Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(011)-1697/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(011)-1697/2023 19.05.2023 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin hakimi Axundov Fuad Aydın oğlunun sədrliyi, X3 iclas katibliyi, X1 iştirakı ilə, X1 Baş X9 İdarəsi tərəfindən qəbul edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, EQ seriyalı 13914891 nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında elektron qərarın ləğvi barədə şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: X2 şikayət ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin BDYPİ-nin 11 aprel 2023-cü il tarixli, EQ seriyalı, 13914891 nömrəli, hərəkət qaydaları, yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və avtomobil yollarından istifadə qaydaları əleyhinə olan və bu qaydaların pozulması ilə əlaqədar digər inzibati xətalarla bağlı çıxarılan inzibati tənbeh vermə haqqında elektron qərarının ləğv edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Şikayətçi ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, 11 aprel 2023-cü il tarixdə, saat 15:28 radələrində, “AsanPay”dan ***-***-**-** nömrəli telefonuna SMS gəlmişdir. SMS-də göstərilmişdir ki, “hörmətli Vahid Qurbanov sizin EQ 13914891 protokol üzrə xx.xx.2023-cü il tarixdən etibarən icra qərarı qüvvəyə minmişdir”. Araşdırma nəticəsində ona məlum olmuşdur ki, E-Patrul vasitəsi ilə 11 aprel 2023-cü il tarixdə, saat 12:09:07 radələrində, EQ seriyalı, 13914891 nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. Həmin protokolda göstərilmişdir ki, “ona məxsus olan “OPEL VECTRA MİNİK” markalı ** TP *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil ünvan 1 ünvanında olduğu zaman GPS vasitəsi ilə qeydə alınmış və İXM-nin 339.1-1-ci maddəsinin tələbləri pozulduğuna görə 50 manat məbləğində cərimə olunmuşdur”. O, həmin avtomobili 2016-cı il tarixdən etibarən bağının qapısının yanında ünvan 2 ünvanında saxlayır. Ona görə də araşdırma aparmışdır ki, nasaz vəziyyətində olan avtomobil necə ola bilər ki, ünvan 1 ünvanında olsun? Belə ki, həmin avtomobilin olduğu Şahin Səmədov küçəsi, 10 ünvanla Şahin Səmədov küçəsi, 8a ünvan arasında ən azı 1 km məsafə mövcuddur. Bundan başqa həmin avtomobil neçə ilərdir ki, nasaz vəziyyətdə olduğuna görə işləmir. Bu səbəbdən də avtomobili texniki baxışa apara bilmir. Xüsusi ilə qeyd edilməlidir ki, Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 339.1-1-ci maddəsinə əsasən nəqliyyat vasitəsini “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş müddətdə texniki baxışdan keçirmədən idarə etməyə görə əlli manat məbləğində cərimə edilir. Beləliklə, Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 339.1-1-ci maddəsinin tələbinə görə əgər avtomobil texniki baxışdan keçirilmədən idarə edilərsə onda əlli manat məbləğində cərimə edilir. Göründüyü kimi, 26 aprel 2023-cü il tarixli Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş X9 İdarəsinin EP seriyalı, ******* nömrəli kamerasından çekilmiş şəkildən də görünür ki, “11 aprel 2023-cü il tarixdə, saat 12:09:07 radələrində“ OPEL VECTRA MİNİK” markalı ** TP *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil ünvan 2 ünvandakı bağının qapısının önündə dayanmışdır”. Belə olduğu halda Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 339.1-1-ci maddəsinin tələbini o, necə poza bilər? Məhz Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş X9 İdarəsi Azərbaycan Respublikasının Qanunvericiliyinin tələblərini açıq-aşkar pozmuşdur. Bununla bağlı olaraq 13 aprel 2023-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş X9 İdarəsinə elektron qaydada şikayət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş X9 İdarəsinə şikayət edildikdən sonra adətən hər zaman uzağı iki gündən sonra şikayət edən şəxsə zəng edərək, araşdırma ilə bağlı həmin şəxsi İdarəyə dəvət edirlər. Ancaq bu günə kimi bununla bağlı nə ona zəng etmişlər, nə də ki, 11 aprel 2023-cü il tarixli, EQ seriyalı, 13914891 nömrəli elektron qərarını ləğv etmişlər. Ona görə də, məcburiyyət qarşısında qalıb, məhkəməyə müraciət etmək qərarına gəlmişdir. Beləliklə o, göstərilənləri nəzərə alaraq barəsində tərtib olunmuş inzibati tənbeh vermə haqqında elektron qərarın ləğv olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında X2 şikayət ərizəsinin xüsusatlarına uyğun izahat vermiş, əlavə olaraq qeyd etmişdir ki, ümumiyyətlə heç bir qayda pozuntusuna yol verməmiş, nəqliyyat vasitəsi