Abşeron Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(012)-1744/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Xırdalan şəhəri İş № 3(012)-1744/2025 29.07.2025 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Abşeron Rayon Məhkəməsinin hakimi Kərimova Firuzə Şahin qızının sədrliyi, Pirməmmədzadə Vüsal Əliş oğlunun katibliyi, barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs Şəxs, onun müdafiəçisi Xırdalan şəhər vəkil Bürosunun vəkili X2, inzibati xəta barədə protokol tərtib etmiş Abşeron Rayon Polis İdarəsinin İTŞ-nin sahə rəisi polis leytenantı X1 iştirakı ilə, xx.xx.1993-cü ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, azərbaycanlı, subay, orta təhsilli, işləməyən, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmaqla həmin ünvanda yaşayan Şəxs barəsində Abşeron Rayon Polis İdarəsindən daxil olmuş Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510 və 535.1-ci maddələri ilə inzibati xəta haqqında protokola və ona əlavə olunmuş materiallara açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Abşeron rayon Polis İdarəsindən daxil olmuş 28 iyul 2025-ci il tarixli MN ******* saylı və MN ******* saylı inzibati xəta haqqında protokollarda Şəxs tərəfindən Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510 və 535.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədildiyi qeyd edilmişdir. Məhkəmə iclasında inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmiş şəxs Abşeron Rayon Polis İdarəsinin İTŞ-nin sahə rəisi polis leytenantı X3 izahat verərək bildirmişdir ki, Şəxs xx.xx.2025-ci il tarixdə saat 18:00 radələrində Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, H.Əliyev adına parkda olarkən ucadan ünvansız küçə söyüşləri söymüş, həmçinin polisin qanuni tələblərinə tabe olmamışdır. Hesab edir ki, Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510 və 535.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta törətmişdir, barəsində qanuni cəza verilməsini xahiş edir. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs məhkəmə iclasında özünü təqsirli bilərək izahatında göstərmişdir ki, 28 iyul 2025-ci il tarixdə saat 18:00 radələrində Xırdalan şəhəri ərazisində olan H.Əliyev adına parkda olarkən əsəbi olduğu üçün ucadan nalayiq ifadələr işlətmiş, bundan sonra ona yaxınlaşan polis əməkdaşları özünü təqdim etsələr də onlar mülki geyimdə olduqları üçün diqqət etməmiş və polis əməkdaşlarının qanuni tələbinə tabe olmamışdır.Belə ki, polislər mülki geyimdə olmuşdur. Çox əsəbi olduğu üçün nə etdiyini bilməmişdir. Əməlindən peşmandır.Yüngül cəza təyin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X5 izahatında bildirmişdir ki, o Abşeron RPİ-nin PPBXB-nin əməkdaşıdır. 28 iyul 2025-ci il tarixdə saat 18:00 radələrində ərazidə xidmətdə olarkən şəxs ünvansız küçə söyüşləri söydüyü üçün ona yaxınlaşıb digər polis əməkdaşı ilə birlikdə özlərini təqdim edərək onu nizam intizama dəvət etsələr də, o onların qanuni tələblərinə məhəl qoymayaraq tabesizlik göstərmişdir. Bundan sonra həmin şəxs Abşeron Rayon Polis İdarəsinə gətirilmişdir. Məhkəmədə müdafiəçi Fərid Kamranlı hüquqlarını müdafiə etdiyi Şəxs əməlindən peşman olduğunu bildirərək yüngül inzibati tənbeh tədbirinin tətbiq edilməsini xahiş etdi. İş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: xx.xx.2025-ci il tarixli inzibati qaydada tutma haqqında protokoldan görünür ki, Şəxs azadlıq hüququ faktiki olaraq həmin tarixdən, saat 18:30-dan məhdudlaşdırılmışdır. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 3-cü maddəsinə əsasən yalnız Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. 31.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, inzibati xətanın xarakteri, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən hallar, onun təqsirinin dərəcəsi, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. 31.4-1-ci maddəsinə əsasən inzibati qaydada tutulmuş şəxs barəsində inzibati həbs istisna olmaqla tətbiq edilən digər inzibati tənbehin həddi, bu Məcəllənin Xüsusi hissəsində inzibati xətanın törədilməsinə görə müəyyən edilən inzibati tənbehin yuxarı həddinin dörddə üçündən çox ola bilməz. 76.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. 510-cu maddəsinə əsasən xırda xuliqanlıq, yəni ictimai qaydanı pozan, lakin fiziki şəxslər üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq edilməsi hədəsi ilə, yaxud özgənin əmlakının məhv edilməsi və ya zədələnməsi ilə müşayiət edilməyən hərəkətlərə görə əlli manatdan yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir, işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət sayılmadıqda, on beş günədək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. 