Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(008)-7847/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(008)-7847/2024 09.12.2024 BAKI ŞƏHƏRİ SABUNÇU RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Rəcəbova Elnurə Hüseyn qızının sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi X3 qızının katibliyi, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının səlahiyyətli nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, Hüquqi şəxs “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta haqqında materiala məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə, MÜƏYYƏN ETDİ: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə 27 noyabr 2024-cü il tarixli EP saylı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək, baxılması üçün adiyyəti üzrə Bakı şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsinə göndərmişdir. İnzibati xəta haqqında həmin protokoldan görünür ki, “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı 64837.42 (altmış dörd min səkkiz yüz otuz yeddi dollar qırx iki sent) ABŞ dolları məbləğində vəsaiti 04 noyabr 2022-ci il tarixdə xaricə köçürmüş və 2 il müddət keçsə də, 31809.52 (otuz bir min səkkiz yüz doqquz dollar əlli iki sent) ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Məhkəmə iclasında hüquqi şəxs “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının səlahiyyətli nümayəndəsi Nümayəndə bildirmişdir ki, onlar xarici şirkət olan “X4” Şirkəti ilə aralarında malların alqı-satqısı ilə bağlı alqı-satqı müqaviləsi bağlanmış, müqaviləyə əsasən onlar tərəfindən ödəniş ödənilmiş, həmin şirkət vəsaiti qəbul etməsinə baxmayaraq onlara malları göndərməmişdir. Bununla bağlı dəfələrlə həmin şirkətə müraciət etmələrinə baxmayaraq mallar göndərilməmişdir. Bununla bağlı Bakı Kommersiya Məhkəməsinə müraciət etmişdirlər. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, e-2-2(113)-3700/2024 saylı qətnaməsinə əsasən iddiaları təmin edilmişdir. Malın gəlməməsinin onlardan asılı olmayan səbəbdən baş verməsini nəzərə alaraq inzibati iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanunamüvafiq qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, protokol tərtib etmiş Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının səlahiyyətli nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 64.3-cü maddəsinə əsasən işə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş; 26 noyabr 2024-cü il tarixli Telefonoqramdan görünür ki, "xxxx" ASC tərəfindən göndərilmiş sənədərə əsasən “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı tərəfindən 04 noyabr 2022-ci il tarixdə xaricə köçürülmüş 64837.42 ABŞ dolları məbləğində vəsaitin açıq qalan hissəsinə uyğun müvafiq malların (xidmətlərin) 2 il ərzində ölkəyə idxal edilməsi ilə bağlı hər hansı təsdiqedici sənədlərin təqdim edilmədiyi bildirilmişdir. Bununla bağlı müvafiq sənədlərin dərhal Mərkəzi Banka təqdim edilməsi təklif olunmuşdur. Əks halda İXM-nin 430.4-cü maddəsi üzrə inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilərək baxılması üçün aidiyyatı məhkəməyə göndəriləcəyi bildirlmişdir. MMC-nin nümayəndəsi köçürmə barədə məlumatının olduğunu bildirmiş, açıq qalan hissəyə münasibətdə malların ölkəyə idxal olunmadığı qeyd edərək, bunun səbəbinin vəsaiti qəbul edən tərəfə görə olduğunu vurğulamışdır. Buna görə də MMC məhkəməyə müraciət edərək açıq qalan hissəyə münasibətdə valyuta vəsaitinin vəsait köçürülən şirkətdən tutulmasını tələb etmiş və məhkəmə iddianı təmin etmişdir. "xxxx" ASC-nin 05 noyabr 2024-cü il tarixli məktubunun surətindən görünür ki, hüquqi şəxs “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı tərəfindən ödənişin aparıldığı gündən 2 il keçməsinə baxmayaraq, 31809.52 (otuz bir min səkkiz yüz doqquz dollar əlli iki sent) məbləğində vəsait hesabına alınan malların (xidmətlərin) ölkəyə idxalını təsdiq edən gömrük bəyannaməsi və ya idxal olunan xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənədlər banka təqdim edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən tərtib edilmiş Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta haqqında 27 noyabr 2024-cü il tarixli EP saylı ******* nömrəli protokoldan görünür ki, hüquqi şəxs “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı 64837.42 (altmış dörd min səkkiz yüz otuz yeddi dollar qırx iki sent) ABŞ dolları məbləğində vəsaiti 04 noyabr 2022-ci il tarixdə xaricə köçürmüş və 2 il müddət keçsə də, 31809.52 (otuz bir min səkkiz yüz doqquz dollar əlli iki sent) ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kommersiya qurumlarının dövlət reyestrindən çıxarışdan məlum olur ki, “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı qeydiyyata alınmış, VÖEN-i **********, hüquqi ünvanı AZ1038, ünvan 1nəqədi şossesi. