Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(005)-2401/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(005)-2401/2022 08.09.2022 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qurbanov Vüsal Rafiq oğlunun sədrliyi, Ələkbərova Aysel Ceyhun qızının katibliyi, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X3 iştirakı ilə, "xxxx" ASC barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra - İXM) 499.2-ci maddəsi ilə tənbeh tədbirinin tətbiq edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsindən daxil olmuş 00100-1601/22 nömrəli, 29 iyul 2022-ci il tarixli inzibati xəta haqqında protokolda göstərilmişdir ki, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olan "xxxx" ASC tərəfindən **********9523 sorğu nömrəli xx.xx.2019-cu il tarixli gömrük bəyannaməsi ilə bəyan edilmiş mallar xx.xx.2020-ci il tarixədək 1 (bir) il müddətinə müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında verləşdirilməklə müvəqqəti olaraq Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən kənara aparılmısdir. Həmçinin, "xxxx" ASC tərəfindən 2020-ci il tarixdə təqdim edilmiş ərizə əsasında sözügedən gömrük bəyannaməsində qeyd edilən malların müvəqqəti ixrac müddəti xx.xx.2021-ci il tarixədək uzadılmışdır. Sonuncu dəfə "xxxx" ASC tərəfindən 2021-ci il tarixdə təqdim edilmiş ərizə əsasında sözügedən gömrük bəyannaməsində qeyd edilən malların müvəqqəti ixrac müddəti xx.xx.2022-ci il tarixədək uzadılmışdır. İs materiallarına əlavə edilmiş Gömrük Xidmətinin “X2 Sistemi” (VAİS) informasiya resursundan çıxarışdan görünür ki, **********9523 sorqu nömrəli xx.xx.2019-cu il tarixli gömrük bəyannaməsi ilə müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilmiş malların müvəqqəti ixrac müddətinin son tarixi xx.xx.2022-ci il müəyyən edilmişdir. Lakin, müvəqqəti ixrac müddətinin xx.xx.2022-ci il tarixində bitməsinə baxmayaraq **********9523 sorğu nömrəli xx.xx.2019-cu il tarixli gömrük bəyannaməsi ilə müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilmiş malların müvəqqəti ixrac müddəti bitməmiş “Akkord Sənaye Tikinti İnvestisiya Korporasiyası" ASC tərəfindən həmin malların Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisinə qaytarılması və ya digər gömrük prosedurunda rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı gömrük orqanına müraciət edilməmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X4 izahatında göstərmişdir ki, "xxxx" ASC transmilli şirkət olaraq istər ölkə daxilində, istər ölkə xaricində iri dövlət volinfrastruktur tikinti layihələrini həyata keçirir. ASC-nin Gürcüstanda, Qazaxıstanda, Özbəkistanda, Türkiyə Respublikasında filial nümayəndəlikləri fəaliyyət göstərir, 2007-ci il tarixdən həmin fəaliyyətlər daha da genişləndirilmiş, bu səbəbdən də Gürcüstanda, Qazaxıstanda, Özbəkistanda müxtəlif layihələrin həyata keçirilməsi məqsədilə 2007-ci il tarixdən başlayaraq müxtəlif vaxtlarda maşın, texnika, avadanlıqlar müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləsdirilməklə qeyd edilən ölkələrə aparılmış, eyni zamanda ölkə daxilində dövlət sifarişi əsasında yol-infrastruktur tikintisi layihələrinin icrası məqsədi ilə ölkə xaricində yerləşən öz törəmə müəssisələrindən müvəqqəti olaraq maşın, texnika, avadanlıqlar idxal edilmişdir, 2020-ci ilin mart ayından ölkədə pandemiya ilə əlaqədar olaraq xüsusi karantin rejimi tətbiq olunmuş, hal-hazırda da bu rejim davam etdirilir. Ötən müddət ərzində bir neçə dəfə Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarlarına əsasən sərtləşdirilmiş karantin rejimi tətbiq olunmuş, müəyyən müddətlərdə ölkə miqyasında şirkətlərin, o cümlədən Korporasiyanın fəaliyyəti dayandırılmış, bu səbəbdən şirkətdə yaranmış maliyyə sıxıntıları ilə əlaqədar olaraq müvəqqəti ixrac gömrük prosedurunda yerləşdirilmiş malların digər gömrük proseduru altında yerləşdirilməsi prosesi ləngimiş, eyni