Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(004)-3043/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(004)-3043/2024 09.07.2024 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ X1 Seyidovun sədrliyi, İlham Əmrah oğlu Nəcəflinin katibliyi, hüquqi şəxs Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi X2 iştirakı ilə, Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta haqqında materiala məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏNETDİ: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı hüquqi şəxs Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə 10 iyun 2024-cü il tarixli, EP ******* saylı inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək baxılması üçün aidiyyəti üzrə Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinə göndərmişdir. İnzibati xəta haqqında həmin protokoldan görünür ki, Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 50000.00 avro məbləğində olan pul vəsaitini 17 may 2022-ci il tarixdə xaricə köçürmüş və 02 il müddət keçsə də, 28226.90 avro məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Xəta 18 may 2024-cü il tarixdə hüquqi şəxsin qeyd olunan ünvanında törədilmişdir. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi X6 bəyannamələri təqdim edərək məhkəmə iclasında bildirmişdir ki, Şəxs ASC tərəfindən malların ölkəyə daxil olması ilə bağlı gömrük bəyannamələri mövcuddur. Mallar onlardan asılı olmayan səbəblər üzündən problem yarandığı üçün ölkəyə 24 iyun 2024-cü il tarixində daxil olmuş, protokol isə 10 iyun 2024-cü il tarixində tərtib olunmuşdur. Malların ölkəyə daxil olması ilə bağlı gecikməni nəzərə alıb iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanunamüvafiq qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının səlahiyyətli nümayəndəsi məhkəməyə gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, işə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: 17 may 2022-ci il tarixli köçürmə ərizəsindən görünür ki, hüquqi şəxs Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən 50000.00 avro məbləğində xarici valyutada olan pul vəsaiti 17 may 2022-ci il tarixdə "xxxx" ASC-də olan hesabından Azərbaycan Respublikasından kənara köçürülmüşdür. "xxxx" ASC tərəfindən Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankına ünvanlanmış 17 may 2024-cü il tarixli, PB/BPŞ-OUT-00648-2024/1 saylı məktubdan görünür ki, hüquqi şəxs Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin qabaqcadan ödənişlər aparıldığı gündən 02 il müddət tamam olmasına baxmayaraq malları ölkəyə idxal olunmamış, xidmətləri göstərilməmiş və qabaqcadan ödənilmiş məbləğləri geri qaytarmamışdır. İnzibati xəta haqqında 10 iyun 2024-cü il tarixli, EP ******* saylı protokoldan görünür ki, Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 50000.00 avro məbləğində olan pul vəsaitini 17 may 2022-ci il tarixdə xaricə köçürmüş və 02 il müddət keçsə də, 28226.90 avro məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Xəta 18 may 2024-cü il tarixdə hüquqi şəxsin qeyd olunan ünvanında törədilmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş **********7247 və **********7279 nömrəli gömrük bəyannamələrindən görünür ki, Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən 17 may 2022-ci il tarixdə xaricə köçürülmüş 50000.00 avro məbləğində olan pul vəsaitindən 28226.90 avro məbləğində vəsait hesabına alınan ölkəyə idxal edilməmiş mallardan 28226.90 avro məbləğində pul vəsaiti müqabilində 11070.00 avro (**********7279 nömrəli gömrük bəyannaməsinə əsasən) və 10192.50 (**********7247 nömrəli gömrük bəyannaməsinə əsasən) avro məbləğində olan mallar ölkə ərazisinə idxal olunmuş, 6964.40 avro məbləği müqabilində olan mallar isə ölkə ərazisinə idxal olunmamış, həmin pul vəsaiti geri qaytarılmamışdır. X8 S.P.A şirkəti tərəfindən verilmiş məktubun surətindən görünür ki, şirkət karxanada yaranan texniki nasazlıq səbəbindən mərməri vaxtında təmin edə bilmədiklərini, buna görə də onu mərmər blokları (Thasoss) ilə əvəz etmək qərarına gəlmiş, fabriklərindən xx.xx.2024cü il tarixində yüklənmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. 