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 04 sentyabr 2024-cü il tarixli e-2-2(113)-3700/2024 saylı qətnaməsindən görünür ki, cavabdeh “X4” şirkətindən 31.809.52 ABŞ dolları, ödəniş günü Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının rəsmi məzənnəsinə əsasən manatla və 253 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq iddiaçı “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialına ödənilməsi qərara alınmışdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. 31.3-cü maddəsinə əsasən, hüquqi şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, inzibati xətanın xarakteri, inzibati xəta nəticəsində hüquqi şəxsin əldə etdiyi xeyirin həcmi və ya onun maraqlarının təmin edilməsinin varakteri və dərəcəsi, hüquqi şəxsi xarakretizə edən hallar, o cümlədən onun maliyyə və əmlak vəziyyəti, xeyriyyəçilik və ya digər ictimai faydalı fəaliyyətlə məşğul olması, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. 53.1.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xəta hadisəsi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. 105.1-ci maddəsinə əsasən, Bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. 109.2-ci maddəsinə əsasən, Bu Məcəllənin 53 və 104.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallar olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi və ya inzibati xəta haqqında iş üzrə icraatın dayandırılması barədə qərar qəbul edilir. 430.4-cü maddəsinə əsasən, avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə - hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X2 20 fevral 2020-ci il tarixli 06/1 saylı qərarı ilə «Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X2 2016-cı il 28 noyabr tarixli 45/1 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”»nda dəyişikliklər edilmiş, qərarın 4.3.1.3-cü yarımbəndi aşağıdakı redaksiyada verilmişdir. “4.3.1.3. qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10.000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankından daxil olmuş “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı barəsində inzibati xəta haqqında protokolu, iş materiallarında olan sübutların məcmusunu nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı tərəfindən valyuta tənzimi qaydalarının pozulması və bununla da, sonuncu tərəfindən Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta tərkibinin olması obyektiv sübutların məcmusu ilə öz təsdiqini tapmır. Buna görə də inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi və “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü yarımbəndinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 28 fevral 2020-ci il tarixli Qərarından görünür ki, idxalda hesablaşmalarla bağlı müddət tələbinə əməl edilməməsi hələ özlüyündə inzibati tənbeh tədbirinin tətbiqi üçün kifayət edən əsas kimi çıxış etmir. Bununla bağlı Konstiusiya Məhkəməsinin Plenumu “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xətalara münasibətdə həmin Məcəllənin 38.1-ci maddəsinin inzibati məsuliyyətə cəlb etmə müddətləri baxımından şərh edilməsinə dair” 2019-cu il 19 dekabr tarixli Qərarında qeyd etmişdir ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsi yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini ehtiva edən əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxsin inzibati məsuliyyətə cəlb olunmasını müəyyən etmişdir. Buna görə məhkəmələr səlahiyyətli orqan tərəfindən barəsində protokol tərtib edilən şəxsin İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş xətanın törədilməsində təqsirini dəqiq müəyyən etməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu həmin Qərarda həmçinin qeyd etmişdir ki, müəyyən malların istehsal olunması və çatdırılması Qaydalar ilə müəyyən edilmiş müddətdən daha çox zaman tələb edə bilər, habelə malların gətirilməsi və xidmətlərin göstərilməsi həmin şəxsin iradəsindən asılı olmayan səbəblərdən gecikdirilə bilər (məsələn fors major, qəza, gömrük nəzarəti və baxışının keçirilməsi və s.). Buna görə məhkəmə işin bütün hallarını nəzərə almaqla barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin təqsirini istisna edən əsas kimi qiymətləndirə bilər. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu göstərmişdir ki, inzibati protokolu tərtib etmək səlahiyyəti olan orqan, həmin protokolu tərtib edərkən müvafiq qanunvericiliyin tələblərinə ciddi riayət etməli, məhkəmələr İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədbirlərinin həyata keçirilməsi üçün səlahiyyətli orqan tərəfindən tərtib edilən protokol əsasında inzibati xətanı törədən şəxsin təqsirini İnzibati Xətalar Məcəlləsinin tələblərinə uyğun müəyyən etməlidirlər. Məhkəmə iclasında hüquqi şəxs “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının səlahiyyətli nümayəndəsi, Nümayəndə bildirmişdir ki, onlar xarici şirkət olan “X4” Şirkəti ilə aralarında malların alqı-satqısı ilə bağlı alqı-satqı müqaviləsi bağlanmış, müqaviləyə əsasən onlar tərəfindən ödəniş ödənilmiş, həmin şirkət vəsaiti qəbul etməsinə baxmayaraq onlara malları göndərməmişdir. Bununla bağlı dəfələrlə həmin şirkətə müraciət etmələrinə baxmayaraq mallar göndərilməmişdir. Buna görə də Kommersiya Məhkəməsinə müraciət etmişdirlər. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, e-2-2(113)-3700/2024 saylı qətnaməsinə əsasən iddiaları təmin edilmişdir. Malın gəlməməsinin onlardan asılı olmayan səbəbdən baş verməsini nəzərə alaraq inzibati iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 04 sentyabr 2024-cü il tarixli e-2-2(113)-3700/2024 saylı qətnaməsindən görünür ki, cavabdeh “X4” şirkətindən 31.809.52 ABŞ dolları, ödəniş günü Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının rəsmi məzənnəsinə əsasən manatla və 253 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq iddiaçı “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialına ödənilməsi qərara alınmışdır. Həmin qətnamədən görünür ki, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli 20201105 İTL nömrəli malların alqı-satqısı haqqında müqavilə üzrə mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi barədə saziş imzalanmışdır. Sazişə əsasən tərəflər müqavilə bağlı meydana gələn bütün mübahisələri və fikir ayrılıqlarını həll edə bilmədikdə mübahisələr Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən alıcının olduğu yerə əsasən Azərbaycan Respublikasının müvafiq kommersiya məhkəmələrində həll edilir. Hazırda Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 04 sentyabr 2024-cü il tarixli qətnaməsi qanuni qüvvəyə minmişdir. Beləliklə, məhkəmə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirləndirilən “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının 64837.42 (altmış dörd min səkkiz yüz otuz yeddi dollar qırx iki sent) ABŞ dolları məbləğində xarici valyutada olan vəsaiti ödəniş tapşırığına əsasən Bankda olan hesabından 04 noyabr 2022-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasından kənara köçürdüyünü, lakin ödənişin aparıldığı gündən 2 ildən artıq müddət keçməsinə baxmayaraq ondan asılı olmayan səbəblərdən, yəni ixracatçı şirkətin təqsiri ucbatından 31809.52 (otuz bir min səkkiz yüz doqquz dollar əlli iki sent) ABŞ dolları dəyərindəki malların ölkəyə idxal edilmədiyini, bu halın iş materialları ilə də öz təsdiqini tapmasını, işin obyektiv hallarını və yuxarıda sadalanan qanunun imperativ tələblərini nəzərə alıb belə qənaətə gəlir ki, inzibati xəta tərkibi olmadığından hüquqi şəxs “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 18.5, 114-115, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: “Makro 2000 X1 Taahüt İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi”nin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmaması əsası ilə xitam verilsin. Qərardan rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində Bakı şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Elnurə Rəcəbova