Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(001)-7687/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(001)-7687/2025 21.10.2025 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Nəsibov Samir Nadir oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Nəbiyev Samir Cəmşid oğlunun katibliyi, Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra Şöbəsinin böyük icra məmuru X2, icra sənədi üzrə tələbkar Zərərçəkmiş şəxs, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs iştirakları ilə, xx xxxxx 1984-cü il tarixdə Şamaxı şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, subay, ali təhsilli, xidmətçi işləyən, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmaqla, həmin ünvanda yaşayan Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (İXM) 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməsinə dair tərtib edilmiş protokola açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra Şöbəsinin böyük icra məmuru X3 Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 25 fevral 2025-ci il tarixli, 2(001)-512/2025 saylı icra sənədi üzrə borclu Şəxs barəsində İXM-nin 528.1-ci maddəsi ilə 21 oktyabr 2025-ci il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək baxılması üçün məhkəməyə göndərmişdir. Həmin icra sənədinə əsasən, 29 avqust 2024-cü il tarixdən başlayaraq Şəxs tərəflərin birgə nikahından doğulmuş 02 avqust 2013-cü il təvəllüdlü X6 və 03 yanvar 2021-ci il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanmaları üçün sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla hər ay hər uşaq üçün ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin 0,62 misli həddində alimentin tutularaq Zərərçəkmiş şəxs ödənilməsi qərara alınmışdır. Həmçinin, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin alimentin tutulmasına dair daha öncəki, yəni 27 mart 2018-ci il tarixli, 2(001)-1082/2018 saylı icra vərəqəsinə əsasən, 02 avqust 2013-cü il təvəllüdlü X5 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün 26 oktyabr 2017-ci il tarixdən başlayaraq Şəxs hər ay 137 manat sabit pul məbləğində alimentin Zərərçəkmiş şəxs ödənilməsi qərara alınmışdır. Bundan başqa, həmin məhkəmənin 13 mart 2025-ci il tarixli, 2(001)-1230/2025 saylı qətnaməsinə əsasən, Şəxs 03 yanvar 2021-ci il təvəllüdlü X4 bioloji atası olmaması faktı müəyyən edilmişdir. İnzibati xəta haqqında protokol onunla əsaslandırılmışdır ki, xx.xx.2025-ci il tarixli icra sənədi üzrə borclu Şəxs xx.xx.2024-cü il tarixdən başlayaraq Aylin adlı uşağın saxlanması üçün 14 ay üzrə 3472 manat, həmçinin əvvəlki icra sənədi üzrə qalıq olaraq 4829 manat, beləliklə ümumilikdə 8301 manat ödənilməmiş aliment borcu mövcuddur. Məhkəmə iclasında icra məmuru izahatında göstərdi ki, alimentlə bağlı məhkəmənin əvvəlki icra sənədi üzrə 18 aprel 2018-ci il tarixdə icraata başlamaq haqqında qərar qəbul edilmiş, tələbin könüllü icrasında dair bildirişlə birlikdə borcluya göndərilmişdir. Bundan sonra borclu təxminən 2 dəfə icra şöbəsinə dəvət olunmuş, alimenti ödəməsi tələb olunmuşdur. Lakin, heç bir ödəniş edilməməklə birlikdə, borclu çağırışlardan yayınmış, uzun müddət telefonlara cavab verməmiş, İcra Şöbəsinə gəlməmiş, buna görə də barəsində axtarış elan edilmişdir. Sonradan alimentin artırılması ilə bağlı ikinci, yəni 25 fevral 2025-ci il tarixli icra sənədi icraata daxil olduqdan sonra müəyyən edilmişdir ki, tərəflər 2021-ci ilin yanvar ayından 2024-cü ilin avqust ayınadək birlikdə yaşayıblar. Buna görə də, tələbkar 2020-ci ilin dekabr ayınadək yığılmış, habelə 2024-cü ilin avqust ayından bəri yığılmış aliment borcunu tələb etmiş, əvvəlki icra sənədi üzrə Aylin adlı uşağa görə yığılmış aliment borcu 337 manat ödəniş çıxılmaqla 4829 manat olaraq müəyyənləşdirilmiş, ikinci icra sənədi üzrə aliment borcu isə 3472 manat olmuşdur. Hər iki icra sənədi bir icraatda birləşdirilmiş, tələbkar alimenti tələb etdiyindən və borclu axtarış vasitəsilə İcra Şöbəsinə gətirildiyindən, barəsində