Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(006)-319/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(006)-319/2024 31.01.2024 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Nəsimi rayon Məhkəməsinin hakimi Hüseynov Elməddin Mirpaşa oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Mustafayeva İlhamə Mövlan qızının katibliyi, Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin nümayəndələri X7 və X1, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs nümayəndəsi X2 iştirakları ilə, Şəxs (hüquqi ünvanı: Gəncə şəhəri, Mahrasa bağı qəsəbəsi, ev 10/1; VÖEN: **********) barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 375.0.1 və 375.0.2-ci maddələri üzrə tərtib olunmuş xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* saylı və xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* saylı inzibati xəta haqqında protokollara və onlara əlavə edilmiş sənədlərə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Azərbaycan Respublikası Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin strateji təhlil, innovasiya və rəqəmsallaşma şöbəsi tərəfindən Şəxs barəsində inzibati xəta haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli, MN ******* və MN ******* nömrəli protokollar tərtib edilmişdir ona görə ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə Şəxsnə məxsus müştərilərin fərdi məlumatlarının toplanıldığı və işlənildiyi informasiya sisteminin fərdi məlumatların informasiya sistemlərinin dövlət reyestrində qeydiyyata alınmaması müəyyən edilmişdir və xx.xx.2024-cü il tarixdə Şəxs MMC-yə məxsus “www.linknet.az” internet informasiya sistemində onun müştərilərinin fərdi məlumatlarının mühafizəsinin təmin olunmaması faktı aşkar edilmişdir. Bununla da, Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 375.0.1 və 375.0.2-ci maddələrində nəzərdə tutulan inzibati xətaları törətmişdir. Məhkəmə iclasında Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin nümayəndəsi X7 inzibati xəta haqqında protokolu müdafiə edərək izahatında bildirmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2013-cü il 5 mart tarixli 833 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidməti haqqında Əsasnamə”yə uyğun olaraq, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən ölkədə kibertəhlükəsizlik vəziyyətinin mütəmadi təhlili və kiberhücumların qarşısının alınması məqsədi ilə internet informasiya ehtiyatlarının fəaliyyətinin monitorinqinin aparılması nəticəsində 11 yanvar 2024-cü il tarixdə Şəxsnə məxsus “www.linknet.az” informasiya ehtiyatının tərkib hissəsi olan müştərilərin qeydiyyatı və ödənişlərinin idarə olunması sistemində zəruri təhlükəsizlik tədbirlərinin tətbiq edilməməsi səbəbindən onun müştərilərinin fərdi məlumatların kənar şəxslər tərəfindən əldə edilməsinin mümkünlüyü faktı aşkar edilmişdir. Belə ki, zəruri texniki-təşkilati tədbirlər həyata keçirilmədiyindən Şəxs MMC-yə məxsus “'www.linknet.az” internet informasiya ehtiyatının tərkib hissəsi olan informasiya sisteminin inzibatçısının giriş məlumatlarının kənar şəxslər tərəfindən ələ keçirilməsi və internetdə yayılması nəticəsində həmin sistemdə müştərilərə məxsus fərdi məlumatların - adı, soyadı, ata adı, doğum tarixi, mobil nömrəsi, e-poçt ünvanı, yaşayış yerləri, şəxsiyyət vəsiqələrinin seriya və nömrələri, hesab depozit məlumatları, ödəniş tarixçəsi barədə məlumatların əldə edilməsi mümkündür. “Fərdi məlumatlar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 10.1-ci maddəsinə əsasən, fərdi məlumatların toplanılması və işlənilməsi zamanı mülkiyyətçinin vəzifələri fərdi məlumatların toplanılmasının və işlənilməsinin qanuniliyini və təhlükəsizliyini təmin etməkdən ibarətdir. Bununla yanaşı, Şəxsnə məxsus informasiya sisteminin adıçəkilən Qanunun 15.1-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, dövlət qeydiyyatından keçirilmədiyi müəyyən edilmişdir. Adıçəkilən Qanunun 15.2-ci maddəsinə əsasən bu Qanunun 3.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, fərdi məlumatların informasiya sistemini dövlət qeydiyyatından keçirmədən fərdi məlumatların toplanılmasına və işlənilməsinə yol verilmir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2010-cu il 17 avqust tarixli, 149 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Fərdi məlumatların informasiya sistemlərinin dövlət qeydiyyatına alınması və dövlət qeydiyyatının ləğv edilməsi Qaydaları”nın 1.3-cü maddəsinə əsasən fərdi məlumatların informasiya sistemlərinin dövlət qeydiyyatına alınması və dövlət qeydiyyatının ləğv edilməsi Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir. Şəxs MMC-nin “www.