Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(004)-1380/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(004)-1380/2021 06.07.2021 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Daşdəmirov Rauf Məhərrəməli oğlunun sədrliyi, X1 iclas katibliyi ilə, Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsi X2 iştirakları ilə, Şəxs MMC-nin barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra İXM) 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsinə dair Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankından daxil olmuş inzibati xəta haqqında iş üzrə materiala açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Şəxs MMC-nin Azərbaycan Respublikası İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməsinə dair Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən tərtib edilmiş 01 iyun 2021-ci il tarixli MN seriyalı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol və ona əlavə edilmiş sənədlər aidiyyəti üzrə baxılması üçün Yasamal Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir. İnzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, “xxxx” ASC-dən təqdim edilmiş məlumat və sənədlərə əsasən Şəxs MMC tərəfindən 13800.00 (on üç min səkkiz yüz) ABŞ dolları məbləğində xarici valyutada olan vəsait köçürmə ərizəsinə əsasən “xxxx” ASC-də olan bank hesabından 01 may 2019-cu il tarixdə Azərbaycan Respublikasından kənara qabaqcadan ödəniş etməklə köçürülmüşdür. Lakin, ödənişin aparıldığı gündən 2 ildən artıq müddət keçməsinə baxmayaraq 13800.00 (on üç min səkkiz yüz) ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malların (xidmətlərin) ölkəyə idxalını təsdiqləyən gömrük bəyannaməsi və ya vəsait hesabına xidmətlərin göstərilməsini, işlərin görülməsini təsdiq edən sənəd banka təqdim edilməmiş, qabaqcadan ödənilmiş valyuta vəsaiti xaricdən geri qaytarılmamışdır. Nəticədə Şəxs MMC tərəfindən Azərbaycan Respublikası İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xəta törədilməsinə dair protokol tərtib edilmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsi X3 izahatında bildirmişdir ki, hüquqlarını təmsil etdiyi cəmiyyət barəsində tərtib edilmiş protokol əsassız olmaqla iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, Şəxs MMC ilə ABŞ-ın “Bently Nevada” şirkəti ilə imzaladığı müqaviləyə əsasən Şəxs MMC Azərbaycan ərazisində həmin şirkəti rəsmi təmsil edir. “Bently Nevada” şirkətinin mallarını əldə etmək istəyən şirkətlər Şəxs MMC ilə imzaladıqları alqı-satqı müqaviləsi əsasında sifariş verilən malların dəyərini qabaqcadan ödəyirlər və bundan sonra Şəxs MMC dəyəri ödənilmiş malları “Bently Nevada” şirkətinə sifariş verərək dəyərini sonuncuya köçürmə yolu ilə ödəyir. Müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Şəxs MMC-yə avadanlığı sifariş verən şirkət “Bently Nevada” şirkətindən alınan malların təhvil alınması və çatdırılmasını özü həyata keçirir. Cəmiyyət ilə “Azermech Trading FZE” şirkəti arasında bağlanmış 04 aprel 2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən “Azermech Trading FZE” şirkəti tərəfindən 18651.00 (on səkkiz min altı yüz əlli bir) ABŞ dolları vəsait cəmiyyətin hesabına köçürülmüş, daha sonra həmin məbləğdən 13800.00 (on üç min səkkiz yüz) ABŞ dolları Şəxs MMC ilə “Bently Nevada” arasında imzalanmış müqaviləyə əsasən “Bently Nevada” şirkətinin hesabına köçürülmüşdür. Şəxs MMC vasitəçilik xidməti göstərmiş və mal alan tərəfindən qabaqcadan aparılmış ödənişdən az məbləğdə vəsaitin köçürülməsini həyata keçirmişdir. Köçürmə edilərkən yanlışlıqla ödəniş vasitəçilik kimi deyil, avans olaraq qeyd edilmişdir. X3 göstərilənlər nəzərə alınmaqla iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında bildiriş göndərilməsinə baxmayaraq, səlahiyyətli nümayəndənin məhkəmə iclasında iştirakı təmin edilməmiş, nümayəndənin məhkəməyə gəlməməsinin səbəbi və mümkünsüzlüyü bildirilməmiş, bu barədə sübutlar təqdim edilməmiş və işə baxılmasının təxirə salınması barədə vəsatət verilməmişdir. Məhkəmə inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraatın iştirakçılarını dinləyib, tərəflərin məhkəməyə təqdim etdiyi sənədləri tədqiq edib, material üzrə araşdırılan sübutların məcmusunu hərtərəfli, tam və obyektiv qiymətləndirərək