Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(004)-197/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(004)-197/2025 06.02.2025 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ X2 Seyidovun sədrliyi, İlham Əmrah oğlu Nəcəflinin katibliyi, hüquqi şəxs Şəxs qanuni təmsilçisi X3 iştirakı ilə, Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta haqqında materiala məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏNETDİ: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı hüquqi şəxs Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə 28 dekabr 2024-cü il tarixli, EP ******* saylı inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək baxılması üçün aidiyyəti üzrə Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinə göndərmişdir. İnzibati xəta haqqında həmin protokoldan görünür ki, Şəxs 14718.00 ABŞ dolları məbləğində olan pul vəsaitini 02 dekabr 2022-ci il tarixdə xaricə köçürmüş və 02 il müddət keçsə də, 14718.00 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Xəta 03 dekabr 2024-cü il tarixdə hüquqi şəxsin qeyd olunan ünvanında törədilmişdir. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs qanuni təmsilçisi X1 təqdim edərək məhkəmə iclasında bildirmişdir ki, tərəflər arasında tələbin güzəşti müqaviləsi mövcud olmuş, həmçinin mail yazışmalarından da göründüyü kimi şirkətin heç bir təqsiri olmamış, 5.000 ABŞ dolları məbləğ isə onların hesabına geri qaytarılmışdır. Odur ki, göstərilənləri nəzərə alaraq iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanunamüvafiq qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının səlahiyyətli nümayəndəsi məhkəməyə gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, işə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: 02 dekabr 2022-ci il tarixli köçürmə ərizəsindən görünür ki, hüquqi şəxs Şəxs tərəfindən 14718.00 avro məbləğində xarici valyutada olan pul vəsaiti 02 dekabr 2022-ci il tarixdə «YapıKredi Bank» Azərbaycan olan hesabından Azərbaycan Respublikasından kənara köçürülmüşdür. «YapıKredi Bank» Azərbaycan tərəfindən Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankına ünvanlanmış 06 dekabr 2024-cü il tarixli, 00280 nömrəli məktubdan görünür ki, hüquqi şəxs Şəxs qabaqcadan ödənişlər aparıldığı gündən 02 il müddət tamam olmasına baxmayaraq malları ölkəyə idxal olunmamış, xidmətləri göstərilməmiş və qabaqcadan ödənilmiş məbləğləri geri qaytarmamışdır. İnzibati xəta haqqında 28 dekabr 2024-cü il tarixli, EP ******* saylı protokoldan görünür ki, Şəxs 14718.00 ABŞ dolları məbləğində olan pul vəsaitini 02 dekabr 2022-ci il tarixdə xaricə köçürmüş və 02 il müddət keçsə də, 14718.00 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Xəta 03 dekabr 2024-cü il tarixdə hüquqi şəxsin qeyd olunan ünvanında törədilmişdir. 12 fevral 2024-cü il tarixli tələbin güzəştli müqaviləsindən görünür ki, müqavilə bir tərəfdən Şəxs MMC-nin direktoru X4 və digər tərəfdən ünvan 1 ünvanında yaşayan xx.xx.2023-cü il tarixdə Din tərəfindən verilmiş C03567830 seriyalı Azərbaycan Respublikası pasportunun sahibi X5 arasında bağlanmış, müqavilənin predmeti hissəsində 1.1-ci bənddə ilkin kreditor borclu VİNA CHUOİ Company LTD ilə aralarında bağlanılmış 02 dekabr 2022-ci il tarixli 01 saylı müqaviləyə əsasən (bundan sonra Borc Müqaviləsi adlandırılacaq) tələbini tam həcmdə Yeni Kreditora ötürməyi, Yeni Kreditor isə əvəzində 5.000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini İlkin Kreditora ödəməyi öhdəsinə götürür, həmçinin tərəflərin hüquq və vəzifələri hissəsinini 2.1.1-ci bənddə ilkin kreditorun hüquqları qismində yeni kreditordan müqavilənin 1.1-ci bəndində göstərilən tələbin güzəştinə aid sənəd və məlumatları 10 gün müddətində qəbul edilməsini təmin etmək, 2.1.2-ci bənddə yeni kreditordan tələbin güzəşti ilə bağlı məbləği müəyyən edilmiş müddətdə və qaydada ödəməsini tələb etmək, 2.1.3-cü bənddə yeni kreditor müqavilənin bəndləri