İinknet.az” informasiya ehtiyatını dövlət qeydiyyatından keçirmədən müştərilərinə məxsus fərdi məlumatları topladığını, saxladığını və işlədiyini, o cümlədən həmin informasiya ehtiyatında məlumatların mühafizəsinin təmin edilməsi üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan texniki tədbirlərin həyata keçirilmədiyini göstərən kifayət qədər hallar aşkar edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 2021-ci il 17 mart tarixli “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Plenumunun Qərarına əsasən, informasiya-kommunikasiya texnologiyalarından istifadə etməklə törədilmiş inzibati xəta haqqında işlərə inzibati xətanın aşkarlandığı yerdə baxılmalıdır. İnzibati xətanın aşkarlandığı yer dedikdə, inzibati xətanın baş verməsinə, həmçinin hüquqpozmanın digər hallarına dair inzibati xətalar haqqında işlər üzrə protokol tərtib etmək səlahiyyəti olan vəzifəli şəxsin protokol tərtib etdiyi yer başa düşülür. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 100-cü maddəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 18 noyabr tarixli 466 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş 1 nömrəli əlavəyə uyğun olaraq, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxsin nümayəndəsi adıçəkilən Məcəllədə nəzərdə tutulmuş hüquqları və vəzifələri izah edilməklə inzibati xəta haqqında protokolun tərtib edilməsində iştirak barədə 2024-cü il 11 yanvar tarixli 3-27-101/2-8/2024 nömrəli dəvət məktubu göndərilmiş, buna baxmayaraq nümayəndə qeyd edilən tarixdə iştirak etməmişdir. Bununla da, Şəxs MMCnin nümayəndəsinin iştirakı olmadan MN ******* nömrəli və MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokollar tərtib edilmişdir. İnzibati xəta haqqında protokolun təqdim edilməsi barədə 2024-cü il 12 yanvar tarixli 3- 27-101/2-11/2024 nömrəli məktubla inzibati xəta haqqında protokolların surəti Şəxs MMC-nin hüquqi ünvanına göndərilmişdir. Göründüyü kimi, Şəxs MMC-nin üç mindən artıq müştərisi olduğu halda, qanunvericiliklə üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməmişdir. Bu səbəbdən Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Qərarı nəzərə alınmaqla MN ******* nömrəli və MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokollar tərtib edilmişdir. Göstərilənləri nəzərə alaraq Şəxs MMC barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin nümayəndəsi X3 inzibati xəta haqqında protokolu müdafiə edərək Şəxs MMC barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxsin nümayəndəsi X4 izahatında bildirmişdir ki, Şəxs MMC-yə qarşı tərtib edilmiş inzibati protokol əsassız və qanunsuz olduğuna görə icraatına xitam verilməlidir. Belə ki, inzibati protokolun tərtib edilməsi üçün guya xx.xx.2024-cü il tarixdə Şəxs MMC-nin nümayəndəsi Əhməd Zülfüqarovla əlaqə saxlanılması və onun Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin inzibati binasına dəvət olunması, lakin gəlməməsi və bu səbəbdən xx.xx.2024-cü il tarixdə inzibati protokol tərtib edilməsi olmuşdur. 2023-cü ilin fevral ayında həmin MMC Əhməd Zülfüqarov tərəfindən hazırki direktoru Əli Namazova satıldıqdan dərhal sonra Əhməd Zülfüqarov Azərbaycan Respublikasını tərk edib hazıradək ABŞ-nın hansısa ştatına köçmüş və hazıradək o, Azərbaycana geri dönməmiş və onunla heç bir əlaqə yaratmaq mümkün olmamışdır. Həmin MMC-nin hazırki direktorunun anket məlumatları Nazirlikdə olduğu halda sabiq direktorla əlaqə saxlanılması absurddur. Bu o, deməkdir ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə faktiki bildiriş yazılmamış, formal olması özlüyündə təsdiqini tapmışdır. Azərbaycan Respublikasının hər bir sahəsində qurulan işlərdə qanunvericilik əvvəl profilaktik, hər hansı bir hərəkətin qarşısının alınmasına dair tədbirlər görülməsini tələb etsə də, Nazirlik bunu etməmiş, mövcud sahibkarlarla koordinasiya qura bilməmiş və məhkəməyə əsassız olaraq inzibati ptotokol göndərmişdir. MMC ilə doğru-dürüst əlaqə yaradılsa idi, hərərkətsizliyin qarşının alınmasına işlər yönəlmiş olsa idi, lazımi əməkdaşlarla lazımi tədbirlər görülərdi. Şəxs MMC-nin elektron ünvanına da xx.xx.2024-cü il tarixdə məlumat verilməsi də absurdur. Nazirlik Rəqəmsal sahəsinə nəzarət edən orqan olaraq nə üçün görə bilmədi ki, həmin MMC-nin elektron ünvanı uzun müddət işləmir və heç bir məlumatlar da ötürülmür. Bu da o, deməkdir ki, Nazirlik lazımi qaydada sahikarların elektron üvanının işləyibişləməməsini görə bilmir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq, Şəxs MMC-yə barəsində başlanılmış inzibati iş üzrə icraata xitam verilməlidir. İş materiallarında olan bir ədəd DVD diskə baxış zamanı müəyyən edilmişdir ki, “www.linknet.az” internet informasiya ehtiyatında müştərilərə dair fərdi məlumatların kənar şəxslər tərəfindən əldə edilməsi mümkündür. Beləliklə də, xx.xx.2024-cü il tarixdə Şəxsnə məxsus müştərilərin fərdi məlumatlarının toplanıldığı və işlənildiyi informasiya sisteminin fərdi məlumatların informasiya sistemlərinin dövlət reyestrində qeydiyyata alınmaması müəyyən edilmişdir və xx.xx.2024-cü il tarixdə Şəxs MMC-yə məxsus “www.linknet.az” internet informasiya sistemində onun müştərilərinin fərdi məlumatlarının mühafizəsinin təmin olunmaması faktı aşkar edilmişdir. Nəticədə Şəxs tərəfindən Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 375.0.1 və 375.0.