Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(003)-8/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(003)-8/2021 01.02.2021 BAKI ŞƏHƏRİ XƏZƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əkbərov Tərlan Xanəli oğlunun sədrliyi Məhkəmə iclasının katibi Qasımova Leyla Nurəddin qızının katibliyi, Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs və Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Narkoloji X7 nümayəndəsi X1 iştirakları ilə xx xxxxxx 1995-ci il tarixdə Bakı şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, orta təhsilli, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olan, Bakı şəhəri Xəzər rayonu Buzovna qəsəbəsi BAİB ünvanında yaşayan Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə Azərbaycan Respublikasının İXM-nin) 333.1-ci maddəsi ilə Bakı şəhəri BPİ Dövlət X5 daxil olmuş inzibati xəta haqqında protokola baxaraq, müəyyən etdi: Bakı şəhəri BPİ DYPİ-nin yol-patrul xidməti baş inspektoru, polis leytenantı X4 tərəfindən xx xxxx 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası İXM-nin 333.1 və 329.1-ci maddələri ilə tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, Şəxs xx xxxx 2020-ci il tarixdə “BMW 316” minik markalı **-CL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili sərxoş halda idarə etmişdir. Bakı şəhəri BPİ Dövlət X10 tərəfindən Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İXM-nin 333.1-ci maddəsi ilə tərtib edilmiş xx xxxx 2020-ci il tarixli, İXP ******* nömrəli protokol baxılması üçün Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir. Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 3(003)-706/2020 nömrəli, xx xxxxxx 2020ci il tarixli qərarı ilə Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İXM-nin 333.1-ci maddəsi ilə başlanılmış iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmadığından xitam verilmişdir. xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixdə qeyd olunan qərardan Bakı şəhər BPİ Dövlət X6 rəisi, polis polkovniki Rəşid Piriyev şikayət vermişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 3(003)-1679/2020 nömrəli, xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli qərarı ilə Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 3(003)-706/2020 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli qərarı ləğv edilmiş və inzibati xəta haqqında iş yenidən baxılması üçün məhkəməyə göndərilmişdir. Bakı şəhəri BPİ Dövlət X9 məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada poçt vasitəsi ilə dəfələrlə bildiriş göndərilmiş, lakin Bakı şəhəri BPİ Dövlət X6 nümayəndəsi məhkəməyə gəlməmiş və ondan işə baxılmasının təxirə salınması barədə vəsatət daxil olmamışdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İXM-nin 61.3-cü maddəsinə əsasən Bakı şəhəri BPİ Dövlət X6 nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmədə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, xx xxxx 2020-ci il tarixdə “BMW 316” minik markalı **-CL-*** qeydiyyat nömrə nişanlı avtomobillə Xəzər rayonunda hərəkətdə olarkən heç bir qanun pozuntusuna yol vermədiyi halda Dövlət yol polisinin əməkdaşları tərəfindən saxlanılaraq alkoqollu içki qəbul edib-etməsi soruşulmuş, o da bir gün əvvəl pivə içdiyini etiraf etmişdir. Bundan sonra polis əməkdaşı onun içkili olub-olmamağını yoxlamaq üçün “alkotester” adlanan aparata üfürməsini tələb etmiş və o, həmin aparata nəfəsini verdikdən sonra polis əməkdaşı onun içkili olduğunu və alkoqolun 0,691 promil (saat 09:53) olduğunu demişdir. Vəziyyəti belə gördükdə, o, polis əməkdaşlarından alkotestrin mənşəyini, həmçinin sertifikatının olub-olmadığını soruşmuş, hazırda sərxoş olmadığını, dünəndən içdiyi pivənin isə onun indi nəqliyyat vasitəsini normal idarə etməsinə mane olmadığını bildirməsinə baxmayaraq, polis əməkdaşı onun barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmişdir. Həmin vaxt yol polisi əməkdaşının təkidi və diktəsi ilə izahat yazmış, polislə arasında hər hansı bir gərginliyin yaşanmaması, həm də tibbi müayinə məqsədi ilə həkimə aparılacağı bildirildiyi üçün buna etiraz etmədiyini bildirmişdir. O, həm də özünə arxayın olduğu üçün düşünmüşdür ki, tibbi müayinədən keçirildikdən sonra kimin haqlı olduğu sübut olunacaqdır. Polis əməkdaşından izahatında nə yazmasını soruşduqda ona bildirmişdir ki, “dünən axşam az miqdarda pivə içdiyimə görə avtomaşını digər şəxsin idarə etməsinə etiraz etmirəm” yazsın. Sonra həmin polis əməkdaşı “sür, bir az irəlidə gözlə, gəlib sənədlərini verəcəyəm” bildirmişdir. Az sonra başqa bir polis əməkdaşı gəlib maşına əyləşmiş, həmin polis əməkdaşı da ona bildirmişdir ki, “bir az da irəlidə gözlə, indi gəlib səni həkimə aparacayıq”, ancaq onu tibbi müayinəyə aparmaq əvəzinə, avtomaşını Qala qəsəbəsindəki cərimə meydançasına aparmışlar. Sonda Xəzər RPİ DYPİ-nin əməkdaşı ona “səni şəhər polisi saxlamışdır və o, bura gəlməyəcəkdir” dedikdə, o, başa düşmüşdür ki, onu tibbi müayinədən keçmək üçün həkimə aparmayacaqlar. Dərhal “102” xidmət mərkəzinə zəng vurmuş, özü tibbi müayinədən keçmək üçün Narkoloji Mərkəzə müraciət etmiş və BDYPİ-nin rəisi cənab Ramiz Zeynalovun adına bu hadisə ilə bağlı şikayət ərizəsi yazmışdır. Narkoloji Mərkəzdə tərtib edilmiş xx xxxx 2020-ci il tarixli, 1/3844 saylı “Sərxoşluq hallarının bütün növlərinin təyini məqsədi ilə aparılan tibbi müayinə” protokoluna onun ifadəsi əsasında “Dünən 200 qr pivə içib”, YPX əməkdaşının tərtib etdiyi xx xxxx 2020-ci il tarixli, 00162 saylı “Sərxoşluq vəziyyətini müəyyən etmək üçün xüsusi texniki vasitədən istifadə etmək haqqında” protokolda “axşamdan az miqdarda pivə qəbul etdiyini etiraf etməsi və birinci insitansiya məhkəməsində isə nəqliyyat vasitəsini alkoqoldan istifadə edərək sərxoş vəziyyətdə idarə etmədiyini bildirmişdir. Həkim ondan nə içdiyini və dəqiq nə qədər miqdarda içdiyini (qəbul etdiyini) soruşmuş, o da həkimin sorğusunu cavablandırmışdır. Əgər YPX-nin əməkdaşı da ona həkimin verdiyi sualları versəydi, ona da eyni cavabı verəkmiş. O, özü də spirtli içki qəbul edib sükan arxasına oturmağın qəti əleyhinədir. Hesab edir ki, onun barəsində inzibati xəta haqqında həmin protokol aldatma yolu ilə qərəzli şəkildə tərtib edilmişdir, hərəkətlərində inzibati xəta tərkibi yoxdur, buna görə də iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etdi. Məhkəmədə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Narkoloji X7 nümayəndəsi X2 göstərdi ki, Azərbaycan Respublikası İXM-nin 333-cü maddəsinin “Qeyd” hissəsinin 1ci bəndində göstərildiyi kimi, xüsusi texniki vasitə qanda alkoqolun konsentrasiyasının 0,3 promilli və daha artıq olmasını göstərdiyi halda, bu, şəxsin sərxoşluq vəziyyətində olduğu hesab edilir. Yəni sürücünün 1 litr qanında 0,3 qram və ya daha artıq təmiz etil spirti olarsa, o, sərxoş sayılır. Alkotestrlə isə qanda spirtin miqdarı müəyyənləşdirilə bilməz. Hadisədən təxminən 10 saat əvvəl spirtli içki qəbul etmiş şəxsin qanında bir saat ərzində spirtli içkinin miqdarı 150-200 promil azala bilər, həmin vaxt polis əməkdaşlarının protokolda göstərdikləri miqdarda promilin alkotestrlə aşkar edilməsi mümkünsüzdür. Tibbi jurnallardakı məqalələrdən və həkim-narkoloqların yazılarından (müsahibələrindən) məlumdur ki, spirtli içki 6-12 saat ərzində bədəndən təmizlənir, həm də orqanizmin ayılma müddəti qəbul edilən içkinin növündən, dərəcəsindən və miqdarından (həcmindən), nə ilə içilməsindən (yediyimiz yeməklərdən) və orqanizmin fərdi göstəricilərindən (məsələn: çəki, qara ciyərin vəziyyəti və s.) asılıdır. Məhkəmə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin və Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Narkoloji