Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(006)-3887/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(006)-3887/2025 02.07.2025 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Elməddin Mirpaşa oğlunun sədrliyi, Mustafayeva İlhamə Mövlan qızının katibliyi ilə, X1 Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-13-16/1-86349 saylı inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verdiyi şikayətinə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: X2 məhkəməyə şikayətlə müraciət edərək bildirmişdir ki, “Mercedes” markalı **-TR- *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili idarə etməsi ilə əlaqədar barəsində 3-13-16/1-86349 saylı, xx.xx.2025-ci il tarixli qərarın qanunsuz və əsassız olduğundan ləğv edilməsini və icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Şikayət ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, idarə etdiyi “Mercedes Benz E200 AMG” markalı 90-TR- 999 dövlət qeydiyyat nişanlı minik avtomobili ilə Fizuli və S.Vurğun küçələrinin kəsişməsində üzü 5 mərtəbə istiqamətində hərəkətdə olduğu zaman Azərbaycan Respublikasının inzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-1-ci maddəsinə əsasən barəsində xx.xx.2025-ci il tarixli EQ 26550194 nömrəli elektron qərar qəbul edilmişdir. Qərar qanunsuz və əsassız olduğu üçün tərəfindən Nəsimi Rayon Məhkəməsinə müraciət edilmiş və məhkəmənin xx.xx.2025-ci il tarixli 3(006)-1666/2025 nömrəli qərarı ilə şikayəti qismən təmin edilmiş, xx.xx.2025-ci ii tarixli EQ 26550194 nömrəli Elektron Qərarın tərtib edilməsi üçün kifayət qədər əsas olmadığı üçün iş Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinə geri qaytarılmışdır. Bundan sonra, Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi işə yenidən baxaraq, xx.xx.2025-ci il tarixli EQ 26550194 nömrəli Elektron Qərarın qanuni olduğunu hesab etmiş və barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə xx.xx.2025-ci il tarixli 3-13-16/1-86349 nömrəli Qərar qəbul etmişdir. Əsas olaraq bildirilir ki, Mercedes Benz E200 AMG markalı **-TR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı minik avtomobili 5.9 “Ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələri üçün zolaq” yol nişanı ilə işarə ediimiş zolaqla hərəkət etmişdir. Onun barəsində qərar qəbul edilirkən qüvvədə olan qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmamış, habelə araşdırma aparılmadan barəsində qanunsuz və əsassız qərar qəbul edilmişdir. Belə ki, İXM-nin 327.1-1-ci maddəsinə əsasən “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun yol verdiyi hallar istisna olmaqla, 5.9, 5.10.1-5.10.3 nişanları ilə işarələnmiş, ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələri üçün nəzərdə tutulmuş hərəkət zolağı olan yollarda hərəkət edən digər nəqliyyat vasitələrinin həmin zolaqda hərəkət etməsinə yüz manat məbləğində cərimə edilir. “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 48-ci maddəsinin dördüncü hissəsinə əsasən 5.9, 5.10.1—5.10.3 nişanları ilə işarə edilmiş, ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələri üçün nəzərdə tutulmuş zolağı olan yollarda hərəkət edən digər nəqliyyat vasitələrinin həmin zolaqda hərəkəti və dayanması qadağandır. Əgər bu zaman həmin zolaq qırıq-qırıq nişanlama xətti ilə qalan hərəkət hissəsindən ayrılmışdırsa, nəqliyyat vasitələri dönərkən bu zolağa keçə bələrlər. Həmçinin belə yerlərdə yola girərkən və hərəkət hissəsinin sağ kənarında sərnişinlərin minməsi və düşməsi üçün bu zolağa keçməyə icazə verilir, lakin bu, ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələri üçün maneə yaratmamalıdır. Qanunvericiliyin tələbindən göründüyü kimi Fizuli və S.Vurğun küçələrinin kəsişməsində üzü 5 mərtəbə istiqamətində hərəkət zamanı onun ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələri üçün ayrılmış zolağa dönməyi qadağan edilmiş hərəkət sayılmır. Əlavə olaraq bildirir ki, inzibati xətanın törədildiyi yer olaraq göstərilən ünvanda ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələri üçün nəzərdə tutulmuş zolaqlar inzibati xəta üzrə materiallara (video və foto görüntü) baxış zamanı gecə vaxtı olduğu tam görülmür. Zolaqların görülməməsinə səbəb onların aidiyyəti qurumlar tərəfindən aparılan yol infrastruktur tədbirləri əsasında silinməsidir. Lakin, inzibati xəta hadisəsi hesab edilən əməlin video görüntülərinə də baxılan zaman aydın surətdə görsənir ki, Fizuli və S.Vurğun küçələrinin kəsişməsindəki ərazidə bütövlükdə yol zolaqları görsənmir. Belə ki, 2025-ci ilin aprel ayı ərzində həmin ərazidə bütün yol zolaqları asfaltdan qaşınmış və may ayından sonra yeni zolaqlar çəkilmişdir. Yəni, xx.xx.2025-ci il tarixli EQ 26550194 nömrəli Qərarda göstərilən ünvanda faktiki olaraq, İXM-nin 327.1-1-ci maddəsində qeyd edilən 5.9, 5.10.1- 5.10.3 yol nişanları mövcud olmamışdır. Göstərilən hallara əsasən Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi hər hansı fakt sübut təqdim etməmiş, habelə onu inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata cəlb etməmişdir. Görünür ki, protokol və qərar qəbul edən orqan işin düzgün araşdırılmasında maraqlı olmamış, sübut və faktları qiymətləndirməmiş, işə səthi yanaşmış və qanunvericiliyin tələblərini nəzərə almamışdır. İXM-nin 8-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə boıclu deyildir.İnzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. Göstərilənlərə əsasən Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi tərəfindən qəbul edilmiş 3-13-16/1-86349 saylı, xx.xx.2025-ci il tarixli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarın ləğv edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanunamüvafiq qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq, şikayətçi və Baş Dövlət Yol Polis İdarəsinin səlahiyyətli nümayəndəsi məhkəməyə gəlməmişdir, gəlməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Məhkəmə, şikayətçinin və Baş Dövlət Yol Polis İdarəsinin səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə şikayətçinin izahatını dinləyib, materialları nəzərdən keçirərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə şikayət təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin 3-13-16/1-86349 saylı, xx.xx.2025-ci il tarixli qərarına əsasən X5 Azərbaycan Respublikası İXM-nin 327.1-1ci maddəsi ilə təqsirli bilinib 100 manat cərimə edilmişdir. İş materiallarında olan Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 3(006)-1666/2025 saylı, 02 aprel 2025-ci il tarixli qərara əsasən X3 barəsində Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi tərəfindən qəbul edilmiş EQ 26550194 nömrəli, xx.xx.2025-ci il tarixli “İnzibati tənbeh vermə haqqında” qərar ləğv edilmiş və Azərbaycan Respublikası İXM-in 327.1-1-ci maddəsi ilə inzibati xəta haqqında iş yenidən baxılması üçün Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinə göndərilmişdir. Göründüyü kimi, Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin 3-13-16/1-86349 saylı, xx.xx.2025ci il tarixli qərarı əsassız olaraq qəbul edilmiş, inzibati orqan tərəfindən Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 3(006)-1666/2025 saylı, 10 mart 2025-ci il tarixli qərarında qeyd edilən xüsusatlar barədə heç bir araşdırma aparılmamışdır. Şəxs inzibati xəta hadisəsinin mövcudluğu ilə razılaşdıqda, əlavə araşdırma aparmağa ehtiyac qalmır. Lakin razılaşmadıqda, onun inzibati xəta törətməsi sübutlarla təsdiqini tapmalıdır. Sübut toplamaq isə inzibati tənbeh vermiş səlahiyyətli orqanın üzərinə düşür. Hər hansı bir şəxs barəsində inzibati məsuliyyətin yaranması üçün həmin şəxs törədilmiş inzibati xətanın ilk əvvəl subyekti olmalıdır və təqsirli bilindiyi maddənin dispozisiyasında nəzərdə tutulmuş hərəkətlərin və yaxud hərəkətsizliyin onun tərəfindən icra olunmaması, təqsirinin olub-olmaması sübutlarla müəyyən olunmalı və bu halların olması toplanmış sənədlərlə kifayət qədər öz təsdiqini tapmalıdır. Təqsirliliyi sübut etmək yükü məhkəmənin və ya barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin üzərinə düşmür. Bu yük protokol tərtib etmiş səlahiyyətli orqanın üzərinə düşür. İş materiallarından X5 tərəfindən İXM-nin 327.1-1-ci maddəsinin tələblərinin pozulduğu müəyyən edilmir. X4 Məcəlləsinin vəzifələri və prinsiplərinə əsasən məhkəmənin ziddiyyətli və şübhəli məqamların şəxsin ziyanına aradan qaldırıb, barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin ziyanına, onun inzibati xəta törətməsini təsdiq edən sübutlar toplamaq yox, həmin şübhələri və ziddiyyətli məqamları həmin şəxsin xeyrinə həll etməli olması müəyyən edilib. Məhkəmənin bu qənaəti İXM-nin aşağıdakı normaları ilə də təsdiq edilir. Belə ki, əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) inzibati xəta hesab olunması üçün İXM-lə müəyyən edilmiş 4 əlamətin hər biri mövcud olmalıdır, yəni həmin əməllə İXM-lə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edilməli, əməl hüquqazidd olmalı, təqsirli sayılmalı (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olmalıdır. İXM-nin İXM-nin 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. İnzibati xətanın anlayışından bəhs edilən İXM-nin 12-ci maddəsinə əsasən həmin Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. Şəxsin hansı əməli törətməsi (harada, nə vaxt, necə, hansı üsulla, hansı hərəkət və ya hərəkətsizliklə), bu əməlin hansı sübutlarla müəyyən edilməsi və bu əməlin İXM-nin hansı maddəsi ilə inzibati xəta hesab edilməsi və həmin maddəyə görə tətbiq edilən inzibati tənbehi qərar qəbul etmiş səlahiyyətli orqan müəyyən etməlidir. Məhkəmə səlahiyyətli orqanın qərarını yoxlayarkən, həmin qərarda qeyd edilən əməlin harada, nə vaxt, necə, hansı üsulla, hansı hərəkət və ya hərəkətsizliklə törədilməsinin konkret hansı sübutla təsdiq edilməsini və məhz səlahiyyətli orqanın qərarında istinad etməli olduğu sübutlarla şəxs tərəfindən törədilib-törədilməməsini yoxlamalıdır. Qərarda konkret sübut göstərilmədiyi üçün məhkəmə belə bir qərarı İXMnin tələblərinə uyğun çıxarılmış araşdırılmanın nəticəsi olan qərar kimi hesab edə bilməz. İnzibati xətalar məcəlləsinin məqsədi inzibati xəta hadisələrinin qarşısının alınması və şəxsləri inzibati xəta törətməkdən çəkindirmək məqsədi daşıyır. Məhkəmə bir daha qeyd edir ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin vəzifələri və prinsiplərinə əsasən məhkəmənin ziddiyyətli və şübhəli məqamların şəxsin ziyanına aradan qaldırıb, barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin ziyanına, onun inzibati xəta törətməsini təsdiq edən sübutlar toplamaq yox, həmin şübhələri və ziddiyyətli məqamları həmin şəxsin xeyrinə həll etməli olması müəyyən edilib. Çünki İXM-nin 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. İXM-nin 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. İXM-nin 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. Buna görə də şübhələr şəxsin xeyrinə həll edilməlidir. Şəxsin təqsiri qanunla müəyyən edilmiş qaydada sübuta yetirilmədiyi üçün mübahisəli qərar ləğv edilməli, həmin əməlin törədilməsində təqsirsiz bilinməli və həmin inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Çünki İXM-nin 133.2.8-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılarkən qəbul edilmiş qərarın qanuniliyi və əsaslılığı iş üzrə olan və əlavə təqdim edilmiş materiallar əsasında yoxlanılır. İXM-nin 134.1.3-cü maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılaraq həmin Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda qərarı ləğv edərək inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edilir. Yuxarıda göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 128-135-ci maddərini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİ: Şikayət təmin edilsin. X5 barəsində Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin 3-13-16/1-86349 saylı, xx.xx.2025-ci il tarixli qərarı ləğv edilsin, həmin inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində işə baxan Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti və ya protesti verilə bilər. Hakim: Elməddin Hüseynov