535.1-ci maddəsinə əsasən polis işçisi və ya hərbi qulluqçu ictimai qaydanın mühafizə vəzifələrini icra edərkən, onların qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmamağa görə fiziki şəxslər iki yüz manat məbləğində cərimə edilir və ya işin halları və pozuntu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət hesab edilmədikdə bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. “Polis haqqında” Qanunun 7-ci maddəsinin dispoziyasında vurğulandığı kimi, polis əməkdaşının qanuni tələbləri bütün hüquqi və fiziki şəxslər üçün məcburidir. Bu tələblərə etinasız münasibət cəmiyyətin hüquq və təhlükəsizlik hissini zədələyir, qanunun aliliyini pozur və ictimai asayişə ciddi təhlükə yaradır. İş materiallarında olan sənədlərdən və tərəflərin izahatlarından Şəxs Abşeron RPİnin əməkdaşlarının qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmaması halının mövcud olması təsdiq edilmişdir. Şəxsin heç bir əsaslı səbəb olmadan səs-küy salmaqla nalayiq ifadələr işlədərkən bu hərəkətlərin qarşısını alan polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmamış, nəticədə ictimai yerdə nalayiq ifadələr işlətməklə xırda xuliqanlıq etmişdir. Bu hallar protokollar, şahid ifadəsi və digər sübutlarla təsdiq olunur. Şahid ifadəsi hadisənin obyektiv mənzərəsini formalaşdırır və iş üzrə təqdim olunan protokollarla da uyğunluq təşkil edir. Qeyd edilənlərdən belə nəticəyə gəlinir ki, şəxs hərəkətləri ictimai asayişin və hüquqmühafizə orqanlarının nüfuzunun pozulmasına yönəlmiş, onun törətdiyi inzibati xətaların obyektiv və subyektiv tərkib əlamətləri tam sübuta yetirilmişdir Belə ki, İXM-nin 9.1-ci maddəsinə görə inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətaların xarakterinə, onun törədilməsi hallarına və inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinənin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. İXM-nin 21-ci maddəsinə əsasən inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. İXM-nin 31.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, xətanın xarakteri, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən hallar, onun təqsirinin dərəcəsi, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Şəxsin ilk dəfə bu xarakterli inzibati xəta törətməsini və əməlindən peşman olmasını məsuliyyəti yüngülləşdirən hallar kimi qiymətləndirmək olmaz, belə ki, şəxs hərəkətinin qanunsuzluğunu tam olaraq etiraf etməmiş, məsuliyyətdən yayınmağa yönəlmiş izahatlar vermiş, baş verən hadisədə günahı əsasən polis əməkdaşlarının üzərinə atmağa çalışmış, bu isə onun əməlindən peşman olduğunu göstərmir. Sadəcə olaraq əməlindən peşman olduğunu bildirmək, yaxud xətanın formal olaraq ilk dəfə törədilməsi faktı inzibati xətanın cəmiyyət üçün doğurduğu təhlükənin səviyyəsini azaltmır və təyin olunacaq yüngül inzibati tənbeh növünün seçilməsi üçün yetərli əsas deyil. Eyni zamanda iş üzrə şəxsin vəziyyətini obyektiv şəkildə yüngülləşdirən hər hansı hal müəyyən edilməmişdir. Onun məhkəmədə verdiyi izahatlar səmimi hesab edilmir və məsuliyyətdən yayınmağa yönəlmiş arqumentlərlə müşayiət olunmuşdur. Təcrübədə daima qeyd olunduğu kimi, ictimai yerlərdə nalayiq ifadələrin işlədilməsi və polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinə qarşı çıxmaq dövlətin hüquq-mühafizə orqanlarına olan inam və hörmətin zədələnməsinə səbəb olur və bu hallara qarşı ciddi tədbirlərin görülməsi zəruridir. İnzibati məsuliyyət yalnız törədilmiş əmələ görə cəzalandırma funksiyası daşımır, eyni zamanda gələcəkdə belə əməllərin qarşısını almaq məqsədi daşıyan tərbiyəedici və çəkindirici tədbirdir. İnzibati xəta törədən şəxsə qarşı adekvat olmayan yüngül tənbeh – xüsusilə cərimə – tədbirinin tətbiqi bu cür pozuntuların təkrar baş verməsinə və cəmiyyətdə arzuolunmaz presedentlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Belə hallarda isə cəzanın fərdiləşdirilməsi prinsipinə əməl olunmaqla, inzibati həbs kimi daha sərt tədbirin tətbiqi həm cəmiyyətə, həm də konkret şəxsə qarşı effektiv çəkindirici təsir göstərəcəkdir. Odur ki, Nicat Aslanlı İXM-in 510 və 535.1-ci maddəsinin törədilməsində təqsirli bilinməli və ona İXM-in 34.3-cü maddəsinə əsasən 535.1-ci maddəsinin sanksiyası çərçivəsində 10 gün müddətinə inzibati həbs növündə tənbeh tədbiri tətbiq edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 40, 43, 48-51, 106-115, 117, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510 və 535.1-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli bilinsin və ona, 10 (on) gün müddətinə həbs növündə inzibati tənbeh tətbiq edilsin. İnzibati həbs etmənin əvvəli 28 iyul 2025-ci il, saat 18:30 dəqiqədən hesablansın. Qərarın icrası Abşeron rayon Polis İdarəsinin Müvəqqəti Saxlama Yerinə həvalə edilsin. Qərardan təqdim edildiyi və ya alındığı gündən 10 (on) gün müddətində Abşeron Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Firuzə Kərimova