Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(007)-1953/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(007)-1953/2021 14.09.2021 BAKI ŞƏHƏRİ NİZAMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mehdiyev Nəriman Hüseynqulu oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Rüstəmova Sürəyya Nazim qızının katibliyi, inzibati xəta haqqında protokolu tərtib etmiş Azərbaycan Respublikası Dövlət Reklam Agentliyi Bakı şəhəri Reklam İdarəsinin baş müfəttişi X3, inzibati xəta haqqında protokolu tərtib etmiş Azərbaycan Respublikası Dövlət Reklam Agentliyi Bakı şəhəri Reklam İdarəsinin nümayəndəsi X1, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs iştirakları ilə, xx xxxxxxx 1984-cü il tarixdə Lənkəran rayonunda anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, Lənkəran şəhəri, Səmədzadə küçəsi ev 2/3-də qeydiyyatda olan, fərdi qaydada kiçik sahibkarlıqla məşğul olan Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İXM-nin 428.7.1-ci maddəsi ilə olan işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Azərbaycan Respublikası Dövlət Reklam Agentliyi Bakı şəhəri Reklam İdarəsi tərəfindən tərtib edilmiş 07 iyul 2021-ci il tarixli, MN seriyalı, ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokola və ona əlavə edilən sənədlərə əsasən Şəxs tərəfindən 07 iyul 2021-ci il tarixdə saat 14:52-də Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Babək prospekti, 41A ünvanında yerləşən “Vega furnitures” adlı obyektin üzərində, açıq məkanda müvafiq icazə olmadan reklam yerləşdirilmişdir. Məhkəmə iclasında inzibati xəta haqqında protokolu tərtib etmiş Azərbaycan Respublikası Dövlət Reklam Agentliyi Bakı şəhəri Reklam İdarəsinin nümayəndəsi X2 protokolda qeyd edilənlərə uyğun izahat vermiş, əlavə olaraq göstərmişdir ki, Şəxs fəaliyyət göstərdiyi obyektdə açıq havada reklam yerləşdirilməsinə görə alınmış rəsmi icazənin müddəti 01 fevral 2019-cu il tarixdən 01 fevral 2020-ci il tarixədək olan dövrü əhatə etmişdir. Sahibkar Şəxs açıq havada reklam yerləşdirilməsi üçün müqavilənin müddətinin uzadılması məqsədilə müraciət etməmiş, habelə bunun üçün dövlət rüsumunu ödəyərək buna dair sənəd təqdim etməmişdir. Hansı ki, belə müraciət reklam idarəsinə həmin reklamı yerləşdirmək arzusunda olan şəxs, yəni reklam yayıcısı tərəfindən edilməli, bu zaman dövlət rüsümunun ödənilməsi barədə və digər zəruri sənədləri təqdim etməlidir. Hesab edir ki, Şəxs barəsində tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında protokol əsaslıdır, həmin şəxsin barəsində inzibati tənbeh tətbiq olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmənin 06 sentyabr 2021-ci il tarixdə keçirilən iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs izahatında göstərmişdir ki, Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Babək prospekti, 41A ünvanında yerləşən “Vega furnitures” adlı obyekt ona məxsusdur, 2019-cu ildə reklam idarəsi ilə bağladığı müqaviləyə əsasən açıq havada 6.45 kv.m sahədə reklam yerləşdirmişdir. Müqavilənin müddəti 01 fevral 2020-ci il tarixədək olmuşdur. Sonradan reklam idarəsinin üç nəfər əməkdaşı gəlmiş, onlar böyük ayaq ölçüsü (iri addımlar) ilə ölçərək reklamın 6.45 kv.m sahədə deyil, ondan 15 kv.m artıq sahədə yerləşdirildiyini, buna görə onun 1500 manat pul verməli olduğunu bildirmişlər. O, etirazını bildirərək reklamın ölçüsünün müqavilə ilə düz olduğunu, bu ölçüdə reklam üçün müqavilə bağlayıb pul ödədiyini bildirmiş, tələb etmişdir ki, metrə gətirib onunla ölçsünlər. Həmin əməkdaşlar ondan “şirinlik” adı ilə 100 manat pul istəmişlər, o, pul verməyəndən sonra çıxıb getmişlər və metrə ilə ölçmək üçün də gəlməmişlər. Protokol tərtib edilərkən o, iştirak etməmişdir, yalnız məhkəməyə gələrkən çağırılmasının səbəbini bilmişdir. Ümumiyyətlə, müqavilənin müddəti bitdikdən sonra o, müqaviləni yeniləmək üçün reklam idarəsinə getməli deyildir, reklam idarəsinin əməkdaşları özləri gəlib müqavilə bağlamalıdırlar. Hesab edir ki, əməlində inzibati xəta