uzun müddətdir ki, nasaz olduğu üçün tərəfindən idarə edilməmiş və bu səbəddən texniki baxışa aparıla bilməmiş, Baş X9 İdarəsi tərəfindən barəsində qanunsuz və əsassız olaraq inzibati tənbeh vermə haqqında elektron qərar qəbul etmişdir. Odur ki o, Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin BDYPİ-nin 11 aprel 2023-cü il tarixli, EQ seriyalı, 13914891 nömrəli, hərəkət qaydaları, yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və avtomobil yollarından istifadə qaydaları əleyhinə olan və bu qaydaların pozulması ilə əlaqədar digər inzibati xətalarla bağlı çıxarılan inzibati tənbeh vermə haqqında elektron qərarının ləğv edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Əlavə olaraq o qeyd etmişdir ki, onun barəsində protokol tərtib olunarkən avtomobil hərəkətdə olmamış, park edilmiş vəziyyətdə onun qapısının önündə olmuşdur. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq səlahiyyətli orqanın nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə səlahiyyətli orqanın nümayəndəsinin iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə şikayətçinin izahatlarını dinləyib, şikayəti və materialları nəzərdən keçirdərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə şikayət təmin edilməlidir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: Baş X9 İdarəsi tərəfindən qəbul edilmiş inzibati tənbeh vermə haqqında xx.xx.2023cü il tarixli, EQ seriyalı 13914891 nömrəli elektron qərardan görünür ki, X4 “Opel Vectra” minik markalı, **-TP-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsini “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş müddətdə texniki baxışdan keçirmədən idarə etməsi əsas gətirilərək Azərbaycan Respublikası İXM-nin 339.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş xətanı törətməsi göstərilmiş və barəsində 50 manat məbləğində cərimə tənbeh tədbiri tətbiq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir; 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir; 8.3-cü maddəsinə əsasən isə inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində olan şübhələr onun xeyrinə həll olunur; 67.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xətalar haqqında işlərdə şahid qismində iş üzrə müəyyən edilməli olan hallar barədə məlumatı olan şəxslər çağırılırlar; 67.2-ci maddəsinə əsasən şahid hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) çağırışı ilə göstərilən vaxtda gəlməyə, doğru izahatlar verməyə, protokola daxil edilmiş izahatını imzası ilə təsdiq etməyə, iş üzrə ona məlum olan məlumatları bildirməyə və suallara cavab verməyə borcludur; 76.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir; 81.2-ci maddəsinə əsasən yol hərəkəti qaydaları və yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi qaydaları əleyhinə olan inzibati xətaların aşkarlanmasında istifadə olunan, foto və ya video qeydiyyat funksiyalarına malik xüsusi texniki vasitələr müvafiq icra hakimiyyəti orqanının mərkəzi informasiya sisteminə inteqrasiya olunmalıdır; 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir; 339.1-1-ci maddəsinə əsasən nəqliyyat vasitəsini “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş müddətdə texniki baxışdan keçirmədən idarə etməyə görə - əlli manat məbləğində cərimə edilir. Hazırkı iş üzrə barəsində şikayət verilən qərarda X4 nəqliyyat vasitəsini texniki baxışdan keçirmədən idarə etməsi göstərilmiş və o, Azərbaycan Respublikası İXM-nin 339.1-1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinmişdir. Yuxarıda sadalanan normaların tələblərindən görünür ki, şəxsin inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi üçün sübutların məcmusu tələb olunur və heç bir sübutun, o cümlədən sübutlardan biri olan inzibati xəta haqqında protokolun və qərarın qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, Baş X9 İdarəsi tərəfindən qəbul edilmiş inzibati tənbeh vermə haqqında xx.xx.2023-cü il tarixli, EQ seriyalı 13914891 nömrəli elektron qərara əsasən X4 “Opel Vectra” minik markalı, **-TP-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsini “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş müddətdə texniki baxışdan keçirmədən idarə etməsi əsas gətirilərək Azərbaycan Respublikası İXM-nin 339.