Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(010)-1028/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(010)-1028/2021 07.08.2021 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Miriyeva Səlimə Miri qızının sədrliyi, X1 iclas katibliyi, Bakı şəhəri Suraxanı RPİ-nin 31-ci PB-nin sahə inspektoru X3, Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs iştirаkları ilə, xx.xx.1973-cü il tarixdə, Bakı şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, orta təhsilli, işləməyən, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Bülbülə qəsəbəsi, S.Vəliyev küçəsi, ev 192-də yaşayan Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 535.1-ci maddəsində müəyyən olunmuş inzibati xəta törətməsinə dair Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Polis İdarəsinin 31-ci Polis Bölməsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra İXM) 535.1-ci mаddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibаti xətаnı törətməkdə təqsirli bilinərək, barəsində Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Polis İdarəsinin 31-ci Polis Bölməsində 07 avqust 2021-ci il tarixdə inzibati xəta haqqında prоtоkоl tərtib оlunаrаq baxılması üçün Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir. İnzibati xətа hаqqındа prоtоkоl ona görə tərtib olunmuşdur ki, 07.08.2021-ci il tarixdə Suraxanı RPİ-nin PPXB-nin yazmış olduğu raporta əsasən Şəxs polisin qanuni tələblərinə tabe olmamışdır. Məhkəmə iclasında protokol tərtib etmiş Bakı şəhəri Suraxanı RPİ-nin 31-ci PB-nin sahə inspektoru, polis kapitanı X3 bildirdi ki, 07.08.2021-ci il tarixdə, saat 11:30 radələrində Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Bülbülə qəsəbəsi, S.Əliyev küçəsində xidmət aparan polis əməkdaşları yolun hərəkət hissəsində kran maşınının dayandığını və yolu kəsdiyini görmüş, yolu keçə bilmək üçün kranı idarə edən şəxsdən kranın bir qədər kənara çəkilməsini xahiş etmişlər. Bu zaman kənarda duran vətəndaş Şəxs hədsiz əsəbləşib qeyri-adekvat münasibət göstərərək polis əməkdaşlarına yaxınlaşıb “Siz kimsiniz?”, “Hamınız dilənçisiniz”, kimi ifadələrlə ucadan qışqırmağa, polis əməkdaşlarının, bütövlükdə daxili işlər orqanları əməkdaşlarının cəmiyyət içində nüfuzuna xələl gətirməyə yönəlmiş, polisin şərəf və ləyaqətini alçaldan ifadələr işlətmişdir. Daha sonra vətəndaş daha da aqressivləşərək polisə müqavimət göstərmiş, hətta onu saxlamağa çalışan polis əməkdaşlarından birinin çiyin nişanlarını sökmüşdür. Nəhayət, polis əməkdaşları polisin qanuni tələblərinə əməl etməyən həmin şəxsi saxlayıb polis bölməsinə gətirmiş, burada izahatı alınmaq istənilsə də vətəndaş bundan imtina etmişdir. Bölmədə hər hansı protokoldankənar tutma və ya vətəndaşa qarşı fiziki güc tətbiqi olmamışdır. Bundan sonra hadisə barəsində toplanmış bütün materiallar baxılması üçün Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir. Odur ki, məhkəmədən Şəxs barəsində inzibati tənbeh tədbiri tətbiq edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclаsındа barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs törədilmiş əməldə özünü təqsirli bilməyərək qeyd etdi ki, hadisə vaxtı o, küçədə kranla transformator quran elektrik idarəsinin işçilərinə kömək etmişdir. Bu zaman həmin yoldan keçmək istəyən polis maşını bir qədər kənarda maşını saxlamış və kranın yoldan kənara çəkilməsini tələb etmişdir. Kran kənara çəkilib