tərkibi yoxdur. Barəsindəki inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclası inzibati xəta haqqında protokolu tərtib edən şəxsin və səlahiyyətli orqanın digər əməkdaşlarının iştiraklarının təmin edilməsi zərurətindən 14 sentyabr 2021ci il tarixə təxirə salınmış, bu barədə məhkəmə iclasında elan edilməsinə baxmayaraq barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs üzürlü səbəb təqdim etmədən məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə həmin şəxsin iştirakı olmadan qeyd edilən şəxslərin dindirilməsini və məhkəmə iclasının yekunlaşdırılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında inzibati xəta haqqında protokolu tərtib etmiş Azərbaycan Respublikası Dövlət Reklam Agentliyi Bakı şəhəri Reklam İdarəsinin baş müfəttişi X5 protokolun məzmununa uyğun izahat vermiş, əlavə olaraq göstərmişdir ki, Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Babək prospekti, 41A ünvanında yerləşən “Vega furnitures” adlı obyektin üzərində, açıq məkanda müvafiq icazə olmadan reklam yerləşdirilməsinə dair 07 iyul 2021-ci il tarixli inzibati protokol onun tərəfindən tərtib edilmişdir. Sistem vasitəsilə yoxlama zamanı müəyyən etmişdir ki, həmin obyektdə açıq havada reklam yerləşdirilməsinə icazə verilməsinə dair müqavilənin müddəti 01 fevral 2020-ci il tarixdə başa çatmasına baxmayaraq müqavilənin müddəti uzadılmamış, eləcə də reklam yığışdırılmamış, bununla da bir ildən artıq müddətdə sahibkar Şəxs reklamdan qanunsuz olaraq yararlanmışdır. Protokolun tərtib olunmasında Şəxs özü iştirak etsə də, protokolu imzalamaqdan imtina etmişdir. Protokolun tərtib olunması zamanı və digər vaxtlarda onun və ya digər əməkdaşları tərəfindən Şəxs hər hansı adla pul tələb edilməmiş, alınmamışdır. Protokol əsaslı olduğundan vəzifəli şəxs qismində Şəxs barəsində inzibati tənbeh tətbiq olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X6 izahatında göstərmişdir ki, Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Babək prospekti, 41A ünvanında yerləşən “Vega furnitures” adlı obyektdə yoxlama zamanı açıq havada yerləşdirilən reklamın müqavilədə müəyyən edilmiş 6,45 kv.m ölçüdən 15 kv.m artıq olduğu müəyyən edilmiş, bununla bağlı obyektin sahibkarı Şəxs xəbərdarlıq olunaraq vaxt verilmişdir. Lakin sahibkar tərəfindən vaxtı başa çatmış müqavilənin müddəti uzadılmamaqla yanaşı artıq yerləşdirilmiş reklama görə rüsum ödənilməmiş, vaxtı bitmiş reklam isə yığışdırılmamışdır. Reklam yayıcılarının ödədikləri dövlət rüsumları hesabına onlar əmək haqqı alırlar, ona görə belə şəxslərin cərimə olunmalarında maraqlı deyillər. Onlar tərəfindən Şəxs “şirinlik” və ya digər adla, qanunsuz olaraq pul tələb edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 12.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. İnzibati xətalar qanunvericiliyinin mənasına görə, inzibati xətanın tərkibini inzibati xətalar qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş əlamətlər məcmusu təşkil edir və onların mövcudluğunda ictimai təhlükəli əməl inzibati xəta sayılır. İnzibati xətanın tərkibini qanunla müəyyən edilən obyektiv və subyektiv əlamətlərin məcmusu təşkil edir. Hər bir xətanın əsasını hüquqazidd əməl təşkil edir. Əgər bu əməl yoxdursa, deməli, burada heç bir inzibati xətadan, inzibati məsuliyyətdən, inzibati tənbehlərin tətbiq edilməsindən söhbət gedə bilməz. Əməlin inzibati xəta sayılması üçün onun hüquqi əlamətləri olmalıdır, yəni əməl hüquqa zidd olmalı, əməl təqsirli sayılmalı, əməl inzibati məsuliyyətə səbəb olmalı, əməl Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsi ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd etməlidir. Hazırkı halda məhkəmə hesab edir ki, Şəxs tərəfindən yol verilmiş inzibati xətanın xəta sayılması üçün onun hüquqi əlamətləri vardır, əməl hüquqa zidd olmuşdur və məhz vəzifəli şəxs Şəxs tərəfindən törədilmişdir. Belə ki, “Reklam haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun: 1.1-ci maddəsinə əsasən bu Qanun Azərbaycan