Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(004)-641/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(004)-641/2022 01.02.2022 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Daşdəmirov Rauf Məhərrəməli oğlunun sədrliyi, İsmayılzadə Turan Tahir qızının katibliyi ilə, İnzibati xəta haqqında protokolu tərtib etmiş şəxs Bakı şəhəri Yasamal Rayon Polis İdarəsinin 28-ci polis bölməsinin polis sahə inspektoru X3, Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs iştirakları ilə, xx xxxxxxx 1985-ci il tarixdə Ağdam rayonunun, Tağıbəyli kəndində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, orta təhsilli, subay, Ağdam rayonu, Güllücə ərazi dairəsi, Tağıbəyli kəndində qeydiyyatda olan Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra - İXM) 510-cu maddələrində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməsinə dair Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Bakı şəhəri Yasamal rayon Polis İdarəsinin 28-ci polis bölməsindən daxil olmuş materiallara məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı şəhəri Yasamal Rayon Polis İdarəsinin 28-ci polis bölməsinin polis sahə inspektoru X7 tərəfindən Şəxs barəsində İXM-in 510-cu maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməsinə dair 01 fevral 2022-ci il tarixli MN seriyalı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilərək baxılması üçün məhkəməyə göndərilmişdir. İnzibati xəta haqqında protokola əsasən Şəxs 31 yanvar 2022-ci il tarixdə taksidə olarkən vətəndaş X4 qarşı xırda xuliqanlıq edərkən ictimai qaydanı kobud şəkildə pozmuşdur. Nəticədə Şəxs tərəfindən Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta törədilmişdir. Məhkəmə iclasında inzibati xəta haqqında protokolu tərtib etmiş şəxs Bakı şəhəri Yasamal Rayon Polis İdarəsinin 28-ci polis bölməsinin polis sahə inspektoru X7 inzibati xəta haqqında protokolun məzmununa uyğun izahat verərək bildirmişdir ki, Şəxs 31 yanvar 2022-ci il tarixdə Lökbatan qəsəbəsindən taksi vasitəsilə Bakı şəhərinə gələrkən özünün tanışı olan həmin avtomobildə qabaq sərnişin oturacağında oturan X5 qucaqlamaq itəmişdir və bu hərəkəti ilə onu narhat edərək R.Məmmədovaya qarşı xırda xuliqanlıq etmişdir. Göstərilənləri nəzərə alaraq Şəxs barəsində qanuni tədbir görülməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmənin sualına cavab olaraq bildirmişdir ki, polis bölməsində olan zaman Şəxs özünü nizam-intizamlı aparmış, hər hansı qanun pozuntusuna yol verməmişdirlər. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs özünü İXM-in 510-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş əməli törətməkdə təqsirli bilməyərək izahatında göstərdi ki, 31.01.2022-ci il tarixdə həddindən artıq spirtli içki qəbul etmişdir. Təxminən saat 17:00 radələrində şəhərə gəlmək məqsədilə Lökbatan bazarının qarşısından taksiyə minmiş və biraz getdikdən sonra yolun kənarında dayanacaqda dayanan özünün tanışı olan X5 görmüşdür. Bu zaman o taksi sürücüsündən avtomobili saxlamağı xahiş etmiş və Ruhiyyə xanıma onunla birlikdə şəhərə gedə biləcəyini demişdir. Ruhiyyə onun bu təklifi ilə razılaşdıqdan sonra o, avtomobilin axra oturacaqında əyləşmiş Ruhiyyə isə qabaq sərnişin oturacağında əyləşmış və onlar yola düşmüşlər. Bundan bir müddət sonra onlar yolda olan zaman, o çox içkili olduğu üçün arxadan Ruhiyyə xanumun saçına və çiyninə əl vurmuş və onu çox istədiyi üçün qucaqlamaq istəmişdir. Bunun səbəbi isə onun cox içkili olması olmuşdur. Bundan sonra Ruhiyyə avtomobili saxlatdıraraq yolun kənarında dayanan polis əməkdaşlarına ondan şikayət etmişdir. Əməlindən peşmandır, lakin etdiyi hərəkətlər xuliqanlıq kimi qiymətləndirilməməlidir. Göstərilənlərə əsasən inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. İş