Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(004)-646/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(004)-646/2025 05.02.2025 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Cavadzadə Rəşad Bəylər oğlunun sədrliyi, X6 oğlunun katibliyi, Bakı şəhəri Yasamal RPİ-nin 27-ci polis şöbəsinin polis sahə inspektoru X1, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs iştirakları ilə, xx xxxxxx 2000-ci il tarixdə Saatlı rayonunda anadan olmuş, Azərbaycan Respublikası vətəndaşı, subay, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olan Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İXM-in 510 və 535.1-ci maddələri ilə Bakı şəhəri Yasamal RPİ-nin 27-ci polis şöbəsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında iş materiallarına açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı şəhəri Yasamal RPİ-nin 27-ci polis şöbəsi tərəfindən Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İXM-in 510 və 535.1-ci maddələri ilə MN ******* saylı, 5 fevral 2025-ci il tarixli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilərək baxılması üçün məhkəməyə göndərilmişdir. İnzibati xəta haqqında MN ******* saylı, 5 fevral 2025-ci il tarixli protokola əsasən Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510 və 535.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmişdir. Bu fakt raportla təsdiq edilir. Məhkəmə iclasında iştirak edən inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmiş Bakı şəhəri Yasamal RPİ-nin 27-ci polis şöbəsinin polis sahə inspektoru X2 inzibati xəta haqqında protokolun məzmununa uyğun izahat verərək inzibati xəta haqqında protokolun YPX əməkdaşlarının raportu əsasında tərtib olunduğunu, protokolu müdafiə etdiyini, Şəxs barəsində qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tədbir görülməsini xahiş etmişdir. Sədrlik edənin sualına cavab olaraq X2 inzibati xəta haqqında protokolda göstərilənləri təsdiq edən hər hansı sübut olmasa da, iş materiallarına raportun əlavə edildiyini, özünün hadisənin şahidi olmadığını və sadəcə raport əsasında protokol tərtib etdiyini bildirmişdir. Məhkəmə iclasında şahid qismində ifadə vermiş Bakı şəhəri Yasamal RPİ-nin DYPŞnin yol-patrul xidməti inspektoru, polis baş serjantı X3 bildirmişdir ki, xx.xx.2025-ci il tarixdə “Tofaş” minik markalı **-NQ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil tərəflərindən saxlanılaraq müvəqqəti duracağa yerləşdirilən zaman həmin avtomobili idarə edən Şəxs ünvansız nalayiq söyüşlər işlədərək onların qanuni tələblərinə tabe olmamışdır. Bundan sonra ÇPA əməkdaşlarını dəvət etmək məcburiyyətində qalmışlar. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs inzibati xəta haqqında protokola etiraz edərək qeyd etmişdir ki, o, özünü AR İXM-nin 510 və 535.1-ci maddələri ilə təqsirli bilmir. Belə ki, ona 3 fevral 2025-ci il tarixində Bakı şəhəri Yasamal RPİ-nin DYPŞ-nin Tural adlı əməkdaşı zəng edərək idarə etdiyi “Tofaş” minik markalı, **-NQ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili duracağa gətirməsini bildirmişdir. O da xalası oğlu Raufla birlikdə avtomobili özü idarə edərək Tbilisi prospektində yerləşən duracağa aparıb orada park edərək duracağı piyada tərk etmiş və sonradan qohumunun avtomobilinə əyləşərək getmişdir.Oradan uzaqlaşarkən ona bildirmişlər ki, sabah şöbəyə gələrək rəisin otağına yaxınlaşarsan (Yasamal rayon DYP-nın rəisini nəzərdə tutur). O da eynilə o cür etmişdir. Şöbədə olarkən ona bildirmişlər ki, rəisin otağına qalxsın. Rəisin otağında olarkən rəis ona bildirmişdir ki, o bilmir onu bura nə üçün gətiriblər. Daha sonra mobil telefonla danışdıqdan sonra iki polis əməkdaşı otağa daxil olaraq onu bölməyə aparmışlar. O, otaqda olarkən hər hansı tabesizlik və ictimai qayda əleyhinə əməl törətməmişdir. Raportda qeyd edilən kimi söyüş söyməmişdir. Əgər bununla bağlı nəsə sübut mövcuddursa məhkəməyə təqdim edilsin. Qeyd olunanları nəzərə alaraq barəsində başlanılmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Ona verilmiş suala cavab olaraq bildirmişdir ki, bütün bu qeyd etdiklərini yaxın qohumu olan Şahid təsdiq edə bilər, iş üzrə hazırda ifadə verən yol polisinin əməkdaşı düzgün ifadə vermir, həmin şəxs ümumiyyətlə orada olmamışdır, özünün dediyikimi “onu avtoxuliqanlığa görə saxlamamışdır”, ümumiyyətlə onu avtomobili ilə yolda hərəkətdə olarkən heç bir polis əməkdaşı saxlamamışdır. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid bildirmişdir ki, Şəxs onun xalası oğludur. 3 fevral 2025-ci il tarixdə təxminən axşam saat 20:30-da onlar bir yerdə olarkən ona yol polisinin Tural adlı əməkdaşı zəng edərək Amidə avtomobilini duracağa aparılmalı olmasını bildirmişlər. Hardasa yarım saat sonra onlar bir yerdə avtomobili duracağa aparmışlar. Elə orada olarkən yol polisinin əməkdaşı Amidə bildirmişdir ki, sabah şöbəyə rəisin otağına yaxınlaşsın. Amidlə birlikdə ayın 4-ü Yasamal DYPŞ-nə getmişlər daha sonra Amid rəisin otağında olarkən çevik polis alayından iki polis əməkdaşı gələrək Amidi bölməyə aparmışdır. Həmin vaxt Amidlə Yasamal DYPŞ-də olarkən hər hansı tabesizlik nümayiş etdirilməmiş və qeyd olunan kimi söyüş söyülməmişdir. Ona verilmiş suala cavab olaraq bildirmişdir ki, yol polisinin məmkəmədə ifadə verən əməkdaşı düzgün ifadə verməmişdir, həmin əməkdaş avtoxuliqanlıq etdiyinə görə Amidi saxlamamışdır, ümumiyətlə Amid öz avtomobilini cərimə duracağına apararkən yolda onu heç kim saxlamamışdır, nə duracaqda nə də ki, polis idarəsində hazırkı şahidi görməmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: İnzibati xəta haqqında MN ******* saylı, 5 fevral 2025-ci il tarixli protokola əsasən Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510 və 535.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməsi müəyyən edilmişdir. “İnzibati qaydada tutma haqqında” 4 fevral 2025-ci il tarixli protokoldan görünür ki, Şəxs 4 fevral 2025-ci il tarixdə, saat 19:25-də tutulmuşdur. Şəxs polis bölməsində verdiyi xx.xx.2025-ci il tarixli izahatından görünür ki, o, avtomobilində konstruksiya dəyişikliyi etdiyini bildirərək əməlindən peşman olmasını qeyd etmişdir. Lakin polis əməkdaşları ilə söhbət etdiyini, onların çağırışlarına gəldiyini qeyd edərək hər hansı bir tabesizlik nümayiş etdirmədiyini, eləcə də ictimai qaydanı pozmadığını bildirmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 510-cu maddəsinə əsasən xırda xuliqanlıq, yəni ictimai qaydanı pozan, lakin fiziki şəxslər üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq edilməsi hədəsi ilə, yaxud özgənin əmlakının məhv edilməsi və ya zədələnməsi ilə müşayiət edilməyən hərəkətlərə görə əlli manatdan yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir, işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət sayılmadıqda, on beş günədək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. 535.1-ci maddəsinə əsasən polis işçisi və ya hərbi qulluqçu ictimai qaydanın mühafizə vəzifələrini icra edərkən, onların qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmamağa görə fiziki şəxslər iki yüz manat məbləğində cərimə edilir və ya işin halları və pozuntu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət hesab edilmədikdə bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. 53.2-ci maddəsinə əsasən hər hansı şəxs barəsində başlanılmış inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraata, həmçinin onun inzibati xəta törədilməsinə aidiyyəti olmadıqda və ya təqsirliliyi sübuta yetirilmədikdə, o cümlədən təqsirliliyin sübuta yetirilməsində qanuna zidd olaraq əldə edilmiş sübutlardan istifadə edildikdə xitam verilir. 105.1-ci maddəsinə əsasən Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. 