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş xətanı törətməsi göstərilmiş və barəsində 50 manat məbləğində cərimə tənbeh tədbiri tətbiq edilmişdir. Məhkəmə iclasında X6 izahat verərək ümumiyyətlə heç bir qayda pozuntusuna yol vermədiyini, nəqliyyat vasitəsi uzun müddətdir ki, nasaz olduğu üçün tərəfindən idarə edilmədiyini və bu səbəddən texniki baxışa aparıla bilmədiyini, Baş X9 İdarəsi tərəfindən barəsində qanunsuz və əsassız olaraq inzibati tənbeh vermə haqqında elektron qərar qəbul edildiyini bildirmişdir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu olmadığından, onun təqsirli olması barəsində olan şübhələr onun xeyrinə həll olunduğundan, inzibati orqan xətanı təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etmədiyindən, xx.xx.2023-cü il tarixli, EQ seriyalı 13914891 nömrəli qərarda inzibati xətanın olmasına dair hər hansı bir sübuta istinad edilmədiyindən şikayət əsaslıdır. Hər hansı bir şəxs barəsində inzibati məsuliyyətin yaranması üçün həmin şəxs törədilmiş inzibati xətanın ilk əvvəl subyekti olmalıdır və təqsirli bilindiyi maddənin dispozisiyasında nəzərdə tutulmuş hərəkətlərin və yaxud hərəkətsizliyin onun tərəfindən icra olunmaması sübutlarla müəyyən olunmalı və bu halların olması toplanmış sənədlərlə kifayət qədər öz təsdiqini tapmalıdır. Məhkəmə təqdim edilmiş sübutları araşdıraraq belə qənaətə gəlir ki, baş vermiş inzibati xətanın X6 tərəfindən törədilməsinə dair qərarda kifayət qədər sübuta istinad edilməmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, Baş X9 İdarəsinə dəfələrlə bildiriş göndərilsə də, onlar məhkəmə iclasında səlahiyyətli nümayəndələrinin iştirakını təmin etməmişlər. İnzibati Xətalar Məcəlləsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. Şəxs təqsirsizliyini sübut edə bilməməsi əsası ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilə bilməz. Həmçinin məhkəmə qeyd edir ki, qərara əlavə edilmiş fotoşəkildən də görünür ki, avtomobil park edilmiş vəziyyətdə saxlanılmışdır. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 339.1-1-ci maddəsinin dispozisiyasından da göründüyü kimi nəqliyyat vasitəsini “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş müddətdə texniki baxışdan keçirmədən idarə etməyə görə şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb edilə bilər. Fotoşəkildən də göründüyü kimi idarə olunmayan, hərəkətdə olmayan avtomobilin mülkiyyətçisinin həmin maddə ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi mümkün deyil. Yuxarıda göründüyü kimi, şəxsin inzibati xəta törətməsinə dair faktlar səlahiyyətli orqan tərəfindən kifayət qədər aydınlaşdırılmadığından ziddiyyətli və şübhəli məqamlar mövcuddur. Qanunvericiliyə əsasən təqsirliliyi sübut etmək yükü məhkəmənin və ya barəsində qərar qəbul edilmiş şəxsin üzərinə düşmür. Bu yük qərar qəbul etmiş səlahiyyətli orqanın üzərinə düşür. Belə ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin vəzifələri və prinsiplərinə əsasən məhkəmənin ziddiyyətli və şübhəli məqamların şəxsin ziyanına aradan qaldırıb, barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin ziyanına onun inzibati xəta törətməsini təsdiq edən sübutlar toplamaq yox, həmin şübhələri və ziddiyyətli məqamları həmin şəxsin xeyrinə həll etməli olması müəyyən edilib. Çünki Azərbaycan Respublikası İXM-in 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. İnzibati xətanın anlayışından bəhs edən Azərbaycan Respublikası İXM-in 12-ci maddəsinə əsasən həmin Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. Azərbaycan Respublikası İXM-in 53.1.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. Azərbaycan Respublikası İXM-in 134.1.3-cü maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılaraq həmin Məcəllənin 53cü maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda qərarı ləğv edərək inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edilir. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, Baş Dövlət Yol Polis İdarəsinin EQ seriyalı 13914891 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli inzibati tənbeh vermə haqqında elektron qərarı ləğv edilməli, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 128-137-ci maddərini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİ: Şikayət təmin edilsin. X4 barəsində İXM-nin 339.1-1-ci maddəsi ilə qəbul edilmiş Baş Dövlət Yol Polis İdarəsinin EQ seriyalı 13914891 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli inzibati tənbeh vermə haqqında elektron qərarı ləğv edilsin, həmin inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində işə baxan Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti və ya protesti verilə bilər. Sədrlik edən: Fuad Axundov