11.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalara görə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ya onu aradan qaldıran normativ hüquqi aktların geriyə qüvvəsi vardır, yəni həmin aktlar onların qüvvəyə mindiyi vaxtadək törədilmiş, həmçinin inzibati tənbeh tətbiq etmə haqqında qərarı tam icra olunmamış xətalara da şamil edilir. 53.1.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. 109.2-ci maddəsinə əsasən həmin Məcəllənin 53 və 104.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallar olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi və ya inzibati xəta haqqında iş üzrə icraatın dayandırılması barədə qərar qəbul edilir. 430.4-cü maddəsinə əsasən, avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X5 20 fevral 2020-ci il tarixli 06/1 saylı qərarı ilə «Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin 2016-cı il 28 noyabr tarixli 45/1 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”»nda dəyişikliklər edilmiş, qərarın 4.3.1.3-cü yarımbəndi aşağıdakı redaksiyada verilmişdir. “4.3.1.3. qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10.000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Məhkəmə iş üzrə tərəfin izahatını dinləyib, inzibati xəta haqqında protokolu və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirərək hesab edir ki, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankından daxil olmuş Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti barəsində inzibati xəta haqqında protokolu, iş materiallarında olan sübutların məcmusunu nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən valyuta tənzimi qaydalarının pozulması və bununla da, sonuncu tərəfindən Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta tərkibi mövcud deyildir. Şəxs ASC-nin İtaliyanın “X9 SPA” firması ilə bağladığı xx.xx.2018-ci il tarixli, 02/12/18 nömrəli müqaviləyə əsasən “razılaşdırılmış sayda, ölçüdə, çəkidə keyfiyyətdə və qablaşdırılmış halda İtaliya mərmərini almalı idi”. Həmin müqaviləyə 03 dekabr 2020-ci il tarixli 02 saylı razılaşma əlavə edilmişdir. Əlavədə deyilir ki, “02/12/18 sayh, xx.xx.2018-ci il tarixli Müqavilənin 7-ci maddəsinin 7.1-ci bəndi aşağıdakı redaksiyada dəyişdirilsin: 1.Bu müqavilə imzalandığı andan qüvvəyə minir və tərəflər bu müqavilə üzrə öhdəliklərini tam yerinə yetirənədək, yəni xx.xx.2025-ci il tarixədək qüvvədədir. 2.Müqavilənin digər müddəaları dəyişdirilmədən öz qüvvəsində qalır. 3.X3 imzalandığı gündən qüvvəyə minir və əsas müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılır.” Həmin müqavilə üzrə və ona edilmiş əlavəyə müvafiq "xxxx" ASC İtaliya mərmərinin alınması üçün xx.xx.2022-ci il tarixdə “ X7 SPA” firmasının hesabına köçürüimüş 50.000.00 avro dəyərində vəsait hesabından xx.xx.2024-cü il tarixdə 21.773.10 avro dəyərində mal, xx.xx.2024-cü il tarixində 21 262.50 avro dəyərində İtaliya mərmərinin idxalına nail olmuşdur.Qahq pul vəsaiti 6.964.40 ( altı min doqquz yüz altmış dörd avro 40 sent) avrodur.(50.000-21.773.10=28.226.90- 21.262.50=6964.40 avro qalıq) Göründüyü kimi, sonradan gələn mal, əvvəl idxal olunan malın davamı olmuşdur. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu Azərbaycan Respublikası İXM-nin 430.4-cü maddəsi və “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərinin milli və xarici valyutada əməliyyatların aparılması Qaydaları”nın 4.3..1.3.