Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(008)-4412/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(008)-4412/2025 06.10.2025 BAKI ŞƏHƏRİ SABUNÇU RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədli Samirə Məhəmməd qızının sədrliyi, Axund-zadə Ayşən Elimxan qızının katibliyi, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsi Vəkil iştirakı ilə, Hüquqi şəxs Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta haqqında materiala məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Məhkəmə, MÜƏYYƏN ETDİ: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə 15 iyul 2025-ci il tarixli EP saylı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək baxılması üçün aidiyyəti üzrə Bakı şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsinə göndərmişdir. İnzibati xəta haqqında həmin protokoldan görünür ki, Şəxs MMC tərəfindən 11937 (on bir min doqquz yüz otuz yeddi) ABŞ dolları məbləğində vəsait bank vasitəsilə 14 iyun 2023cü il tarixində avans olaraq ölkə xaricinə köçürülmüşdür. “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyuta, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3.-cü yarımbəndinin tələblərinə baxmayaraq, ödənişin aparıldığı gündən 2 (iki) il müddətində 11937 (on bir min doqquz yüz otuz yeddi) ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan mallar (xidmət) ölkəyə idxal edilməmiş və ya həmin məbləğdə valyuta vəsaiti geri qaytarılmamışdır. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsi Vəkil izahatında göstərmişdir ki, göstərilən məbləğdə pullar göndərilsə də, həmin məbləğdə malı Meksika dövləti Azərbaycana göndərməmişdir. Bununla bağlı şirkət tərəfindən mail üzərindən yazışmalar aparılmışdır. Həmin yazışmalar da məhkəməyə təqdim edilmişdir. Yazışmalardan da görünür ki, xarici şirkət məhsulu göndərə bilməyəcəyini bildirmişdir. Şəxs MMC isə pulun geri qaytarılmasını xahiş etmişdir. Xarici şirkət pulun qaytarılacağını bildirsə də, vədinə əməl etməmişdir. Bundan sonra Meksikanın Azərbaycan Respublikasındakı səfirliyinə müraciət olunmuşdur. Meksika səfirliyi isə Meksikada bununla bağlı hüquqi yardım üçün köməklik göstərə biləcəyini bildirsə də, həmin yazışmalar da heç bir nəticə verməmişdir. Onlardan arbitraj məhkəməsinə müraciət olunması üçün etibarnamə istəsələr də, onu da təqdim etməmişlər. Konstitusiya Məhkəməsinin İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə bağlı müvafiq plenum qərarlarından da görünür ki, şəxs o halda qeyd edilən maddə ilə inzibati məsuliyyətə cəlb oluna bilər ki, onun malın göndərilməməsində təqsirli olması müəyyən edilmiş olsun. Hazırki iş üzrə isə Şəxs MMC-nin malın göndərilməməsində, pulun qaytarılmamasında təqsiri müəyyən edilməmişdir. Tərəflər arasında mail üzərindən aparılan yazışmalar da bunu təsdiq edir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmədən iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanuna müvafiq qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib olunan hüquqi şəxsin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməyinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə işə nümayəndənin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş; 15 iyul 2025-ci il tarixli EP saylı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, Şəxs MMC tərəfindən 11937.00 (on bir min doqquz yüz otuz yeddi) ABŞ dolları məbləğində vəsait bank vasitəsilə 14 iyun 2023-cü il tarixində avans olaraq ölkə xaricinə köçürülmüşdür. “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyuta, habelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3.-cü yarım bəndinin tələblərinə baxmayaraq, ödənişin aparıldığı gündən 2 (iki) il müddətində 11937.00 (yüz on doqquz min otuz yeddi) ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan mallar (xidmət) ölkəyə idxal edilməmiş və ya həmin məbləğdə valyuta vəsaiti geri qaytarılmamışdır. 17 iyun 2025-ci il tarixli məktub və qoşmasından görünür ki, hüquqi şəxs Şəxs MMC tərəfindən 11937.00 (on bir min doqquz yüz otuz yeddi) ABŞ dolları məbləğində vəsait 14 iyun 2023-cü il tarixdə bank hesabından, Azərbaycan Respublikasından kənara köçürülmüş, 11937.00 (on bir min doqquz yüz otuz yeddi) ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan mallar (xidmətlərin) ölkəyə idxal edilməmişdir və qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər təqdim edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kommersiya qurumlarının dövlət reyestrindən çıxarışdan məlum olur ki, Şəxs MMC qeydiyyata alınmış, VÖEN-i **********, hüquqi ünvanı AZ1040, ünvan 1baycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. 