Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(001)-2971/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(001)-2971/2025 23.05.2025 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Bağırov Zamiq Rəşid oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Hümbətov Məmmədəli Qafqaz oğlunun katibliyi, Şəxs nümayəndəsi Nümayəndə2 iştirakı ilə, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra - İXM) 430.4-cü maddəsi ilə tərtib olunmuş inzibati xəta haqqında protokol əsasında toplanmış materiala məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: Məhkəmənin icraatına Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən Şəxs barəsində İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə tərtib edilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol əsasında toplanmış material daxil olmuşdur. xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola əsasən Şəxs tərəfindən 15860,60 ABŞ dolları məbləğində vəsait bank vasitəsilə 02 mart 2023-cü il tarixində avans olaraq ölkə xaricinə köçürülmüşdür. “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü yarımbəndinin tələblərinə baxmayaraq, ödənişin aparıldığı gündən 2 (iki) il müddətində 15333,24 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan mallar (xidmət) ölkəyə idxal edilməmiş və ya həmin məbləğdə valyuta vəsaiti geri qaytarılmamışdır. Xəta 03 mart 2025-ci il tarixdə hüquqi şəxsin ünvanında törədilmişdir. Məhkəmə iclasında Şəxs nümayəndəsi Nümayəndə2 bildirmişdir ki, Şəxs tərəfindən 02 mart 2023-cü il tarixində 15860,6 ABŞ dolları məbləğində vəsait xx.xx.2021ci il tarixli, MRS-21/001 nömrəli müqaviləyə əsasən “Mirsa Elektrik SAN. ve TİC. LTD.STİ” şirkətinin hesabına köçürülmüşdür. Həmin idxal üzrə onlar öncədən ödəniş etmişlər və mallar **********5520 sorğu nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə ölkə ərazisinə gətirilmişdir. Həmin gömrük bəyannaməsində müqavilə nömrəsi səhv olaraq MRS-17/001 olaraq qeyd edilmişdir. Bununla bağlı gömrük orqanlarına müraciət edərək müqavilənin nömrəsinin MRS-21/001 olaraq düzəliş edilməsini xahiş etmişlər və gömrük bəyannaməsində qeyd olunan düzəliş olunmuşdur. Həmçinin gömrük bəyannaməsində texniki səhv olaraq çatdırılma şərti 100 kodu ilə qeyd edilmək əvəzinə 120 olaraq qeyd edilmişdir. Əslində həmin mallar əvvəlcə gəlmiş, onlar pulu mallar gəldikdən sonra ödəmişlər. Odur ki, məhkəmədən cəmiyyət barəsində aparılan inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının nümayəndəsi Nümayəndə1 tərəfindən elektron məhkəmə informasiya sisteminə əlavə edilmiş ərizədə göstərmişdir ki, "xxxx" MMC barəsində tərtib olunmuş EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol üzrə baxılan 3(001)-2971/2025 saylı inzibati işdə təqdim olunmuş sənədlərə baxış keçirilmiş və müəyyən olunmuşdur ki, 14428.82 ABŞ dolları dəyərində mallar ölkəyə idxal olunmuşdur. Açıq qalan məbləğ (904.42 ABŞ dolları) inzibati xəta tərkibi yaratmadığından iş üzrə icraata xitam verilməsinə etiraz etmirlər. İş materiallarında olan və məhkəmə tərəfindən tədqiq edilmiş: xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, Şəxs 02 mart 2023-cü il tarixdə 15860,60 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini xaricə köçürmüş, lakin 2 il müddət keçməsinə baxmayaraq 15333,24 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malları ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Buna görə də, hüquqi şəxs barəsində İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. "xxxx" ASC tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına göndərilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli məktubdan və ona əlavə edilmiş çıxarışdan görünür ki, Şəxs 02 mart 2023-cü il tarixdə 15860,60 ABŞ dolları məbləğində ödəniş etmiş, lakin malların idxalını təsdiq edən sənədləri təqdim etməmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixli əməliyyat qəbzindən görünür ki, Şəxs 15860,60 ABŞ dolları məbləğində vəsaiti xx.xx.2021-ci il tarixli, MRS-21/001 nömrəli müqaviləyə, xx.xx.2023-cü il tarixli, MRS20230052 invoysa əsasən “Mirsa Elektrik SAN. ve TİC. LTD.STİ” şirkətinin hesabına köçürmüşdür. xx.xx.2021-ci il tarixli, MRS-21/001 nömrəli müqavilədən görünür ki, alıcı Şəxs və satıcı “Mirsa Elektrik SAN. ve TİC. LTD.STİ” şirkəti arasında müqavilə bağlanmışdır. xx.xx.2023-cü il tarixli, MRS20230052 invoysdan görünür ki, Şəxs tərəfindən “Mirsa Elektrik SAN. ve TİC. LTD.STİ” şirkətindən sifariş edilmiş malların dəyəri toplam 14478,08 ABŞ dolları təşkil etmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixli invoysdan görünür ki, Şəxs tərəfindən Mirsa Elektrik SAN. ve