114.2.1-ci maddəsinə əsasən Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edilir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin İ və İİ hissələrinə əsasən, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 8-ci maddəsində deyilir «Hər bir insan Konstitusiyasının, yaxud qanunun ona verdiyi əsas hüquqların pozulması hallarında bu hüquqların səlahiyyətli milli məhkəmələr tərəfindən bərpa edilməsi hüququna malikdir». Bu müddəa məhkəmə təminatı ilə bağlı Konstitusiyanın 60-cı maddəsində öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın bu maddəsi ilə vətandaşların həm Konstitusiya ilə təsbit edilmiş hüquqlarının və azadlıqlarının, həm də Azərbaycan Respublikasının qanunlarında və digər normativ hüquqi aktlarında nəzərdə tutulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının məhkəmələrin müdafiəsi altında olmasına təminat verilir. Bu təminat bir tərəfdən, hər kəsin pozulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının bərpası məqsədilə məhkəməyə müraciət etmək hüququnu, digər bir tərəfdən isə məhkəmələrin həmin müraciətlərə baxmaq və onlara dair ədalətli qərar qəbul etmək vəzifəsini müəyyən edir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi Karelin Rusiyaya qarşı işi üzrə (xx.xx.2016) qəbul etdiyi qərarında Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 6-cı maddəsinin (ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ) qərəzsizlik tələbinə riayət olunmaması ilə əlaqədar pozuntu baş verdiyini qərara almışdır. Həmin maddəyə görə “hər kəs onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən və ya ona qarşı hər hansı cinayət ittihamı irəli sürülərkən, qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə ... işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir. İnzibati xəta haqqında protokolda rəsmiləşdirən məmurun məhkəmədə işə baxılarkən inzibati xətaya görə təqsiri sübut etmək səlahiyyətinə malik olmadığını, ittihamedici orqanın və ya rəsminin olmaması şəraitində isə ona qarşı ittihamın sübut edilməsi yükünün bütünlükdə hakimin üzərinə düşdüyünü, bunun isə hakimə müdafiə tərəfinin ifadələrini rədd etmək üçün proprio motu arqumentlər axtarmaqdan başqa yol qoymadığını qeyd etmişdir. O, bunun öz növbəsində sübutların qiymətləndirilməsində balansı pozduğunu, nəticədə onun Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası ilə nəzərdə tutulan ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun pozulduğu göstərilmişdir. Məhkəmə iş materiallarını tam və hərtərəfli tədqiq edərək belə qənaətə gəlir ki, iş materiallarında olan sənədlərlə Şəxs tərəfindən polis işçisinin qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmaması, ictimai qaydanı pozması öz təsdiqini tapmamışdır. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş və inzibati xəta haqqında protokolun tərtib olunmasına əsas olmuş raportda ümumi ifadələrə istinad olunmuş, Şəxs polisin hansı qanuni tələblərinə tabe olmaması, ictimai qaydanı pozması, tabe olmamanın və ictimai qaydanı pozmasının nədə ifadə olunması göstərilməmiş və raportda göstərilən halları təsdiq edən heç bir sübut iş materiallarına əlavə edilməmişdir. Digər tərəfdən məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, inzibati protokolun tərtib olunması üçün əsas götürülmüş raportun həqiqiliyini şübhə altına alan bir başa sübutlar mövcuddur, iş üzrə şahid qismində ifadə vermiş Şahid ifadələri raportda qeyd edilənləri təkzib etməklə bərabər, protokolda qeyd edilən inzibati xəta hadisələrini tədiq edən başqa hər hansı bir mötəbər sübut mövcud deyildir. Bundan əlavə inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törətmiş şəxsin təqsirini sübut edən mötəbər sübutlar iş materiallarına əlavə edilməmiş, işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları məhkəmə iclasında da müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Halbuki, Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 76.