Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(001)-5152/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(001)-5152/2025 31.07.2025 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Bağırov Zamiq Rəşid oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Hümbətov Məmmədəli Qafqaz oğlunun katibliyi, Şəxs direktoru Nümayəndə2 iştirakı ilə, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra - İXM) 430.4-cü maddəsi ilə tərtib olunmuş inzibati xəta haqqında protokol əsasında toplanmış materiala məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: Məhkəmənin icraatına Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən Şəxs barəsində İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə tərtib edilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol əsasında toplanmış material daxil olmuşdur. xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola əsasən Şəxs tərəfindən 119000 Avro məbləğində vəsait bank vasitəsilə 21 iyun 2023-cü il tarixində avans olaraq ölkə xaricinə köçürülmüşdür. “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü yarımbəndinin tələblərinə baxmayaraq, ödənişin aparıldığı gündən 2 (iki) il müddətində 26344,54 Avro məbləğində vəsait hesabına alınan mallar (xidmət) ölkəyə idxal edilməmiş və ya həmin məbləğdə valyuta vəsaiti geri qaytarılmamışdır. Xəta 22 iyun 2025-ci il tarixdə hüquqi şəxsin ünvanında törədilmişdir. Məhkəmə iclasında Şəxs direktoru Nümayəndə2 bildirmişdir ki, həmin vəsait avtomobil sifarişi ilə bağlı xarici ölkəyə köçürülmüşdür. Belə ki, onlar “ASG Remscheid Autohaus” şirkətinin hesabına xx.xx.2023-cü il tarixdə 19655,46 Avro, bundan başqa 119000 Avro köçürmüşlər, xx.xx.2023-cü il tarixdə yenidən həmin şirkətin hesabına 26344,54 Avro köçürmüşlər, xx.xx.2023-cü il tarixdə isə 26344,54 Avro vəsaiti onların hesabına sözügedən şirkət geri qaytarmışdır. Odur ki, məhkəmədən inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının nümayəndəsi Nümayəndə1 tərəfindən elektron məhkəmə informasiya sisteminə əlavə edilmiş ərizədə göstərmişdir ki, "xxxx" MMC barəsində tərtib olunmuş EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol üzrə baxılan 3(001)-5152/2025 saylı inzibati işdə yeni təqdim olunmuş sənədlərə baxış keçirilmiş və müəyyən olunmuşdur ki, inzibati xətanın bilavasitə predmeti olmuş valyuta vəsaiti xx.xx.2023-cü il tarixdə MMC-nin "xxxx" ASC-də olan hesabına geri qaytarılmışdır. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məlumat verilməsinə baxmayaraq Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı nümayəndəsinin məhkəmə iclasında iştirakını təmin etməmiş, işə baxılmanın təxirə salınması barədə vəsatət verməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə iş baxılmanı mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə tərəfindən tədqiq edilmiş: "xxxx" QSC tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına göndərilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli məktubdan və ona əlavə edilmiş çıxarışdan görünür ki, Şəxs 21 iyun 2023-cü il tarixdə 119000 Avro vəsaiti xaricə köçürmüş həmin vəsaitin 26344,54 Avro məbləğində hissəsi hesabına alınan malların idxalını təsdiq edən sənədləri təqdim etməmişdir. Həmin vəsait 124 nömrəli, xx.xx.2023-cü il tarixli invoysa əsasən “ASG Remscheid Autohaus” şirkətinin hesabına köçürülmüşdür. 124 nömrəli, xx.xx.2023-cü il tarixli invoysdan görünür ki, Şəxs “ASG Remscheid Autohaus” şirkəti tərəfindən satılan avtomobilin invoys qiyməti 138655,46 avro olaraq göstərilmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixli, **********1164 saylı gömrük bəyannaməsindən görünür ki, “ASG Remscheid Autohaus” şirkəti tərəfindən Şəxsnə göndərilən malın ümumi invoys dəyəri 138655,46 Avro təşkil etmişdir. Məhkəməyə təqdim edilmiş çıxarışdan görünür ki, Şəxs “ASG Remscheid Autohaus” şirkətinin hesabına xx.xx.2023-cü il tarixdə, 19655,46 Avro və 119000 Avro; xx.xx.2023-cü il tarixdə yenidən həmin şirkətin hesabına 26344,54 Avro köçürmüş, xx.xx.2023-cü il tarixdə isə 26344,54 Avro vəsait geri qaytarılmışdır. “Birbank Biznes” tətbiqindən olan çıxarışlardan görünür ki, “ASG Remscheid Autohaus” şirkəti Şəxs hesabına 26344,54 Avro vəsait