ilə müəyyən edilmiş öhdəliklərini icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə müqavilənin icrasından birtərəfli imtina etmək hüququ qeyd edilmişdir. YapıKredi Bank Azərbaycan tərəfindən verilmiş qaimədən görünür ki, 03 dekabr 2024cü il tarixdə 5.000 ABŞ dolları MMC-yə geri qaytarılmışdır. Tərəflər arasındakı mail yazışmasından görünür ki, Şəxs MMC dəfələrlə malların vaxtında çatdırılmasını qarşı tərəfdən tələb etsə də, “X9 LTD” şirkəti agentin sifarişləri qarışdırdığını, buna görə də bütün satış sənədlərinin dəyişdirilməli olacaqlarını bildirmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. 11.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalara görə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ya onu aradan qaldıran normativ hüquqi aktların geriyə qüvvəsi vardır, yəni həmin aktlar onların qüvvəyə mindiyi vaxtadək törədilmiş, həmçinin inzibati tənbeh tətbiq etmə haqqında qərarı tam icra olunmamış xətalara da şamil edilir. 53.1.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. 109.2-ci maddəsinə əsasən həmin Məcəllənin 53 və 104.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallar olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi və ya inzibati xəta haqqında iş üzrə icraatın dayandırılması barədə qərar qəbul edilir. 430.4-cü maddəsinə əsasən, avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X7 20 fevral 2020-ci il tarixli 06/1 saylı qərarı ilə «Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin 2016-cı il 28 noyabr tarixli 45/1 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”»nda dəyişikliklər edilmiş, qərarın 4.3.1.3-cü yarımbəndi aşağıdakı redaksiyada verilmişdir. “4.3.1.3. qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10.000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Məhkəmə iş üzrə tərəfin izahatını dinləyib, inzibati xəta haqqında protokolu və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirərək hesab edir ki, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankından daxil olmuş Şəxs barəsində inzibati xəta haqqında protokolu, iş materiallarında olan sübutların məcmusunu nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, Şəxs tərəfindən valyuta tənzimi qaydalarının pozulması və bununla da, sonuncu tərəfindən Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta tərkibi mövcud deyildir. Şəxs MMC-nin VİNA CHUOİ Company LTD firması ilə bağladığı 12 fevral 2024-cü tarixli müqaviləyə əsasən müqavilənin predmeti hissəsində 1.1-ci bənddə ilkin kreditor borclu VİNA CHUOİ Company LTD ilə aralarında bağlanılmış 02 dekabr 2022-ci il tarixli 01 saylı müqaviləyə əsasən (bundan sonra Borc Müqaviləsi adlandırılacaq) tələbini tam həcmdə Yeni Kreditora ötürməyi, Yeni Kreditor isə əvəzində 5.000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini İlkin Kreditora ödəməyi öhdəsinə götürür, həmçinin tərəflərin hüquq və vəzifələri hissəsinini 2.1.1-ci bənddə ilkin kreditorun hüquqları qismində yeni kreditordan müqavilənin 1.1-ci bəndində göstərilən tələbin güzəştinə aid sənəd və məlumatları 10 gün müddətində qəbul edilməsini təmin etmək, 2.1.2-ci bənddə yeni kreditordan tələbin güzəşti ilə bağlı məbləği müəyyən edilmiş müddətdə və qaydada ödəməsini tələb etmək, 2.1.3-cü bənddə yeni kreditor müqavilənin bəndləri ilə müəyyən edilmiş öhdəliklərini icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə müqavilənin icrasından birtərəfli imtina etmək hüququ qeyd edilmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu Azərbaycan Respublikası İXM-nin 430.4-cü maddəsi və “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərinin milli və xarici valyutada əməliyyatların aparılması Qaydaları”nın 4.3..1.3.