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktiki məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. Göründüyü kimi, polis orqanı tərəfindən Şəxs AR İXM-nin 510 və 535.1-ci maddələri ilə təqsirli olmasını təsdiq edən sənəd kimi yalnız inzibati xəta haqqında protokolların məhkəməyə təqdim edilməsi yetərli hesab olunmuşdur. Halbuki, Azərbaycan Respublikası Kontitusiya Məhkəməsinin “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 135.1.5 və 135.2-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 16 noyabr 2021-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, vəzifəli şəxs tərəfindən tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında protokol qəbul ediləcək qərar üçün əsas olmaqla, həmin iş üzrə ittiham yönümlü prosessual sənəd qismində çıxış edir. Konstitusiya Məhkəməsinin mövqeyini rəhbər tutan məhkəmə qeyd edir ki, hazırda məhkəməyə təqdim edilmiş inzibati xəta haqqında protokol sübutedici qüvvəsi olmayan ittiham yönümlü sənəd olduğundan həmin protokolda göstərilən hallar şahid ifadələri, hadisənin videogörüntüləri və digər zəruri sübutlarla təsdiq olunmalıdır. Lakin hazırkı materialda Şəxs tərəfindən inzibati xəta hadisəsinin törədilməsini təsdiq edən heç bir sübuta istinad olunmamış və ümumi sözlərlə şəxsin müvafiq inzibati xətanı törətməsi göstərilmişdir. Halbuki məlum olduğu kimi yol polisi əməkdaşları xüsusi səs yazan və videogörüntünü qeyd edən texniki imkanlara malikdirlər və xidmət aparan zaman daimi üzərlərində olduğu üçün hazırda həmin mötəbər sübutu məhkəməyə təqdim etmək imkanları olduğu halda bunu edə bilməmişlər. Digər tərəfdən məhkəmə qeyd edir ki, elektron məhkəmə informasiya sistemində olan məlumatdan görünür ki, Şəxs əvvəllər inzibati məsuliyyətə cəlb edilməmiş şəxsdir, belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, bu şəxsiyyəti səciyyələndirlən hal onun məhkəmə iclasında vermiş olduğu ifadəsinin həqiqiliyinə təsir edən amildir, hazırda şəxsin ifadəsinin doğruluğunu şübhə altına alan hal yoxdur. Şərh olunan hallara əsaslanaraq məhkəmə hesab edir ki, Şəxs təqsiri AR İnzibati Xətalar Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetirilməmiş və onun təqsirli olması inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış məhkəmə tərəfindən müəyyən edilməmişdir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxsin təqsirini sübut etməyə borclu olan orqan isə onun təqsirli olmasını mötəbər sübutlarla sübuta yetirə bilməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə işin obyektiv hallarını və yuxarıda sadalanan qanunvericiliyin imperativ tələblərini nəzərə alıb belə qənaətə gəlir ki, Şəxs tərəfindən AR İXM-nin 510 və 535.1-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməsini təsdiq edən sübutlar iş materiallarında olmamaqla yanaşı, məhkəmə baxışı zamanı da müəyyən edilmədiyindən Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510 və 535.1-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata onun həmin maddələrlə təqsiri sübuta yetirilmədiyindən xitam verilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 8, 43, 53, 109, 114, 115, 129-131-ci maddələrini rəhbər tutaraq QƏRARA ALDİ: Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510 və 535.1-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan inzibati xətaları törətməsinə dair iş üzrə icraata barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin həmin maddələrlə təqsirli olması sübuta yetirilmədiyindən AR İXM-nin 53.2-ci maddəsinə əsasən xitam verilsin. Şəxs məhkəmə iclas zalından dərhal azad edilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 gün müddətinə işə baxan Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya qaydasında şikayət verilə bilər. Hakim: Rəşad Cavadzadə