Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(001)-2528/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(001)-2528/2024 17.04.2024 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Bağırov Zamiq Rəşid oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Hümbətov Məmmədəli Qafqaz oğlunun katibliyi, inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmiş şəxs Bakı şəhəri Binəqədi rayon icra şöbəsinin böyük icra məmuru X4, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs iştirakları ilə, xx.xx.1977-ci il tarixdə Daşkəsən rayonunda anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, işləməyən, Daşkəsən rayonu, Təzəkənd Kəndində qeydiyyatda olmaqla ünvan 1 ünvanında yaşayan Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra - İXM) 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməsi haqqında Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra şöbəsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra şöbəsindən Şəxs İXM-nin 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməsinə dair xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol və ona əlavə edilmiş sənədlər baxılması üçün aidiyyəti üzrə məhkəməyə göndərilmişdir. Məhkəmə iclasında inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmiş Binəqədi rayon İcra Şöbəsinin böyük icra məmuru, X6 izahatında bildirmişdir ki, Şəxs Gəncə Şəhər Nizami Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2012-ci il tarixli, 2(044)-903/12 saylı, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2015-ci il tarixli, 2(104)-980/2015 saylı və Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, 2(125)-2554/2022 saylı icra sənədləri üzrə halhazırda tələbkar X1 6967 manat aliment borcu vardır. Həmin icra sənədləri üzrə borcun ödənilməsi barədə icra məmurunun qanuni tələb yerinə yetirilmədiyindən Şəxs barəsində İXM-nin 528.1-ci maddəsi inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmiş və baxılması üçün məhkəməyə göndərilmişdir. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs izahat verərək bildirmişdir ki, o, məhkəmə qətnaməsinin icrasının zəruriliyini dərk edir. Ödəniş etməkdən yayınmayır. İndiyədək ödənişləri həyata keçirmişdir. Əvvəllər qazancı az olduğundan anası ödənişləri etməsinə köməklik etmişdir.Hazırda ayağı tutulub normal yeriyə bilmir. Başında tramva, qolunda da yırtığ var. 5 ildir bu vəziyyətdə xəstədir. Daha sonra anası da şəkər xəstəliyindən əziyyət çəkdiyindən ödəniş etməyə köməklik göstərə bilmədi. Çünki o da yaşlı qadındır, dərmanlarına pul çatdıra bilmir. Əvvəllər 3 il Dəmiryol Xəstəxanasında, 2 il də Qaçqın Yataqxanasında işləyərək az miqdarda əmək haqqı alsa da aliment borclarını ödəmişdir. Lakin hazırda səhəti ilə əlaqədar heç bir yerdə işləyə bilmir. Başından travma aldığına görə X10 Dispanserinə yerləşdirilmişdir. Səhhətində yaranmış ağrılar səbəbi ilə artıq işləyə bilmir. Ümumilikdə, 21 aprel 2010-cu il tarixdən etibarən 6863 manat məbləğdə ödəniş həyata keçirmişdir. 6967 manat qalıq borcu olduğunu təsdiq edir. Hazırda səhəti ilə bağlı heç bir yerdə işləyə bilmədiyindən ödəməli olduğu aliment borcunu ödəyə bilmir. Məhkəmədən barəsində aparılan inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş və məhkəmədə tədqiq edilmiş: xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, Şəxs barəsində İXM-nin 528.1-ci maddəsi ilə inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. Gəncə Şəhər Nizami Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2012-ci il tarixli, 2(044)-903/12 saylı icra sənədindən görünür ki, xx.xx.2009-cu il tarixli X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün xx.xx.2010-cu il tarixdən başlayaraq Şəxs hər ay 50 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq X1 ödənilməlidir. xx.xx.2012-ci il tarixli “İcraata başlamaq haqqında” qərardan görünür ki, Bakı şəhəri Gəncə şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2012-ci il tarixli, 2(044)-903/12 saylı icra sənədi üzrə icraata başlanmışdır. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2015-ci il tarixli, 2(104)-980/2015 saylı icra vərəqəsindən görünür ki, xx.xx.2009-cu il tarixli X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün xx.xx.2015-ci il tarixdən başlayaraq Şəxs hər ay 90 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq X1 ödənilməlidir. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, 2(125)-2554/2022 saylı icra sənədindən görünür ki, xx.xx.2009-cu il tarixli X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün xx.xx.2023-cü il tarixdən başlayaraq Şəxs hər ay 180 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq X1 ödənilməlidir. xx.xx.2023-cü il tarixli “İcraata başlamaq haqqında” qərardan görünür ki, Bakı şəhəri Gəncə şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, 2(125)-2554/2022 saylı icra sənədi üzrə icraata başlanmışdır. 