Respublikasının ərazisində reklam fəaliyyətinin subyektləri arasında reklamın sifarişi, istehsalı, yayımı, istehlakı ilə bağlı yaranan münasibətlərə tətbiq edilir; 2.0.9-cu maddəsinə əsasən reklam yayıcısı - reklamı bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydada, müxtəlif forma, üsul və vasitələrlə yayımlayan şəxsdir; 26.1-ci maddəsinə əsasən reklam birbaşa və ya reklam daşıyıcısı vasitəsilə torpaq sahələrində, bina, qurğu və digər tikililərin fasadlarında (divarlarında, hasarlarında), dam örtüklərində, bayıra ünvanlanmaqla qapıların, pəncərələrin (pəncərə altlıqlarının), vitrinlərin çöl və iç tərəflərində, habelə açıq məkanda olan avadanlıqlarda, avtomobil yollarının dayanacaqlarında və yeraltı keçidlərində, hava şarlarının, aerostat və dirijablların üzərində yerləşdirildiyi halda açıq məkanda reklam hesab olunur; 26.2-ci maddəsinə əsasən açıq məkanda reklam yerləşdirmək üçün reklam yayıcısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının yaratdığı qurumdan icazə almalıdır. İcazə reklam yayıcısının tələbatına uyğun, lakin üç ildən artıq olmayan müddətə verilir. İcazənin verilməsinə görə “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş məbləğdə və qaydada dövlət rüsumu tutulur. İcazə özündə, həmçinin reklama dair texniki şərtləri, açıq məkanda reklam yayımına görə haqqın və bu Qanunun 26.2-2.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş məbləğin ödənilməsi ilə bağlı məsələləri əks etdirir; 26.8-ci maddəsinə əsasən birbaşa aid olduğu xidmət, ticarət və ya digər obyektlərin giriş hissəsində, fasadında (divarında, hasarında) yerləşdirilən və həmin obyektlərin adını, mənsubiyyətini, fəaliyyət növünü, ünvanını və iş rejimini istehlakçıya çatdıran sayı 1-dən, ümumi ölçüsü 1 kvadratmetrdən artıq olmayan lövhələr (yazılar), habelə ölçüsündən asılı olmayaraq, şəhər informasiya stendlərində qeyri-kommersiya məqsədi ilə yerləşdirilən plakatlar, siyasi reklamlar, qeyri-hökumət təşkilatlarının, hüquqi (o cümlədən dövlət mülkiyyətində olan və ya paylarının (səhmlərinin) nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin) və fiziki şəxslərin kommersiya fəaliyyəti ilə bağlı olmayan elanlar, həmçinin dövlət orqanlarına aid olan lövhələr və Azərbaycan Respublikası Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 86.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş məlumat lövhələri reklam qurğuları və yerləşdirilməsinə icazə alınması tələb olunan reklam hesab edilmir. İşin faktiki halları ilə müəyyən olunduğu kimi, Şəxs fəaliyyət göstərdiyi Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Babək prospekti, 41A ünvanında yerləşən “Vega furnitures” adlı obyektdə açıq havada reklam yerləşdirilməsinə görə alınmış rəsmi icazənin müddəti 01 fevral 2019cu il tarixdən 01 fevral 2020-ci il tarixədək olan dövrü əhatə etmiş, Bakı şəhəri Reklam İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən 07 iyul 2021-ci il tarixdə yoxlama zamanı sözügedən müqavilənin müddəti uzadılmadığı halda həmin obyektin üzərində, açıq havada reklamın yığışdırılmadığı, yerləşdirilmiş vəziyyətdə olduğu müəyyən edilmişdir. Burada, reklam yayıcısı hesab olunan Şəxs əvvəlki müqavilənin müddətinin uzadılması və reklam yerləşdirmək üçün müvafiq qurumdan, yəni Bakı şəhər Reklam İdarəsindən icazə almamış, bunun üçün yazılı müraciət etməmiş, icazənin verilməsinə görə qanunla müəyyən edilmiş məbləğdə və qaydada dövlət rüsumu ödəməmişdir. Şəxs məhkəmədə verdiyi izahatında irəli sürdüyü dəlillərlə bağlı nəzərə alınmalıdır ki, həmin şəxs açıq məkanda reklam yerləşdirmək üçün reklam yayıcısının müvafiq icra hakimiyyəti orqanının yaratdığı qurumdan icazə almalı olduğuna dair İXM-nin 26.2-ci maddəsinin və bundan irəli gələrək qanunvericiliyin digər tələblərinə əməl etməmişdir, Şəxs tərəfindən məhz belə icazənin alınması üçün müraciət edilməmiş, müəyyən edilmiş məbləğdə və qaydada dövlət rüsumu ödənilməmişdir. Ona görə məhkəmə Şəxs irəli sürdüyü dəlillərin işin faktiki müəyyən edilmiş