X7 nümayəndəsinin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb hesab edir ki, Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikası İXM-nin 333.1-ci maddəsində göstərilən əlamətlər yoxdur və buna görə onun barəsində başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, iş materiallarına olan xx xxxx 2020-ci il tarixli Sərxoşluğun müəyyən edilməsi üçün alkotester adlanan aparatın göstəricisindən görünür ki, Şəxs alkoqol sərxoşluğu 0,691 promil olması (saat 09:53) aşkar edilmişdir. İş materiallarına olan xx xxxx 2020-ci il tarixli, 1/3844 nömrəli Sərxoşluq hallarının bütün növlərinin təyini məqsədi ilə aparılan tibbi müayinə protokolundan görünür ki, Şəxs alkoqol sərxoşluğu 0,00 promil olması (saat 11:50) aşkar edilmişdir. İş materiallarında olan sərxoşluq vəziyyətini müəyyən etmək üçün xüsusi texniki vasitədən istifadə etmək haqqında protokoldan görünür ki, Şəxs öz xətti ilə yazmışdır ki, “mən Şəxs özümü normal hiss edirəm. Axşamdan az miqdarda pivə qəbul etmişdim. Aparata hava verdim, maşını yaxın qohumuma verə bilərəm. Həkimə getməyə ehtiyac yoxdur”. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 333.1-ci maddəsinə görə Nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququ olan şəxs tərəfindən nəqliyyat vasitəsini alkoqoldan, narkotik vasitələrdən, psixotrop maddələrdən və ya güclü təsir göstərən digər maddələrdən istifadə olunması nəticəsində sərxoş vəziyyətdə idarə edilməsinə görə - dörd yüz manat məbləğində cərimə edilir və ya nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququ altı aydan bir ilədək müddətə məhdudlaşdırılır. Həmin Məcəllənin 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətaların törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizlik) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Həmin Məcəllənin 8.1-ci maddəsinə əsasən, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. Həmin Məcəllənin 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. Həmin Məcəllənin 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll olunur. Həmin Məcəllənin 12-ci maddəsinə görə bu Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. Həmin Məcəllənin 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 75-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərin icraatı üzrə - inzibati xəta hadisəsi (inzibati xəta törədilmişdirmi), inzibati xəta törətmiş şəxs, inzibati xəta törətməkdə şəxsin təqsiri, inzibati məsuliyyəti ağırlaşdıran və yüngülləşdirən hallar, inzibati xəta nəticəsində vurulan zərərin xarakteri və miqdarı, inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraatı rədd edən hallar, işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər hallar, habelə inzibati xətanın törədilməsinə kömək edən səbəblər və şərait müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 76.1-ci maddəsinə əsasən İnzibati xətanın olubolmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. Məhkəmə Şəxs öz xətti ilə sərxoşluq vəziyyətini müəyyən etmək üçün xüsusi texniki vasitədən istifadə etmək haqqında protokolda “özünü normal hiss etməsi, axşamdan az miqdarda pivə qəbul etməsi” yazılanlara münasibətdə qeyd edir ki, iş materiallarına əlavə edilmiş sənədlərdən görünür ki, Şəxs tərəfindən verilmiş izahatda sərxoş olması etiraf edilməmiş və onun tərəfindən spirtli içkinin bir gün qabaq qəbul edildiyi göstərilmişdir. Həmin izahatdan da görünür ki, şəxs sərxoş olması barədə tərtib edilmiş protokola etiraz məzmununda izahat vermişdir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, xx xxxx 2020-ci il tarixdə sərxoşluğun müəyyən edilməsi üçün alkotester adlanan aparatın göstəricisində Şəxs alkoqol sərxoşluğunun 0,691 promil olması (saat 09:53) qeydə alınmışdır. Daha sonra Şəxs həmin gün saat 11:50-də Səhiyyə Nazirliyi “Respublika