materiallarında olan 31.01.2022-ci il tarixli Bakı şəhəri BPİ-nin DYPİ-nə bilavasitə tabe olan YPXA-nın 8-ci tağım YPX inspektoru polis serjantı X1 tərəfindən 28-ci PB-nin rəhbərliyinə ünvanlanmış raportdan görünür ki, 31 yanvar 2022-ci il tarixdə saat təxminən 18:15 radələrində Yasamal rayonu “Maşın bazarı”nın qarşısında ekipaj üzvü X9 ilə xidmət apararkən taksi saxlamış və bu zaman bir qadın onlara yaxınlaşaraq məlumat vermişdir ki, bir nəfər şəxsin maşınında ona əxlaqsız təkliflər edərək və yol gələrkən xanıma yolda əl qol hərəkətləri edərək xanımı ciddi narahat etməsi barədə məlumat vermişdir. Onlar dərhal reaksiya verərək Növbətçi Hissəyə məlumat verərək X15 əməkdaşlarını dəvət etmiş və biraz sonra 2461 çağırışlı avtopatrul onlara yaxınlaşaraq onlarla birlikdə həmin şəxsləri 28ci PB-nə dəvət etmişlər. Vətəndaşı gətirən zaman yolda ondan kəskin spirt iyi gəlmişdir. Həmin şəxsi bölməyə təmin etmişlər və şəxsiyyətini müəyyənləşdirdikdə həmin şəxsin Şəxs olduğu məlum olmuşdur. İş materiallarında olan 31.01.2022-ci il tarixli ƏÇPA-nın 6-cı PB-nin polis nəfərləri Zeynalov Elşən, Məmmədov Həmid və Hüseynli Anar tərəfindən 28-ci polis bölməsinin rəhbərliyinə ünvanlanmış raportdan görünür ki, həmin tarixdə saat təxminən 18:25 radələrində 2461 çağırışlı avtopatrul ilə xidmətdə olarkən “Şəfəqin” məlumatına əsasən “Maşın Bazarı”nın qarşısında DYP əməkdaşları kömək lazım olduğunu məlumat almış və deyilən əraziyə yaxınlaşmışlar. Yaxınlaşan zaman DYP əməkdaşları onlara bir taksinin yaxınlaşdığını və həmin taksidə olan X6 taksinin digər sərnişini tərəfindən ona əxlaqsız təkliflər edildiyini, əl qol hərəkətləri etdiyini bildirmiş və onlarda həmin şəxsi saxlayaraq onlara təhvil vermişlər. Onlar həmin şəxsə yaxınlaşaraq özlərini təqdim etmiş, 2641 çağırışlı avtopatrul ilə 28-ci PB-yə dəvət etmişlər. Həmin şəxsə yaxınlaşan zaman ondan kəskin spirt qoxusu hiss etmişlər. İş materiallarında olan 31.01.2022-ci il tarixli X6 tərəfindən verilmiş izahatdan görünür ki, 31.01.2022-ci il tarixdə saat 17 radələrində yaşadığı ünvandan “20 yanvar” metro stansiyasına taksi ilə gedərkən “Meyvəli” adlanan yerdə taksidə arxa oturacaqda sərnişin qismində əyləşən tanımadığı şəxs ona qarşı narahat edici hərəkətlər edərək onu qucaqlamağa cəhd etmişdir. O da taksi sürücüsündən yolda polis görən kimi avtomobili saxlamasını xahiş etmişdir. Taksi sürücüsü də polis axtara-axtara avtomobillərin satışı mərkəzinin yaxınlığındakı “Socar” yanacaqdoldurma mərkəzinin qarşısında dayanan polislərin yanında saxlamışdır. O da polis əməkdaşlarından kömək istəmişdir. Həmin polis əməkdaşları onları PB-yə gətirmişlər. İş materiallarında olan 31.01.2022-ci il tarixli X10 tərəfindən verilmiş izahatdan görünür ki, etibarnamə əsasında idarə etdiyi Vaz 2109 markalı **-FJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə taksi fəaliyyəti göstərir. 31.01.2022-ci il tarixdə saat 17 radələrində tanımadığı şəxsi sərnişin qismində Lökbatan bazarının qarşısından götürmüşdür. “20 yanvar” metrostansiyasına getmək istədiyini bildirmişdir. Bir az hərəkət etdikdən sonra irəlidə dayanacaqda dayanan qadını görüb onu da götürməyini demiş və özü həmin qadını avtomobilə dəvət etmişdir. Bir qədər söhbət etdikdən sonra arxada oturan oğlan onun yanında oturan qadına əl atmağa başlamış və qucaqlamaq istəmişdir. Qadın da ona öz iradını bildirərək ona polis görəndə saxlamağı tapşırmışdır. Bu hərəkətlər “Sədərək” ticarət mərkəzinin yuxarısındakı “Lyukoil” yanacaq doldurma məntəqəsinə qədər davam etmişdir. Avtomobillərin satışı mərkəzini keçdikdən sonra “Socar” yanacaq doldurma məntəqəsinin qarşısında polislərin dayandığını görüb avtomobili saxladmış və onlar arxada əyləşən və qadına nalayiq hərəkətlər edən şəxsi PB-yə gətirmişlər. İnzibati qaydada tutma haqqında 31.01.2022-ci il tarixli protokoldan görünür ki, Şəxs həmin tarixdə saat 17:00-da inzibati qaydada tutulmuşdur. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Respublika Narkoloji Mərkəzi” X13 31.01.2022-ci il tarixli 2/1626 nömrəli protokolundan görünür ki, Şəxs orta dərəcəli sərxoş olduğu müəyyən edilmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510-cu maddəsinin tərkib əlamətləri aşkar edilmədiyindən inzibati xəta üzrə icraata xitam verilməsi məqsədə uyğundur. Belə ki aşağıdakılara əsasən şəxsin törətdiyi əməl kimi göstərilmiş və şəxsə qarşı tərtib edilmiş protokolda göstərilmiş əməldə inzibati xəta tərkibi yoxdur. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510-cu maddəsinə əsasən xırda xuliqanlıq, yəni ictimai qaydanı pozan, lakin fiziki şəxslər üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq edilməsi hədəsi ilə, yaxud özgənin əmlakının məhv edilməsi və ya zədələnməsi ilə müşayiət edilməyən hərəkətlərə görə əlli manatdan yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir, işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət sayılmadıqda, on beş günədək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Xuliqanlıq işləri üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” 23.03.2004-cü il tarixli 1 saylı Qərarının 2-3-cü bəndlərində göstərilir ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin xuliqanlığa görə məsuliyyət müəyyən edən 221-ci maddəsinin mətnində nəzərdə tutulan mənada ictimai qayda dedikdə, cəmiyyətdə insanlar arasında təşəkkül tapmış, adət və ənənələrlə, əxlaq normaları ilə, habelə qüvvədə olan qanunvericiliklə müəyyən edilən qarşılıqlı davranış və birgəyaşayış qaydalarının sistemi başa düşülür. İctimai qaydanı kobud surətdə pozan hərəkətlər dedikdə, ictimai və ya şəxsi mənafelərə əhəmiyyətli zərər vuran və ya cəmiyyətdə insanlar arasında bərqərar olmuş birgəyaşayış və davranış qaydalarının qərəzli surətdə pozulmasında ifadə olunan hərəkətlər başa düşülür. Cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik etmə dedikdə isə, təqsirkarın ətrafdakı şəxslər üçün aşkar surətdə ictimai qaydaya əhəmiyyətli dərəcədə laqeydlik, etinasızlıq göstərməsi, cəmiyyətdə hamı tərəfindən qəbul olunmuş davranış qaydaları, əxlaq və mənəviyyat normalarına qarşı saymamazlıq, bir çox insanın və ya cəmiyyətin hər hansı bir üzvünün mənafelərinə toxunan hərəkətlər etməsi başa düşülür. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” 20 may 2011-ci il tarixli qərarında qeyd edilir ki, xuliqanlıq obyektiv cəhətdən Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 221-ci maddəsinin dispozisiyasında sadalanan müxtəlif hərəkətlərdə ifadə olunsa da, onların hamısı üç əsas əlamətə malik olmalıdır. Birincisi, bu hərəkətlər ictimai qaydanı kobud surətdə pozmalıdır; ikincisi, belə pozuntu cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik ifadə etməlidir; üçüncüsü isə vətəndaşlar üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq edilməsi hədəsi ilə, habelə özgənin əmlakının məhv edilməsi, yaxud zədələnməsi ilə müşayiət edilməlidir. Qeyd olunmalıdır ki, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlikdə ifadə olunan ictimai qaydanın kobud surətdə pozulması öz-özlüyündə inzibati hüquqpozmadır və İXM-in 296-cı maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati məsuliyyətə səbəb olur. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510-cu maddəsinin dispozisiyasından göründüyü kimi xırda xuliqanlıq, yəni ictimai qaydanı pozan hərəkətlər fiziki şəxslər üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq edilməsi hədəsi ilə, yaxud özgənin əmlakının məhv edilməsi və ya zədələnməsi ilə müşayiət edilmədikdə həmin maddədə nəzərdə tutulan məsuliyyətə səbəb olur. Lakin hazırki vəziyyətdə Şəxs hərəkətlərində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510-cu maddəsinin tərkib əlamətlərinə rast gəlinmir. Məhkəmə hesab edir ki, Şəxs tərəfindən avtomobildə olan zaman X4 qarşı edilmiş hərəkətlər xırda xuliqanlıq əməlinin tərkib əlamətlərini ehtiva etmədiyindən hər hansı bir ictimai qaydanın pozulması halı baş verməmişdir. Bu halda X2 mülki mühakimə icraatı qaydasında məhkəməyə müraciət etmək hüququ yaranır. Bundan əlavə taksi isə ictimai yer və ictimai nəqliyyat deyildir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin inzibati məsuliyyətin əsaslarını müəyyən edən 3cü maddəsində göstərilir ki, yalnız həmin Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Həmin Məcəllənin 5-ci maddəsində isə təsbit edilmişdir ki, insan və vətəndaş hüquqları və azadlıqları ali dəyərə malikdir. Bu hüquqların və azadlıqların pozulmasına yol verən bütün dövlət orqanları, qurumları və vəzifəli şəxslər məsuliyyət daşıyırlar. Məcəllə insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının dövlət orqanları, qurumları və vəzifəli şəxslər tərəfindən pozulmasının qarşısının alınmasını və onlara hörmət olunmasını təmin edir. İnzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraatın təmin olunması tədbirləri tətbiq edilərkən insan ləyaqətini alçaldan qərarların verilməsinə və hərəkətin edilməsinə yol verilmir. Göründüyü kimi, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını ali dəyər kimi qiymətləndirib insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını, şəxslərin iqtisadi maraqlarını, idarəçilik qaydalarını qorumağı, qanunçuluğu möhkəmləndirməyi və inzibati xətaların qarşısını almağı vəzifə kimi müəyyən edən İXM-yə görə, yalnız Məcəllədə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb oluna bilər. Həmin Məcəllənin 8-ci maddəsində isə göstərilir ki, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. Həmin Məcəllənin 12.1-ci maddəsində göstərilir ki, həmin Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. Həmin Məcəllənin 75-ci maddəsində göstərildiyi kimi, inzibati xətalar haqqında işlərin icraatı üzrə inzibati xəta hadisəsi (inzibati xəta törədilmişdirmi), inzibati xəta törətməkdə şəxsin təqsiri və s. müəyyən edilməlidir. Həmin Məcəllənin 76.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Həmin Məcəllənin 53.1.1 və 53.1.2-ci maddələrinə əsasən, inzibati xəta hadisəsi olmadıqda və ya inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. Həmin Məcəllənin 105.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının İXM-nin 32-ci maddəsinə əsasən Şəxs məsuliyyətini yüngülləşdirən hallar müəyyən edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının İXM-nin 33-cü maddəsinə əsasən Şəxs məsuliyyətini ağırlaşdıran hallar müəyyən edilməmişdir. Beləliklə, məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, İXM-nin 510-cu maddəsi ilə Şəxs barəsində başlanılmış inzibati xəta haqqında iş üzrə protokolu tərtib etmiş orqan tərəfindən heç bir sübut təqdim edilmədiyindən və onun əməlində həmin maddənin tərkib əlamətləri sübuta yetirilmədiyi üçün iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və İXM-in 40, 43, 48-51, 61, 114, 128-131-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Bakı şəhəri Yasamal rayon Polis İdarəsinin 28-ci polis bölməsi tərəfindən Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510-cu maddəsi ilə başlanılmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Şəxs məhkəmə iclas zalından dərhal azad edilsin. Qərarın surəti təqdim edildiyi və ya alındığı gündən 10 gün müddətində Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya bilavasitə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Rauf Daşdəmirov