halları ilə təkzib olunduğunu nəzərə alaraq və onun inzibati məsuliyyətdən yayınmağa cəhd etməsi kimi qiymətləndirərək, nəzərə almır. Reklam İdarəsinin əməkdaşlarının ondan qanunsuz olaraq pul tələb etmələrinə dair Şəxs irəli sürdüyü digər dəlilə gəldikdə, onun iddia etdiyi həmin əməkdaşlar məhkəmə iclasında verdikləri izahatlarında bu halı inkar etmişlər, bununla yanaşı nəzərə alınmalıdır ki, Şəxs özü də 07 iyul 2021-ci il tarixdə inzibati xəta haqqında protokolun tərtib edilməsindən sonra hal-hazıradək ötən müddətdə hərəkətlərini qanunsuz hesab etdiyi əməkdaşlarla bağlı tabelik qaydasında onların yuxarı orqanına, eləcə də hüquq-mühafizə orqanlarına hər hansı müraciət, şikayət etməmişdir, məhkəmə hesab edir ki, bu hal öz təsdiqini tapmamışdır, işin faktiki hallarına, gəlinməli olan hüquqi nəticəyə bağlılığı, təsiri yoxdur. Məhkəmə işdə iştirak edən şəxsləri dinləyib, işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirərək, o nəticəyə gəlir ki, Şəxs tərəfindən Azərbaycan Respublikası İXM-nin 428.7.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xəta törədilmişdir, iş üzrə toplanmış mötəbər sübutlarla onun həmin maddə ilə inzibati xəta törətməkdə təqsiri tam sübuta yetir və törədilən əməl düzgün olaraq Azərbaycan Respublikası İXM-nin 428.7.1-ci maddəsi ilə tövsif olunmuşdur, ona görə Şəxs vəzifəli şəxs qismində həmin maddə ilə təqsirli bilinib, inzibati qaydada tənbeh edilməlidir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 428.7.1-ci maddəsinə əsasən açıq məkanda reklam haqqında qanunvericiliyin pozularaq müvafiq icazə olmadan, həmçinin onun tələbləri pozulmaqla açıq məkanda reklam yerləşdirilməsinə görə - fiziki şəxslər üç yüz manatdan beş yüz manatadək məbləğdə, vəzifəli şəxslər min beş yüz manatdan iki min beş yüz manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər beş min manatdan on min manatadək məbləğdə cərimə edilir. Məhkəmə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxsə inzibati tənbeh tətbiq etmək məsələsini həll edərkən inzibati xətalar qanunvericiliyinin aşağıdakı prinsip və müddəalarını rəhbər tutur. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Həmin Məcəllənin 9.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətaların xarakterinə, onun törədilməsi hallarına və inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinənin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. İnzibati tənbeh tətbiq edərkən məhkəmə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 31.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, xətanın xarakterini, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən halları, onun təqsirinin dərəcəsini, əmlak vəziyyətini, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları nəzərə alır. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikası İXM-nin 32.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan məsuliyyəti yüngülləşdirən, Azərbaycan Respublikası İXM-nin 33.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan məsuliyyəti ağırlaşdıran hallar müəyyən olunmamışdır. Məhkəmə inzibati tənbeh tətbiq edərkən inzibati xətanın xarakterini, işin faktiki hallarını nəzərə alaraq, hesab edir ki, Şəxs barəsində təqsirli bilindiyi maddənin sanksiyasında nəzərdə tutulan cərimə növündə inzibati tənbeh tətbiq edilməsi məqsədəmüvafiqdir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 55.2 və 77.3-cü maddələrində nəzərdə tutulan məsələləri müzakirə edərək, məhkəmə qeyd edir ki, iş üzrə maddi sübut və məhkəmə məsrəfi yoxdur. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası İXM-nin 115, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Şəxs Azərbaycan Respublikası İXM-nin 428.7.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib, barəsində 1500 (bir min beş yüz) manat məbləğində inzibati cərimə tənbeh tədbiri tətbiq edilsin. Qərarın surəti təqdim edildiyi və ya alındığı gündən 10 gün müddətində Bakı şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Nəriman Mehdiyev