hazırki protokol tərtib edilmişdir. Məhkəmə iclasında borclu Şəxs izahatında göstərdi ki, əvvəlki qətnamə ilə aliment məbləği müəyyənləşdirildikdən sonra o, cəmi 337 manat ödəniş etmişdir. Sonradan tələbkarla münasibətləri bərpa olmuş, bir yaşamağa başlamışlar. Ona görə də, həmin müddətdə aliment ödəməmişdir. Lakin, 2024-cü ildə yenidən ayrılmışlar. Həmçinin, məhkəmə qərarı ilə ikinci uşaqlarının atasının o olmadığı müəyyənləşmiş, hazırda o, birinci uşağın da atası olub-olmadığını mübahisələndirir və bununla bağlı məhkəməyə müraciət edəcəkdir. Bu şübhələrinə görə aliment ödəməmişdir. Digər tərəfdən, hazırda aylıq təxminən 500 manat pul qazanır, aliment borcunu hər ay 500 manat olmaqla ödəyə bilər. Sonda Şəxs məhkəmədən izahatında göstərilənlərin nəzərə alınmasını xahiş etdi. Məhkəmə iclasında tələbkar Zərərçəkmiş şəxs izahatında göstərdi ki, borclu indiyədək aliment borcundan cəmi 337 manat ödəniş etmişdir. Hazırki yığılmış borcunun hər ay azı 500 manat olmaqla ödənilməsinə razıdır. İş materiallarından görünür ki, məhkəmənin yuxarıda göstərilən hər iki icra sənədi 18 mart 2025-ci il tarixdə bir icraatda birləşdirilmişdir. Tələbkar İcra Şöbəsinə ünvanladığı 04 aprel 2025-ci il tarixli ərizəsində xx.xx.2017-ci il tarixdən xx.xx.2020-ci il tarixədək yığılmış 4829 manatın, habelə ikinci icra sənədi üzrə yığılmış borcun ödənilməsini tələb etdiyini bildirmişdir. 21 may 2025-ci il tarixdə icra məmuru tərəfindən borclunun axtarılması barədə qərar qəbul edilmişdir. 21 oktyabr 2025-ci il tarixdə İcra Şöbəsinə verdiyi izahatında icra sənədini icra etməməsinə səbəb olaraq borclu işləmədiyini və tələbkarın ona xəyanət etdiyini göstərmişdir. Tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə proses iştirakçılarını dinləyib, inzibati xəta haqqında işin materiallarını nəzərdən keçirərək hesab edir ki, tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında protokol əsaslıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 129-cu maddəsinin İ və İİ hissələrinə görə məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir. Məhkəmə qərarının icra olunmaması qanunla müəyyən edilmiş məsuliyyətə səbəb olur. Məhkəmə qərarlarının icrasının məcburiliyi “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” qanunun 5-ci maddəsində də əks olunmuşdur. Həmin maddəyə əsasən məhkəmələr baxılmış işlər üzrə Azərbaycan Respublikası adından qətnamələr, hökmlər, qərardadlar və qərarlar çıxarırlar. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qanuni qüvvəyə minmiş bu qərarlar Azərbaycan Respublikası ərazisində bütün fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən mütləq, vaxtında və dəqiq icra olunmalıdır. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarlarının icra edilməməsi Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş məsuliyyətə səbəb olur. Borclunu müəyyən hərəkətləri etməyə və ya müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə məcbur edən icra sənədi üzrə icraata başladıqdan sonra, icra məmuru icra sənədində göstərilmiş hərəkətlərin borclu tərəfindən könüllü icrası üçün müddət təyin edir. Belə ki, “İcra haqqında” Qanunun 8.2-ci maddəsinə görə icra məmuru icra sənədini aldığı vaxtdan üç gün müddətində icraata başlamaq haqqında qərar qəbul etməlidir. Həmin qərarda icra məmuru icra sənədində göstərilmiş tələblərin borclu tərəfindən könüllü icrası üçün məhkəmənin qərarında digər icra müddəti müəyyən edilməyibsə, icraata başlanıldığı vaxtdan ən çoxu on gün müddət təyin edir və bu barədə borcluya bildiriş verir. Bildirişdə həmin müddət başa çatdıqdan sonra göstərilən tələblərin məcburi qaydada icra ediləcəyi göstərilir. Borclu tərəfindən müəyyən olunmuş on günlük müddət ərzində məhkəmə aktı könüllü icra olunmadıqda icra məmuru həmin Qanunun 43.1-ci maddəsində əks olunmuş borclunun əmlakı üzərinə həbs qoymaq və onu satmaq yolu ilə tələbin əmlaka yönəldilməsi; tələbin borclunun əmək haqqına, pensiyasına, təqaüdünə və sair gəlirlərinə