-cü yarımbəndinə dair” xx.xx.2020-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, İXM-nin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulan əməli təqsirli olaraq törədən şəxslər üçün inzibati hüququ məsuliyyət müəyyən edilmişdir. İdxalda hesablaşmalarla bağlı müddət tələbinə əməl edilməməsi hələ özü-özlüyündə inzibati tənbeh tədbirinin tətbiqi üçün kifayət edən əsas kimi çıxış etmir. Bununla bağlı Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “AR İXM -nin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xətalara münasibətdə həmin Məcəllənin 38.1-ci maddəsinin inzibati məsuliyyətə cəlb etmə müddətləri baxımından şərh edilməsinə dair“ 2019-cu il 19 dekabr tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsi yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətamın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini ehtiva edən əməli (hərəkət və hərəkətsizliyi) törətmiş şəxsin inzibarti məsuliyyətə cəlb olunmasını müəyyən etmişdir. Buna görə məhkəmələr səlahiyyətli orqan tərəfindən barəsində protokol tərtib edilən şəxsin İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş xətanın törədilməsində təqsirini dəqiq müəyyən etməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu həmin Qərarında həmçinin qeyd etmişdir ki, müəyyən malların istehsal olunması və çatdırılması Qaydaları ilə müəyyən edilmiş müddətdən daha çox zaman tələb edə bilər, habelə malların gətirilməsi və xidmətlərin göstərilməsi həmin şəxsin iradəsindən asılı olmayan səbəblərdən gecikdirilə bilər. (məsələn:forsmojor, qəza, gömrük nəzarəti və baxışının keçirilməsi və s.) Buna görə məhkəmə işin bütün hallarını nəzərə almaqla, barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin təqsirini istisna edən əsas kimi qiymətləndirə bilər. Malın idxalı zamanı ləngimədə Şəxs ASCnin hər hansı bir təqsiri (qəsdən və ya ehtiyyatsızlıqdan törədilən hərəkət və ya hərəkətsizlik ) yoxdur. Bunu ”X9 SPA” fırmasının sorğularına cavabı da təsdiq edir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumu göstərmişdir ki, inzibati protokol tərtib etmək səlahiyyəti olan orqan həmin protokolu tərtib edərkən müvafiq qanunvericiliyin tələblərinə ciddi riayət etməli, məhkəmələr İXM-nin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədbirlərinin həyata keçirilməsi üçün səlahiyyətli orqan tərəfindən tərtib edilən protokol əsasında inzibati xətanı törədən şəxsin təqsirini İXM-nin tələblərinə uyğun müəyyən etməlidir. Şəxs ASC barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilsə də, iş materiallarına əlavə edilmiş **********7247 və **********7279 nömrəli gömrük bəyannamələrindən görünür ki, Şəxs Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən 17 may 2022-ci il tarixdə xaricə köçürülmüş 50000.00 avro məbləğində olan pul vəsaitindən 28226.90 avro məbləğində vəsait hesabına alınan ölkəyə idxal edilməmiş mallardan 28226.90 avro məbləğində pul vəsaiti müqabilində 11070.00 avro (**********7279 nömrəli gömrük bəyannaməsinə əsasən) və 10192.50 (**********7247 nömrəli gömrük bəyannaməsinə əsasən) avro məbləğində olan mallar ölkə ərazisinə idxal olunmuş, ölkə ərazisinə idxal olunmamış mallar isə 6964.40 avro məbləği təşkil etmişdir ki, həmin məbləğ də 10.000 ABŞ dolları məbləğindən aşağı olduğundan bu hal inzibati xəta tərkibinin olmasını istisna edir. Beləliklə, məhkəmə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirləndirilən Şəxs ASC-nin 50000.00 avro məbləğində xarici valyutada olan vəsaiti 17 may 2022-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasından kənara qabaqcadan ödəniş etməklə köçürdükdən sonra ödənişin aparıldığı gündən 02 (iki) ildən artıq müddət keçməsinə baxmayaraq xx.xx.2024-cü il tarixdə 21.773.10 avro dəyərində və üzrlü səbəblərə görə (1ay 7gün gecikdirilmiş) xx.xx.2024-cü il tarixində 21262.50 avro dəyərində İtaliya mərmərinin idxalına nail olmuşdur ki, yəni 43035.60 avro məbləğində olan pul vəsaitinin geri qaytarıldığını, qaytarılmayan 6964.40 avro məbləğin isə inzibati xəta tərkibi yaratmamasının müəyyən edilməsini, işin obyektiv hallarını və yuxarıda sadalanan qanunun imperativ tələblərini nəzərə alıb belə qənaətə gəlir ki, inzibati xəta tərkibi olmadığından Şəxs ASC barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 18.5, 114-115, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Şəxs ASC barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmadığından xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində işə baxan Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Mirsadiq Seyidov