yol hərəkətə açıldıqdan sonra polis əməkdaşları son dərəcədə kobud formada “Ə, bura gəl!” deyərək onu çağırmışdır. Kran bir qədər kənara çəkildikdən sonra polis əməkdaşlarına yaxınlaşmış, onlardan özlərini təqdim etmələrini istəmişdir. Baxmayaraq ki, polis vətəndaşa özünü təqdim etməlidir, polis əməkdaşları onun bunu tələb etməsini aqressiya ilə qarşılamış, məsələni süni şəkildə şişirdərək onu Bölməyə aparıb qanunsuz olaraq tutmaq istəmişlər. O, buna etiraz etdikdə bir neçə polis əməkdaşı onu zəbt etməyə çalışmış, bu zaman aralarında münaqişə yaranmışdır. Ola bilsin ki, həmin münaqişə zamanı onların əlindən qurtulmaq üçün əl-qol atan zaman hansısa polis əməkdaşının nişanını dartmışdır. Lakin o, bunu qəsdən etməmiş, polisə heç bir müqavimət göstərməmiş, əksinə, qanunsuz yerə onu tutub Bölməyə aparmağa çalışan polis əməkdaşları ona qarşı fiziki güc tətbiq etmişlər. O özü də əvvəllər polis əməkdaşı olmuşdur. Bu səbəbdən onun polislərə qarşı heç bir nifrəti yoxdur. Lakin polis əməkdaşları onun hüquqlarını pozmuşdur. Belə ki, polis əməkdaşları başda ona qarşı kobud münasibət göstərmiş, özlərini təqdim etməmiş, onlardan bunu tələb etdikdə isə bundan hiddətlənərək onu zorla polis bölməsinə aparmış, orada heç bir tutma protokolu olmadan onu dörd saat bölmədə saxlayıb boğmuşlar. Polis əməkdaşları öz qanunsuz əməllərinə baxmayaraq, onun əməlini inzibati xəta kimi qiymətləndirərək barəsində protokol tərtib etmişlər. Halbuki, əməlində heç bir inzibati xəta tərkibi olmamışdır. Odur ki, məhkəmədən barəsində olan inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etdi. Məhkəmə tərəfləri dinləyib, iş materiallarını araşdırıb hesаb edir ki, Şəxs barədə İXM-in 535.1-ci mаddəsi ilə başlanılmış inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməlidir. Belə ki, inzibаti işin mаteriаllarına əlаvə edilmiş və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: Bakı şəhəri Suraxanı RPİ-nin 31-ci PB-nin sahə inspektoru, polis kapitanı X4 tərəfindən tərtib edilmiş MN ******* nömrəli protokolda göstərilmişdir ki, 07.08.2021-ci il tarixdə Suraxanı RPİ-nin PPXB-nin yazmış olduğu raporta əsasən Şəxs polisin qanuni tələblərinə tabe olmamışdır. Məhkəmə iclasında inzibatı xəta haqqında protokolun tərtib edilməsinə əsas olan raportu tərtib etmiş Suraxanı RPİ PPX-nin polis serjantı X2 bildirdi ki, 07.08.2021-ci il tarixdə, saat 11:30 radələrində xidmət apararkən yolun kran tərəfindən bağlandığını görüb yolu keçə bilmədiklərindən kranın bir qədər kənara çəkilib yolun açılmasını xahiş etmişlər. Lakin Şəxs birdən aqressivləşərək onlara yaxınlaşıb “Polis dilənçidir. DİN dilənçidir” kimi ifadələr işlətmişdir. Ondan yolun açılmasını dəfələrlə xahiş etmələrinə baxmayaraq vətəndaş polis əməkdaşlarına qarşı nalayiq ifadələr işlətməyə davam etmişdir. Onlar vətəndaşı sakitləşdirib qanunsuz əməllərinə son qoymağa çalışsalar da o, bu səfər polis əməkdaşlarının üzərinə hücum etmiş, onun çiyin nişanlarını qoparıb yerə atmışdır. Beləliklə, məhkəmə iclasında verilmiş izahatlar və tədqiq edilmiş sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, Suraxanı RPİ-nin polis əməkdaşları Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Bülbülə qəsəbəsi, S.