-cü yarımbəndinə dair” xx.xx.2020-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, İXM-nin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulan əməli təqsirli olaraq törədən şəxslər üçün inzibati hüququ məsuliyyət müəyyən edilmişdir. İdxalda hesablaşmalarla bağlı müddət tələbinə əməl edilməməsi hələ özü-özlüyündə inzibati tənbeh tədbirinin tətbiqi üçün kifayət edən əsas kimi çıxış etmir. Bununla bağlı Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “AR İXM -nin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xətalara münasibətdə həmin Məcəllənin 38.1-ci maddəsinin inzibati məsuliyyətə cəlb etmə müddətləri baxımından şərh edilməsinə dair“ 2019-cu il 19 dekabr tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsi yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətamın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini ehtiva edən əməli (hərəkət və hərəkətsizliyi) törətmiş şəxsin inzibarti məsuliyyətə cəlb olunmasını müəyyən etmişdir. Buna görə məhkəmələr səlahiyyətli orqan tərəfindən barəsində protokol tərtib edilən şəxsin İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş xətanın törədilməsində təqsirini dəqiq müəyyən etməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu həmin Qərarında həmçinin qeyd etmişdir ki, müəyyən malların istehsal olunması və çatdırılması Qaydaları ilə müəyyən edilmiş müddətdən daha çox zaman tələb edə bilər, habelə malların gətirilməsi və xidmətlərin göstərilməsi həmin şəxsin iradəsindən asılı olmayan səbəblərdən gecikdirilə bilər. (məsələn:forsmojor, qəza, gömrük nəzarəti və baxışının keçirilməsi və s.) Buna görə məhkəmə işin bütün hallarını nəzərə almaqla, barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin təqsirini istisna edən əsas kimi qiymətləndirə bilər. Malın idxalı zamanı ləngimədə Şəxs MMC-nin hər hansı bir təqsiri (qəsdən və ya ehtiyyatsızlıqdan törədilən hərəkət və ya hərəkətsizlik ) yoxdur. Bunu tərəflər arasındakı mail yazışmaları və tələbin güzəşti müqaviləsi də təsdiq edir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumu göstərmişdir ki, inzibati protokol tərtib etmək səlahiyyəti olan orqan həmin protokolu tərtib edərkən müvafiq qanunvericiliyin tələblərinə ciddi riayət etməli, məhkəmələr İXM-nin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədbirlərinin həyata keçirilməsi üçün səlahiyyətli orqan tərəfindən tərtib edilən protokol əsasında inzibati xətanı törədən şəxsin təqsirini İXM-nin tələblərinə uyğun müəyyən etməlidir. Şəxs barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilsə də, iş materiallarına əlavə edilmiş bank qaiməsindən görünür ki, Şəxs tərəfindən 02 dekabr 2022-ci il tarixdə xaricə köçürülmüş 14718.00 ABŞ dolları məbləğində olan pul vəsaitindən 5000.00 ABŞ dolları məbləğində olan mallar ölkə ərazisinə idxal olunmuş, ölkə ərazisinə idxal olunmamış mallar isə 9718.00 ABŞ dolları məbləği təşkil etmişdir ki, həmin məbləğ də 10.000 ABŞ dolları məbləğindən aşağı olduğundan bu hal inzibati xəta tərkibinin olmasını istisna edir. Beləliklə, məhkəmə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirləndirilən Şəxs MMC-nin 14718.00 ABŞ dolları məbləğində xarici valyutada olan vəsaiti 02 dekabr 2022-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasından kənara qabaqcadan ödəniş etməklə köçürdükdən sonra ödənişin aparıldığı gündən 02 (iki) ildən artıq müddət keçməsinə baxmayaraq xx.xx.2024-cü il tarixdə 5000.00 ABŞ dolları dəyərində malların idxalına nail olmuşdur ki, yəni 5000.00 ABŞ dolları məbləğində olan pul vəsaitinin geri qaytarıldığını, qaytarılmayan 9718.00 ABŞ dolları məbləğin isə inzibati xəta tərkibi yaratmamasının müəyyən edilməsini, işin obyektiv hallarını və yuxarıda sadalanan qanunun imperativ tələblərini nəzərə alıb belə qənaətə gəlir ki, inzibati xəta tərkibi olmadığından Şəxs MMC barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 18.5, 114-115, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Şəxs MMC barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmadığından xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində işə baxan Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Mirsadiq Seyidov