hesab edir ki, Şəxs MMC-nin hərəkətlərində Azərbaycan Respublikası İXM-in 430.4-cü maddəsinin tərkibi aşkar edilmədiyindən iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi Kommersiya qurumunun dövlət reyestrindən çıxarışdan görünür ki, Şəxs MMC-nin hüquqi ünvanı Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Azərbaycan ev 81, mənzil 11-dir. (VÖEN: **********) İş materiallarında olan “xxxx” ASC-nin 01 may 2019-cu il tarixli xarici valyutada köçürmə ərizəsindən görünür ki, Şəxs MMC-nin bank hesabından “Bently Nevada” şirkətinin bank hesabına 08 may 2018-ci il tarixli BN-xxxx-HW nömrəli müqaviləyə və 17.04.2019-cu il tarixli ********** nömrəli Pro-forma invoysa əsasən 13800.00 (on üç min səkkiz yüz) ABŞ dolları məbləğində xarici valyutada pul vəsaiti köçürülmüşdür. İş materiallarından görünür ki, Şəxs MMC ilə “Bently Nevada” şirkəti arasında 08 may 2018-ci il tarixli BN-xxxx-HW nömrəli müqavilə bağlanmışdır. İş materiallarından görünür ki, Şəxs MMC ilə “Bently Nevada” şirkəti arasında bağlanmış 08 may 2018-ci il tarixli BN-xxxx-HW nömrəli müqaviləyə uyğun olaraq 17.04.2019-cu il tarixli ********** nömrəli Pro-forma invoys tərtib edilmiş və malların dəyəri 13800.00 (on üç min səkkiz yüz) ABŞ dolları təşkil etmişdir. İş materiallarında olan Şəxs MMC ilə “Azermech Trading FZE” şirkəti arasında bağlanmış 04 aprel 2019-cu il tarixli SC-2637 **********/01 nömrəli müqavilə bağlanmışdır. İş materiallarından görünür ki, Şəxs MMC ilə “Azermech Trading FZE” şirkəti arasında bağlanmış 04 aprel 2019-cu il tarixli SC-2637 **********/01 nömrəli müqaviləyə 01 nömrəli əlavədən müəyyən edilir ki, malların dəyəri 18651.00 (on səkkiz min altı yüz əlli bir) ABŞ dolları müəyyən edilmişdir. İş materiallarından görünür ki, Şəxs MMC ilə “Azermech Trading FZE” şirkəti arasında bağlanmış 04 aprel 2019-cu il tarixli SC-2637 **********/01 nömrəli müqaviləyə uyğun olaraq 05 aprel 2019-cu il tarixli 20932336 nömrəli Pro-forma invoys tərtib edilmiş və malların dəyəri 18651.00 (on səkkiz min altı yüz əlli bir) ABŞ dolları təşkil etmişdir. “xxxx” ASC-nin 25.05.2021-ci il tarixli Şəxs MMC-nin hesab üzrə çıxarışından görünür ki, 10.04.2019-cu il tarixdə 20932336 nömrəli invoysa əsasən Şəxs MMC-nin hesabına 18616.00 (on səkkiz min altı yüz on altı) ABŞ dolları vəsait daxil olmuşdur. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 430.4-cü maddəsinə əsasən avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə-vəzifəli şəxslər inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin on faizindən iyirmi faizinədək məbləğdə, hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. “Azərbaycan Respublikasının rezident və qeyri-rezidentlərinin xarici valyuta əməliyyatlarının aparılması” Qaydalarının 4.3.1.3-cü maddəsinə əsasən qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10 000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Həmin Qaydaların 4.3.2-1-ci müddəasına əsasən malların respublikanın gömrük ərazisinə gətirilmədən üçüncü tərəfə təqdim edilməsi üzrə rezidentlərin və qeyrirezidentlərin vasitəçilik fəaliyyəti ilə bağlı köçürmələri. Belə köçürmələrin məbləği vasitəçinin müvəkkil bankdakı hesabına mal alan tərəfindən əvvəlcədən köçürülən məbləğdən artıq olmamalı və vasitəçilik fəaliyyətini təsdiq edən müvafiq müqavilə (müqavilələr) banka təqdim edilməlidir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 430.4-cü maddəsinin dispozisiyasından və qeyd olunan Qaydaların tələbindən aydın olduğu kimi, həmin maddə ilə nəzərdə tutulan inzibati məsuliyyət avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində 2 ildən artıq müddət ərzində həmin vəsait hesabına alınan malların ölkəyə idxalını təsdiq edən gömrük bəyannaməsini və ya idxal olunan xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənədi banka təqdim etmədikdə deyil, ümumiyyətlə mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə, ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmaması zamanı yaranır. Həmin Məcəllənin 6.3-cü maddəsinə əsasən inzibati xətalar qanunvericiliyinin analogiya üzrə tətbiqinə yol verilmir. Bununla yanaşı “Normativ hüquqi aktlar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 13.5-ci maddəsinə görə “cinayət, inzibati