zamanda müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilmiş svav-qazma maşınının ehtiyyat hissələri həmin respublikaların ərazisində dövlət sifarişli volinfrastruktur tikintisi layihələrinin icrasının həyata keçirilməsi məqsədilə göndərilmiş, lakin, həmin layihələrin bitməməsi, hələ də davam etməsi səbəbindən bu texnikaların geri qaytarılması mümkünsüz olmuşdur, belə ki, ilkin olaraq bağlanmış müqavilə əsasında icra olunacaq bəlli məsafədə işlər bitdikdən sonra yeni sifarişlər qəbul olunur və beləliklə də, bir necə növbəti il üçün həmin müqavilələr uzadılır və təbii olaraq sözügedən məsin, texnika, avadanlıqların həmin ölkələrdə qalması qaçılmaz olur, xarici lahiyələrdə görülən islərdə birbaşa tərəf kimi "xxxx" ASC çıxış edir və beləliklə də, layihələrdən əldə edilən qazanc (valyuta vəsaiti) ölkəyə daxil olur, korporasiya rəhbərliyinin mövqeyinə əsasən illərdən bəri yığılıb qalmış bu problemin həlli üçün ASC öz subyektləri ilə imzalanmış daimi və əvəzsiz istifadə müqaviləsi əsasında müvəqqəti ixrac prosedurunda yerləşdirilmiş maşın, texnika, avadanlıqları öz balansından çıxararaq həmin ölkələrdə yerləşən filial/nümayəndəliklərin balansına və istifadəsinə vermək niyyətindədir, bu istiqamətdə islər gedir, artıq müqavilə, digər sənədləşmə isləri aparılır, hal-hazırda həmin malların inventarizasiva prosesi aparılır. Belə ki, qevd edilən müqavilə və digər sənədləşmələr saz vəziyyətdə olan texnikalara şamil edilməyəcəkdir, həmin malların ölkəyə geri qaytarılması təmin ediləcəkdir, digər mallar isə daimi ixrac prosedurunda rəsmiləşdiriləcəkdir. Qeyd etdiklərini nəzərə alaraq inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsini məhkəmədən xahiş etdi. İnzibati xəta haqqında protokol tərtib etmiş səlahiyyətli orqan və məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasında səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakını təmin etməyib, bunun səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Buna görə də məhkəmə, inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmiş səlahiyyətli orqanın nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: xx.xx.2022-ci il tarixli raportdan görünür ki, "Akkord Sənaye Tikinti investisiya Korporasiyasi” ASC- nin (**********) tərəfindən **********9523 saylı GB- ilə müvəqqəti ixrac xüsusi gömrük prosedurunda rəsmiləşdirilmiş yüklərin öhdəlik müddəti bitmiş, lakin "Akkord Sənaye Tikinti investisiya Korporasiyasi” ASC-nin tərəfindən bu yüklərin digər gömrük prosedurı altında yerləşdirilməsi barədə heç bir müraciət daxil olmamışdır. xx.xx.2019-cu il tarixli, **********9523 saylı gömrük bəyannaməsindən görünür ki, "xxxx" ASC tərəfindən gömrük dəyəri 44421,00 manat olan “Svay-qazma maşınının ehtiyyat hissələri” malı müvəqqəti ixrac xüsusi gömrük prosedurunda rəsmiləşdirilmişdir; Gömrük Xidmətinin Vahid X1 çıxarışdan görünür ki, “Svay-qazma maşınının ehtiyyat hissələri” malının müvəqqəti ixrac müddətinin son tarixi xx.xx.2022-ci ildir; Beləliklə, məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, xx.xx.2019-cu il tarixli, **********9523 saylı gömrük bəyannaməsində qeyd edilən “Svayqazma maşınının ehtiyyat hissələri” mallarının müvəqqəti ixrac müddəti xx.xx.2022-ci il tarixdə bitmiş, lakin həmin mal Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisinə qaytarılmamış və ya malın digər gömrük prosedurunda rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı gömrük orqanına müraciət olunmamışdır. Bununla da "xxxx" ASC tərəfindən İXM-in 499.2-ci maddəsinin tələbləri pozulmuşdur. Hüquqi əsaslandırma: Azərbaycan Respublikası Gömrük Məcəlləsinin 130-cu maddəsinə əsasən təkrar idxal üçün nəzərdə tutulmuş daxili mallar müvəqqəti ixrac proseduru altında yerləşdirilir. Bu mallardan bu Məcəllənin 130.