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta törədilmişdir. “Fərdi məlumatlar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 15.1-ci maddəsinə əsasən Fərdi məlumatların informasiya sistemləri, o cümlədən bu Qanunun qüvvəyə minməsinə qədər mövcud olan informasiya sistemləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanında dövlət qeydiyyatından keçməlidir. Fərdi məlumatların informasiya sistemlərinin dövlət qeydiyyatına alınması və dövlət qeydiyyatının ləğv edilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir. Həmin Qanunun 15.2-ci maddəsinə əsasən bu Qanunun 3.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, fərdi məlumatların informasiya sistemini dövlət qeydiyyatından keçirmədən fərdi məlumatların toplanılmasına və işlənilməsinə yol verilmir. “Fərdi məlumatlar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa görə: fərdi məlumatların mühafizəsi mülkiyyətçilər və operatorlar tərəfindən təmin olunmalıdır (5.5-ci maddə); mülkiyyətçi və ya operator fərdi məlumatların mühafizəsinin (o cümlədən təsadüfi və icazəsiz məhv edilməsinin, itirilməsinin, qanunsuz müdaxilənin, dəyişdirilməsinin və digər halların qarşısının alınmasının) təmin edilməsinə zəmanət verən texniki-təşkilati tədbirlər görməlidir (5.8-ci maddə); fərdi məlumatların toplanılması və işlənilməsi zamanı mülkiyyətçinin vəzifələri fərdi məlumatların toplanılmasının və işlənilməsinin qanuniliyini və təhlükəsizliyini təmin etməkdən ibarətdir (10.1-ci maddə). Azərbaycan Respublikası İXM-nin 375.0.1-ci maddəsinə əsasən “Fərdi məlumatlar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə dövlət qeydiyyatı tələb olunan, lakin dövlət qeydiyyatından keçməyən informasiya sistemində fərdi məlumatların toplanılmasına və ya işlənilməsinə görə üç yüz manatdan beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 375.0.2-ci maddəsinə əsasən fərdi məlumatların mülkiyyətçisi və ya operatoru tərəfindən fərdi məlumatların mühafizəsinin təmin olunmamasına, “Fərdi məlumatlar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tələb olunduğu hallarda və müddətlərdə fərdi məlumatların məhv edilməməsinə, yaxud fərdi məlumatların toplanılmasının, işlənilməsinin və ya verilməsinin dayandırılmamasına görə üç yüz manatdan beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir. Yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə belə qənaətə gəlir ki Şəxs MMC tərəfindən Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 375.0.1 və 375.0.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsi tam sübuta yetirilir. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, qurum Azərbaycan Respublikası İXM-nin 375.0.1 və 375.0.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək inzibati məsuliyyətə cəlb edilməlidir. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Həmin Məcəllənin 9.1-ci maddəsinin tələbinə görə inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətaların xarakterinə, onun törədilməsi hallarına və inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinənin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Həmçinin bu Məcəllənin 84-cü maddəsinə görə inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 31.3-cü maddəsinə görə hüquqi şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, inzibati xətanın xarakteri, inzibati xəta nəticəsində hüquqi şəxsin əldə etdiyi xeyrin həcmi və ya onun maraqlarının təmin edilməsinin xarakteri və dərəcəsi, hüquqi şəxsi xarakterizə edən hallar, o cümlədən onun maliyyə və əmlak vəziyyəti, xeyriyyəçilik və ya digər ictimai faydalı fəaliyyətlə məşğul olması, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Məhkəmə iclasında Şəxs MMC-nin Azərbaycan Respublikasındakı filialının məsuliyyətini yüngülləşdirən və ya ağırlaşdıran hallar müəyyən edilmədi. Məhkəmə Şəxs MMC-nin törətdiyi inzibati xətanın xarakterini, inzibati xəta nəticəsində onun maraqlarının təmin edilməsinin dərəcəsini, hüquqi şəxsi xarakterizə edən halları və s. nəzərə alaraq hesab edir ki, o, Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 375.0.1 və 375.0.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinib, barəsində inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh tətbiq edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 40-cı, 43-cü, 48-50-ci, 114-115-ci və 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏRARA ALDİ: Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 375.0.1 və 375.0.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməli törətməkdə təqsirli bilinərək, 300 (üç yüz) manat məbləğində inzibati cərimə edilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində işə baxan Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya bilavasitə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti və ya protesti verilə bilər. Hakim: Elməddin Hüseynov