Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(011)-7233/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(011)-7233/2025 03.09.2025 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Sadıxov Rəfail Adil oğlunun sədrliyi, Səfərov Nihad Asif oğlunun katibliyi ilə, Hüquqi şəxs Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə inzibati xəta törətməsinə dair Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankından daxil olmuş inzibati materiala baxaraq, MÜƏYYƏNETDİM: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə xx.xx.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək baxılması üçün aidiyyatı üzrə Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinə göndərmişdir. İnzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, Şəxs tərəfindən 20500.00 ABŞ dolları məbləğində vəsait bank vasitəsilə 08 avqust 2023-cü il tarixində avans olaraq ölkə xaricinə köçürülmüşdür. "Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları"nın 4.3.1.3-cü yarımbəndinin tələblərinə baxmayaraq, ödənişin aparıldığı gündən 2 (iki) il müddətində 20500.00 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan mallar (xidmət) ölkəyə idxal edilməmiş və ya həmin məbləğdə valyuta vəsaiti geri qaytarılmamışdır. Xəta 09 avqust 2025-ci il tarixində hüquqi şəxsin qeyd olunan ünvanında törədilmişdir. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxsnə və Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankına məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunamüvafiq qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq nümayəndələri məhkəmə iclasına gəlməmişlər, gəlməmələrinin üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdirlər. Məhkəmə Şəxs və Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının nümayəndələrinin iştirakları olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan № 4 ödəniş tapşırığının surətindən görünür ki, Şəxs tərəfindən "xxxx" KB ASC vasitəsilə 08 avqust 2023-cü il tarixində 20500.00 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaiti avans olaraq ölkə xaricinə köçürülmüşdür. İş materiallarında olan gömrük bəyannamələrindən və invoyslardan görünür ki, müqavilə və invoys avans köçürməsinin təyinatı ilə eynilik təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının nümayəndəsi Nümayəndə tərəfindən 03 sentyabr 2025-ci il tarixində elektron məhkəmə sistemi vasitəsi ilə yerləşdirilmiş məlumatdan görünür ki, "xxxx" ASC barəsində tərəflərindən tərtib olunmuş EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol üzrə baxılan 3(011)-7275/2025 saylı inzibati işin məhkəmə araşdırması zamanı təqdim olunmuş sənədlərə baxış keçirilmiş və müəyyən olunmuşdur ki, **********6801 YGB-nə əsasən xx.xx.2023-cü il tarixdə xaricə köçürülmüş 20500.00 ABŞ dolları məbləğində mal ölkəyə idxal edilmişdir. Odur ki, iş üzrə icraata xitam verilməsinə etiraz etmirlər. Şəxs tərəfindən 27 avqust 2025-ci il tarixində elektron məhkəmə sistemi vasitəsi ilə yerləşdirilmiş şikayətdən görünür ki, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən xx.xx.2025-ci il tarixində Şəxs MMC barəsində EP ******* saylı inzibati xəta protokolu tərtib edilmişdir. Protokolda iddia olunur ki, xx.xx.2023-cü il tarixində şirkətimiz tərəfindən həyata keçirilmiş 20,500 ABŞ dolları məbləğində xarici ödəniş üzrə idxal əməliyyatı qaydalara uyğun icra edilməmişdir. Şəxs MMC Çin şirkəti X1 Logistics Co. Ltd ilə müqavilə bağlamış və müqavilənin əsasında xx.xx.2023-cü il tarixində 20,500 ABŞ dolları məbləğində ödəniş etmişdir. Ödəniş tapşırığında və müqavilədə avtomobilin detallarına dair məlumat açıq göstərilmişdir: - Avtomobil markası: Changan UNİ-K 2022 Plug-in Hybrid - Şassi nömrəsi (VİN): LS6C3E155NA700649 Həmin avtomobil Azərbaycan Respublikasına idxal olunmuş, gömrükdə rəsmiləşdirilmiş və gömrük bəyannaməsində “Azmil Avto MMC-nin tapşırığı ilə” qeydi əlavə olunmuşdur. Bu, gömrük orqanı tərəfindən rəsmən təsdiqlənmişdir. Avtomobil daha sonra dövlət qeydiyyatına alınmış, texniki pasport verilmiş, icbari sığorta müqaviləsi bağlanmış və sonradan satılmışdır. Bu sənədlərin hamısı birgə olaraq əməliyyatın real idxal əməliyyatı olduğunu təsdiqləyir. Qeyd edirik ki, bütün bu sənədlər bank əməkdaşına da təqdim edilmişdir. Həmin sənədlərdə ödəniş əsasında gətirilmiş avtomobilin gömrükdə rəsmiləşdirildiyi və dövlət qeydiyyatına salındığı açıq göstərilsə də, bank yalnız formal səbəbə görə (idxalçı MMC-nin adı ilə üst-üstə düşmədiyi üçün) qəbul etməmişdir. Halbuki qanunvericilik “tapşırıq əsasında idxal”ı tanıyır və hüquqi əsas verir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq, 1. Şəxs MMC tərəfindən idxal əməliyyatının faktiki olaraq həyata keçirildiyini nəzərə almaq; 2. İXM430.4 maddəsinin tələblərinin pozulmadığını qəbul etmək; 3. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən tərtib edilmiş EP ******* saylı inzibati xəta protokolunun ləğv edilməsi barədə qərar qəbul etmək xahiş edilmişdir. Məhkəmə inzibati işin materiallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırıb, aşağıdakı əsaslara görə hesab edir ki, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X2 28 noyabr 2016-cı il tarixli 45/1 nömrəli “Azərbaycan Respublikasının rezident və qeyri-rezidentlərinin xarici valyuta əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın təsdiq edilməsi barədə Qərarının 4.3.1.3-cü maddəsinə əsasən, qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 38.1 və 430.4-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 19 dekabr 2019-cu il tarixli Plenum Qərarına əsasən, müəyyən malların istehsal olunması və çatdırılması Qaydalar ilə müəyyən edilmiş müddətdən daha çox zaman tələb edə bilər, habelə malların gətirilməsi və xidmətlərin göstərilməsi həmin şəxsin iradəsindən asılı olmayan səbəblərdən gecikdirilə bilər (məsələn fors major, qəza, gömrük nəzarəti və baxışının keçirilməsi və s.). Buna görə məhkəmə işin bütün hallarını nəzərə almaqla barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin təqsirini istisna edən əsas kimi qiymətləndirə bilər. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 3-cü maddəsinə əsasən, yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 53.1.2-ci maddəsinə əsasən, isə inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraata başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilməlidir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 105.1-ci maddəsinə görə, həmin Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. Həmin Məcəllənin 114.2.1-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarılır. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, hüquqi şəxs Şəxs əməlində inzibati xəta tərkibi müəyyən edilmədiyindən inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İXM-in 53, 105 və 114cü maddələrini rəhbər tutaraq QƏRARAALDİM: İnzibati xəta tərkibi olmadığından hüquqi şəxs Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə başlanılmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Qərardan, surəti təqdim edildiyi və ya alındığı gündən 10 (on) gün müddətində şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Rəfail Sadıxov