Narkoloji Mərkəzi”nə özü müraciət etmiş və müayinədən keçmişdir. Müayinənin nəticəsi olaraq onun qanında alkoqolun miqdarının 0,00 promil olduğu aşkar edilmişdir. Həmçinin, araşdırma zamanı Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Narkoloji X7 nümayəndəsinin izahatı ilə müəyyən edilmişdir ki, alkotestrlə qanda spirtin miqdarı müəyyənləşdirilə bilməz, eyni zamanda hadisədən təxminən 10 saat əvvəl spirtli içki qəbul etmiş şəxsin qanında bir saat ərzində spirtli içkinin miqdarı 150-200 promil azala bilər, həmin vaxt polis əməkdaşlarının protokolda göstərdikləri miqdarda promilin alkotestrlə aşkar edilməsi mümkünsüzdür, çünki spirtli içki 6-12 saat ərzində bədəndən təmizlənir, həm də orqanizmin ayılma müddəti qəbul edilən içkinin növündən, dərəcəsindən və miqdarından (həcmindən), nə ilə içilməsindən (yeyilən yeməklərdən) və orqanizmin fərdi göstəricilərindən (məsələn: çəki, qara ciyərin vəziyyəti və s.) asılıdır. Yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, Şəxs barəsində tərtib edimiş xx xxxx 2020-ci il tarixli, İXP ******* saylı protokol əsaslı olmamışdır. Belə ki, qeyd edilən ziddiyyətli hallar isə hər iki müayinə arasında olan zaman kəsimi ilə bağlıdır. İlkin olaraq alkotester adlanan aparatın göstəricisi 09:53-də, sonrakı müayinə isə 11:50-də keçirilmiş və göründüyü kimi, hər iki müayinə arasındakı zaman kəsimi təxminən 2 saatdır. Hər saatda qanda alkoqolun miqdarının 0,15-0,20 promil aşağı düşməsi nəzərə alındıqda isə Şəxs sonuncu müayinə zamanı qanında müəyyən qədər alkoqol göstəricisi (təxminən 0,290-0,390 aralığında) olmalı olduğu halda, qanında alkoqolun miqdarı 0,00 promil olmuşdur. Şəxs qanında alkoqolun aşkar edilməməsi hər saatda qanda alkoqolun miqdarının düşməsi ilə əlaqədardır. Burdan da müəyyən etmək olur ki, Şəxs izahatında yazdığı “axşamdan az miqdarda pivə qəbul etmişdir” sözləri həqiqəti əks etdirir. Beləliklə, Şəxs sərxoş halda avtomobili idarə etməsi məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 53.0-cı maddəsinə əsasən aşağıdakı hallarda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir: 53.0.1. inzibati xəta hadisəsi olmadıqda; 53.0.2. inzibati xəta tərkibi olmadıqda; 53.0.3. şəxs son zərurət vəziyyətində hərəkət etdikdə; 53.0.4. şəxs zəruri müdafiə vəziyyətində hərəkət etdikdə; 53.0.5. inzibati məsuliyyət müəyyən edən normativ hüquqi akt ləğv olunduqda; 53.0.6. bu Məcəllənin 38-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətlər başa çatdıqda; 53.0.7. barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsə aid eyni fakt üzrə inzibati tənbeh etmək haqqında hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qərarı olduqda, yaxud inzibati xəta haqqında işə xitam verilməsi barəsində ləğv edilməmiş qərar olduqda, habelə həmin fakt üzrə cinayət işi başlamaq haqqında qərar olduqda; 53.0.8. barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs öldükdə; 53.0.9. Bu Məcəllənin 157 və 158-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmiş şəxs zərər çəkmiş şəxslə barışdıqda. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 114.2.1-ci maddəsinə görə bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarılır. Hesab edirəm ki, Şəxs barəsində olan inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 40, 43, 48-51, 53, 105, 115-117, 128-130 maddələrini rəhbər tutatarq, məhkəmə qərara aldı: Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikası İXM-nin 333.1-ci maddəsində göstərilən inzibati xəta tərkibi olmadığına görə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərarın surəti təqdim edildiyi və ya alındığı gündən 10 gün müddətində Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qərardan apellyasiya şikayəti və protesti verilmədikdə, qərar həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Tərlan Əkbərov