031705 nömrəli ambulator kitabçadan (xəstəlik tarixindən) çıxarışdan görünür ki, Şəxs xx.xx.2024-cü il tarixdə xroniki beyin işemiyası, Serebral ateroskleroz, Kortikal atrofiya diaqnozları ilə Ə.D.Məlikov adına X8 daxil olmuş, xx.xx.2024-cü il tarixdə isə həmin mərkəzdən çıxmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli Binəqədi Rayon Polis İdarəsinin 43-cü polis bölməsinin rəisi tərəfindən Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Respubliksa Psixiatriya xəstəxanası” publik hüquqi şəxsinin baş direktoruna ünvanlanmış ərizədən görünür ki, Rzayev X2 Rayon Polis İdarəsinin 43-cü polis bölməsinə gətirilmiş, araşdırma zamanı onun dəfələrlə baş beyin atrofiyası diaqnozu ilə müalicə aldığı müəyyən edilmiş və Şəxs təkrarən Respubliksa Psixiatriya xəstəxanasına göndərilmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatına və iş materiallarına əlavə edilmiş çox saylı ödəniş qəbzlərinə əsasən müəyyən edilmişdir ki, Şəxs 21 aprel 2010-cu il tarixdən aliment öhdəliyi üzrə 6863 manat məbləğdə ödəniş həyata keçirmiş, hazırda isə onun 6967 manat yığılmış aliment borcu mövcuddur. Məhkəmə, proses iştirakçılarının fikirlərini dinləyib, habelə inzibati xəta haqqında işin materiallarını nəzərdən keçirərək hesab edir ki, Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın tərkibi mövcud deyil. Odur ki, Şəxs barəsində İXM-in 528.1-ci maddəsi ilə başlanılmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, İXM-nin 528.1-ci maddəsi ilə inzibati məsuliyyət məhkəmə və digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə və ya icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə borclunu müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə məcbur edən icra sənədinin üzrsüz səbəbdən icra edilməməsinə görə nəzərdə tutulmuşdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 37-ci maddəsinin Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 306.1-ci maddəsi baxımından şərh edilməsinə dair” 2014-cü il 18 dekabr tarixli Qərarında formalaşdırdığı hüquqi mövqeyi təkrarlayaraq bir daha qeyd etmişdir ki, məhkəmə və digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurunun tələblərinin yerinə yetirilməməsinə görə şəxsin inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi məsələsinə baxılarkən hüquq tətbiqedici işin faktiki hallarını hərtərəfli araşdırmalı, bundan əvvəl onun barəsində bu əmələ görə inzibati tənbeh tətbiq edilib-edilməməsini, inzibati tənbehin məqsədlərinə nail olunub-olunmamasını, əməlin məhz qərəzli olaraq törədilibtörədilməməsini və digər mühüm halları araşdırmalıdır. Məhkəmə iclasında müəyyən edilmişdir ki, Gəncə Şəhər Nizami Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2012-ci il tarixli, 2(044)-903/12 saylı, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2015-ci il tarixli, 2(104)-980/2015 saylı və Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, 2(125)-2554/2022 saylı icra sənədləri üzrə borclu Şəxs tərəfindən 21 aprel 2010-cu il tarixdən etibarən 6863 manat aliment ödənişi həyata keçirilmiş, hazırda həmin icra sənədləri üzrə Şəxs 6967 manat aliment borcu vardır. Lakin göstərilən icra sənədləri üzrə qeyd olunan borc barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin səhhətində yaranan xəstəlik nəticəsində heç bir yerdə işləyə bilməməsindən dolayı ödəniş etmək imkanı olmadığından yaranmışdır. İXM-nin 528.1-ci maddəsi ilə məsuliyyət yaranması üçün borclunun icra sənədini qərəzli olaraq icra etməməsi mühüm şərtdir. Məhkəmə iclasında isə Gəncə Şəhər Nizami Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2012-ci il tarixli, 2(044)-903/12 saylı, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2015-ci il tarixli, 2(104)-980/2015 saylı və Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, 2(125)-2554/2022 saylı icra sənədləri üzrə Şəxs tərəfindən icra məmurunun qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsi və ya icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə borclunu müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə məcbur edən icra sənədinin üzrsüz səbəbdən icra edilməməsi sübuta yetirilə bilməmişdir. Belə ki, Şəxs xəstəliyi ilə bağlı əmək fəaliyyəti ilə məşğul ola bilmir, həmin səbəbdən də ödəniş edə bilmir. Qeyd olunan hal Şəxs icra sənədini qərəzli olaraq icra etməməsini istisna edir. Faktiki olaraq Şəxs heç bir yerdə işləmir. "Borclunun məhkəmə qərarının icrası üçün faktiki imkanlarının olması" məhkəmə aktının qərəzli icra edilməməsinin mütləq əlamətidir (bütün əlamətlərin mövcudluğunu da təbii, borclu deyil, onu ittiham edən sübut etməlidir). Əgər borclunun borcu ödəməyə faktiki imkanı yoxdursa, burada hər hansı qərəzdən və məsuliyyətdən söhbət gedə bilməz. Nəzərə alınmalıdır ki, icra sənədi hər hansı bir hərəkət və ya hərəkətsizliklə bağlı deyildir, şəxsin hər hansı bir işi icra etməsi ilə əlaqədar deyildir, məhz şəxsdən pulun tutulub, tələbkara verilməsi ilə əlaqədardır. Hazırkı iş üzrə icra məmurunun