yönəldilməsi; tələbin borclunun üçüncü şəxslərdə olan pul vəsaitlərinə və digər əmlakına yönəldilməsi; icra sənədində göstərilmiş müəyyən əşyaların borcludan götürülüb tələbkara verilməsi və ya Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq icra sənədinin icrasını təmin edən başqa məcburi icra tədbirlərinə müraciət etməlidir. Qanunverici “İcra haqqında” Qanunun 82-ci maddəsində icra sənədi icra edilmədiyi halda inzibati və cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmanın xüsusi qaydasını da müəyyən etmişdir. Həmin Qanunun 82.1-ci maddəsinə görə borclunu müəyyən hərəkətləri etməyə və ya müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə məcbur edən icra sənədi icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə üzrsüz səbəbdən icra olunmadıqda, icra məmuru borclunun Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada inzibati məsuliyyətə cəlb olunması üçün inzibati xəta haqqında protokol tərtib edir və onu işin digər materialları ilə birlikdə müvafiq məhkəməyə göndərir. Həmçinin icra məmuru tərəfindən borcluya icra üçün yeni müddət təyin edilir. Qanunun mənasına görə İXM-in 528.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan məsuliyyət o vaxt yaranır ki, borclu icra sənədindəki tələbin üzrsüz səbəbdən icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə icra edilməməsinə və ya icra məmurunun məhkəmə və ya başqa dövlət orqanlarının qərarlarının icrası ilə əlaqədar digər qanuni tələblərinin yerinə yetirilməsin. Bu mənada məhkəmə aktlarını icra etməmə yalnız qərəzli olduqda İXM-in 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta tərkibini yaradır. İcra etməmə o halda qərəzli olur ki, borclunun məhkəmə qərarının icrası üçün faktiki imkanlarının olması müəyyən edildiyi halda, o məhkəmə aktının tələbini icra etmir və ya məhkəmə aktlarının icrasını mümkünsüz etməyə yönələn hərəkətlərini davam etdirir. İşin qərarın təsviri hissəsində təsvir edilmiş hallarından görünür ki, borclu 26 oktyabr 2017-ci il tarixdən ödənilməli aliment borcundan indiyədək cəmi 337 manat ödəniş etmiş, bir müddət tələbkarla faktiki ailə münasibətlərində yaşasalar da, sonradan ikinci uşaqlarının atası olmadığı əsasını gətirərək birinci uşağa görə də alimenti ödəməkdən imtina etmişdir. Digər tərəfdən, hazırki məhkəmə iclasında birinci uşaqla bağlı da atalıq faktını mübahisələndirəcəyini qeyd etmiş, beləliklə, məhkəmənin qanuni qüvvədə olan qətnaməsi ilə müəyyənləşdirilmiş aliment borcunu ödəmək niyyətində olmadığını ifadə etmişdir. Məhkəmə onu da qeyd edir ki, tələbkar yığılmış aliment borcunun bundan sonra hər ay 500 manat olmaqla ödənilməsi şərtini irəli sürdüyü halda borclunun bu şərti qəbul etməsi borclunun inzibati məsuliyyətdən azad olunması üçün əsas hesab edilə bilməz. Belə ki, İXM-in 528.1-ci maddəsinin “Qeyd” hissəsinə əsasən bu Məcəllənin 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmiş borclu müvafiq icra sənədini həmin inzibati xəta haqqında iş üzrə məhkəmə qərar qəbul edənədək icra etdikdə inzibati məsuliyyətdən azad olunur. Eyni zamanda məhkəmə hesab edir ki, borclu məhkəmədə verdiyi izahatında ilk öncə alimenti ödəməməsinin səbəbi kimi tələbkarla birgə nigahlarından doğulmuş X5 onun bioloji qızı olması barədə şübhələri olduğunu və bu məsələni də məhkəmədə mübahisələndirmək üçün hazırlıq gördüyünü bildirsə də, sonradan X1 üçün hər ay 500 manat ödəyəcəyini bildirmişdir. Məhkəmənin borclunun ziddiyyətli ifadələrinə qiymət verərək, o qənaətə gəlir ki, borclunun alimenti hər ay 500 manat olmaqla ödəyəcəyi barədə vədi məhz inzibati məsuliyyətdən yayınma məqsədi daşıyır. