəxs tərəfindən törədilib-törədilməməsini, törədildiyi təqdird təqsirin mövcud olub-olmadığıı müəyyən etmək üçün əlavə sübut toplamadan, həmin protokolla kifayətlənib, inzibati tənbeh qərarı çıxarmışdır. Şəxs inzibati xəta hadisəsinin mövcudluğu ilə razılaşdıqda, əlavə araşdırma aparmağa ehtiyac qalmır. Lakin razılaşmadıqda, onun inzibati xəta törətməsi sübutlarla təsdiqini tapmalıdır. Sübut toplamaq isə inzibati tənbeh vermiş səlahiyyətli orqanın üzərinə düşür. Hər hansı bir şəxs barəsində inzibati məsuliyyətin yaranması üçün həmin şəxs törədilmiş inzibati xətanın ilk əvvəl subyekti olmalıdır və təqsirli bilindiyi maddənin dispozisiyasında nəzərdə tutulmuş hərəkətlərin və yaxud hərəkətsizliyin onun tərəfindən icra olunmaması, təqsirinin olub-olmaması sübutlarla müəyyən olunmalı və bu halların olması toplanmış sənədlərlə kifayət qədər öz təsdiqini tapmalıdır. Təqsirliliyi sübut etmək yükü məhkəmənin və ya barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin üzərinə düşmür. Bu yük protokol tərtib etmiş səlahiyyətli orqanın üzərinə düşür. Çünki barəsində protokol tərtib edilmiş şəxs sübut etməli deyildir ki, inzibati xəta törədilməyib. Şəxs təqsirsizliyini sübut edə bilməməsi əsası ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilə bilməz. Çünki belə bir vəziyyətdə şəxs təqsirsizliyini sübut etməlidir ki, təqsirli sayılmasın. X10 Məcəlləsinin vəzifələri və prinsiplərinə əsasən məhkəmənin ziddiyyətli və şübhəli məqamların şəxsin ziyanına aradan qaldırıb, barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin ziyanına, onun inzibati xəta törətməsini təsdiq edən sübutlar toplamaq yox, həmin şübhələri və ziddiyyətli məqamları həmin şəxsin xeyrinə həll etməli olması müəyyən edilib. Məhkəmənin bu qənaəti İXM-nin aşağıdakı normaları ilə də təsdiq edilir. Belə ki, əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) inzibati xəta hesab olunması üçün İXM-lə müəyyən edilmiş 4 əlamətin hər biri mövcud olmalıdır, yəni həmin əməllə İXM-lə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edilməli, əməl hüquqazidd olmalı, təqsirli sayılmalı (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olmalıdır. İXM-nin İXM-nin 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. İnzibati xətanın anlayışından bəhs edilən İXM-nin 12-ci maddəsinə əsasən həmin Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. Şəxsin hansı əməli törətməsi (harada, nə vaxt, necə, hansı üsulla, hansı hərəkət və ya hərəkətsizliklə), bu əməlin hansı sübutlarla müəyyən edilməsi və bu əməlin İXM-nin hansı maddəsi ilə inzibati xəta hesab edilməsi və həmin maddəyə görə tətbiq edilən inzibati tənbehi qərar qəbul etmiş səlahiyyətli orqan müəyyən etməlidir. Məhkəmə səlahiyyətli orqanın qərarını yoxlayarkən, həmin qərarda qeyd edilən əməlin harada, nə vaxt, necə, hansı üsulla, hansı hərəkət və ya hərəkətsizliklə törədilməsinin konkret hansı sübutla təsdiq edilməsini və məhz səlahiyyətli orqanın qərarında istinad etməli olduğu sübutlarla şəxs tərəfindən törədilib-törədilməməsini yoxlamalıdır. Qərarda konkret sübut göstərilmədiyi üçün məhkəmə belə bir qərarı İXMnin tələblərinə uyğun çıxarılmış araşdırılmanın nəticəsi olan qərar kimi hesab edə bilməz. Səlahiyyətli orqanın qərar qəbul edərkən, şəxsin qərarda mövcud olmayan və istinad edilməmiş hər hansı bir qeyri-müəyyən sübutla inzibati xətaya səbəb olan əməli törədib-törətməməsini məhkəmə öz mülahizəsinə əsasən müəyyən edə bilməz. Həmin protokoldakı əməlin şəxs tərəfindən törədilməsini təsdiq edən İXM-nin 76-cı maddəsində sadalanmış digər sübut növləri mövcud olmalıdır. Lakin iş üzrə məhkəməyə belə bir sübut səlahiyyətli orqan tərəfindən təqdim edilməmişdir. Çünki məhkəmə hazırkı işə baxılması ilə əlaqədar şəxsin təqsirini müəyyən edən sübutları qərar qəbul etmiş səlahiyyətli orqandan tələb etmiş, lakin məhkəməyə əlavə hər hansı bir sübut təqdim edilməmişdir. Ona görə də əməlin mövcudluğu ilə razılaşmadığı şəraitdə tərtib edilmiş mübahisəli protokol əsasında, digər hər hansı bir sübut olmadığı şəraitdə şəxsin inzibati xəta törətməsində aradan qaldırılmamış şübhələr mövcud olmaqdadır. Məhkəmə bir daha qeyd edir ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin vəzifələri və prinsiplərinə əsasən məhkəmənin ziddiyyətli və şübhəli məqamların şəxsin ziyanına aradan qaldırıb, barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin ziyanına, onun inzibati xəta törətməsini təsdiq edən sübutlar toplamaq yox, həmin şübhələri və ziddiyyətli məqamları həmin şəxsin xeyrinə həll etməli olması müəyyən edilib. Çünki İXM-nin 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. İXM-nin 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. İXM-nin 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. Buna görə də şübhələr şəxsin xeyrinə həll edilməlidir. Şəxsin təqsiri qanunla müəyyən edilmiş qaydada sübuta yetirilmədiyi üçün, qərar ləğv edilməli, həmin əməlin törədilməsində təqsirsiz bilinməli və həmin inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Çünki İXM-nin 133.2.8-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılarkən qəbul edilmiş qərarın qanuniliyi və əsaslılığı iş üzrə olan və əlavə təqdim edilmiş materiallar əsasında yoxlanılır. İXM-nin 134.1.3-cü maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılaraq həmin Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda qərarı ləğv edərək inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edilir. Yuxarıda göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 128-135-ci maddərini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİ: Şikayət təmin edilsin. X12 barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 211.1-ci maddəsi ilə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikası DİN Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Polis İdarəsinin 5-ci Polis Bölməsinin EPQ ******* saylı, 04.01.2022-ci il tarixli qərarı ləğv edilsin, həmin inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində işə baxan Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti və ya protesti verilə bilər. Sədrlik edən: Aygün Qurbanova