TİC. LTD.STİ” şirkətindən sifariş edilmiş malların dəyəri toplam 3853 ABŞ dolları təşkil etmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli, **********5520 sorğu nömrəli gömrük bəyannaməsindən görünür ki, “Mirsa Elektrik SAN. ve TİC. LTD.STİ” şirkəti tərəfindən Şəxsnə MRS-21/001 nömrəli müqavilə əsasında göndərilən ümumilikdə 14428,82 ABŞ dolları dəyərində mallar ölkə ərazisinə idxal edilmişdir. Məhkəmə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxsin nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını və məhkəmə iclasında toplanmış sübutları hərtərəfli və əhatəli şəkildə tədqiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, Şəxs əməlində İXM-in 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta tərkibi olmadığından başlanılmış inzibati xəta haqqında icraata xitam verilməlidir. Belə ki, inzibati xəta haqqında protokolda 02 mart 2023-cü il tarixində Şəxs tərəfindən ölkə xaricinə köçürülmüş 15860,60 ABŞ dolları məbləğində vəsaitin 15333,24 ABŞ dolları hesabına alınan malların ölkəyə idxal edilmədiyi göstərilsə də, məhkəmə araşdırması zamanı həmin köçürmə müqabilində alınan malların ölkə ərazisinə idxal edilməsi və xx.xx.2022-ci il tarixli, **********5520 sorğu nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə bəyan edildiyi müəyyən edilmişdir. Məhkəmə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, gömrük bəyannaməsində müqavilə nömrəsi yalnış olaraq MRS-17/001 olaraq qeyd edildiyindən Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən eyniləşdirilmə aparıla bilməmiş və inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. Lakin sonra hüquqi şəxs tərəfindən gömrük orqanlarına müraciət edilməklə bəyannamədə düzəliş edilmiş və müqavilə nömrəsi MRS-21/001 olaraq qeyd edilmişdir. Bundan başqa cəmiyyət tərəfindən malların əvvəlcədən idxal edildikdən sonra vəsait xaricə köçürülmüş, lakin texniki yalnışlıq səbəbi ilə gömrük bəyannaməsində çatdırılma şərti 120 olaraq qeyd edilmişdir. Əlavə olaraq qeyd edilməlidir ki, geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Hazırki iş üzrə isə geri qaytarıldığı təsdiqi tapmayan məbləğ 904.42 ABŞ dolları təşkil edir. Həmin məbləğdə valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilməməsi isə inzibati xəta tərkibi yaratmır. İXM-in 430.4-cü maddəsinə əsasən avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə- vəzifəli şəxslər inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin on faizindən iyirmi faizinədək məbləğdə, hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. Qeyd olunanlar onu göstərir ki, xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol üzrə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmadığından xitam verilməlidir. Şəxs tərəfindən ödənilmiş 15333,24 ABŞ dolları valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə 14428,82 ABŞ dolları dəyərində müvafiq mallar idxal edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 38.1 və 430.4-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 19 dekabr 2019-cu il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmələr Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədbirlərini tətbiq edərkən inzibati xətanı törədən şəxsin təqsirini Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin tələblərinə uyğun müəyyən etməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X1 xx.xx.2016-cı il tarixli 45/1 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü bəndinə əsasən qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində (idxal hava, dəmiryol və dəniz nəqliyyatı vasitələri, habelə kosmik obyektlər ilə əlaqədar olduqda və onların təchizat müddəti 2 (iki) ildən çox olduqda müqavilədə nəzərdə tutulan təchizat müddəti bitdikdən sonra ən geci 3 (üç) ay müddətində) banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. 12.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. 53.1.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. 105.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. 114.2.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda məhkəmə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola dair inzibati xəta tərkibi olmadığından Şəxs barəsində İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir . Qeyd olunanlara əsasən və İXM-in 18.5, 40, 43, 48-50, 53, 105, 114-115 və 128- 130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola dair Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinin tərkib əlamətləri olmadığından inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 129-cu maddəsində müəyyən edilmiş qaydada Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Zamiq Bağırov