köçürmüşdür. Məhkəmə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxsin nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını və məhkəmə iclasında toplanmış sübutları hərtərəfli və əhatəli şəkildə tədqiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, Şəxs əməlində İXM-in 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta tərkibi olmadığından başlanılmış inzibati xəta haqqında icraata xitam verilməlidir. Belə ki, inzibati xəta haqqında protokolda 21 iyun 2023-cü il tarixində Şəxs tərəfindən ölkə xaricinə köçürülmüş 119000 Avro vəsaitin 26344,54 Avro təşkil edən hissəsi hesabına alınan malların ölkəyə idxal edilmədiyi göstərilsə də, məhkəmə araşdırması zamanı Şəxs tərəfindən tərəfindən xaricə köçürülmüş vəsait hesabına alınmış malların idxal edilməməsi, o cümlədən valyuta vəsaitinin qaytarılmaması istisna olunmuşdur. Belə ki, 124 nömrəli, xx.xx.2023-cü il tarixli invoysa əsasən Şəxs “ASG Remscheid Autohaus” şirkətindən 138655,46 Avro dəyərində “Land Rover” markalı, “Range Rover D350 HSE “22” “Pano” Voll” “ACC” modelli avtomobil sifariş etmişdir. Bununla bağlı olaraq Şəxs “ASG Remscheid Autohaus” şirkətinin hesabına xx.xx.2023-cü il tarixdə müvafiq olaraq 19655,46 Avro və 119000 Avro olaraq iki dəfə, xx.xx.2023-cü il tarixdə isə 26344,54 Avro olmaqla, ümumilikdə 165000 Avro köçürmüşdür. xx.xx.2023-cü il tarixdə isə “ASG Remscheid Autohaus” şirkəti 26344,54 Avro vəsaiti Şəxs hesabına geri qaytarmışdır. Geri qaytarılan məbləğ çıxıldıqda “ASG Remscheid Autohaus” şirkətinə Azərbaycan Respublikasından köçürülmüş vəsait 138655,46 Avro təşkil edir. Həmin vəsait hesabına isə “Land Rover” markalı, “Range Rover” modelində nəqliyyat vasitəsi alınmış və xx.xx.2023-cü il tarixli, **********1164 saylı gömrük bəyannaməsi ilə ölkəyə idxal olunmuşdur. Göründüyü kimi, Şəxs “ASG Remscheid Autohaus” şirkəti hesabına köçürdüyü vəsait hesabına mal alınaraq ölkəyə idxal olunmuş, geri qalan vəsait isə Şəxs hesabına qaytarılmışdır. İXM-in 430.4-cü maddəsinə əsasən avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə- vəzifəli şəxslər inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin on faizindən iyirmi faizinədək məbləğdə, hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. Qeyd olunanlar onu göstərir ki, xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol üzrə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmadığından xitam verilməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 38.1 və 430.4-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 19 dekabr 2019-cu il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmələr Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədbirlərini tətbiq edərkən inzibati xətanı törədən şəxsin təqsirini Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin tələblərinə uyğun müəyyən etməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X1 xx.xx.2016-cı il tarixli 45/1 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü bəndinə əsasən qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində (idxal hava, dəmiryol və dəniz nəqliyyatı vasitələri, habelə kosmik obyektlər ilə əlaqədar olduqda və onların təchizat müddəti 2 (iki) ildən çox olduqda müqavilədə nəzərdə tutulan təchizat müddəti bitdikdən sonra ən geci 3 (üç) ay müddətində) banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10000 (on min) Avro ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. 12.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. 53.1.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. 105.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. 114.2.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda məhkəmə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola dair inzibati xəta tərkibi olmadığından Şəxs barəsində İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və İXM-in 18.5, 40, 43, 48-50, 53, 105, 114-115 və 128- 130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola dair Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinin tərkib əlamətləri olmadığından inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 129-cu maddəsində müəyyən edilmiş qaydada Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Zamiq Bağırov