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, borclu barəsində təsir tədbirləri görülməlidir. Belə ki, icra sənədinin icra olunmaması tələbkarın qanunla qorunan mənafelərinin və pozulmuş hüquqlarının real müdafiəsi müddətini uzadır. Məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutların və onların məcmusunun tam, hərtərəfli və obyektiv baxılmasına əsaslanmaqla belə nəticəyə gəlir ki, borclu Şəxs İXM-in 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirliliyi iş materiallarında olan sübutlarla tam sübuta yetirilmişdir. Onun əməli düzgün olaraq İXM-in 528.1-ci maddəsi ilə tövsif edilmişdir. Onun hərəkətlərinə münasibətdə əməlin inzibati xəta olmasını aradan qaldıran hallar, həmçinin inzibati məsuliyyətindən azad edilməsi üçün əsaslar yoxdur. Odur ki, təqsiri tam sübuta yetirildiyinə görə inzibati məsuliyyətinə cəlb edilməli və tənbeh edilməlidir. Məhkəmə Şəxs inzibati tənbeh təyin etmək məsələsini həll edərkən qanunun aşağıdakı prinsip və müddəalarını rəhbər tutur: İXM-in 9.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətanın xarakterinə, onun törədilməsi hallarına uyğun, qanuni və əsaslı olmalıdır. Məhkəmə inzibati tənbeh tətbiq edilərkən xətanın xarakterini, inzibati xəta törədən səxsin şəxsiyyətini, onun təqsirinin dərəcəsini, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Məhkəmə, Şəxs məsuliyyətini yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hal müəyyən etmir. Məhkəmə, Şəxs törətdiyi inzibati xətanın xarakterini, tələbkarın, xüsusən də uşağın mənafeyini və icra sənədinin icra olunmamasının tələbkarın və uşağın qanunla qorunan mənafeyinin və pozulmuş hüquqlarının real müdafiəsi müddətini uzatdığını nəzərə alaraq hesab edir ki, Şəxs yalnız inzibati həbs növündə tənbeh təyin etməklə tənbehin məqsədlərinə nail olmaq olar. Barəsində inzibati icraat aparılan şəxsə inzibati həbslə əlaqədar olmayan cərimə tənbehinin təyin edilməsi isə məqsədəmüvafiq deyildir. Belə ki, onun inzibati məsuliyyətə cəlb edildiyi xəta özlüyündə pul məbləğinin ödənilməməsi ilə bağlıdır. İXM-in 12.1-ci maddəsinə əsasən həmin Məcəllə ilə qorunun ictimai münsaibətlərə qəsd edən, hüquqa zidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyasızlıqdan törədilən) inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. İXM-in 21-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. İXM-in 31.1-ci maddəsinə əsəsən inzibati xətaya görə tənbeh İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uyğun olaraq tətbiq edilir. İXM-in 528.1-ci maddəsinə əsasən icra sənədindəki tələbin üzrsüz səbəbdən icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə icra edilməməsinə və ya icra məmurunun məhkəmə və ya başqa dövlət orqanlarının qərarlarının icrası ilə əlaqədar digər qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə görə fiziki şəxslər beş yüz manatdan min manatadək məbləğdə cərimə edilir və ya işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. İXM-nin 34.1-ci maddəsinə uyğun olaraq bu Məcəllənin Xüsusi hissəsində inzibati xətanın törədilməsinə görə müəyyən edilən inzibati tənbehin yalnız yuxarı həddi müəyyən edildikdə, tətbiq edilən inzibati tənbeh onun yuxarı həddinin dörddə birindən az ola bilməz. Beləliklə, məhkəmə inzibati xətanın xarakterini, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən halları, onun təqsirinin dərəcəsini, əmlak vəziyyətini, habelə məsuliyyətini yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların olmamasını nəzərə alaraq hesab edir ki, Şəxs İXM-in 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinib, barəsində inzibati həbs növündə tənbeh tədbiri tətbiq edilməli və inzibati həbsin əvvəli 21 oktyabr 2025-ci il tarixdən hesablanmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və İXM-in 40, 43, 48-51, 61, 73, 114, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə R A R A A L D İ: Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinib, 15 (on beş) gün müddətə inzibati həbs edilsin. Həbsdə saxlama müddətinin əvvəli 21 oktyabr 2025-ci il tarixdən hesablansın. Qərarın icrası Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinin İnzibati Həbs olunanların Saxlanma Məntəqəsinə həvalə edilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 129-cu maddəsində müəyyən edilmiş qaydada Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən Samir Nəsibov