Əliyev küçəsində xidmət apararkən avtomobillərin hərəkət yolunu bağlayan kranın yoldan çəkilməsini tələb etmiş, bu zaman kranın yanında olan Şəxs Adil oğlu ilə polis əməkdaşları arasında mübahisə yaşanmışdır. Polis əməkdaşları iddia edir ki, Şəxs Adil oğlu onlara yaxınlaşaraq birdən-birə onları təhqir etməyə başlamışdır. Şəxs Adil oğlu isə bildirir ki, kranı yoldan çəkdikdən sonra polis əməkdaşları ona kobud formada müraciət edərək öz yanlarına çağırmış, bu zaman o, polis əməkdaşlarından özlərini təqdim etmələrini xahiş etmiş, polis əməkdaşları bundan hiddətləndiyinə görə aralarında mübahisə yaranmışdır. Həmçinin, əlavə etmişdir ki, polis əməkdaşları onu zorla polis bölməsinə aparmaq istədikləri zaman onların arasında əlbəyaxa münaqişə olmuşdur. O, bu zaman hansısa poli əməkdaşının nişanlarının sökülməsini istisna etməmişdir. Göründüyü kimi, hadisə üzrə izahatı alınan hər iki tərəf mübahisənin avtomobillərin hərəkət yolunu tutmuş kranın yoldan çəkilməsi ilə bağlı yarandığını təsdiq edir. Nəzərə alınmalıdır ki, inzibati xəta haqqında protokol İXM-in 535.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsi ilə bağlı tərtib olunmuşdur. İXM-in 535.1-ci maddəsinə əsasən polis işçisi və ya hərbi qulluqçu ictimai qaydanın mühafizə vəzifələrini icra edərkən, onların qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmamağa görə fiziki şəxslər iki yüz manat məbləğində cərimə edilir və ya işin halları və pozuntu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət hesab edilmədikdə bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. Maddənin məzmunundan görünür ki, bu maddə üzrə inzibati xəta tərkibinin yaranması üçün iki element olmalıdır: 1) polisin qanuni tələbi; 2) bu tələbə qəsdən tabe olmama. Hazırkı iş üzrə tərəflərin hər ikisinin izahatından görünür ki, polisin qanuni tələbi kranın yoldan çəkilməsi olmuşdur. Məhkəmə bu tələbi qanuni hesab edir, çünki əgər kran avtomobillərin hərəkət yolunu bağlayırsa, bu təkcə polis avtomaşının deyil, deyil digər avtomobillərin də həmin yoldan keçidini qeyri-mümkün edir, yaxud çətinləşdirir. Lakin aydındır ki, əgər hansısa kran hərəkət yolunu bağlayıbsa, yolun açılması tələbi də məhz kranı idarə edən şəxsə qarşı yönəlir. Yəni, polis əməkdaşları öz qanuni tələblərini Şəxs yox, kranı idarə edən başqa bir şəxsə yönəltmişlər. Belə olan halda Şəxs ona qarşı yönəlməyən tələbə tabe olmaması faktiki olaraq mümkün deyil. Digər tərəfdən, məhkəmə iclasında izahat verən polis əməkdaşlarının heç biri onların tələb etmələrinə baxmayaraq, kranın yoldan qəsdən çəkilmədiyini, yolun bağlı saxlanıldığını ifadə etməmişdir. Kran yoldan çəkilməsə belə artıq yuxarıda qeyd edilmişdir ki, kranı idarə edən Şəxs olmadığına görə kranın hərəkətsizliyinə görə məsuliyyəti o daşımır. Məhkəmə iclasında verdikləri izahatlardan da məlum olmuşdur ki, polis əməkdaşlarının faktiki olaraq bütün narazılığı Şəxs onlara və digər polis əməkdaşlarına qarşı işlətdiyini iddia etdikləri nalayiq, şərəf və ləyaqəti alçaldan ifadələrlə bağlı olmuşdur. Polis əməkdaşlarından birinin çiyin nişanlarının sökülməsinə gəldikdə isə məhkəmə iclasında izahat verən Şəxs polis əməkdaşlarının onu zorla polis maşınına mindirmək istədiklərini, bu zaman özünümüdafiə məqsədilə kənara əl-qol atdığını bildirmiş, həmin vaxt hansısa polis əməkdaşının nişanına əl atmasını və nişanın sökülməsini istisna etməmişdir. Məhkəmə bu hissədə Şəxs izahatını inandırıcı hesab edir. Çünki hadisənin baş vermə səbəbi də nəzərə alındıqda, kranın yoldan çəkilməsini tələb edən polis əməkdaşlarının