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydalara uyğun olaraq gömrük rüsumlarından və vergilərdən tamamilə, yaxud qismən azad edilməklə, habelə ticarət siyasəti tədbirləri tətbiq edilmədən gömrük ərazisindən kənarda istifadə olunur. Malların müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilməsi qaydalarını bu Məcəllənin tələbləri nəzərə alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir. Həmin qaydalarda malların müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilməsi şərtləri, onların bu prosedur altında qalma müddəti müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2013-cü il 2 sentyabr tarixli, 244 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Malların müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilməsi Qaydaları”nın 3-cü bəndinə əsasən müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilmiş malların bu gömrük proseduru altında qalma müddəti gömrük orqanları tərəfindən 24 (iyirmi dörd) aydan çox olmamaq şərtilə müəyyənləşdirilir. Bu müddət müvəqqəti ixrac gömrük prosedurunun məqsədi üçün kifayət etməlidir. Həmin müddətdə müvəqqəti ixrac gömrük prosedurunun məqsədlərinə nail olunmadıqda, gömrük orqanı həmin prosedur üçün müəyyən olunmuş müddətin başa çatmasına 1 (bir) ay qalmış prosedur sahibinin əsaslandırılmış müraciəti ilə malların müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında qalma müddətini 12 (on iki) aya qədər uzadır. Müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilmiş mallar üçün müəyyən edilmiş müddət başa çatanadək müvəqqəti ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilmiş mallar təkrar idxal edilməli və ya digər gömrük proseduru altında yerləşdirilməlidir. İXM-in 499.2-ci maddəsinə əsasən aparılması və ya qaytarılması məcburi olan əvvəllər gətirilmiş və ya aparılmış mallar və nəqliyyat vasitələrinin Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən kənara aparılmamasına və ya bu əraziyə qaytarılmamasına görə - inzibati xətanın bilavasitə obyekti olan mallar və ya nəqliyyat vasitələri müsadirə edilir, yaxud vətəndaşlar həmin malların və ya nəqliyyat vasitələrinin dəyərinin yetmiş faizindən yüz faizinədək məbləğdə cərimə edilir, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər həmin malların və ya nəqliyyat vasitələrinin dəyərinin yetmiş faizindən yüz faizinədək məbləğdə cərimə edilir və ya Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara inzibati qaydada çıxarılır. İXM-in 31.3-cü maddəsinə əsasən hüquqi şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, inzibati xətanın xarakteri, inzibati xəta nəticəsində hüquqi şəxsin əldə etdiyi xeyrin həcmi və ya onun maraqlarının təmin edilməsinin xarakteri və dərəcəsi, hüquqi şəxsi xarakterizə edən hallar, o cümlədən onun maliyyə və əmlak vəziyyəti, xeyriyyəçilik və ya digər ictimai faydalı fəaliyyətlə məşğul olması, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Məhkəmə iclasında "xxxx" ASC-nin məsuliyyətini yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar müəyyən edilmədi. Məhkəmə, törədilmiş inzibati xətanın xarakterini, məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların müəyyən edilməməsini nəzərə alıb, iş üzrə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, "xxxx" ASC-nin 499.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinməli və barəsində inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetin müsadirəsi növündə tənbeh tədbiri tətbiq edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə və İXM-in 31, 40, 43, 48-51, 114, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: "xxxx" ASC Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 499.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinsin və barəsində inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetin müsadirəsi növündə tənbeh tədbiri tətbiq edilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya bilavasitə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Vüsal Qurbanov