31.3-cü maddəsinə əsasən, hüquqi şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, inzibati xətanın xarakteri, inzibati xəta nəticəsində hüquqi şəxsin əldə etdiyi xeyirin həcmi və ya onun maraqlarının təmin edilməsinin varakteri və dərəcəsi, hüquqi şəxsi xarakretizə edən hallar, o cümlədən onun maliyyə və əmlak vəziyyəti, xeyriyyəçilik və ya digər ictimai faydalı fəaliyyətlə məşğul olması, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. 430.4-cü maddəsinə əsasən, avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X1 20 fevral 2020-ci il tarixli 06/1 saylı qərarı ilə «Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X1 2016-cı il 28 noyabr tarixli 45/1 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”»nda dəyişikliklər edilmiş, qərarın 4.3.1.3-cü yarımbəndi aşağıdakı redaksiyada verilmişdir. “4.3.1.3. qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10.000 (on min) Avro ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Beləliklə, məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş inzibati xəta haqqında protokol və inzibati materialda olan digər sənədlərlə sübuta yetirilmişdir ki, hüquqi şəxs Şəxs 11937 (on bir min doqquz yüz otuz yeddi) ABŞ dolları məbləğində vəsaiti 14 iyun 2023-cü il tarixdə xaricə köçürmüş və 2 il müddət keçsə də, 11937 (on bir min doqquz yüz otuz yeddi) ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Məhkəmə hüquqi şəxsin nümayəndəsinin təqdim etdiyi mail yazışmaları ilə bağlı qeyd edir ki, həmin mail yazışmalarının həqiqətən müqavilə tərəfi olan şirkət tərəfindən yazılmasını müəyyənləşdirmək mümkün olmadığından mötəbər sübut kimi qəbul edilə bilməz. Belə ki, iş materiallarında olan tərəflər arasında bağlanmış müqavilədən görünür ki, xarici şirkətin səlahiyyətli nümayəndəsi olaraq müqaviləni X2 Luna adlı şəxs imzlamışdır. Təqdim edilən mail yazışmalarında isə xarici şirkətin adından yazışma aparan şəxs kimi “Joaquin” adlı şəxs qeyd olunmuşdur. Bundan başqa məhkəmə hesab edir ki, iki il kifayət qədər uzun müddətdir ki, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs pulun qaytarılması üçün zəruri tədbirlər görmüş olsun. Müqavilə tərəfi olan xarici şirkətlə bağlı iddiasının və şikayətinin olmasını təsdiq edən sübut təqdim edə bilməmişdir. Bundan başqa eyni xarakterli digər iş üzrə Şəxs İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuşdur. Məhkəmə araşdırması zamanı hüquqi şəxs Şəxs barəsində məsuliyyəti yüngülləşdirən və ya ağırlaşdıran hallar müəyyən edilməmişdir. Beləliklə, məhkəmə törədilmiş inzibati xətanın xarakterini, məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların müəyyən edilməməsini nəzərə alıb, iş üzrə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinməli və barəsində inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin 20 faizi məbləğində cərimə tənbeh növü tətbiq edilməlidir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 25.2.1-cı maddəsinə əsasən inzibati cərimə inzibati xətanın başa çatdığı və ya qarşısının alındığı vaxt inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetin dəyəri ilə ifadə oluna bilər. Məhkəmə hesab edir ki, inzibati xətanın obyekti olan pul məbləği ABŞ dolları olduğundan cərimənin məbləği ABŞ dollarının ödəniş gününə qüvvədə olan Azərbaycan manatına məzənnəsi ilə hesablanmalıdır. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 18.5, 114-115, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinsin və barəsində inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş 11.937 (on bir min doqquz yüz otuz yeddi) ABŞ dolları vəsait məbləğinin iyirmi faizi miqdarında, yəni 2387,40 (iki min üç yüz səksən yeddi dollar qırx sent) ABŞ dolları məbləğində (ABŞ dollarının ödəniş gününə qüvvədə olan Azərbaycan manatına məzənnəsi ilə) cərimə növündə inzibati tənbeh tədbiri tədbiri tətbiq edilsin. Qərardan rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində Bakı şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Samirə Məmmədli