üzərinə vətəndaşın birdən-birə, heç bir əsas gətirmədən hücum edib, polis əməkdaşının çiyin nişanlarını qoparıb atması inandırıcı deyil. Bu hadisənin hansısa əlbəyaxa münaqişə zəminində baş verməsi isə ağlabatandır. Bu isə İXM-in 535.1-ci maddəsi ilə inzibati xəta tərkibi yaratmır. Beləliklə, məhkəmə işin yuxarıda qeyd edilən bütün halları araşdıraraq hesab edir ki, Şəxs əməlində inzibati xəta tərkibi yoxdur. Çünki, onun polis əməkdaşlarının məhz ona yönələn qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmaması inzibati işin materialları və məhkəmə iclasında verilən izahatlarla sübut olunmur. İXM-in 3-cü maddəsinə əsasən, yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. İXM-in 8-ci maddəsinə əsasən, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. İXM-in 76.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 84.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Həmin Məcəllənin 84.2-ci maddəsinə əsasən, heç bir sübutun qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. «Mаhmudov Rusiyа Federаsiyаsınа qаrşı» iş üzrə 26 iyul 2007-ci il tаrixli qərаrındа İnsаn Hаqlаrı üzrə Avropа Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiyа аrаşdırmаlаrındа sübutlаrı qiymətləndirərkən, bir qаydа olаrаq sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddiа edənin üzərinə düşür (аffirmаnti, non negаnti insumbit probаtion) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifаyət qədər güclü, аydın və bir-birinə uyğun qənаətlərin həm mövcudluğundаn, həmçinin təkzib olunmаz oxşаr fаkt ehtimаllаrındаn irəli gəlir. Göründüyü kimi, Şəxs təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetirilməmişdir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxsin təqsirini sübut etməyə borclu olan orqan isə onun təqsirli olmasını mötəbər sübutlarla sübuta yetirə bilməmişdir. Belə olan halda Şəxs təqsirli olması barədə şübhələr onun xeyrinə həll edilməlidir. İXM-in 53.0-cı maddəsinə əsasən, aşağıdakı hallarda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir: 53.0.1. inzibati xəta hadisəsi olmadıqda; 53.0.2. inzibati xəta tərkibi olmadıqda; İXM-in 12-ci mаddəsində göstərilmişdir ki, bu Məcəllə ilə qоrunаn ictimаi münаsibətlərə qəsd edən, hüquqаzidd оlаn, təqsirli sаyılаn (qəsdən və ehtiyаtsızlıq üzündən törədilən) və inzibаti məsuliyyətə səbəb оlаn əməl (hərəkət və yа hərəkətsizlik) inzibаti xətа hesаb оlunur. Həmin Məcəllənin 114.1.4-cü maddəsinə əsasən, inzibati xəta haqqında işə baxılarkən inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarılır. Həmin Məcəllənin 114.2.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda çıxarılır. Beləliklə, məhkəmə iş materiallarını işdə olan sübutlarla qarşılıqlı əlaqədə araşdırıb, təhlil edərək öz daxili inamına əsasən qiymətləndirib hesab edir ki, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs əməlində inzibati xəta tərkibini olmamasına görə iş üzrə icraata xitam verməlidir Göstərilənlərə əsаsən və İXM-in 112, 114, 115, 117, 128-130-cu mаddələrini rəhbər tutаrаq, məhkəmə Q Ə R A R A A L D İ: Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 535.1-ci mаddəsi ilə başlanılmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərаrın surəti təqdim edildiyi və yа аlındığı gündən 10 (оn) gün müddətində Bakı Аpellyаsiyа Məhkəməsinə аpellyаsiyа şikаyəti və yа prоtesti verilə bilər. Sədrlik edən Səlimə Miriyeva