Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(005)-4285/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(005)-4285/2025 12.11.2025 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Musayev Tural Səmid oğlunun sədrliyi, Məmmədova Təhminə Nizami qızının katibliyi, “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialının nümayəndəsi Nümayəndə2un iştirakı ilə, “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialı barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankından daxil olmuş inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat materialına məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı hüquqi şəxs “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialı barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə 10 oktyabr 2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək baxılması üçün aidiyyəti üzrə Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinə göndərmişdir. İnzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialı tərəfindən 198000.00 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini 28 sentyabr 2023-cü il tarixdə xaricə köçürmüş və 2 (iki) il müddət keçsə də, 198000.00 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan mallar ölkəyə idxal edilməmiş və ya həmin məbləğdə valyuta vəsaiti geri qaytarılmamışdır. İnzibati xəta 29 sentyabr 2025-ci il tarixdə hüquqi şəxsin ünvan 1 ünvanında törədilmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialının nümayəndəsi Nümayəndə2 bildirmişdir ki, Hazar filialı tərəfindən 28 sentyabr 2023-cü il tarixində 198000 ABŞ dolları məbləğində vəsait avans ödənişi kimi xaricə köçürülmüşdür. Həmin əməliyyat üzrə ödənilmiş 198000 ABŞ dolları xx.xx.2023-cü il tarixində filialın "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətində olan AZ51AİİB401650D**********118 saylı hesabına “Sanmar Elektrik ve İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Dış Ticaret LTD” şirkəti tərəfindən tam şəkildə geri qaytarılmışdır. Beləliklə, vəsaitin geri qayarılması 2 (iki) illik müddət tamam olmadan baş vermiş, faktiki olaraq heç bir inzibati xəta tərkibi yaranmamışdır. Həmçinin pul vəsaitinin qayarılmasını təsdiq edən SWİFT sənədi də vardır. Qeyd edilənlərin nəzərə alınaraq 10 oktyabr 2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol əsassız olduğuna ona görə iş üzrə icraata xitam verilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanunamüvafiq qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının səlahiyyətli nümayəndəsi məhkəməyə gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: "xxxx" ASC-nin KB-255/2-250/2025 nömrəli 02 oktyabr 2025-ci il tarixli məktubundan görünür ki, “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialı hesabından 28 sentyabr 2023-cü il tarixdə qabaqcadan ödəniş edilmiş 198000.00 ABŞ dolları vəsaitin 198000.00 ABŞ dolları məbləğində hissəsi bəyan edilməmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixli SWİFT sənədindən görünür ki, “Sanmar Elektrik ve İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Dış Ticaret LTD” şirkəti tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixli HAZ0923 nömrəli (yəni köçürmənin edildiyi müqavilə üzrə) 198000.00 ABŞ dolları məbləğində vəsait geri qaytarılmışdır. 22 oktyabr 2025-ci il tarixli etirazdan görünür ki, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən 6-1-21/2-15532/2025 saylı 10 oktyabr 2025-ci il tarixli məktub və EP ******* saylı 10 oktyabr 2025-ci il tarixli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilərək Hazar filialına göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının protokolu qanunsuz və əsassızdır. Belə ki, Mərkəzi Bank sadəcə "xxxx" Azərbaycan ASC-nin ZB NO:2341 saylı və xx.xx.2025-ci il tarixli məktubuna əsaslanmışdır. Dəqiq və hər tərəfli araşdırma aparmamışdır. “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının "xxxx" ASC-də AZ51AİİB401650D**********118 saylı hesablaşma hesabı vardır. Protokolda qeyd edilən məbləğ, yəni 198000 ABŞ dolları xx.xx.2023-cü il tarixdə həmin hesaba “Sanmar Elektrik ve İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Dış Ticaret LTD. Şirkəti” tərəfindən geri ödənilmiş və göndərilən pul məbləği 2 il tamam olmadan respublikaya qaytarılmışdır. Pul məbləğinin Kapital Bankda olan hesaba daxil olması təsdiqedici sənəddə vardır. Qeyd olunanların nəzərə alınaraq Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. 12.1-ci maddəsində göstərilir ki, həmin Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. 75-ci maddəsində göstərildiyi kimi, inzibati xətalar haqqında işlərin icraatı üzrə inzibati xəta hadisəsi (inzibati xəta törədilmişdirmi), inzibati xəta törətməkdə şəxsin təqsiri və s. müəyyən edilməlidir. 76.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemində, habelə digər dövlət informasiya sistemlərində (ehtiyatlarında) aşkar olunan məlumatlarla, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 38.1 və 430.4-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair Konstitusiya Məhkəməsi qərarında qeyd olunduğu kimi, Buna görə yuxarıda qeyd edilən normaların tələbləri baxımından məhkəmələr səlahiyyətli orqan tərəfindən barəsində protokol tərtib edilən şəxsin İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş xətanın törədilməsində təqsirini dəqiq müəyyən etməlidir. Azərbaycan Respublikası Gömrük Məcəlləsinin 1.0.11-ci maddəsinə əsasən gömrük bəyannaməsi - malların müvafiq gömrük proseduru altında yerləşdirilməsi üçün tələb olunan məlumatları əks etdirən, şəxslər tərəfindən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi formada gömrük orqanına təqdim olunan sənəddir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X1 xx.xx.2016-cı il tarixli 45/1 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü bəndinə əsasən qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Azərbaycan Respublikası İXM-in 430.4-cü maddəsinə əsasən, avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə vəzifəli şəxslər inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin on faizindən iyirmi faizinədək məbləğdə, hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. İş materiallarında olan müqavilə, ödəniş tapşırığı və SWİFT məlumatı ilə müəyyən edilir ki, “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialı hesabından 28 sentyabr 2023-cü il tarixdə qabaqcadan ödəniş edilmiş 198000.00 ABŞ dolları vəsait xx.xx.2023-cü il tarixli SWİFT məlumatına əsasən “Sanmar Elektrik ve İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Dış Ticaret LTD” şirkəti tərəfindən məhz köçürmənin edildiyi xx.xx.2023-cü il tarixli HAZ0923 nömrəli müqavilə əsasından geri qaytarılmışdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 53.1.2-ci maddəsinin tələbinə görə inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. 105.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı filialının əməlində inzibati xəta tərkibi olmadığına görə barəsində Azərbaycan Respublikası İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata həmin Məcəllənin 53.1.2-ci maddəsinə əsasən xitam verilməlidir. İnzibati xəta haqqında iş üzrə məsrəf yoxdur. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İXM-in 40.0.1, 43, 48-51, 53.1.2, 55, 114-115, 128-130 maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: “X2 ve İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi”-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialı barəsində Azərbaycan Respublikasının İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmaması əsası ilə bu Məcəllənin 53.1.2-ci maddəsinə əsasən xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 gün müddətində Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə və ya birbaşa Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə şikayəti verilə bilər. Hakim Tural Musayev