xətalar və vergi qanunvericiliyində məsuliyyətə cəlb olunma hallarında hüququn analogiyasından və ya qanunun analogiyasında istifadə oluna bilməz”. Göründüyü kimi, əsasən preventiv xarakterli olduğu üçün inzibati xəta qanunvericiliyində analogiyadan, yəni genişləndirici təfsirdən istifadəni qadağan edir. Buradan da göründüyü kimi qanunverici maddələrin mətnlərində nəzərdə tutulmayan vəzifələrin, məhdudiyyətlərin qoyulmasını qadağan edir. Məhkəmə belə hesab edir ki, əgər avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müvafiq malların idxal edilməsi, işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi və qalıq məbləğin geri qaytarılmasını təsdiq edən sənədlərin mövcud olması ilə əlaqədar İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati məsuliyyətə səbəb ola bilməz. Hazırki işdə isə müəyyən edilir ki, Şəxs MMC ilə “Bently Nevada” şirkəti arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən Şəxs MMC “Bently Nevada” şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı təmsilçisi hesab edilmişdir. Bununlada “Bently Nevada” şirkətindən sifariş ediləcək malların alqı-satqısında Şəxs MMC vasitəçi kimi çıxış edir. Şəxs MMC ilə “Azermech Trading FZE” şirkəti arasında bağlanmış 04 aprel 2019-cu il tarixli SC-2637 **********/01 nömrəli müqaviləyə və 05 aprel 2019-cu il tarixli 20932336 nömrəli Pro-forma invoysa əsasən malların dəyəri 18651.00 (on səkkiz min altı yüz əlli bir) ABŞ dolları müəyyən edilmişdir. Həmin vəsait 10.04.2019-cu il tarixdə “Azermech Trading FZE” şirkəti tərəfindən Şəxs MMC-nin hesabına köçürülmüşdür. Şəxs MMC hesabına küçürülmüş vəsaitdən xidmət haqqını çıxmaqla 13800.00 (on üç min səkkiz yüz) ABŞ dolları məbləğində vəsaiti 01.05.2019-cu il tarixdə malların ixracatçısı “Bently Nevada” şirkətinin hesabına köçürmüşdür. Şəxs MMC ilə “Bently Nevada” şirkəti arasında bağlanmış 17.04.2019-cu il tarixli ********** nömrəli invoys və Şəxs MMC ilə “Azermech Trading FZE” şirkəti arasında bağlanmış 05 aprel 2019-cu il tarixli 20932336 nömrəli invosdakı mallar kod, ad və kəmiyyət olaraq eynilik təşkil edir. Beləliklə məhkəmə qənaətə gəlir ki, Şəxs MMC tərəfindən aparılan əməliyyatlar “Azərbaycan Respublikasının rezident və qeyrirezidentlərinin xarici valyuta əməliyyatlarının aparılması” Qaydalarının 4.3.2-1-ci müddəasına uyğun olaraq həyata keçirilmiş, yalnız “Bently Nevada” şirkətinin hesabına köçürmə edilərkən texniki yanlışlığa yol verilərək ödənişinin təyinatı “vasitəçilik” əvəzinə “avans” olaraq qeyd edilmişdir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 3-cü maddəsində inzibati məsuliyyətin əsasları müəyyən edilmişdir. Belə ki, yalnız həmin Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Həmin Məcəllənin 12.1-ci maddəsində göstərilir ki, həmin Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. Həmin Məcəllənin 75-ci maddəsində göstərildiyi kimi, inzibati xətalar haqqında işlərin icraatı üzrə inzibati xəta hadisəsi (inzibati xəta törədilmişdirmi), inzibati xəta törətməkdə şəxsin təqsiri və s. müəyyən edilməlidir. Həmin Məcəllənin 76.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Azərbaycan Respublikası İXM-in 53.1, 53.1.2-ci maddəsinin tələbinə görə inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. Azərbaycan Respublikası İXM-in 105.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. Beləliklə, göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, Şəxs MMC-nin hərəkətlərində inzibati xəta tərkibi aşkar edilmədiyindən, barəsində tərtib olunmuş 01 iyun 2021-ci il tarixli MN seriyalı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola dair inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İXM-nin 40.0.1, 43, 48-51, 53, 55, 114.1.4, 115, 128-130 maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Şəxs MMC-nin hərəkətlərində inzibati xəta tərkibi aşkar edilmədiyindən barəsində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən tərtib olunmuş 01 iyun 2021-ci il tarixli MN seriyalı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol üzrə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində həmin qərarı qəbul etmiş hakim vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti və ya protesti verilə bilər. Hakim: Rauf Daşdəmirov