tələbi də yalnız icra sənədindəki pulun ödənilməsi ilə əlaqədardır. Beləliklə, məhkəməyə daxil olmuş protokol və əlavə edilmiş materiallardan, icra işi materiallarından, tərəflərin izahatlarından borclu Şəxs hər hansı konkret təqsirli hərəkət və ya hərəkətsizliyinin nəticəsi olması, tələbin ödənilməməsinin konkret üzürsüzlük səbəbləri, yəni borclunun tələbi ödəmək iqtidarının olması lakin konkret üzürsüz səbəbdən ödəməməsi, bununla da qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizlik), yəni inzibati xətanın törədilməsi müəyyən edilmir. Bununla da barəsində protokol tərtib edilən şəxs tərəfindən göstərilən inzibati xətanın törədilməsi və onun təqsiri icra işinin materialları ilə sübuta yetirilmir. Onun təqsirli bilinməsinə dair protokol tərtib etmiş səlahiyyətli orqan tərəfindən isə kifayət qədər sübut toplanılmamış, icra sənədinin icra olunmamasında Şəxs qərəzi və ya üzürsüz səbəblər barədə icra məmuru ümumiyyətlə hər hansı bir sübut məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Təqsirliliyi sübut etmək yükü məhkəmənin və ya barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin üzərinə deyil, inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmiş səlahiyyətli orqanın üzərinə düşür. Əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) inzibati xəta hesab olunması üçün İXM-lə müəyyən edilmiş 4 əlamətin hər biri mövcud olmalıdır, yəni həmin əməllə İXM-lə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edilməli, əməl hüquqazidd olmalı, təqsirli sayılmalı (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olmalıdır. Qeyd edilənlərə əsasən hazırkı iş üzrə barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsə münasibətdə təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) mövcud deyildir, onun əməlində inzibati məsuliyyətə səbəb ola biləcək inzibati xəta tərkibinin bütün əlamətləri mövcud deyildir. Ona görə də məhkəmə Şəxs əməlində İXM-in 528.1-ci maddəsinin tərkib əlamətlərinin olmaması qənaətinə gəlir və onun barəsində başlanılmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini hüquqauyğun hesab edir. Belə ki, İXM-in 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsiri olmayan hesab edilir. İXM-in 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. İXM-in 48-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraatın vəzifələri şəxslərin hüquqlarını və azadlıqlarını, onların qanuni mənafelərini qorumaqdan, inzibati xəta haqqında hər bir işin hallarını vaxtında, hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə aydınlaşdırmaqdan, inzibati xəta törətmiş şəxsi aşkar etməkdən və onu inzibati məsuliyyətə cəlb etməkdən, çıxarılmış qərarın icrasını təmin etməkdən, habelə inzibati xətanın törədilməsinə kömək edən səbəbləri və şəraiti aşkar etməkdən və inzibati xətaların qarşısını almaqdan ibarətdir. İXM-in 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Bütün bunlarla yanaşı qanunvericiliyin tələblərini rəhbər tutaraq məhkəmə qeyd edir ki, inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etməkdən ötrü hakimin əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Belə ki, İXM-in 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Habelə, İXM-in 12.1-ci maddəsinə uyğun olaraq bu Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. İXM-in 53.0.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. İXM-in 105.1-ci maddəsinə əsasən İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. İXM-in 114.2.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarılır. Beləliklə məhkəmə, yuxarıda sadalanan halları nəzərə alıb, qanunvericiliyin tələblərini rəhbər tutaraq hesab edir ki, Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra Şöbəsi tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola üzrə Şəxs əməlində İXM-nin 528.1-ci maddəsinin tərkibi olmadığından inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Məhkəmə eyni zamanda qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, hazırkı halda Şəxs barəsində aparılan inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı əsasında verilmiş icra sənədinin icrasız qalması mənasına gəlmir və icra məmuru şəxsin qərəzli olaraq icra sənədini icra etməməsini təsdiq edən yeni sübutlar əldə etdikdən sonra yenidən inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək aidiyyatı üzrə məhkəməyə müraciət edə bilər. Göstərilənlərə əsasən və İXM-nin 53, 84, 105, 114, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra Şöbəsi tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola üzrə Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsinin tərkib əlamətləri olmadığından inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin və o qeyd edilən əməli törətməkdə təqsirsiz hesab edilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 129-cu maddəsində müəyyən edilmiş qaydada Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Zamiq Bağırov